Skip to main content

Full text of "Divan e Ash'aar e Ahli Shirazi (Farsi)"

See other formats


لوع ماده 

شماره رکورد 
شماره مدرک 

زبان متن اثر 
سرشناسه 

عنوان و نام پدیدآور 
وضعیت نشر 
مشخصات ظاهري 
عنوان قر اردادي 


پادداشت 


پادداشت 


شناسه افزوده 
موضوع 
شماره رده 
نشانه اثر 


۰ اهلی شیر ازی» محمدین یوسف» ۸۵۸ ۴۲ قّ. 
: کلیات اشعار مولانا اهلی شیرازی/ بکوشش حامد ربانی 
: آتهران]: سای ۲۲۲( 


۷۱ص 


: کلیات 
: شامل غزلیات, قصاند. ترکیبات؛ ترجی‌بند» قطعات تواریخ؛ رباعیات؛ ساقنامه گنجفه معیات: مثئوی سحر 


: چاپی 
کتابنامه» واژه نامه و نمایه : 


کتابنامه به صورت زیرنویس 


: ربانی» حامد» گردآورندهربانی» حامد» گردآورنده 
: شعر فارسی -- قرن ۱۰ 

200۸۰۰ 

۰ الف/۹ک۸ ۱۳۴۴ 


سم ندرا 
مقدمه مصحح 


سای ایزد را که مرا بر انجام اين کار بادی فرمود اینگونه کارها کوشش بسیار و 
جسنجوی‌فر اوان‌میخواهد نسخه‌های خطی‌این کاب در گوشه و کناد بیشمادست من‌بچنه‌تای 
آنها دسترسی پیداکردم بکمك آنها با آشنائی‌که اذعلوم آدب و شمر حاصل کرده بودم‌بکار 
جمع و تسحیح و تحقیق پرداختم و تا آنجا که وسائل داشتم کوتاهی نکردم و بحمدال این 
نسخه در سحت و ترئیب و احتوا بسی بهتر از نسخه های خطي در آمده و عابل اعتمادست 
امیدست برای چاپ دوم باوسائل بیشتر ومجال فرادانتر پیشرفتهای بیشثر حاصل آید . 

اینلث شر ی در باره سر ابنده دیوان و مندرحات کتاب و کارهای انجام شده ما ۳ 
روی این کتاب و معرفی سخه‌های خطی که در کار ما دخالت داشئند نکاشته میأید ؛ 
نام با نام وی محید بوده است لکن در هیچ کجای آثارش جز تخلص 

بای نیاورده‌است حتی دردییاجه‌های نثری که برای مثنوی سحرحلال 
و قماید مصنوع و ساقی‌نامه آورده هبه جا از خود به «اهلی شبرازی» تعیر نموده است , و 
نیز تذکره‌نویمان نام ویرا ذکن نکرده‌انه و همه داهلی شیرازی» باضافه لفظ « مولانا » با 
«ملاء آودده‌اند جنانکه کمات آنها پیاید , 

اما سند معثبر ددین, پاپ سنک [دامگاء ادست که به شیخ محمد اهلی شیر ازی تعبپر 
کرده است . 

در باب تخاس «اهلی» هم که بچه‌معنا است واشتقاق آن چیست بنظراین بنده‌احتمالاتی 
است که از همه نزدیکتر بمعنی ما نوس و رام‌است مقابل وحشی ومحتمل‌است منموب‌باهل انیا 
اهل بیت پیمبر باشد وباهله نام مکان محثملست و تر کیب آن اذاهل و یای تقکیر ابمد است. 

زندگانی وی دراینجهان نسبتا طولانی بوده است و سنین عمرش 


مدب عمر بهشناد و چهار سال دسیده است و برینمعنی جند شاهب دازیم : 
۱- از آثاد وی برمپایه که شاعر سنین پیری دا دریافته است چنانکه گوید : 
پا دب بگیر دست من پر ناتوان کز دست عمر گرانمایه شد تیاه 
موی سیاه دا بیبث کرده‌ام سفید روی سفید دا بگنه کرددام سیاه 
( ص ۵۵6 ) 
عنتاد سال‌در رعت ایکمه‌مراد دفتم بفرق وباز نماندم یمزر لنگه 


(#سیده ۵۱) 


معلمه مصحح 


شمت‌سا لم جان چوزددر کود #مهرت گداخت ۲ شدم زآلودگی صاأفی ۳ از ماء همین 
(ییت ۱۰۱۰۵) 

در دیباچه سحرحلال گوید : این بر فقبر گوشه گير باوجود شکستگی مزاج ود لخسنگی 
کار پی‌رواسج ... 

۲- سام مر زا در تحفه سامی کوید : « در گبر سن دد شیراز فوت شده و همین است 
عبادت مجالس المومنن و در آشکده آذر گوید : « در س شیخوخیت در شر از وثات 
بافله . 

۳ از همه اینها گوباثر لوح فبرآوست که بر آن نگاشته است ۱ مر شناد و جهاد 
وفات نمود» . 

تسریعایسنی را دد جئینافم لکن نا بر حساب بامی‌د 

سال ولادت سال ۸۵۸ بدنیا آمده‌باشد زیرا وقئی ۸4 سال عمر را از ٩۲‏ 
که تال وفات‌اوست کسر کنیم۰۸۵۸۰ بدست خواهد آمد . 

سا وفات در سال وفات او هبچگونه‌شهه نیست و آخنلافی در میأن‌نيامده 

است وی بسال ٩4۲‏ وداع جهان که است و بهترین مدرك 

قطمه‌پیست که در تاریخ فوت وی سروده‌اند و در کنابها آودده‌اند و هم آنکه بر لوح قبرش 


نکاشتهانه : 
در میان فملا و شرا بر باسدق وصفا بوداهلی 
دفت با مهر علی از عالم پپرو آل عبا بود اهلی 
سال‌فوتش زخردجستم گفت بادثاء شرا بود اهلي 


واز ءویدات اینسنی بعی قطمات شاعرست مثلا قطعه ۸ و ۱۲ در بخش توادیخ این 
کتاب در هر دوماده تار یخ ووات اشخاص ۵۶۱ می‌با شد وقیلما شاعرتاآن سال حبات داشنه 
است . 
ب‌ در کنار آرامگاه خواجه بزر گواد ممس الدین حافنط شرازی 
ارامگاه شاعر ۱ و 
سمت داست آرامگاه اهلی است و بر ستگه دوی قبر چنین 
نکاشته است : 
دهو الباقی و کل شیه مالك 
له قدس سره 
دوش از غم‌عس دفته درمئزل خویش در فکر فرو شم دمی بادل خویش . 
از حاصل عمر در کفسم هیچ نبود شرمنده شدم ز عمر بیحاصل خویش 
فی تاریخه رحمه اه 
در میان فسملا و شرا پر باسدق وصفابود اهلی 
رفت با مهر علی از عالم پرد آل ءسبا بسود اهلی 


پات 


متدمه مصحح 
سال‌فوتش زخردجستم گفت بادشاء شرا بود اهلسی 
شیخ محمد اهلی شر ازی طاب شراه مر هشناد وچهار وفات نمود در سنه ۵44۲ » 
پوشیده نما ند که اهلی‌دا غز لیست که‌پیضی تسود کردها ند(۱) اینفزل‌سفارش است برای 
دفن کردن کنار خواجه حافظ و این غزل بشماده ۵۲۸ اینکثاب ثبت است و بهتر است 
اینجا بیاودیم : 


جایم پروز واقعه پهلوی او کنید او قبله من است دخم سوی او کنید 
نخلی بر آورید بسلند و بسایه‌اش خاکم بسیاد قامت دلجوی او کنید 
محراب‌داد پرس منگه مزاد من نقشی بسودت خسم آبروی او کنید 
در بیستون بریه مرا پیش کوهکن جای شهید عشق به پهلوی او کنید 
بوی دفسا اگر شنيدیه از کسی بویی بخاك تسربتم از بوی او کنید 
زنار بت پرستی ود می‌برم بخاك یعنی که دشنه کفنم موی او کنبد 
در شیشه‌یی کنبد گلاب سرشك من وانرا که‌یاد کشت کفن‌شویاو کنبد 
تلقّن من که هندوی زناد بسئهام حر فیزسح ار گس جادوی او کنید 
تمویددوستی است که‌اهلی نوشتها مت ايند پباد کاد بباژوی او کنید 


این بود تمام غزل و بنظر من ددی سخن با ممشوق است و دبعی بان موضوع بُدارد 
و اینگونه سخناندا نمیتوان با حفیقت‌دانست وازاین قبیل‌است که بعسي نوشته اند پس‌ازآنکه 
جنازه اهلی را بآرامگاه‌حافظ بردند متو لی‌معبره ما نعت کردفراد شد از دیوان خواجه فال 
ز نندجون‌فال زدند این بیت بر آمد : 


رواق منظر چشم من آشیانه تست کرم نما وفرود | کد خانه خانه‌تست 
و بنا بروایثی این پیت آمد : 
ثیست سرمنزل ها مثرل هر نا اهلی هر که اهل است بسر مئزل ماهیاًید 


جئی بننلر میرسد که اینگو نه سخنان را ساخته اند و کلام شاعردا بیجرد مثاست با 
واقمابی تطبیق کرده! ند . 
دیگر اینکه در بخش قمایه بشماده ۱۲ نسخه حاضر قطمه شعری است که برای‌سنگه 
مزار سروده است : 
ای همنفس که میگفدی برمزاد من زنهار یاد کن ذ من و روز گاد من 
ال .. 
و آیا این اشاددا برای مزار خود سروده با ند یا برای دیگری تصربح 7 جسز 
آنکه پنظر میرسد شق دوم راجع و سیأق کلام بر آن تاییدی داد . 
باید دانست که‌این قطمه‌دا درنسخهای خطی بعداز تر کیب‌بند شماده‌جهاد که‌ددمر ثیه 


۱ در تذکره مبخانه آمده‌است‌که: ازیکی که برئول اواعنماد بودشنیدم که این بت 
را مولانا اهلی درحال نز ع گفته ووصت نموده که مرا در بهلوی خواجه مدفون سازید» ۰ 
کی کل 


مقلهه مصحح 
افشل الدین مرك است نوشثه بودنه و باآن منأسبت هم داشت هم دد دزن و هم در مونوع 
اشکال عمده در این بود که ببت بر گردان در آخر نداشت تا جزو تر کیب‌بند قرار گرد 
د ممکن هم پود فلمة جدا کانه‌یی یاشد که تصادفاً آنجا آمده است ايشتکه ها آنرا ضمیمه 
تر کیپ‌پند نکرده جدا گنه آوردیم ودرهر حال بمیدست‌اینقطه برای سنگه مزار خود سرود, 


باش . 


راجع بدزن و فرزند برای اهلی بمدد کی بر خوددنکردم جز 


فرزند اهلی 


آنکه در بخش فصاید این کناب قطمه شبر بست که در مر گه 


فرذند گننه است و ظاهراً در باده فرزند خود شاعرمت دتر ان درتایید آنست : 


ایچگر گوشه که باك آمدی وباك شدی 
بود پرواز بلندت هوس ایسمر غ بهشت 
ساحت کوی نا معی که شیر ان است 
میدویدی پی‌بازی چو غمزالان زنشاط 
پای ننهاده برون یکندم از شانة خوش 
تویهاد دل من بودی و نشگفنه هسنوز 
دامن افشاندی ازین ال آ ود دهر 
لاف عرفان نز نم پیش تو اپجان پدد 
مردم آز زخمفر مت کهتو ای نخل‌جوان 
صبر کن اهلی اکر ژخم غمی داقع شد 


چشم‌من بودی وأزجشم بدان خاك شدی 
عالم خاك پهشنی و بر افلاك شدی 
طفل بودی و ددین معر که بی‌باك شدی 
صید کردت اجل و بسن فتر ال شدی 
موی آنخاأنه عجب جايك وجالالاشدی 
بر گه‌تاراج خزان چون ورق‌نالشدی 
آفرین باد ترا کسن همه غم باك شدی 
که تو دهیر بسر گنج عرقناك شدی 
همچو تبر ازبر این پر جگرچالك شدی 
که نه تنها تو درین داقعه غمناك شدی 


همین بیت اخیر مانند تصریح است که فرزند از ثاعر بوده و اهلی‌باید صبر کند و او 
خود نمنااست ولی نهتنها پلکه دیگران‌هم درین واقمه غمناك می‌باشند . 

یکی دیگر ازمدار لك بر فرز ندداشتن اهلی سختن دورد شر ازکه است که هنگام‌چاپ 

مثنوی سحرحلال فسیده‌بی در باده آنکتاب وناش وتاریخ طبم مروده است ازینفصیده معلوم 
میشود اهلی جد شوریده‌بوده است زیر میگوید : 

هر که گوید من بسمری ذین‌تمطشبری‌بسازم ‏ عفل خندد بر بیان ژاژ و دعوی محالش 

ئ نبنداری که من کردم نیایش مرنیاً را رو یکی‌ده آذمون کن ۳ ببینی خودمنا لش 

یرسمه مت 

جر آنکه درتذ کر هد نشمندانوب‌خنسرایان فارس نا لیف‌معاصر محتر م 

آهای آدمیت عنوان‌اهلیرا با نام‌یدر وجدیدینگونه آورده‌است : «محمدین‌یوسف‌بن شهاب‌سوفی 

شیر ازی متخلص باهلی» نمیدانم اینمطلبر| از کجا آودده و احتمال خسلط و اشتباه در آن 

بسیبادست اذفبیل آنکه بعضی ازتذ کره‌نویسان اهلی‌خراسانی دا بااهلی شیرازی فرق‌نگذاشته 

و شرحعال هردورأً پاهم مخلوط کرده و کذنه «اهلی گاهی در شر آزبوده و گاهی در هرات 

وبشق فریدون میرزا یس سلطا نحسن بایفر | گرفتار گشنه و آخر بخدعت شاه اسماعیل آهده 
سک 


معدمه مصحح 
ترب یافنه و در سال ٩6۲‏ وفات یافته است » و این اشتباه ات کره خوشکوست که درزمان 
محمد: شاه‌هندی معاصر ناددشاه افشاد نوشته شده , 
حالا ما نمیتوانيم بگفتاری که در تذ کره‌های معتیر نیست ودلیلمحکمی ندارد اعنتماد 
کنیماحتمال اشتباه سیادست واحتمال صحت کم بنا برین میگذاديم یکی ازدو احتمال‌قطی 
شود آنگاه احتمال دیگر با مردود خواعبم شمرد . 
بهر حال در شبر اهلی کاهی ذکر بدر نموده‌است : 


خوش گنت پدد کسی مرا مرد بود کز زن گذرد فرد و جهانگرد بود 
گر ذن تکنی فردشوی ای فرزنه فرذنه که زن نب‌اشدش مرد بود 
(دباعی۳۲۲) 
دیگر دربخش تواریخ میگوید : 
بدد مالحم هالي بود که اجل برنکنه از بیخش 
این گواه صلاح ادست کسه هست صالح حق پرست تادیخش 


این ماده تادیخ سال ۸٩۸‏ دا مر ساند و اذین لحاظ میئواندداجم بهدد اهلي باشد و 
درینصورت گویا نام اوصالح بوده‌است زیر میگوید «سالح حق پرست » دلی احتمال است 
که اززبان‌دیگری سخن گفته باشدوتاریخ‌وفات بدرثخص‌دیگر باشد . 


شاعر هنر مد مأآدر زند گا: دجادننگد می‌بوده‌است و بذ‌ینمعنی 
نادارگ وننگد ستی ر - ‌ # 
از شرش گواهی دادیم : 


یکجا میکوید فتر سر گردان است و آذوق زمستان ندارد : 


بجان آمف‌دودان که‌این گدا چون‌بود بخانه نیست جوی آذق زستاش 
بروز کار بگو کین فتیر سر گردان غلام ماست ازین پیشثر مرنجاش 
مين غزایی حالش نظر بسنی کن که چای گنج سانست جان وبرانش 
۱ (أصیده ۵۰) 
نیز میگوید عمر من هبه در آنش محنت سر آمده است ؛ 
فریادری اهلی درمانده‌شو از لملف کودانه‌برونشد بود | کتون‌نه دد آمد 
بیچاده‌همیسوزد ازین نصه کهچو نشمع عرش همه در آتش محثت بس آهد 
(فصیده 4۲) 


ونیز میگویه قسمت من نان تلور افتاده است : 
مگر همطا لمن‌شد که‌از بخت‌سیه‌چون‌من تنور افناده نانی یافت قسمتزقدرلاله 
(بیت ۱۰۳۸) 
ونیز میگوید خراب احوال است : 


پر دل پر جراحت اهلی مرهمی آنقدد که پتوانی 


مفدمه مصحح 


مریم بخت او دب یأبد کر و تخل کرم بجنبانی 
۱ (قسیده ۷۱) 
و نیز میگو بد : روز گار مرا جون خالراء‌بایمال کرده‌است : 
غپارخاطرم ازچر خسست بوش زا نك رت بدامن طبعت مباد گرد ملال 
بدست لاب زخاکم مکرتو بردادی جنین که کر دسهوم چوخالده پامال 
۱ (اصیده ۵۳) 
وئیز میگوید بر گه گیاهی بدست ندادم وخران بارکش ازهن‌کاه وجو خواهند : 
ای اجم سعادت اثر ایکو کب مسود بر اهلی مسکین فکن از لطف‌نگاهی 
خواهند جووکاه خران‌آزمن درویش پاآنکه بدستم نبود بر کک گیاهی 
ازجنگه خر آن باز خرم زا نکهدر پنشهر شاعر بجوی کس‌نخرد بلکه به گاهی 
(قطعه ۱۱۷) 
دتیز میگوید با وجود فتر از عالم توانگرم : 
گرچه درویشم چواهلی گنج‌مهراهل‌بیت با وجبود فقرم از عالم توانگر ساخثه 
(بیت ۲۵۸ ۱۰) 
از اشار پالا تنگدستی او معلوم گشت اها بنظر وی عیش فقیر آسانتر از نی است 
چنانکه گوید : 
آسانترست عیش ففیر از غنی دلی این‌شکلیست بر همه آسان نکرده‌اند 
(بیت ۲۷۲۸) 
و در هر حال این مرد وضم‌ظا لمانه‌جهانرا دد شر‌خود اور دهاست : 
پکی دا جهان میدهی سر بس یکی‌داجوی نیست‌چندانکه‌زیست 
یکی اف تا قاف خوان میکشد یکی‌بهريك مه تان‌خون گر پست 
(قطعه ۱۸) 
۱ جای شبهه یست‌دد اینکه شاعردا مذه شییه دوازده امامی‌بوده 
مده باهلي ابیت و در اشایش همدحا ایئمنی ببداست فصاید متمدد در مدح 


علی و فرزنداش سروده ویکی از پنج تر کیپ بندش نعت دسول داهل‌پیت اوست که دد پا نز ده 
بنه سروده است د يکايك امامان‌دا نام برده است و آخرین بیت آن ایشست : 


تاابد نورعلی چون مهرومهتپنده باد بي س ما ساب آل علی پاپنده پباد 
در ملثوی سحر حلال گوید : 
برد حیدر شو و همرنگ آل تا دمد از دوی تو هم رن آل 
حیدر دالاگهر آن سرفراز کامده تور حفشی از دد فراز 
رهرو حق آمد و همراه حق هم حق ازو ظاهر و هم راه حق 
چون علي اندد ده دین داهبر نیست جز آل علی این داه‌بر 
مه نبی و کوکب دین اهل‌پیت سایه وحی نبی این اهل بیت 


مقدمه مسحح 


بر و ایشان شو و در آن جهان دخش دل! درصف مردأن جهان 
هر که شد او سائل اذین خاندان حاجت او حاصل‌ازین خانه‌دان 
در بخش ریاءبات کو ید : 
مفناح‌در گنج‌جهان نادعلی‌است هعر اج دل‌موحدان‌باد علی‌است 
وففست امامت دو عالم په‌نبی من‌بند نبی‌علی و اولادعلی‌است ۰ 
در فسیده ۳۱ گوید : 
ملت أئبا عشر 7 آهست ادیان باطلست تابود فر آن که خوآهدتا بم! نجیل‌شد 0 
در فسیده ۸ گوید : 
هر کس بر آسنان محبت سک کسی‌است اعسلی سک محمد د آل محمد است 
در قمیده ۵4 که مدح امبرالمومنین است گوید : 
سرود دردان علی بن ابیطا لب که هست هم آمبر المومنن و هم امام المتین 
هر که نشناسد امیر :-حل‌را مولای خود زمر بادش دردهان آن ناشنای انگین 
هر که جا بستد زمکروه‌شورت ناحقزتو مکرحق جانش مد واه خبرالما کرین 
کی بودهمچون‌تواز بهر خلات مر ووبکر کی‌سلیمان گر دد ازا نگتری دیو لبن 


و ازین قبیل در اشاد ویبرارست دهیچگاه خلاف آن در سخنش نیست حتی‌اشعادی 
که گاهی در مدح مخالف کننه کلمدیی درین باب مخا لت ندارد . 
۱ 3 بتحمیق بیوست که مذهب وی شمه ائنأعشری است ارنك باید گفت 
مرب ار که‌این‌فرد مذهبی‌بازاهدان خشك ومتفاهر ین بشریمت ودیا کاران 
سر وکادندارد وءا ام را یا نظر بازتر مینگرد وبسوی‌حقیقت میگراید مندین دا میگردویوست 
را چندان مهم نمیش‌ارد و با لجمله در وادی عرفان سلولك میتموده و رشته ادادت برکدا بر 
گردن داشته است اينك ابیاتی ددین هعانی : 


7 کی عذاب جان کشم از زاهدان خفوك بد دوزخیست صحبت افسرده آتشان 

(بیت ۷۱۷۱) 

اهلی مر آدخویش‌زر ندان د,-رخواه از زاهدان صومعه همت طلب هکن 
(ببت ۷۲۱) 

مشکل عشق توازمدرسه نکشود مرا مگرم از در میخانه کشایید کاری 
(بیت ۷۸۱۰) 

از جنگه و بحش‌مدرسه درفنم بمیکده دیدم میان درد کشان صد نیاز بود 

روشن بود چراغ‌توای پر زانکه من هر وقت کامدم در میخانه باز ود 
(فزل ۵۱۲ 

آیینه اسکندر و جام جم اگر هست اینستکه ؛هلی زدم پیر مفان یافت 


(بت ۹۵۸) 


مقذمه مصحح 


چهره مقصود ازطلمات عالم کس ندید رو بش آود که فتر آییئه اسگندریست 
(بیت ۸۸۵۳) 
عمریست که من خأل ره درد کشانم جون سایه فُدم بر فدم پر منانم 
با پر منان بسئهام اینبهه که دیگر جز خدمت رندان نکنم تا بتوانم 
(غرل ۱۰۰۲) 
در چند جای تا کیه بر خدمت بر کرده است : 
در راه لب کسی بجائی نرسد گو سعي کند بسرهنمائی برسد 
چون خدمت پر کیمبای مس تست آن به که مست بکیمیائی برد 
(ر باعی ۳۱۷) 
بر علم وهثر گررچه کسش دق نرسه ببی پر هنن پر وفق ترسد 
گر خضر نه راهیر بود هومی را در حکمت کارخانه حق نرند 
(رباعی ۳۰۸) 
بعض افکار شاعر 
عشق دا برتر از هر جیز میدانه وهستی جهان را ازدولت عدق میدانه : 
سلطنت جاودان دولت عشقست وبی یا دب ازین دولنم پخش تهامی بده 


(بیت ۷۱۰۵) 
جهان گر هستبی دارد زیمن دولت‌عشق است . چو عبن عشق گردی تاجهان‌باشد توهم‌باشی 
بررسوائی بود مشهود مجنون در عرب اهلی ترهم ناموس خود بشکن کهمجنون‌عجم باشی 


(غزل ۱۳۵۳) 
عشق دردها را بر طرف کند وهیچ لذت جای عشق نگیر د : 
عشق را خاصیت‌اینسنکه پاهر که‌بود روز کار ازهبه دردش بلامت دارد 
(بیت ۳۸۲) 
لت عشق | زهمه عیش جهان‌شی ین‌تر است در دل اهلی نگیر< هیچ لذت جای عشق 
(ببت ۱ ۵*۱۷) 
میگوپد در هبچ چیز لذت تنهائي نیست ؛ 
من گرجه نمیز ثم دم از داناگی صاحبنظرم بدید؛ بینای 
یش و مزه جمان‌چشید‌هه‌سر .در هي نود لذت تتهائی 
(دباعی ۵۸۵) 
میگرید از این مردم روز کار باین دحشت داشت : 
فایت‌حکمت پودوحشت زخلق روز کار ور نها فا(طون‌جراروسوی کهسار آورد 
(بیت )٩۹۳۲۰۵٩‏ 


۳ 


مقدمه مصحح 
میگوید یاری درمائد گان وخدمت بخلق از کمبه رشن پالاثرست : 


گنج‌قارون سرف رام کنبه کردن هیچ نبست 


حاجت‌بکنبه رفتن و<ج قبول ثیست 
در میخانه برندان بگشا که بهل 


آن‌نیست هنر که خانه بر گنج‌زدست 
گر گرسنه‌یی یلقمه‌یی سبر کنی 


سی آن کن تا دل وجان‌خرابی‌خوش کنی 


(بیت 6 ۸۳۳) 

گر حاجت شکسته دلی را روا کنند 
پیت ۵۷۸) 

که آنست که نمخوادی‌درما نده کنی 
(ببت ۸۱۷۸) 

گر شاد کنی دل خرابی هنر ست 

از خانه که ساخئن خوبرست 
(دباعی ۱۳۱) 


۱ تأثیر باده 
میگوید باده اخلاق دا دگر گون نگرداند بلکه پنهان‌ر! آشکارا مازد . 


در مستی اگر کسی نکویانه نکوست 


مي آتش مبجیست جو آ نش آفروخت 


در باغ می از نيك و بد مردم مست 
دانا که هلاك مردمان دید درو 


کوئش 


از می‌نبود نيك وبد ازعادتو خوست 

در هر جه فد بان دهد بو کهدروست 
(رباعی +۵) 

چون میوه زهر نا وشیر ین‌هماهست 

کرداین شفتت که دد بردي‌همه‌بست 
(رباعی ۱۳۷) 


و بخت 


میکوید سمی و کوشش لازم وموئرست اما بخت عمده است : 


هرچند کسی غلم وهنر دادد و کوشش 
تا بخت نباشد نود کار کسی راست 


اینیمه‌جا نی که مسکین کوهکن‌در مشق کند 


خسروست از لعل شیر ینمست واومخمودغم 
دستی که ر‌ شاخ بخت کوناه نو د 
بسیو کوشش| گر کامدل شدی حامل 


در تاثر کوشش کفته است : 
کسی گر در ی جیری شتا بد 


باید مدد بغت زذ توفیق الهمی 
ور بخت بودر است‌شودهر چه‌تو خواهی 
( تیه ۲۱۵) 
وینهمه سبی که‌برد اد اذبی شبرین که برد 
جان‌سکندر کندو آب‌ذند گانی خضر خورد 
(قله )۱٩‏ 
هس چنه که برجهد بجائی‌فر سد 
(دباعی ۱۹6) 
بجای خسرو پرویز کوهکن بودی 
(ببت ۷۸۱۸) 


اگر چوید بسدق آخر بباید 


مداد ای‌طالب اذجویند کی‌دست 


هر جند‌که جز بلتلف باری نخوری 


چو نافل ا گرت‌چه شیرماددروزیست 


رت و رس ری . 


که در جویند کی با بند کی‌هست 
(سفحه ۱۰۱۳) 

سبی بثها که تانکاری نخوری 

بی آنکه طلب کنی بزاری نخوری 
(ر باعی )۵٩۸‏ 


یتفن 


تربیت فرژند دا بسیاد سفارش کر ده گوید 


فرزند تو شا خست‌تر از اول حال 


| کنون که بحکم تست! گرداست‌نر فت 


فرزند بخوی «بوی ودساز بزر گم 


در ظاهر کس مبین که بسیار کسی 


فرژند تو بهن آنکه خودرو نبود 


هر گز ز‌هد گاه خود روی کلی 


فر ز ند نکو بر آد ای‌صاحب هش 
انگوردر اصل‌طبم خودشیر ین‌است 


مر گونه بر آدیش بر آید جو نیال 
کی‌داست شودجو کج پر آیددوسه‌سا 
(رباعی ۵۳ ) 
مگذاد بصب<دباش ج4تا جيك و <دد ت ك 
: سورت‌بوه‌ی استد باسرت گر که 
(ربا يي ۸ ۱ 
تا جاعل و خشمناك ورنخو نبود 
ود هم دهد آن دود که و سیو نود ۰ 
وررشت بر آریشهم از یش بکش 
از تربیت تو میشود تلخْ و فرش 
(رباعی ۲۵) 


راجع بشعر و شاعر چه گفته 
میگوید شعر بایسنی معنی نبکو داشته و از تکاف دور باشد 


شمر | گر باشد لیای شاهدمعنی نکوست 
شعرر نگین از تلف نقش چین و آب‌جوست 


رنه عاول فخر هر گز کي باشعار آوزد 
رو پدریا کن که گوهر بحر ذخاز آورد 


(وسیده ۲۵ ) 


میتو ید منکه شعر کویم راید کوهر برداختن‌است ن۵ در داخئن : 
کلكاهلی‌همچومی کا نش‌در! فشان دایم است 
سد مزآدان قعارء پارد همچو ابر توبهاد 


اين نه بهر آن‌بود کو صاحب دفتر شود 
بر آمید آنکه با شد قطره‌یی گوهر شود 
(قطامه ۵4) 
از سخن موثر و دلامن تحسن میکند : 
ایکه گوبی که بحسن سخن من اعلی 
بخدایی که مرا گنج مسأنی داده‌ست 
لیکنم دیده و دل جان سن هیتالین 


اضتلرابی تش‌ود و لب تسین نگشود 
که پسرمایه کس همت من نیست حسود 
جکنم مورت بیجان دلم از کف ثر ود 


معدمد مصحح 


۱ کر تو نقثی بنمائی که دل از کف پبرد 


کافرم گرنکنم پیش تو صد بار سجود 
(قطمه )٩۲‏ 


شاعران در جهان ده طایفه‌انه 
نيك ایثان به از فرشته بود 


اخثلاف از سفت بدر باه 
بدایثان ز سک پتر باشه 


(قنعه 6 ) 


عقیده شاعرداجع بخود 


در بسیار دای این دیون خودر | در سجن سنوده است 1 


طوطی سخنی اهلی و در گلشن معنی 
معیجر تماست املی در شر و از کمااش 
او مر غ گلشنی شد کز آفتاب رجمت 


جمال ناهد نتم نو اعلی اهل دل بیند 


من چو برابر زدم رابت خودشید نظم 
من که دد فکرسخن خو اب شیم هست‌حر ام 

بز انز لراثی نو ز توه کنکم 

از گوهرست آینه بکر شعرمن 


ز فیش روح قدس بکر خاطر اهلی 


خود را گنج مما نی میداند : 
مبین خرابی حالش نظر بمعنی کن 


بخدائی 1 مرا گنج معانی داد‌است 


۱ گنج مخنم ما به ندزدم <و خر فان 
ما دا که خدا داده بود جشمه‌حیوان 


سا 


شبرین نی چون نو شکرباد ندیدیم 
(ببت ۱۰۳۹) 
نازل مبین که دردی این آینی است ناذل 
در دایه کما لش صد تافص است کامل 
(صبحه ۸٩‏ ) 
که از کی نظر بنهان بود<هن‌پر یوادش 
(یبت )٩۷۸۰‏ 
کو که انودی جون مه آنور شکست 
(بیت )۸٩۸۱‏ 
بگر فکر م هبه سحر ست‌زهی بیدر دا( 
(بت ۹۹۵۷) 
کز شوق او بر آید قریاد از عنادل 
)٩۹۹۸(‏ 
کس را نداد دست ازین خوشتر آینه 
(بیت ۱۰۳۵۱) 
دلاز فرشته بحسن کلام خواهدبرد 
(4۱۲۱) 


که جای گنج انیت جانویرانش 
(پیث )٩۹۸۱۱‏ 

که بسرمایه کی همت من نیست حسود 
(بیت 4۱۱۱۱۹ 

درمال کسان‌میل‌بدین‌بایه حرام‌است 

دریوزه آب از درهمایه‌حرام‌است 


(طه ۱6) 


متدمه مصحح 


بس معأنی 1 عدم کل تو آرد بوجود 


فکر بکرمن که زير برده لفظاست‌غرق 


اهلی این‌ادهم کال توعجب‌تیز تكك‌است 


) ..  تبب(‎ 


زیر هر حر فی که بینی‌شاهدی‌درد لبر بست 


(ببت ۸۸۲۱) 


میگوید شمر من با غ گل است بدین گلهای بوپا مشام خود معطر کنید وخاد آن آذبهر 


من گذار ید : 
خاره کل باهم بر آمد خاصه‌در گلز ار شدر 
من بمد خون چگر باغ کلی آداستم 


ایسخن‌چین گلبچین از گلشن دیوان من 
آ نچه کل باشد ترا و ] نچه‌خادست آن‌من 


دز باره ثاعر ان چه میگو ید : 
درین دیوان نام مدودی از شاعران بیشین را هی ببنیم سعدی حافظ سنائی آنوری 
نطامی جامی که شاعر دا نسبت بانهاخضوع کرده است و سمدی و حاففا دا از همه شاعران 


«ر تر داننه است جنانکه گوید: 
با وجود پادشاهان‌سخن کز لطت نت 
عقل و فهم‌شا عر آن‌در عجز وحيرت آور ند 


در مئنوی‌شمم و پردانه گوید : 
دلم کین نخل مومی دا بر آورد 
که قلمم رشحی اذبحر نلامی است 


در قصبده نخستن این نسخه گوید : 


توهم زشعر مزن لاف‌اهلی و بشنای 
در فمیده ۱۳ گوید : 
فک بکر من که ذیر پرده لفظاست‌غرق 
با وجود این کمال خود نمیدانم که شدر 


]نار اصلی 


بر حدیث هر یکیو اجب بودصد آفرین 
سحدی معجر نما و حافظ سحر آفرین 
( علعه ۵۵) 


چو شمم‌از شرم در خود سر فروبرد 
شرا رم چر عايي از جام جامی است 


کمال ان-ودی و سعدی و سنائی دا 


زیر هر حرف ی گهبینی شاهدی دردلیر ست 
با کیال فضل تقمان کمال انودیست 


من با آنکه در جسنجو بوده‌ام جز [نچه در نسخه حاضر گرد 
آورده‌ام چیزی ازاهلی,دست نیاوردم لکن در جند جا ازمو لفات 


جدیده رساله عروش و قافبه و رساله معا پدو منسوب داشته‌اقد و از کتاب هدية العارفن 

منعول است که اهلي دا ۱۲ کتاب است بشرح ذیل : ۰ - نها لملطان فی مناقباللعمان 

۲ - ترجبه مواهب الثرینه پادسی ۳ - دیوان شمر ع -رباعیات گنجفه ۵ -رساله 

عروش و قافه ٩‏ - دساله میما ۷ - زیدة الاخلاق ۸ - مللوی سحر حلال ٩‏ - فصاین 

مصنوعه در مدح امیر علیشیر ۱۰ - سرالحقیقه ۱۱- مجمع‌البحرین ۱۲ - مغزن‌المعانی» 
آزین ۲ کاب که از اهلی شمرده ۵ کتاب راما ندیده‌ایم دمعلوم نست و آ نها عبارت‌از 

تحفهةا لسلطان و شرح دواه و مجمم البحرین و دساله معما و رساله عروض است , 

مت 


فیس تسس 


1 


اما دیگریها درین نمخه آمده است با چیزهای دیگر که فرو گذار کر ده است و ما 
اينك محتویات نسخه حاضر دا اجمالا مذ کود هیداریم : ۱ غزلیات ۲ - قماید ۳ - 
تر کیب‌بند 6 - ترجیم‌بنه ۵ - قطمات وب تواریخ ۷ مخمس ۸ - مستزاد ٩‏ -س 
الحقیته که‌تصیده شماده(٩)‏ )است(۱) ۱۰ - مخزن‌المعا نی که قصیده شماده (۳۵) است(۲) 
۱ - گوهر مخزن که فصیده نخست‌است(۳) ۱۲ - ملثوی شمم و بروانه ‏ ۱۳ - سحرحلال 
۶6 - دباعیات گنجفه ۱۵ زیدء الاخلاق که رباعیات!خلافی است ۱۸ - فوایدالمناید 
که رباعیات مذهبی است۱۷ -ریاعبات متفرفه ۱۸ سافینامه دباعی ٩‏ - معمیات 
و الثاز ۲۰ - فمیده مصنوع در مدح امبر علیشير ۲۱ - قانون فکرت که قسبده مسنوع 
دوم‌است ‏ ۲۲ - خرد نامه که لقب‌قمیده مسنوع سوماست . 


۵ / 
شعر ای 4 
درین فصل بمسی ازشاعر ان همعصر اهلی دا که مشهودترنه مذ کود میدادیم دمخوصاً 


میخواهیم اهلي ترئیزی دا که گاه پا شاعر ما اشتباه میشود بخاطر آودیم . 
اژ بزد گثرین شعرای فرون اخبرست بلکه او دا خاتم الشراء 


جامی لب دادها ند علاوه .بر شاعری وی یکی از علمای بزر گث زمان 
بوده است و در تموف و عرفان نیز مقأمی‌شامخ داراست تسنینات وی نقلماً و نثراً سپادست 
از جمله : 


نفحات‌الانس ۰ اشفا للهمات که‌شرح لمعات‌فخرا لدین‌عراقی‌است» شرح کافیه درنحو , 
شرحفسوص , شواهد النبوه , بهادسنان. لو آمع؛ لوایح. دیوان‌قمایه وغز لیات » مننوی‌های 
سلسلهةا لذهب , سپحةالابراد , تحفة‌الاحراد ؛ لیلی مجئون » بوسف‌زلیخا . سلامان و ابسال 
خردنامه اسکندری که جمعاً بنام هفت اورنگ نامیده میشود , و نیز چنه دساله دد معما و 
قافبه نوشته و تالینات دیگی هم داید . 

این مرد بزر گه در سال ۸٩۸‏ بسن ۸۱ سالگی در هرات وفسات یافت و شاعر ما 


- داین نام را در فسیده آورده است : 


)٩۷۸۲ (بیت‎ 


۲ وخود آین نام رادر فسیده گنه بت : 
مخرن معنیش خوان بلکه‌معنی, باخرد هم ز نام اعداد تأدبخش بت کار آورد 
( ببت۳۳۱٩‏ ) 
۳ - این نام دا جنین کفته است : ۱ 
اگر چه کوهر مخزن باسم و تادیخ‌است که مبخرد بجوی ۲ این در بهائی دا 
( ۸4۸) 
-۳- 


مهد مصي 
تا 


حدود جهل سال با وي معاصر بوده و هر دو ثاعر سللان یسرب دا مدح کفمهاند اهلي در 
اشار خود فبط بکیها از وی نام بر ده است و آن در منئو ی مج [ پروانه است که گو ید : 


که تتلمم دشحی از بحر اتلأمی ادت 


شرابم جر عدانی از جام جامی است 


املش از اتر ال حنتائی است و دد ادترایاد نشو و نما بافنه 


هلالی استر ابادی 


بتحصیل کبالات پر دأخنه در آغاز جوأنی بهر ات رت و م.ورد 


وجه امیر علیذیر فراد گرفت از بهثر ین شرای درپاد عرات محسوب است پیشثر شمرش 
غزل است مثئوی‌های صفات الباشتی , واه و ددوش , و لیلی مجنون از آئار اوست : 


سر آغاز صفات!لماشمن : 
خداوندا دری از غیب کشا 
سر آغاز مثتوی شاه ودروش : 


۹ وحود او اسل هر موجود 


در غزل گوید : 
ایکه هییر سی زمنکان مارا منزل کجاست 


خاك آدم که سر‌فنند غرض عشق تو بود 
مردم جشمم ز آزارت بخون [ عشته | ند 


لمل جابخشت که‌یاد از آب حبوان»بدهد 


جمال ناهد دیب بنمای 
هسنی وبوده‌ی وخواهی بود 


منزرل اه در دلست اما ندانم دل کحاست 
هر که نیا زد زره 522 


نو زد آدم نیست 
نود چشم من بگو این مردم‌آزادی چه بود 


ز نده را حان مسا ند هر ده را جان همد ۵2 


این شاعر محترم در سال ٩۳٩‏ جهان دا بددود گنت و بیغ حا(د از باي در آمدسبب 
آنکه چون عبیداله خان ازيك بر خراسان مسلط شد دشمنان هلالی دا نزد وی متهم پرفش 
ماخئنه او حکم داد تا در جارسوق هرات وی را گردن زدند و بعد ازین برگناهی ثاعر 
ات که بشیمان ست , 
5 ۱ از شرای دربار سلطان یوب آق فوینلوست که از شبراز به 
بابافغانی شیر ازی تبریز دفته مورد مراحم ملطان ور اد گر ننه و لب بابایی بافنه 
سس از مر گسلطان بخر اسان رفت ودر سال ٩۳۵‏ دد مشید معدس دفات یافتاشمارش‌حدود 
پنجهز اد ببت‌است وبچاپ رمیده است قمایدی درمنقبت امیرالمژمنین وفرزندان پزر گوادش 
سروده است‌ونیز شاه اسماعیل و سلطان یماوب را مدح گفنه است و بیشثر شهرش غرل است . 
۲ مك آلشم‌ای درباد سلطان بمتوب بوده است بس اذ فوت آن 
شپیدگاقهمی بادشاه بوندوستانر فنه بدر بار سلطان‌هند تفرب یافت بسال ٩۳٩‏ 
در هندوستان وفات یافت و قبرش دد کچرات است . 
از 2س اوست : 


جو ابر من بهوای تواز جهان دفتم کلي‌نچیدم و گربان ز گلسنان‌دفنم 


از شعرای معروف است و عمده شهرنش از جهت مننوی (-یلی 
مجدون اومت که سر آغاذ آن ایشست : 


مکنبی شم ازی 


معلمد مد جر 
ص 


ای براحدیتت زاغاز خاق‌ازل‌وا بد هم | وا 
این مثنوی را باقتفای نظامی سروده است جنانکه گوید : 
امروز می‌است طبع ماهر جون ددج فلك بر آذجواهر 
قلمم پود اذ ی تمامی دییاجه خمسه قامی 


تاریخ شروع داستان سال (۸۹۵) است وشماده ابیات آن ( ۲۱۸۰ پیت) چنا نکه کوید؛ 
چون مکنبی‌این کناب بکشود تاریخ ( کناب مکنبی ) بود 


ابیات که در حسات بیوست آمد دوهرار و بکصد و شصت 
ان گنج کهر که کشت پیدا از خطه بارس شد هویدا 
این سخه فان جهان باد «غبول دل جهانیان باد 


وفاتش بسال تهصد بوده است . 

۲ جواهر ژاده مولانا جامی است سنه موی ,سباث نتلامی سروده 
هاشی خر جرک اح پنام هفت منظر : لبلی مجنون : شبرین خسرو . تیمورنامه 
و نیزشاهنامه‌یی درهزاربیت‌بنام شاه اسماعیل مغوی سروده است . 

وفانش بدال ٩۲۷‏ 9 خرجرد از توابم جام از بلاد ,اسان است . 
از ترشیز برخاسنه است ددد هرات میبوده است بدست؛؛,ماطان 
ای دای حمیی پایقرا داه داشته دام علیهر در مجالی النفائی از وی 
یاد کرده است گویند عاشق پيشه وزیباپررست بوده ویکچند عاشق‌شامز اده تیموری (فریدون 
ابن سلطانحسن بابقرا ) گشته است و مجنون آسا موی ژولیده گذاشته وتفسیل آن در تحنه 
سامی است . 
بس از انقر اض‌ساطنت دودمان تیمور(۱۳٩)‏ ازهرات به‌تبر بزدفتهآ نجامیبود در سنن 
پری ازینجهان در گذشت سال دفانش۳4٩‏ 
درینجا بهی اشعاد او نگاشته میان ؛ 
دوش اقنان من از چشم خلایق‌خواب برد خرمن مهدا ز طوفان سرشکم آب برد 
دلم از دیده از آن خون جسکر میرپسزد . که ز خوناب جکر بر شده پیمانه ما 
کی بزلفت دستری نبود مرا عیب تو نیست کان هم از بخت سپاه و دست کوتاه منست 
۱۳۳ 
از آن با حلةه زلف بتان دارد سری اهلی .که تا در عاشقی سر حلقه امل جنون کردد 
ذده ذده مگر از مهر تو دل بر دادم ورنه دل بر نتوان داشت بیکناد از تو 
نامرادی‌در جهان پاید زشیم آموختن سوختن‌خود دا و بزم‌دیگران افروختن 
هزار باد چو شمم اگر چه سوخنه‌بی پکیست با تو هنوزم دل و زبان هر دو 


پبپ۰ب-پ ۳ 


بقتلم مزده داد[ نمه شدم‌ببخود بسویاو. نکشت آن سنگدل امامرا کشتآدزوی‌او 


لا ات 


وب تسم 


مرو‌م۹ مصحح 


از درد عأشفی دل ما دردناگ بت 


آثرا کسه عشق تباشد حلاك مه 


رباعی 


من درد ترا بهیچ درمان هم 
۳ سر ندهم خیالت از سر نرود 


ریا 


بر خاطرم از گردش‌دودان غم تست 
چندانکه غمست بر دل اهل جهان 


امیدی طییرانی 


خالك قدمت باب حیدان نشسدهم 


ور دل بر ود عهر نو 5 جان‌ندهم 


بر جان من پیسر و سامان غم تست 
بر جان و دلم هر ار حندان رتست 


از شرای معتبر فرن دهم است بسبك دما ۳ میگانه ات و 
شرش بسیار دلچسب است در آغاز جواني بثم از دفت و علوم 


تفای وعتلی دا حدمت ما(جا(ل دواني دغیر او تحصیل کرد سپس بوطن خود طهر آن مر اجمت 
کررده طرح باغی انداخت ونامش باغ امید گذارد , 
وفاتش بسال ٩۲٩‏ انفاق افتاد جماعتی از اوباش برسروی دیخئه نحل حیاش 


بر انداختنه گویند درجوانی از دنیا رفت وجندان آثهاد ندارد جند قمیده وفزل و رباع و 


تطعه بیشتر از وی نمانده است . 

از اشدار وی جندی آودده میشود : 
کر ء«حر می که با وی کویم سکایت از ری 
ویرانه ای که تدیر در وی نکرده تأثر 
برداود سخندان این نکنه نیست بنهان 


طبم ذه رکه بودی گوی سخن دبودی 


تو ترك نیم مستی من مرغ نبم بسمل 
تو با نهی بمیدان من دست شویم از جان 
کاري نمیگادد از دست مانده بر سر 
دنبال آن مساشسر از شعف و تاتوانی 
کو بخت آنکه کیرم ممش زغانه ین 
خنجر کشی و ساغر اهل وفا سراس 
پیما ن حیاتم پیش از اجل ت-و بشکن 
چشم یا منش سرمایة حیاتم 
کس‌دا نبینم روزغم جزسایه درریلوی خود 


ای جفد بویر انا ما خانه نمازی 


ویرانه یی و دروی دیوانه ایست عامل 
دبوانه ای که ز تدم و را نگ ده عافل 
ابش پسربشان ‏ نیمود بش مایل 
لکن اگر شودی در ا زه أم محل 
کار تو از من آسان کام من از و مشکل 
نو خون چکانی ازدخ من خون فشا نم ازدل 
گامی نه می براید از بای رفته در گل 
برخبزم و نثینم جون گرد تا بمازل 
وان ساعد باودین دد گر دنم <مایل 
شون خورده درب ابر وان داده در مثا بل 
س دشنة امبدم_ پیش اد خلل تو بکسل 
زلف دراز دبنش در گر دنسم سلاسل 


آ نهم‌چوبیفم‌سوی!و گ داند از من‌روی‌خود 


ترسم که‌توهم بامن‌دیوانه نسازی 


ریاعی 
شب فمهٌ هجران چگرسوز کنیم روز آدزوی وصل دیافر وز کنیم 


اللمه که دور ازئو سد خون‌حگر 


روزی بش آدیم وغبی دوز کنيم 


سات 


مغدمذ مهصی 
تا 


در جبیبالسیر گوید «امیدی سر آمد شعرای زمان و مرجم قضلای دوران بود و آن 
چناپ در ذي الحجه ٩۲۷‏ با نواب نامدار دودمیش‌خان بخراسان آمه و آن ولایت دامن 
مقدم شریف مشرف داشت و بااسحاب علم و کمال با حسن دجهی سلوك مینه‌ود در سال,۹۲۵ 
با لحاح تمام ر عصت مراجعت بوطن خود مملکت دی حاصل نمود پس ازرسیدن بیتصدروژی 
چند از دنج راه پر آسود در آن انا جمعی از اهل شر و فناد که از آ نجناب کین ذیر یله 
داشنند شبی با تینهای کشیده بها لینش رفته جند ذخم پر وی زدند تا بر‌عمت الهی ببوست و 
روز دیگر ص جتد حکام آنولایت تتحص نمودند نه از فاتل خبری شنيدند نه بر حفیفت 
جریمه‌متتول مطلع گردیدند» (انتهی پتلخبص و تصرف فی‌کلامه ) . 

شاعر ماد ءمر طولانی خود شاهدسلاطن بسیاد بوده‌است‌جند تن‌ازسلاطن‌تبموری و تمام 
سلاطین آق و بناو و ثر «فو یناو را در کرده و بالاخره از ابتدای شاه اسماعبل بوده‌وبی از 
و۲ ۱ سال‌ساعانت شاه‌تهماسبدا حیاتداشنه‌است اینكا<ما اي‌در ادها ین بادشاهان‌سخن‌میکو تیم : 

اما سااطین تیموری از اععان تیمور لنگ کشور گشای معر وف هسمند وی ایتدا در 
نهر کش از بلاد تر کستان فرمانروالي بات (۷۷۱) کم‌کم باطراف دست انداخت بر تمام 
تر کسان و هندوستان و ایران و بن النهرین و شام و مصر و آسپای صنیر تسلط بافت و تا 
«لب روسیه پراند و پالجنله حدود میلکنش از خلیج فادی تا شط ولکا از یکسو و از شط 
گنک وسیحون‌تا دربای روم‌از سوی دیگردسید وخیال گشودن ملك‌چین داشت که‌اجل‌مهلتش 
زداد در سال ۸۰۷ در اتراد نزدیکی سم فند جان سبرد س از دی پسرش شاهرخ مملکت 
بدر را پدست گرفت پس از 4۳ سال ساعلنت در سال (۸۵۰) از دنبا دفت پسرش الم بيك 
بس از سه سال‌سالتلنت بدست‌اطرافبان خود کشنه شد و بألاخره ساطنت‌به ابو لفاسم بابر تعلق 
گرفت پس از ۷ سال ساطان ابوسید از آن ءاندان شاهی یافت ٩‏ سال ساطنت کرد ددسال 
۲ که جها نشاه کشته شد مردمان ازهر سو اوراطلب داشنه متسر ذات جهانشاه را باو سیردند 
<سن‌پيك آق فویقلو نیزدد خواست سلح‌نمود ایوسعید از بخت بد نبذیر فت<سن‌بيك‌بندپیر لشگ 
!یو سعید را شکست داد واودا یز بکشت ومتصر فاتش جز خر اسان بدست ]| نطایفه افنادرس از 
جندی نوپت ,سلطا نحسین پایفر! رسید این بادشاه ۳۸ بال بر خراسان فرمانروائی داشت 
وزیری امیر علیشیر بود و این دو بزر گ خراسان دا مر کز علم و هثر قرار داده بودند و 
در بار هرات در آن زمان بزد گترین مجمع علمی دادیی بوده است گویند پس از سلجوفبان 
هیچ‌در باری اینگو نه شاعر پرود ددانش کستر نبوده است ۰ 

این بادشاه در سال )٩۱۱(‏ بدرود حیات گفت‌بسرش بدپع| لز مان بجای وی نشست یس 

از یکسال‌شیباك خان ازبك بر وی بتاخت ودست‌اودا ازخر اسان کوتاه ساخت(۱)وخر اسان تا 

۱ - بدیع لزمان بنزد شاه‌اسماءپل‌رفت وی پناهش داد و دوزانه یکهزاد دیتارجهت 
مخارج او مترد گردانید هفت سال درتبر یز بودآنگاه که ساحلان سلیم‌عنمآنی تبر بز راگرفت 
آورا باخود برد و همانجا وفات یافت . 

0 


معدمه مصحح 


سال۱۹٩‏ بدست ميبك غان بود ددپنسال شاه اسمافیل بساغ وی‌آمد و او راکشته خراسان 
دا ضمیمةٌ متصر فات خود نمود , 

قر اقوینلو و آق‌قوینلو دوطاینه‌از تر کمانان هستنه که‌عدود عنتاد سال یکی اذیس 
دیگری بر مملکت ایران تسلط داشته‌اند ومر کز حکومت آنها ثبریز بوده‌است‌ایندا در آسبای 
صفبرو ارمنستان بوده‌اند و بدینحوت ترا کمه روم هم ناهیده میشوندیکی ازینده طایفه بر بر چم 
خودمورت گومفند سپاءنقش کرده( فراقویناو ) پینی طایفه گوسفند میاه: ودیگری مورت 
گوسفندنید ( آق قوینلو ) یمنی‌طایفه گوسفند سفید . 

قر اقو بنلو اپتطایفه بسی از امیر تبمور فوت گر فتند و تشکیل حکومتی دادند 
سر‌سلسله آ نان‌ثرا محمه اذامرای سلطان! حمدایلکانی است دی شهروان از بلاد ارمنستان را 
هقر حکومت فُرار داد ودءوی استقلال کرد حون تو بت پپسرش ور آیوف رمید اقفنداری اهم 
ربا نید و حاکم پنداد را مقلوب ساخت آنگاه (شگری عخلیم اراسته پمزم جنگ با شاهرخ 
بن نیمور دوانه تدلکن اجل مهلتش نه!درسرشاسکندر جندپار باشاهر خ‌بجنگید وشکسترافت 
و متسر فات‌اینطایفه بدست شاءرخ افناد اماحکومت‌تبر پز رابه‌جهانشاه پن قرا یوسف‌دا گذاد 
کرد جها ناه کم کم اسثقلال یافت و عراق و فارس و کر مان‌راهم از تیه‌وریان گر فت(۸۵۷) 
درسال ۸۱۲ خراساندا همازپیش شاهزاد کان‌تیمودی کرفت‌اما مثابه‌باسلطان پوسیدراصلاح 
ندانسته خراسان را ماو وا گداشت سالی جفد پنفلم امور وخواباندن فننها مشئول بود درسال 
۱ جر خراسان‌برهمه جانسلط داشت آذربایجان عران فادس کرمانارمشستاندا درتصمرف 
خودداشت فاطامیر حسن بيك آقفویناو وا لی‌دبار بکر گردنکشی میکر دجهانشاه بسر کوبی وی 
شنافتامرحسن طافت نباودده متحصن شد دنامه عجز آمیز فرسناد جها نشاه دشمن دا حقر 
شمرده‌تا بسا ترا در آن‌دیاد بلفریح وخوشگذدانیمثنول کشت ولشگرپان دامرخص نمودو از 
دشمن غافل کشت نا گهان امبر حسن برون ناخت جهانشاه در بر راحت غنوده بود او را 
بکشتند و بهایای لشکرش پراکنده شدئه و نوبت پادشاهی‌بأق فوینلو سید (۸۷۲) . 

آق قوینلو آمر <سن بيكث ممروف به آوزون <سن سر سلسله این خاندان است در 
ابتداتمام منسوبان فراقوینلو دا اذمیان برداشت پس ازبازده سال سلطنت ددسن هفتادسالگی 
جهان‌داوداع نمود(۲ ۸۸) گویندیادشاهی نیکو سبرت وجا ع‌بود‌است وهموست که از موفیان 
صفوی حماأّیت کرده خواهر خودبملطان جنید ودخترش دا بسلطان حیدر ترویج نمود . 

پس از آمبر حسن پسر بزد کش سلطان خلیل که والی فادس بود پتبریز آمده‌جا نشین 
بدر کشت اما بواسطه بخل و اءسالك وبدرفناری با ذیردستان همه اژوی بر تجیدند هنوزثش 
ماء از سلطنتش نگذشنه بود بزر گان مملکت بر خلم او اتسفاق کرده و برادر کرجکترش 
سلطان بسموت را که والی‌دیاد بکر بود طلب داشنند یبا سیاء‌خود بتبرریز آمد سلطان خلیل 
بمتابله پرداخته منلوب و مفتول کشت ساللان پیتوب دد سال ۸۸۳ بر تخت نشست و قاضی 


مه 


مدمه مصحح 
یس -اوحی را ور جود گر دانید و بحلب قلوب مردمان برداخت همه سس بر خط فر مانش 
نهادند و دوازده سال وبیم با عدل وداد ساطنت کر د درسال (۸۹۱)مسموم کشته از پاي‌در آمد 


پادثاهی نیکوسرت «عبت‌پرود بوده علما و دانشمندان دا پفایت محترم میداشنه و با شمر و 


داعم ان علاقه داشت . 

يکي از کارهای این پادثاه آنکه بنا بر مصالح ملکیلشگری بکمك شروانگاه فرسناد 
تا سلتان حیدر سفوی دا شکست داده از میان برداشت و سه فرزند مخرد سال او دا که از 
جمله اسمعیل دو ساله بودبا مادرشان بقلعه استخر زندانی‌کرد و تا مر گ وی آزادنگشنند . 

پس از مر کت سلشان یقوب در میان ابتطایفه نفاق و جدایی افناد و هر دسته از 
بزدگان مملکت بادشاهی دا برای کسی میخواستند عده‌پی میم زا بایستغر پسر بعقوب بيك‌را 
بسلطنت برداشتند و جممی مسیح میرزا پسر <دن بيك را » مسیح درین اختلانات با جمعی 
کشته گنت و بایسنفر پتخت نشمت وفاضی عیسی وزبردا بکشت دبری نباگید امیر ایبه سلطان 
مخالات کرده دسئم ببك بن مقصود بيك بن حسن بيك را از حبس نجات داده بتسدبایسنش 
بثبر یز هجوم آورده‌با یستفر را فراری دادند و سلطنت بر رستم بيك قراد گرفت (۸۹۷) 
وي تا سال ٩۰۳‏ بر فرار بود درینسال یکی از نوادگان حسن بيك بنام احمد بادشاء 
با مك سلطان عذمانی اشگري آراسته. رستم بيك را از مبان برداشت سس از ششماه آمر ای 
تر کمان مخصوسا قاس پرناك حاکم فادی و امير اپیه سلطان حاکم کرمان دایت مخالفت 
افر اشتند و اجمد بادشاه را شکست داده بکشتند آنگاه سللان مراد بن سللنان پمقوب را 
بسلطلنت بر داشنند )٩۰۳(‏ الوند بيك پن یوسف بن امبر حسن مدعی سلطنت شد و پس از 
کشمکش‌ها قر ار شد آذربایجان از الوند بيك باشد و عراق و فادی و کرمان دا سلیلا نمراد 
داشنه باشد این وضع دوام داشت تا اینکه شاه اسه‌اعیل بپس از غلبه بر شروانشاه تبریز 
را از الو ند پيك‌بگرفت (۰۵٩)آنگام‏ سلطانمراد دا هم در نسزدیکی همدان شکست داده 
متصر فات وی دا بتصرف در آورد )٩۰۸(‏ و سلطا نراد فراد کرده پعراق عرب نزد باريك 

بيك پرنال حاکم اندیار میزیست تا آنکه شاه اسماعبل در سال ٩۱6‏ عراق عرب دا گرفت 
سلطا مراد بدیار بکر رفت و در نیوا بدست (شگر بان شاء اسماعیل کشثه شد (۰ ۲۰ , 
شاه اسماعیل یکی اذسلاطین ستبرایرآن وموسس سلسله صئوبه است که دویست 

وپنجاه سال پر این سرزمین فرما نروا بودند و هم مروح مذهب 
شیعه اثنا عشری بوده است که تا کنون مذهب دسمی این کشورست . 

نسب این سفسله بشیخ صفی الدین اددیپلسی و نسب شیخ دا به حمزة بن موسی الکاظم 
لا رسانده‌انه شیخ صفی مماصن غازان خان و سلعلان محمد خدابتده است سثرها نموده و 
عارفان پسیار دیده تأدست ادادت به‌شیخ زاحه گیلانی داده سالها در خاتقاه او توقف‌فر موده 
دخش شیخ رآ بزنی گرفت سپس باددییل مراجمت کرد و بادشادخلایق مشنول گشت هنگام 
مر گه اسراد شود پپسرش شیخ صددالدین سرد و در سال ۷۳۵ داد فانی دا وداع کرد و 
مقبر, او در اردبیل هنوز برجاست پساذ وی شبخ صدرالدین بر مستد ارشادنشست ومریدان 


س۱4۹- 


مقدمه هصحح 
وی بسیار شد گویند دوزی امیر تبمور گود کان بدیدن دی(و بعی گوینه پسرش‌خواجه‌علی) 
رفت و گفت از من حاجتی یخواه گفت بر ای‌خود جیزی‌نخواهم ليك اسبران روم‌راآزاد کنید 
تمو( پپذیر فك و همه را آزاد کردآژاد شد گان‌بشکر انه [زادی علمه ارادت شیح بر گردن 
نهادند و نسل بنسل پر شمادهآنها افزوده گردید و اقبال‌غا ندان صفی بدیشان‌زياده گشت . 
پس از صدد آلدین پسرش خواجه‌علی بجای او نشست و پس‌از دی پسرش شیخابراهيم 
د پس از وی سرش حنبد بر مسند ارشاد تکیه کرد در زمان وی شماده مربدان فزونی 
گرفت از هر سوی مردمان باردبیل میآمدند و حلفهٌ ادادت بر گر دن مينوادنه امبر جها ناه 
فراقوینلو ازینمعنی خائف کشت توف شیخ دا در اددبیل صلاح ندانست بفرمود کوچ کنند 
جنیه با مریدان پجانب حلب دهسیاد گشت و از آنجا بدیاد بکر دفت امیر حسن بيك والی 
آن دیار بود معدم سیخ را گرامی داشت و خواهر خود دا مد وی در آورد بس از حندی 
شیح را هوای اردبیل بسی افتاد بوطن خود مراحت کرد ساکن کشت مریدان پروانه‌وار 
بن گرد او مجتمع گشنند امبر جهانشاه برین امر راضی نبود اما شخ بدو وذمی ن‌یگذاشت 
بالاخره مریدان خود دا از هر سوی باردبیل بخواند ده هزاد مرد جنگی فر هم شدیجنگک 
و جیاد با کناد <ر کی و طراپوزان پرداخت و نان دا مفلوب ساخت آنگاه سوی شموان 
رات و با امر خلیل ال شروانتاه بچنکید شکت بافته اسر و مفتول کت پسرش ملطان 
حیدر یجأی بدد بن هسند ادشاد تشست واعم حسن بيك دختر خودرا(۱)بمتد وی دد آورد و 
سه پسر بنام علی و اپراهبم و اسماعیل اذین‌هسر بوجود آمدسللتان حیدر پادها با مرریدان 
جنگجو بتمد جهاد با کناد بجنگید و پروز گشت مر انجام بیجهاد کفار در بند شم وان‌رفت 
و قلبه‌های ایشان محاصره نمود نزديك بود بفتح نایل آید که خبر رسید بادشاه شیروان فرخ 
پساد پسر آمیر خلیل ال که سلطان جنبه دا کشته بود با استمداد از سلعلان یمقوب آق‌فویناو 
لشگری عطیم آراسته بدفع ارشان کسیل داشته است سلدلان حبدد محاسره دا موقوف داشته 
نروی خود دا در معا بل‌دش‌ن آراسته کرد وجنگه ددییوست درین‌مبان نا گاه تری آذدشمن 
پدو خورد و دان بچان آفرین سبرد (سال .)۸٩۳‏ 
جنازه وی در ثي وان بخاك سیردنه (یبد‌هادر سا ٩۱٩‏ بفرمان شاه اسماعبل بشهر 
اردبیل آورده و دد متبر» شیخ صفی مدفون ساختند ) ملطان یعئوب بنا بر توهمی که اذین 
طابنه داشت بفرمود تا هر سه پسرش سلطاتعلی » سلطان اپراهیم , سلطان اسماعیل دا با 
مادرشان که خواهر یموب بود روانه فادس کردند و در قلمه استخر فارس زندانی ساختند 
و در اینهنگام اسماعیل دو ساله بود پنجسال در زندان بودند تا آنکه پتقوب حان سال۸۹۸ 
در گذشت جانشن او امبر دستم بنا بر مصلحتی پفرمود آزادشان ساختند و با احثرام تمسام 
بتبر یز آوردند و از آنجا پاردبیل روانه شدند و سلملاندلی بر مسند ارشاد نشست و مریدان 
بر وی مجنمع کشنند جون خبر ازدحام مریدان بامبر دستم دسید متوهم شده پفرمودپسرآن 
۱ - این دخغر مادر شاه اسماعیل و نام وی د عالمشاه بیگم » و د مارتا» ومادرش‌از 
شاهزادگان بونانی است . 
۳ 


را سس وس و ورس رد و و ی را و و ی ی ی 


سلطان حیدر را از اردییل باددو آورند و مراب باشنه سلبیانبلی این ونم دا تحمل‌نکرد 
شانه دو برادر خود را پرداشنه باردپیل رفت و در <سور مریدان تساج و دستار بر س 
اسماعیل گذاشت و خود مهیای شهادت شد امیر دستم لشگری‌در تعقیب ایشان فرسنادنزدیکی 
اردبیل زد وخوردی روی داد وسلنل نعلی متتول کشت وسلعلان ابراهیم واسماعیل پاجماعتی‌از 
مر بدأن بگیلان رفنند والی لاهیجان کار کیا مبرزاعلی کهشیه‌بود معدم ابشان کرامی‌داشت و 
همه کونه بدیشان عنایت فرمودابراهیپس ازچند ماه‌هوای اردپیل کرده پدانجا دفت و باجل 
هو عود در گذشت اما سلعلان اسماعیل شش سال در اهیچان مود و دمواده به تراندازی و 
اسب مواری و شکار می‌بر داخت تا بسن دوازده سا لکی رسد بخبال ترویج مذهب و انتغام 


حون پدران در سال ٩۰۵‏ از لاهیجان بسوی اردبیل هبار گشت و بر ممند ارشادبنشت 
۰. بدان‌دا از هر سو بخواند جماعت سیار کر دآهده با ۷عرار نن مر دحنگی که از طوایف 
8 جار , استاجلو , شاملو , دومای, دوالقدن اثغاد فراجه‌داغ فرآهم‌شده بودند(۱) بجنگه 
کنار شروان رفت قرخ بسار پادشاه شیروان با بیست هزار لشگر دد نزدیکی لب کلستان 
بمتابله پرداخت‌صوفیان غاب شدند و فرخ پسار مفلوب_ لشت , 

جون ابن خبر بالوند مبرزا فردانروای آذدبایجان دید سخت‌پتر سید لشگر کف راهم 
آورد و با سوفبان بجنکید هزیمت یافت شاه اسه‌میل‌بثیر یز در آمد و فرما نروای آذدبایجان 
گدت )٩۱۰(‏ بترویج مذهب شعه هبت گیاذت حکم کرد در تمامت [ذربایجان نام ائمه 
انا عذر را در خجلبه بادکنند و مر دشمتان !یشان لت فرستند ونامامیرالمژمنی‌علی را 
در اذان من کور سازند و نیز فتاوی و احکام وعّات بر طبق مدهب شیبه تاد باید ومخا لفان 
حکم شاهی دا امان ندهند واز میان بردادند بدین‌تر تیب مذهب شیه در آذدپایچان رسمیت 

رفت . 

عنکامی که فتوحات شاء اسماعیل بگوش سلعاا زمر اد بن یمتوب بادشاه آق قوینلورسبد 
سخت مرب گردید و بجمم آودی سپاه پرداخت با هنتاد هزار لشگر بحر کت در آمد 
شاه اسماعیل خبردار شد پیشدستی کرده با دوازده عزار ساه بر آنها تاخنن کرفت در 
نز دیکی همدان سیاه سلعلانمراد دا که چند برایر لشگر او بودند شکست داد (دال )٩4۰۸‏ 
و سلطا نماد فرار کرده پشیراز دفت و مثصر فات وی تیه عتسرفات شاه اسماعیل گردید 
بمنی عراق و فادی د کرهان بر آذربایجان افزوده گنت شاء اسماعیل پس آزین فتح از 
دمدان به‌فم رفب و اعالی قم را که شعه بودند نك پنواغت آنگاه بشبراز دفت و جماعتی 
از فتبیان و خلیبان فارس که زیر باد تشبم نمی فتند امر بکشتن داد پس از آن در تحکیم 
"ساس ساطات خود کوشهها کرد و گردن کشان و نا بود ساخت ودر سال ۶ بسخم عر اق 

۱-صوفیان صنوی کلاه سرخ دوازده ترك پرس‌میگذاشنند بس از آنکه شاه‌اسماعبل 
بسادلنت رسیداین کلاهرا بر همه لشگر مفرد مود و بدین‌منا ست لشگر یان‌اورا قز لباش‌میگفنادینی 
۶ سر خ سر » جه آنکه فزل در تر کی سرخ و بای بمعني‌سر است . 

5 6 ۳ 


مدمه دح 
عرب بر داعت مینک خبی توجه او بسمع باريك برث پر نا پرمانروای آن بلاد دسیدفر اد 
بر ور ار تر جیح داده میلکت خودیر آی دشین گذاشت وخود بحدود شام رفت وذاهاسماعیل 
بدون جنگ و مز ادمت بر عراق عرب هسام شد بشرف آستان‌بوسی مرافدائمهءراق‌حصّرات 
مب لمٌمنینوحسینه کانلووجواد وعسکر ین علیهما دلام نائل گشتو در تعمر ضر ایح آن هشاهد 
شر بئه سعی وافی مبذول داشت و مقر دیها برای هر کدام بر ثر اد کرد آنگاهمر اجعت ذ مود 
و بکادهای کشور پرداخت . 

تسخیر خرانسان د سال ٩‏ که ماهت ایران بتصر ف شام اسماعیل در آمده بود 
نوبت خراسان دسید این ختله وسیع پس از تیمور و شاهرخ که 
کم کم سلطنت اپران از دست تیموریان خارج ند هدچنان بدست اعقاب تیمور بود و از سال 
(۸۷6) تا (۹۱۱) تحت فرمان بادشاه دانش‌برود سلطا نحسین بایتر | بود این بادشاه سس از 
۸ سال سلطنت در سن هنتاد سالگی در هر آت مدفون گت دسرش بدییم الزمان بر .در 
او پنشت یکی از نواد گان هل کوخاننول بنام ُبيك‌خان (محمد خان شیبانی) اذ ماورا» 
النهر تجاوز کرده حراسان دا از بدیم الزمسان گرفت و دولت نسیناً مقنددی تشکیل داد 
و سپاهی از طایفه ازببکان تر کستان آداسنه داشت ویکساعننائی نداشت وا گر حریف فعیف 

می‌بافت طمع در تمامت ایران میکرد . 
شاه اسماعیل بس از فراغت از کار مدعیان و تشکیل دوات با عنلمت و تهیه اشگر 
مذاسب حال بتمد سخر خراسان حر کت کرد شيبك خان همینکه این خبر بشنید ازهر ات 
که مقر حکومت وی بود. به مرو منتال گشته متحصن کشت ذاه اسماعیل پس از زیارت 
مشهد مقّدی دضوی پفرمود اشگریان بسوی مرو کوج کنند دربای دیراد شهر زد وخوردهای 
مختصر روی داد شاء با درایت در محاصرهثهر صرفه ندید تدییری اندیشید که ازیکان‌برون 
آیند و گر فتار سولت میاه ثر شکاد گردند پس بفرمود کوچ کنند و نامهیی بشييك نوشت 
که ما تر ك محاصره کردیم شپبك خان که سیاه شاه اسماعپل را در حسال رفئن دید غثیمت 
دازسته بقمه دستبرد از شهر برون آمده ایشان را تعافب نمودددته‌یی از لشگر پنا بردستور 
شاه اسماعبل فراری شدند شيبك خان بر جرات افزود که نا گهات با اشگریان مجهز شاه 
اسماعیل روبرو گشت دو لشگر باهم در آویختند و در اندگ زمان شکست بر لشگی ازيك 
افتاد ده هزاد تن ازیشان کته دنه وشييك خان که بخرابه‌یی بناه‌برده بود باهمراعانش 
کشنه شد و سر او دا بریده نرد شاه اسباعیل آوردنه دستور داد بوست سر دا کندند و کاه 
انباشانه و پرای سلبلان بایزید عامانی فرسنادند و استخوان آن م. دا زد گرفته پیاله 
ساخنته و در مجلس عثرت بگردش درمیا ورد ند س ازین فتح شاه اسه‌اعیل وارد شهر گردید 
و خزائن جندین ساله شييكك خان دا بسر کرد کان قسمت فرمود و فتحنامه ها باطراف 
فرسنادنه آنگاه بهر ات تشریف‌فرماشد ند وافعه مهم ددین ثهر آنکه شبخ سبف آلدین تفتازانی 
نواده سعت الدين تفتازانی مشهور که مدت سی سال در هرات منصمی شیح الاسلامی داشت‌در 


وی 


مقدمه مجح 


ما مبارك ره‌هان پمیب اصب دز مهب نسنن بفر مان شاه اسماعیل مئل (وسبل » 

پس از ترتیب امور آن سامان شاء بخیال تسخم ماوراء الثهر افناد امماحکام آنسو 
از در سالمت در آمده پیشکشها فرسنادند و اظهاد فرما نبر داری‌نمودند شاه درخواست آ نها 
د! بذیرفته بکار خود باز گشت و بکار ایالات و حکام سر کشی نمود و مدتی در اسنهان‌بماند 
و در سال ٩۱۵‏ تهماس مبرذا پدنبا آمد جشن‌ها گرفنند و منام ولیبهدی دا بوی ادزانی 
داشناد . 

در سال ٩۲۰‏ جنگ علیمی مان شاه اسماعیل وسلطان سلیم عثمانی اتفاق افتاد واين 
جنگ چون درد موضع جالدران نزدیکی تبریز اتفاق افناده بجنگه جالدران موسوم است و 
اپنك فرح جنگ : ۱ 

دولت عذمانی از ایشدای دولت شاه اسماعیل بلحاظ مذهب آحنن 

جنگ چالدران نیتوانت | شا اسماعیل که تال ب مخت مدفب تن و 
مرو مذهب تیم است دوستی داشنه باشد اما پحسب فاهر جنبه صلح و صنا داشت و حني 
بس از فتح خراسان سلطان بایز ید عنمانی فاصدی بدر گاه شاه اسماعیل فرسرّاد ادای‌تهنیت 
کرد جون نوبت بسلطان سلیم دسید با ذوری هر چه تبام‌تر ببخالفت پرخاست و اذعلمای 
امل سنت فنوی گررفت که دیختن خون شبمیان حلال است بلکه کشتن يك شبمد ثواب کشتن 
جغناد کافر حر بی دادد بنابرین اعلان جهاد داد و لشگر ی عضیم آماده بیاخت و نامهبی‌بشاه 
اسباعیل دزن پاپ پنوشت و خود بجانب آذربایجان عزیمت کرد شاه اسماعیل نیز سپاهی 
گرد آورده در پیست فرسخی تبریز در موضی موسوم بچالدران دو لشگر در متاپل همصف 
آراستند (سال )٩۲۰‏ لشگر سلطان سلیم از هر جهت دد عده و عده پیشی داشت سپاه‌عشمانی 
بر فراز بشتایی موضم گر فنه بود پر گرد ارشان دپواري ازتویها نهاده همه دا با ز نج بهم 
مربوط کرده بودنه چلوریکه لشگر دشمن با این توبها نمبتراست بموضم آنها داخل شود 
پس معدودی از لشگر علمانی از ذنجبر برون آمدند و پنای جنگ با اپرانیان گذاردند و 
از داحل حمار تفنگچیان و تویچیان مرب توپ و تفنکك ما نداخنند صدای هراسناك توپ 
و دود پادوت چشم و دل ایرانیان دا تاريك میساخت و در مفابل عد؛ کثیر دشمن بمهلگه 
عجیبی گرفتاد شده بودند و مررتب کشثه میدادند و بساری از سرا لشگر از جمله امیر 
آلامراه غید البافی و صدد المدود سید شر یف و سید محمد کمونه کشته دنا اينکه جمعی 
فاد کردند شا اسباعل بر یه شجاعتبود با شیر در بان دشن تخت گرفت 
و ایشان را فرادی داده پحصار زنجیر پناه بردند شاه با همان شمشیر چند حلفه زنجور ازهم 
بگسلانید و داخل حصار شده تنی جند از تویچیان بکشت امراء لشگر برسیدند و عنان‌شاه 
گر فنه از ممر که برون بردنه مخالف و موافق اذین شجاعت انگشت حیرت بر لب‌نهادند و 
با آینهمه این جنگ بشکست ایران خاتمه یات و سلططان عثمانی پثبر یز در آمد بس از هشت 
دوز توقف پسب فلت آذوفه بمملکت خود باز کشت و ازین‌فتح جز قتل و غادت لشگرابر ان 


کي مک 


مقدمه مصحح 

بهرهبی بر د . 

لکن شاء اسماعیل آزین شکست افسرده خاطر کشت و آن حرادت سایق را ازدست 
بداد و کمتر بجنکه پرداخت همت خود بر کشور داری گماشت تاآتکه در سال ٩۳۰‏ در سن 
۳۸ سالگی آذین جهان پرفقت مدت سلطنش ۲ سال بنوده است یس از وی سر بزد کش 
تهماسب مرژا که در آنهتگام ۱۱ ساله بود بجای پدر نشست (۱) و 4 سال سلطنت کرد 
و در سال +۹۸ در گذشت یس از وی برش شاه اسماعیل تانی روی کار آهد ایسن بادشاء 
برخلاف پدر وجد ماأْیل‌پمذفب تسنن‌بوده واز کارهای شوم او آنکه‌جمعی کثبر ازشاهزادگان 
صفوی دا بکشت که از جمله عم پزر گوارش سام مبرذا بسوده است سلطنت او یکسال و نیم 
بوده درسال ۹۸ آزینجهان ریاد گشت وم<مد مر زا پرادریزد گنرشبجای او شست جندان 
کفایتی نداشت ده سال با اختلال گندانید تا آنکه خود دا مصزول ساخثه سلطنت پیسرش 
عبای میرزا وا گذاد نمود (۹۹) این‌بادشاه بزد گنرین بادشاه صفوی است 6 4 سال سلطنت 
کرد و کارمای بزر گه انجام داد تا آنکه در سال ۱۰۳۸ بدرود حیات گفت به از او 
نوادء‌اش ذاه مفی تا سال ۱۰۵۲ ویس از دی بسرش شاه عبای ثأنی تا سال ۷۸ و بساز 
او سرش شاه سلیمان تا سال ۱۱۰۵ وس از وی شاه سلطانحسین تا سال ۱۱۳۵ ملطنت 
کردند درینسال جماعت افنان از ضعف]ن‌بادشاه بایئخت معتلم ایراناصفهان‌را بگر فتند و بر 
ایران مسلط شدند و سلطنت ‏ دهیست‌وسی‌ساله . صفوی دا پرانهاختند تا آنکه در سال 
۱۲ در شام افشار افنانان دا شکست داده مملکت دا منظلم ساخت , 

ممدو ین شاعر 

شاعر ما بیشتر از همه مدح ام آلمومنین علی بسن ابیطاف دا گنته ده فسیده وی 
مخصوس آ[نحشر تست و چند قصیده هم در بارء شهید کر پلا و عزای آنحضرت گفته است و 
امامان دا نيز بسیار ستوده است از شرح اینها میگذدیم و سابر همدوحین را مذ کورمیدادیم 
و شرحی در باده آنهاتا آنجا که بدست آورده‌ايم‌مينگاريم و بمشی اشعار دا تذکر ميدهيم . 
اسامی ممدوحین وی اجمالا پدینفرار است : 

احمد بن موسی‌الکاظم تب » علی‌بن حمزءین موس الکانلم بل » شبخ روزبهان » امر 
علیشر » سلتلان یعقوب : شاه اسماعیل . سیدشریف؛ نجما لدین‌سعود ۰ نجم الدين محمود , 
تجمالسعاده , فاسم پرئاك » منصود بيك‌برناك . خواجه مین‌الدین صاعدی » نظام| لدینا<مد 
صاعدی . تلفر الاسلام صاءدی , معزالدوله , شاه ملا ._ فلی بيك , شاهتلی بيك , معدالدین 
اسد , شاه اخی بيك , افسل الدین ميرك قاضی د کن‌الدین مسعود؛ مر عثیف الدین . " 

اینك شرح هريك ازآنهارا درپائین‌ميآدديم : 

۱ - شاه اساعیل چهار پسر داشته ؛ تهمای میرزا , سام مبرزا . القاس مزا 


بهر ام مبر زا ۰ 


۳ 6 


ان بزدگوادممروف.بشاء چراخ ماش میدی است گر جلیل 
ا لاتم 1 لاد پس از حفرت علی بن موی آلرضا بر قرین اولاد 
حصُرث موسی الم است و آن‌حضرت او دا بر سایر فرزندان 
مقنم هید‌اشت , 
آنجناب در مدینه بود عدتی پیفداد آمد هنگامی ک خی شهادت بر ادد آمجد ود 
حشرت علی بن موبي الرضا دا شنید با ببه هزار از خدم و حشم و سه هزار تن از اقربا 
وعءشایر بسوی‌خراسان‌رهسیار گشت جون بشهر ودسیدندحا مق ازدرمخا لذت در آمد و بااشان 
بجنگه برداخت و جمی کثر از آنها شهید ساخت شهزاده بطرف شبراز دفت وسازجندی 
در همانجاوفات یافت و در آنجا مدفون گشت اما قبر مبار کش مانند ثبرجه امچدش حضرت 
امبرمومنان مدتها از نشلر هامستورما ندتا آ نکه درزمانآتا يكا بوبکر بن‌سعد یکی‌از امیران‌عمارتی 
میداخت جون ذمین بشکافتند فبری‌تلاهر شد و شخصي تمام ایدام بسلامنیاعضا در آن‌خوابیده 
پود و انگشتری دد دست داشت نش نگن آن چئن بود العزْء تُه احمد بن موسی » چون 
خبر باتايك دسید تحفیق کردنه معلوم شد پس حضرت موسی بن‌جعفر است بفرمود عمادتی 
لایق بر آن قس بساختله و مردمان بزیادث میآمدند در زمان شاه ابو اسحاق اینجو (بسال 
۰) ععماد تش رو بویرآنی مرفت مادر شاه بانی خر گردید بفر مود عبارت تجدید کنند 
و مدرسدیی دد بواوی آن پنا نمایند و دهات و مزادع از ناحبه میمتد فادس پر آن وقف 
نمود این عمارت دا زلز له بال ٩٩۰‏ ویران نمود از هداخل موئوفه تعمیر گشت در مال 
۴ نز زلزله بکنید و عمادت صدمه دسانید فرمانفرسای قاری حسینعلی مبرذا بئٌمیرش 
پرداخت و از آنروز جند بار عمر و مرمت گشته و اکنون بر آبادانی آن افزوده کشنه 
این مزاد شر یب که بکی ازستبرتر ین مزادات است موردن جه وعلافه جمیمهساما نان:است , 
این بزد کواد خدم و حشم و مال و مکنت فراوان داشته و در ذمان حیات هزادبند» 
زد خر ید را آزاد زمود در تخبة المقال گوید 
شاه چراغ احمد بن کاظم اعشق الفاسید ۱اعاشم 
اهلی را در مدح این شهزاده امنادی است از جمله کیب رندی مخصوص آن‌حضرت 
سروده ودرقسیده‌یی نبز عرض ارادت کرده‌است , در تصیده گوید : 
آنکه ال آسئانش کمبه مدق و صفاست ‏ سید سادات عالم احمد موسی الرضاست 
زاستانشی گر نهایوافف‌ندانیعرش‌چیست ‏ هر که‌اینددمی‌شناسد[ کهازعرش‌خداست 
از جهان‌نوری که‌میخیز دز باهش تلا هر ست کاین‌فرو غ‌روئنی از خاندان مملفاستالخ 
(س 4۰) 
این بزر گوادیتعه‌اش درشراز خارج دروازه اصفهان است‌فرزند 
علی بن حمزخ بن آن شهزاده حمزه است که در شهر ری ببلوی شاه عبدا ليم 
موسی الکاظم مدفون آست . 


۳5 6: 


مدمه هی :22 
کت 


از تادیخ مز ارات شب از نقل است که جون خلفای بنی عباس بر دفم و امتبصال دادات 
علوی همت گباشتند «ضرت علی بن حمزه پا جند تن از نزدیکان و خویشان در سال ۷۲۰ 
بجانب مر از دهیار کشتند و در غاری از کوه شراز مسکن گزیدند و برای مميشت رد 
خار کنی ببثه کر ده بر از آودده میفروختند و گذران مینه‌ودند تا آنکه جاسومان بنی عباي 
آنحترت را بدیدنه و بعمال عباسیان خبردادند و آن ببدبنان بتل شاهزاده مباددت نمودند 
گویندآن شهید «فتلوم‌سر بریده خودبر گر فئه بجانب شهر شراز امد تا بدین موضم که قس 
ادست دیناد وهما نجامدفون کر دیدجون نو بت به عشْدا لدو له دیلمی‌دسیددستور داد گذبدی 
دفیع و بنهيي سیم پر پاکنند در سال ۱۷۹۳ فرمانفرمای فارس حسنعلي میرزا دفینه‌بی از 
قریه کت گنبد سروستان بدستآورد از آن دئینه عمادت بشعه مبار که دا تجدید نمود . 

اکنون این بار گاه زیادتگاه عموم مسلمانا است . 

اهلی دا در بادء ین شهزاده اشعادی است بصورت تر کیب بند که در آن جمله گو ید : 


شهراده‌بی که مبرعلی حمزه‌نام اوست جبر پل | گر بعرش پر دمر غ بام‌اوست 

دروسف اومگو که سپهرش متام شه گو:پایُسهر بلنه ازمقام اوست الخ 
و نیز گوید : 

آنانکه پای قدد پر افلاك بر نهند بس آسنان مبر علی حمزه سر نهند 

درویش این درند بدد يور قبول آنانکه بای برس صد گنج زرنهندا لح 


و اپومحمد اپن ابی نصر معروف به دوزبهان ومشهوربه ثبح‌شطاح 
تب روزیا ازعر فای‌بزر کب فرن ششم هجری است‌ابتدای حال درجه‌تجوی 
اعل کمال بسچ آذاق پرداخنه عراقین و حجاز و مصر و شام دا ذیر با کرده گروهی از مشایم 
را دیداد نمودا تگاه‌شر ازآمده درسجد جامم عنیق وعظ ونسحت مسلمانان مثر موده واهل 
حالرا رموز ءشق و عء فان میآموخثه است . 

کنابیایی نقیس از وی بجای مانده است‌که حال وجه و عشق ازخاول آنها نمودادست 
از جمله کتاپپست پنام عبهر العاشفين که درین اواخر با شرکت بعض ففلای فرانسوی بچاپ 
دسیده است تفر عرایس و شرح مطحیات وکتاب الانواد و فر ایتها نیز از تألیفات او 
شمرده‌انداین عارف بزر گه در ساگ ۰ وفات بافته در شم از مدفون کشت و ی هم اکنون 
بقعه وی برجاست و اخراً نیزتعمبر یافته است . 


املی در باره وی گفثه است : 


بحری که دلش منبع اسر ار جهاناست شعاح جهان شیح‌بحق دوزبهان‌است . 
در سلسله مننی ازان گلین تودید بوئیست که در خرفه بر خرقان است 
افروخته از شم محبت اثر اوست سمدی که جراغ دل ماحبنظ ان‌است 


تفام| لدین علیشیر متخلص به نو ائیآمیی !۲ مر اه ووز بر سلطا نحسین 
بایثر ابودهاست مرردی‌است دا ندمند ‏ دانش پرود؛ کریم , هدس ٩‏ 


امیر علیشیر 


-۲۹- 


مقدمه مصحح 


بیین همتش در هرات و نواحی خراسان ابنیهٌ بسیار ساخته گشته و دروزادت طولانیش مسدد 
آخار بسیار گر دیده است دانشندان و شاعران و منر‌مندان دا بفایت هینواخت و از نشویق 
آنان فرو گذار نمی‌نمود دفتاروی باعث شد که هرات مر کزعلم وهنر وادب گردد و کتابهای 
بسیار پنام این وذیر و آن‌بادشاه نوشته آید‌مولانا جأمی » ملاحسن کاشنی ۰ دولنشاه سمر فندی 
و دیگران آزین دربار نوازشها یافته‌اند و شاعر ما اهلی شیر آزی نخستین فسیده مصنو ع خود 
را پنام این امیر ساخت و بهرات ادسال داشت . 

این‌اءبر والا گهر ۱۲ سال عمر کرد اما ذن نگرفت‌مذهب وی‌بایستی تسنن پاشد(۱) و 
آنچه محتقاست پرو طریقه نقشبندیه بوده‌است وشیخ‌جامی دا بی نهایتاحترام میکرده است 
واز وی به + مخدومی » تعبیر میکند . 

تألیفات با ارزش دارد ۲۵ کتاب از وی مخ کود داشته‌اند اما قسمت عمده آنها پثر کی 
جفتأئی است مارپنج مثنوی بميك‌خمسه نظامی ويك مننوی بتفلید از منطق! لطیر عطاد پنام لمان 
الطیر سروده است و حهار دیوان غزل و دیگر کتاب مجا کمة اللنتن که در اثبات رحجان 
لفت ترك بر پاری نکاشته است و کناب خمسة المتحیرین که پنج مقاله است درسوانح زند کی 
مولانا جامی واین‌حمله ش کی‌جفنائی است د دو کناب اخبر بهنی‌خمسة المتحیر پن ومحا کمة 
اللفتین‌فادسی تر جمه و چاپ‌شده است . 

و دیگر کتاب مجالس النفایس که آن نیز بترکی جفتاگی است این کناب دا دد 
تدکره شاعران معاصر خود نوشنه است و سرجمه آن ببادسی جند باد مودت گر فته 
است و اينك دوتر‌جمه‌یکی بنام لطایف نامه‌از فخری‌هر اتي‌مه‌اس‌شاه تهماسب و ترجمه دوم از 
حکیم شاه محمد قزوینی معاصرسلطان سلیم عنماني در دستست و هر دو ترجمه بسی دانشمند 
آرجمندمعاصر علیاصفر حکمت‌او لی‌در۱۷۸ صفحه ودومي در ۲۲۱ صنحددرتهر آن‌بچاپرسده 
در يكك مجلد حاشرست . 

امیر بزر گوار علاوه بر تر کی اشماد پادسی هم سروده است وفانی تخلس دارد و 
خوشبخنانه در همین امسال (۱۳۳) با کوشش فاضل محثرمآقای د کن الدین همایون فرخ 
دیون وی بچاپ دسبده و منتشر گشت از اشاد وی پرخی نوشته میاید . 

ای شب غم چند دور ازدوی بادم‌میکشی زنده میدادم ترا ؛ بهر چه‌زادم میکشی 


ربا 
خورشیدجها نگر دتوازمطلع‌صبح پا ماه جها نتاب من ازجانب شام 
این رباعی را هنگام باز کشت جامی از سفر حجاز گفته است . 
رفئی که چو آفتاب یکنا باشی و ز پس‌تو نود عالم آدا بای 
- در جامی خواندم که سلطا تحسین پتشیع مایل بود اما وزیرش عایشیر وی را باز 


لیا 


مبداشت . 


کرو ۹ 


سس سس سس 


مقدمد ممحح 
اشاد گروم یکه‌نو زیشان‌ببری آباد دیادی که تو آنجا بائی 
اين امیر مبارك نفس در سال ٩۰۷‏ پس ٩۲‏ سالکی وفات‌یافت و در تاریخ ذوت وی 
گفتهاند : 
آن مپر بلئد قدر عالی دتبت 
ازسال وفات وجای اوپر سیدم 


چون کرد ازینجهان بجنت دحلت 
داد زد جوات من که جلت جنت 


اهلی مدح وپرا در قمیده مصئوع چنین گفنه است : 
نغام‌الدین علی شیر بيشة اسلام که یافت لوح و قلم از۵مارشاستظیاد 


مروحی که جنان‌تازه ساخت جان سجن 
ملايك از طلب همدمیش بسر در و بام 
عجب مدار ۲ دسش ک کرده‌ام مانند 
لطایف ک-رمش کام خلت شهری داد 
شراب در دهن_دوسنانش نوئین شم 


که بته چشم خرد از تمورش افکاد 


ملوك از طمع مسحرمیش سس دد بر 
به پحر نبل که جاری بود ازد ایا 


۱ ا ۰ 


کف عنایت او شد جر بحري از یذر 
شکر پیخت بد دشمتا نش لش هار 


دلی که مرده بود زنده سازد آن گنداد 


یکانه [ , سخنت د! جو بيك باد آرد 
جهان ؟سرفته فیامت ز میت امزشهسار 
بحز تو کیست که آرد باضم نم بیگه و که گهر نار کند کوه کوه بر احرار 
و دآت طبع تو درازخن که می‌بارد ؛ تو طوطبی بخن گفتن و شکر مندد 
بادشاه از ترکما نان آق قوینلو می‌باشد , از همهآن 
> ۷ ماو ماطنت کر د 


رسانده‌یی تو ردان بای تن کم رود 


ری سوه ِ_ 


ساظان بعقو ب جایده بیش بشدر وشاع ان عافه داشت 
بسال٩۹.,‏ در گذشت شاعر مأدر باژه و۳ فصده گنه موی شمم و پر وانه راینام‌وی کر ده 
است و یکی از فماید ممنوع خود را مخسرس وی ساخنه است اينك بسی اشاد که ددین 
باده‌است آوردء میدو د ؛ 
در قسیده ۷۳ که بد : 
بخان که حاملءر شش زفدد گذت 


خورید ما تور و جمشید سفنت 


ای آنکه باز عرش فراتر نسهاده‌بی 
کاین سروری همه در خود نهادهیی 
خوان کرم چو رزق مقدر نهادهبی 
زين ظفر بپشت نضنفر نهاد‌یی 
بنیاد بر طرینه حیدر نهاده‌یی 


در سال فدص روز ویب ازفاف‌تا بتاف 

ای آفتاب عهد تو و آنی که روز رزم 

کی در بای ده لنت آید خال که رد 
در اسب : ۱۵ گوید : 

فتنه گو بنشن کهحق‌ددمی کز خودجا گر فت 


باز جا بر نت طرات تب ردان گر فت 
باب معراج سیحان الدی اسر ی کگ فت 


کو کب اوح شرف معذو بخان کزتل حن 
در ژصیده ۱ گید : 


حفرت یمتو بخان آنکه سلیمان‌صدت قددسندرشکسی 


سا 


»مدمه «صحعر 


تا آنکه گوید : 


قیمت اهلی مگر از توفزاید که دهر رونق دانش ببرد قدرسخنور شکست 
در شع و بروانه گوید : 
مگر زین تحنه ره یابم بسباری به -وسم اسان شهرباری 
پساهی که از لصف الهی ندش روش جراغ بادشاهسی 
زهی ظل خدا خودشيد تابان سلییان زمان یعتوب سلطان 


بادثاه بزد گی است که شاعر ماتمام زمان او را در یا فنه وس 
شاه اسماعیل از او نیز ۱۲ سال حبات داشثه است اما راجم پبسرش شاه 
تهماسب هیچ شیر نگفنه است که و تیا او اعتنالی بشمر و شاعران نداشته است ولی شاه اسماعیل 
فر جند پایه کارش بر تعصب مدهبی بودلیکن در ایندایما(حفله دقابت با سلاطین دیگ ر 3 هم 
بجیت ترویج کار خود شاء آن را مینه اخته اینشکه شاعر مااهلی اشباد بساد برای او گنته 
اور ا دز باه این پدشاهپنح فصیده و حند فتلبه تصرده مانندست و یر در هر ال 


ادت و 


وی ۳ بو رد 


آودده می‌شود : 


در فسیده۳۹ گوید 
با او پر نی آدم رس فطل ند سکه دولت بسنام ثاه اسماعیل شد 
در فمیده ٩۵‏ : 
آن شهنشاهی که ملكك دین‌هسخر راخته آشاب روی او عالم منور ناخته 
دست قدرت سبتئل دوی زمی آراسته تیغ سلطان شاه !سماعیل حسیدر ساخنه 


در سیده جهارم هنگام آمدن شاه اسماعپل بشبراز کفته است : 
رسد آن گل کههبخشد ی در ات گلهن‌جان دا نیش بر گر فت از خه ره تخت‌سلیمان را 
عز یزان عرطرفمویان که‌بوسف‌سویهصر آید جوانان تینیت گویان « ز هر سو بر کننان را 
گذشت ایام بی‌بر کی دسبدآن‌نوبهادا کنو که رشك از گنشن شیراذ باشد باغ‌رضوان را 
شه‌ایران و توران زان سوی شبراز رو آرد که خاکش قبلا حاجت بودایرآن و توران‌را 
هر لت خورشید ع لم شاه اسماعیل 1 جترش سابه بررسراقکند خو زر سید تابانرا 


در ژمیده ۹ گید : 


ز دود قلمت شلم‌از حضور حضرت ثاه گرفت روی زمسین آتساب دولت شاه 
ز نرر حیدد عالست شاه اسماعسیل از آن‌جراغ جهان‌شد فرو وطلت‌شاه 
الم 5۳ 
در فصیده ٩۷‏ گوید : 
هر حشمت وئمکین جهان لطف و کرم بحراغ‌مذهب و ملت فرو فغ تخت و ک(, 
حکیم مبم ٩‏ و تسکندر نشان ونخت نفن ملك خصایل و گینی دتان و ملت ناه 


و 


م برد م۵ مصحح 


در فسیده مصئو ع گوید : ۹" 
شاه اسماعیل حسیدر قبله دوحاتبان تبغ عدلشس میثل آیبنه ظلمانیان 
آمبش شریف‌الدین و پدرش‌تاجا لدین(۱) ۰ منشاً ومولد وی شور 
شیرازست در زمان شاه اه‌اعیل منمب سدارت داشته است در 
حییب السیر گوید د وی جامعانواغ فل وحاوی علوم مکتس و موروت بود و بشرف نسب 
و عاو حسب از ار سادات عجم و عرب متا بود بس از وافیه فانی محمد کاشانی منخلور 
نف حضرت کشور ستانی کشته بتفویض منصب مدارت سرافراز شد و جندگاه بلوازم آن 


سید شر بف 


پرداخت تا اینکه از آمیر نجم مسود ثانی نسبت بخود سوء مزاجی فوم کرده از آن آمر 
اشفا جست جون شاه از خراسان بعراي آمد سید رخست عتبات عا لیات بافته دوی‌بغداد 
آورد و آهیر نتلام الدین عبل البائی منصب صدارت هی باه بو اسطه و فود التفات آهر نجم 
کوکب جاه و جلالش باوج سعادت واقبال دسید ودر آن اوان که امر نجم عازم ماوراءالنهر 
گردیه او دا بنیابت خویش مقرد داشت نا اینکه حبر شهادت امیر تجم بتحقیق انجامید 
شاه امبر نظام الدين عبد الباقی دا مننلود نفار کیمیا آثر گر دانید ووکالت نفس نفیس‌همایونی 
را در عهده او کرده بای قدد و منز لنش بایوان کیوان دسانید و ایس سید شریف را که از 
بفداد باز آمده در اردوی هیایون بود بار دیگر مشمول عواطف خسروانه ساخنه بتکثل‌آمور 
سر کار صدادت سب فرمود و در آن مثب نود تا آنکه در جنگه با سلطان سلیم عتما نی 
که جمعی کذر از امر اء دو لت شهین شد‌ند از وله آهم ععدالباتی و سید دمن کمو ند و سید 
شریف شهید گشنند >. 

این سید شریف از احفاد علامه سید شریف <رجانی‌است که‌شا گرد قطب لدین‌رازی 
بوده‌است و تالیفات نفیسه و از جمله شرح مواقف بیاد کاد گذاشته است هنکامیکه‌امیرتیمود 
کورکان کشور ناد دا از آل مظفر گرفت جناب سید دا با جممی از علماء دوانه سمرکند 
فرمود و چون وفات یافت سید بشیراز باز گشت وچندسا لی‌میبودتا بسال ۸۱5بن۷۹ سالگی 
وفات‌بافت‌اولادش تا هما کنون در شب آزهستنه که‌از جمله صاحب‌ترجمه پالا سید شریف<سینی 
شرازی است که در سال ٩۲۰‏ در سزگد جألددان با جماعتي دیگر از امراء لشگر 
کشنه شد . 

اهلی دا در بار؛ وی اشعار بسیارست چهار فمیده دارد که بشماره ۰۳۲۷ ۵۲ ۰ ۱۷۱ 
۵ مضبوط است و در اوصاف وی کویه : 


ای بعلم و فیلت ارزانی علم اول مسلم شانی 
هر سید شر یف آیکه پنست فخر سید شریف جرجانی 
کر بعلب از شفاسخن‌خیزد بوعلی دا خموش گردانو, 
یبد ببشا نمود تفبرت چون‌کليم از کلام دبانی 


ار درحبیب لسبر گوید : میرشر یف لین علی از احفاداعلم افر ادا تسانی سیدشر یف لدین 
علي الجرجانی بود ... 
ید 


معفدمه مصحح 


مور درمهد دولت توشود صاحب هودحج سلیمانی 
خوأن‌جودت پرآذ نیم بهشت همچوصحن چسمن به الوانی 
من کواهم که سالها_بودم بنده درگهت بددبانی 
که تو در سال فحطیکاعت بسرنچیدی بساط مهمانی 
و دراصیده دیگر گوین ۰ 
سپهر مرتبه سید شریف عالیندر کدست ذات شریقش جهان بینائی 
هقردست که ددر الصدور عالم‌ادست مین است به‌خورشیه عسالم آدائی 
وجودمثل‌توصودتد گر نخواهدبست بدین جمال و کمال و فرشته سیمائی 
در صیده دیگر گوید : 
هر پینوا که بافت ز خوانش نواله‌بی از آن نواله فیض بصد بیئوا دسید 
در فصیده دیگر کوید : 
سید ثریف ایکه کمر بسته تراست از تاج مهر عار و ز تخت سبهر ننگه 
خورهیددرسهر بلر زدچوعکس از آب گر در کف تو تیغ بجنبدپمزم‌جنگ 
در تاریخ فوقش گوید : 
رفت آخر از جهان چشم وچر| غ‌روز کار آنکه بود از علم و دانش واقف سی‌نهان 
فرة المین جهان سید شریف از لطن‌وجود دال‌تاد بخش بودهم قرةا لعین‌جهان(۲۰٩)‏ 
(سفحه )۵٩۷‏ 


۱ پس اذ نجم الدین دشتی امیر پار احمه اصفهانی که دد ذمان 
امین ی حیات‌نجمالدین پیس‌تبریف واهمام وی منلود و شاهاسماعیل 
گشنه بود و مثمب وزارت دیوان داشت جانشی آن امبر فقید گردید و تجم‌الدین ثانی لب 
یافت چنانکه در حبیب السر است وی امیری بلند همت و صاحب تدیر بود و با صفاد و کبار 
بر نهج عدالت سلوگ مینمود و از اساب جاءه و حشمت آن مقدار در سس کار او جمع کشت 
که بای قدر و منزلتش اد جمیم امرا بلکه اکثر سلالین ناف فرمسان در گذشت ملازمان 
خامهٌ او نزديك به پنجهزار دسیه روزانه قسریب یکصد گوسفند در مطبخ او بکاد مر فت و 
دیگهای تفر خام جهت بختن آماده دات در سال ٩۱۸‏ بججنگ ازیکان دفت جندی بنود 
طایفه از ك تیوممه مزاحمت مردمان میدآدند و ۱ و ارت می‌بر دأختنه آن امر بأحشمت 
دقع آنان را بدهده گر فنه در خصست شامانه متکفل [ن امر خطیر گردید پس از عبور اژرود 
آمویه و گرفتن بعسی شهرها و قنل عام فراوان با سپاه ازك دوبرو کشت امیران سپاهش 
دست از اتحاد و اطاعت پرداشنند و در آن دیاد غربت یکدلی دا کنار گذاشنند این شه 
که نتواننند دشمن دا از میان بردادنه و دشمن بر آنها جبره کشت لشگر شکست خورد 
وسران لشگر پبنه افتادند امیر نجم دا نزد پادشاه آزیکان عبیدالة خان بردنه و بغرمان‌وی 
شر بت شهادت نوشانیدند ( سال )٩۱۸‏ . 

م۳ 


مدمه معصحح 


فص سا 


اهلی را ی قصبده در مدح نجما لدینم‌بودست که اهر | هن نجم‌الدین ثانی است 

اینتصیده شماده ۵۵ این کتاب آهده است ودر آن گوید : : 

شیخ تجم الحق وا (دولة والدین سود آختر برح سعادت لك عز و جلال 

رهیر راهروان زره سق از هم ره واقف حال فعران حهان در همه حال 

بسکه از معدلتش بازوی مفنلوم فویست زیر چنکال کیوتر شده شاهین جنگال 

زراورد مأدد ایام در فرزنسدی بچنن‌مورت خوب ویچنن <سنوجمال 

کمتر بن بند؛ در گاه تو بر فیدر روم ینوس بتحکم کسه بده ما و منال 

تو بیزم رب آسوده دل و همت نو دشما ز ر اهمه شون‌دیخته‌بی س نو جدال 

[ نجنان در بی خدنودی خلقی که بود رانی از اه وحلال تو خد! جل‌جلال 
۱ وی امیر الامراء شاه آسماعیل بوده است انندای حال دد سك 
نجم آلدین دشتی ابان کیلان بشمار میامد و در سناعت زر گری و جواهرنگاری 
امتیاز داشت و بدین جهت مشهوربه نجم !لدین زر گر بوده است ] نهنگام که شاه اسماعیل‌فبل 
از ملنلنت‌در لاهیجان بسر عیبر دنجم لدین بنا پرادادت بخاندان نبوت‌با وی طربق محبتسلوك 
مپداشت و انگشتری خپمنی ساخثه پشکش نمود اين سود با آ نکه شاه اسماعیل باردییل رفت 
و کارش بالا گر فت و آوازه او در آفاق به بیچید در آن زمان حاکم رشت بنام امیر اسحأق 
مذهب اسئن داشت با شمه‌یان دددنی مینمود تجم آ لدین را نزد او مبنض سنت ععر فی کردند 
بر کشئن او فرمان داد نجم الدین] کاه ده بگر بخت و نزد دوست دیر ین خود شاه‌اسماعیل 
رفت و مورد عنابتژر اد کر فت بانداد زمان در آثی لیاقت و درابت اعتیار فراوان بافت تا 
اینکه بزد گثرین در حان را تال گنه و کات سلتبا؛ ی بافت۱٩)‏ و4 رمانش بر همه روان 
کشت حند گاهی باوازم این شغل برداخت و :خوبی از عیده کار بر آهد خسرد و پزرلك را 
مشمول معدلت و مکر مت زار داد , همگان با وی ادح میگذاشتند مدقی درین هنصب پس 
برد تا آنکه در اخناء مسأفرت ۳ تاه اسماعیل در حوالی تبریز بمرض دات الجثب وفات 
یاقت دد حبیب السبر گوید « بادشاه ازهفارقت وی ملالت بسپاد نمود و دوح شر فش بختمات 
کلام و اطنام فترا و ایام شاد نموده جسدش را جانب نجف روآن فرم‌ود ». 

اهلی دا ۲ فسیده در مدح نجم الدین میجمود آهده است که ممکنست همین نجم الدین 

زر گر دشتی باش در فمیدم۱ ء گوید : 

جهان لطف و کرم میر نجم دین محمود که بر جهان‌کرم از اطفب کرد کار کنه 

ز کیمیای نظر سازش عزیز چوزد بخاك اکر ثلر از چشم اعتبار کند " 


بگانه[ توئی آن فخرروز کار امروز که روز کار بدات تو افتخاد کنه 
در قمیده ۸) گوید  .‏ 
جهان لطف و کرم ميرنجم دین محمود که هست ملك سخاً از وجود او مسموز 
۲۳۲ 


متلمه مصحح 


یقن من که نبودی بنر سورت او 
بنخا و خلق و کرم اینقددکزو آید 
ابا بلند جنابی که خاندان تر است 


وا و ی 


اکسر بمورت آدم وجسود پستی نسود 
بهیر اوست کدام آ فسربده را معدود 
بر آسئانه گدا صد جو فیصر و فنفور 


این عبر نجم آلدین محبود که در شر اهلی‌است هر جنه ممکن است نجم | لدین‌دشنی 
باشد اما این استمال ضعیف است وبایه کس‌دیگر باشد کهدر فرصت مثاسب روشن خواهد شد 
ونجما لدین دشتی همان ( نجما لسعادت) است که اهلی مر ثیه وی گفته است وددفمیده مصنوع 
سوم نام وی آورده و در شرح نجم السعادت ذیل همپن صفحه دیده میشود . 

نجم الدین دیگری‌ایسا در حبیب السیر مذکورست که خواهر زاده قاضی عيسی‌ساوجي 
ووزیر سلطلان وب بوده‌است پس از سلطان یموب که پایسغر برش روی کار آمد وفاضی 
عيسي را بکشت نجم‌الدین مذ‌کود را همه کازه خود کرد نید و جمیم امراء و وزراء وارکان 
دولت را بمتا بمنش مامود ساخت و فرها نهای‌همایونی را بتوقیم و مهر او لازم الر عایه راد 
داد , در <بیب السیر گوید «اماشیخ نجم آلدین مود پمکارماخلاق و محاسن آداب و لعلف 
طبع و حدت ذهن اتماف داشت و در سر انجام امود ملکی و مالی غامت معدلت بجای‌آورده 
تحم عاطفت و احسان در زمین دل رعابا میکاشت ۰ 
شر وان بود شیغ نجم الدین مستود پنا بر کصد پش‌امراء منجوس طعامی مسموم خورده عزم 
سفر آخرت نمود » . 

این نجم آلدین با شر اهلی مناس‌ترست و بایستی فمیده ۵۵ این کناب بدو داجم 
باشد ند نجم| لدین سود ثانی که کذشت . 
وی همان نجما لدین زر گر است که ویر شاه اسمعیل بود» جنا نکه 
در آخر فسیده ممنوع پس ازشاه نام وی آمده است ؛ 
رخ امید باتبال شاه گلگون باد 
که نوردو لت نجما لسمادتفزون‌باد 


. .در آن ایام که پایستر میرزا دد 


نجم السعادت 


همیشه تاچمن عمر و زند گی باشد 

ذفض نجم سعادت وان شاه رسید 

بنابراین‌شر ح حال وی دد نجم! لدین‌رشتی دیده شود, اهلی در قمیده»ع مرثبه او دا 

گنته است ابیانی از آن‌آورده میشود : 

ازحهان رفت آنکه مانئدش ددین عالم تبود 
رفت تا در مك‌جان سازدیثای جاودان 
دشهن‌نا کس که آخر جشم‌او اینکار کرد 
«وسف کمگشته پید| ۳ نمحبوب‌جان 
حمُرت نج الساده آفتاب مسرحمت 
سنبل زلف کدامین گل نباشفت اذغش 


شاه میداند که هر گزمثلاو آدم نبود 
زانکه‌دیداین خانة گل ۳ بنا محکم نبود 
زهر جشمش کم ززمر آفی و ارقم نبود 
آنچنان گم‌شد که پنداری درینم لم‌نبود 
آن بلئد اختر که‌عرش ازذاتاواعظم نبود 
نر گس چشم که خونالا ددین‌ماتمنبود 


آ آزین نپلی‌خم گر دون که‌ازوی‌هر کرا 
خال باداینکاسه گر دونکه کس ازوی‌نیافت 


جرعهٌ شادی بر آمد بی غباد غم تبود 
شربت نوشی که باوی‌زهر<سرت‌شم نبود 


-۳۳- 


مقدمه مصحح 


ازجهان‌این سایه گر کم کشت‌غمرشاهباد . شکرحن باری‌که موئی اژسراو کم نبود 
وی پدر قاس پ نا است ویر نك نام شمیه‌یی از طاینه آق‌فوینلو 
است که جمی ازامرای آنها از طرف ملوك آق فوینلو حکومت 
ولایات‌داشته! ندامیر منصودحکومت فارس‌داشته‌هنگامیکه‌سلطان سمقوب‌بر تخت‌ساطنت نشست‌این 
آمر رایدین هثمب سرافر از نمود وبا جمی‌ازامرای تر کمان روانه شبراز فرمود آورده‌اند که 
ایام حکومت با عدل و داد رفتاد میکرد و هموست که جون پسران سلللان حیدر دا برای 
حبس پفاری فرستادنه دعایت احترام نموده پر ایشان سخت نگرفت و هر چند بحکم سلطان 
اچا جبی این بود لکن همدگونهدآمایش آنا میکوشید ‏ 

درماءرجب‌سال ۰ 4۰وفات یافت وبسرش بجای‌اونشست‌اهلی را درمر ثیاو فصیده‌ایست 
که بشماره 4۵ درین نسخه مشبوط است : 


منصور پيك پر نالد 


بهار آسد و نخل روان ز عالم شد 
چراغ دیده ارپاب دل ملك منسود 
بزدکواد خسدایا گرامیش دادی 
| گر چه‌خودزمیان‌دفت‌دو لش بافیست 
مهر اف و جهان کرم مك قاس 
بیاد کار بدر باد دات این فرزنه 


پهاد خرم عالم خزان ماتم شد 
مگر مه دجب اتال بسا محرم شد 
که روح قدسی ازه تا بمرش‌اعظم‌شد 
که از کرامت اد بس کسی‌هکرم‌شد 
که وارش خلف ارجمند اکرم‌شد 
که صبت شو کت ۱و در بمیطعا لمشد 


که در هام هئ پر بدر مقدم شد 


۱ ۱ وی از جانب سلاطن آق فوینلو حکومت‌فاری داشنه است‌بددش 

فاسم پر ناله مبرمتوریر نلداست که ازجا نب‌سلطان یمقوبحکومت‌فادس یافت 
و بی‌از وی امر قاسم جانشن او گشته در سال( ۰ ۹۰( بفرمان امبر رسئم بادشاه وفت‌حگومت 
نارس بوی وا گذار شد از امرای مشر آق قویئلو بوده است , در سال ۹۰۳ذمانبکه احمد 
بادشاه : كمك سلطان عامانی امیر رستم را از میا برداشت و بادشاهی یافت حل و عقد 
مور دا پدست امیر حسین نهاد نامبرده چون با امیر مظطفر پر ناك پرادرامیر قاسم کینه‌دیر ینه 
داشت بر کشئن او اقدام کرد هنکامیکه امبر قاسم این خبر پشنید سخخت آشفته گردیدتصمیم 
گرفت که احمد بادشاء را از میان بردارد لذا بهمدستی حاکم کرمان امير ایبه سلطانس 
مخالفت برداشته احمد پادشاه دا بکشننه و سلطان مراد را بیادشاهی برداشتند طولی نکشید 
میانه فاسم وسلطانمر اد کدورت حاصل‌شد وامر قاس که‌بر احکام‌سلطلان بی‌اءننائی‌میکرد وخرال 
خلم اوداشت مورد تهاجم سیاء سلطان مراد قراد گر فنه تأب متاومت در خود ندید دد متام 
پوزی‌بر آمدو ۳ جمعی از یزر گان شهر باستقبال بر ون | مز. و بخدمت سلطا نمر اد دسید ثه اما 
از بخت به سلعلان‌مر اد بدا نها وهی‌ننهاد ومیزدت را شذیر فت بفرمود همگی رایگر فتنه و بند 
بر نهاد ند و در قلیه امتخر انداختند و اردوی امیر فاسم دا غادت کرد ند و حکومت ثادس 
پامپریعفوب بيك براده امبر ابیه سلطان ارزانی داشت )٩۰۸(‏ . 


۹ ۳ 


مقدمه مصحح 


امیر قاسم چئدی در قلمه اسنخر زندانی بود سپس بتلمه امفهانش بردنه و دد آنجا 


بفتل رسید ؛ 


املی را در مدح وي ۲ تسده است : 


درقمیده ۶۷ گوید : 
جمشید عهد قاسم پرنال کز شرف 
آن اژدها "کار کهدد پزم اهل رزم 
آن‌رسامی کهژ لز لهچون‌درزمین فکند 
يك حمله کرد لشگر حمشیدراشکست 

در فمیده ۱۷ کوید : 
خورشید عهد فأسم برناك آنسکه مك 
شر افکنی که بنجه بشیران زند بلی 
در کار ملك با دل دانا سکندرست 
بخت جوان او مدد عقل پر کرد 
آن دستمی که‌جنگه‌تو شد داستان دهر 

در فصیده ۳ گوید ؛ 
زهی به تیغ شجاعت گرفته عالم دا 
اپبو الیظفر منصود قاسم پیبرنال 
غمی نمانه جهان دا .یمن دولت تو 
هنوز ابنشهمه آثاد صبح دولت تست 
بظاهر اد چه در آیین عیش مسیکوشی 


ازتعت وئاج فیس وفتفور ننگه کرد 
جام شراب کاسة چشم نهنگه کرد 


لرز ندهجونجرس‌دلروبینه جنگ کرد 


باه گر این محاد به روز شنگه کرد 


از عدل او جو ملکت نوشرروان‌عوشست 
با ره شر بنج شر ژیان خوشست 
حاکم چنین حکیم دل و کاردان خوشت 
با ععل پر دولت بخت جوأن خوشست 
تادهرهست‌خواندن این دأستان خوشست 


حدیث جنگ تو جان تازه کرد دستم‌دا 
که جرعه نوشی جامت نمیسزد جسمدل 
شکست شادی شم تو لشگر غسم‌دا 
۳ آفتایی و خواهی گرفت عسالم‌دا 
بباطن آیینه‌یسی با پزیه و ادهم دا 


وی فاضی المسَاة برده است دد زمان شاه اسماعبل و فصیده‌های 


معبن الدین‌صاعدی 
است جنانکه گو بد : 
نام تو از #-ایت حرمت من 
فانی اسلامی و قانی نغان 
سائلت از در طلب ارچ کند 
خط تو سردفنس سافوت شد 
در قمیده ۷۲ گوید : 
قاشی‌المَناة روی‌ذمین آنکه بر نك 
بر هر گدا کهسا به فتادی‌جو آفتاب 
و در فسیده ۳۸ گوید : 


5 


۹ و ۷۲۲ درد مدحاو آمده‌است و دز سحر حلال م وی‌را سنوده 


باهمه از قایتٍ همت ممن 
میدهی از آتی د ماضی نشان 
روی تو عقبل عجب اد چن کند 
سفوت او جوهر باقوت شه 


صاعد شدست نام بلندش جو هشتر ی 
برپام جرخ خیمه زند از توانگری 


را ای و و ور رو 


خورثید سل و فخر صواعد که نور او 
خوان خلیل هر طرف افکنده از کرم 


زانگونه صاعدست که بر آسمان دسد 
در انتتلار کز جه طرف میهمان رسد 


وی ۳ از مات معروف آن زمان دوده 9 ۳ فاضی الفاة 


نظام آلدین 
اجمد صاعلي 


جراغ چشم صواعد نفلام دين احمه 
ببار گاء ۳۳ 5 مبمجر آئارش 


مين الدین صاعدی‌ندبت داشنه است . 
اهلسی فسیدء ۳۸ را در مدح وی گنه و در جمله کو ید : 


که سانه کرهش کار آفتاب کند 
هزاد مئله را حل پيك جواب کند 


در حبیب | لسیر نقلام الدین‌احمد لالهرا از اکابرسادات آذر با یجان مذ کورداشنه‌است . 
اهلی درتر کیب بند شماده‌پنج اورا وسف خلینه المجم نموده گوید : 


عئی ظام ملت ودین آحمد آنکه او 


نام خليفة العجمی رابلنه کرد 


5 این مرد با ظام‌الدین احمد صاعدی ندبت نزديك داشته و ویب 
۸۳۷ کی فرزند اوست چنانکه ازشتراهلي پرمییه » ترکیبینه شمادهپنج 


را اهلی در مرئیه او سروده است و در اواخر آن کویه : 


بگذر ز باغ دهر | گسر مبرغ ذیرکی 
گر هم کسی پستخت سلیمان‌رسدچسود 
کر خواجةٌ جهان ظفر اسلام صاعدی 
مرغ داش ز گلشن عالم بتنگله بود 
چون طایر بهشت بسود مرغ روح او 
دایم ز حق دل شفغر اسلام شاد باد 


کاینلالهزار خاك عز یزان بخون‌سرشت 
کز تخت وتاج سر نهد خر بخألو خشت 
کز لملف دز دل همه کس تخم‌مهر کشت 
جا در بهشت کرد و جهان‌دا بجا بهشت 
تسادیخ وحلش طلپ از طابر بسهشت 


عم همين دین محمد ژیاد بباد 


تاریخ فوت وی جنانکه در شعر اهلی است حمله « طابر بهشت » است یننی ٩۲۷‏ . 


اصیده شدازه ۰ ۵ در مج اوست جنانکه برهیاً بد نامش عبداله 


معز الدو له 
چنانکه گورد 


«مز دولت و دسئور مك عبداله 
دوای مفلسی و عاشتی نمی‌باشد 


و لمیش ممز الدولةً والدین و منمیش وزارت بوده است 


و گر بود کرم آصفاست‌ددمانش 


از قاضیان آن عهد بوده است و فسبده ۵۷ اهلی مدح اوست و 


شاه ما 


نو مسلما نیست بندادی مه نو کز شفق 


شاه ۷ آن سپهر دین کسه گاه لطلف‌او 


#سیده ۸ لمر جنانکه دز بض نسخههاست مدح آوست : 


خلت‌فساضی اسلامش بود در بر حلال 
از کوا کب‌دامن‌خود کر دهبر گوهر هلال 


در بخش توادیخ قتطعه ۲ در فوت شاه ملاست ؛ 


دفت آخر از جهان آن نپکنام 
سال تاربخش چو جستم عتل گنت 


شاه مالا مرد و نام نيك ماند 


میس رو و وی تا و رای تیه 


۵ ۰ 


و اگر ایزفملعه را بهمان همدو ۳ فده بأشد سال وفاجد ۸۹۲ عواهد بود ومتتلة 
ت س‌‌ 
پزمان فبل از شاء اسماعیل است . 


اي اءنظقل كت وی از آمرای پزدلك سلطان پبئوب است د اهلی در شمم‌وپروانه 
هیر عم فلی بب وی را باد کرده و نام وی را نگهداشته است جنانکه گوید: 


مرا او دهسبر این داه کردید بمن او این حیات خسر بخشید 
فك فدری که‌هست از عزتوجاه بصورت ره ٍمشي چاکر شاه 
برحمت دستگیر هر بد و نيك چراغ دیده عالم قلی بيك 
چنان ضبط امود ملك فی‌مود که‌همحق‌راضی وهم خلق خشنود 
بحشمت طور درویشانه دارد ازه شمم فلك پروانه دادد 


شرح حال این آمیر بیش ازین بدست نیامد . 
در اشار أهلی جند جای نام شاه فلی درده‌میشود 5 فسیده 3 


شاه قلی سخه حاضر فسیده‌یی در مدح شاء فلی‌بيك آمده است که از آن 
پرمیاً ید این شخص منصب حکومت داشثه است سنانکه گوید : 

پر کرم گنج سا ثه لك .۰ آتکی که دش قبلة هلر آمد 

آن‌حا کم با داد که حکمشزسر قدر فرماند؛ دیوان نا و قدر آمد 

فریاد ری اهلی ددما نده‌شواز لعف کودانه‌برونشد بود | کنون‌نه در آمد 

نقه مخنش گر چه روان‌است‌ولیکن مس بود پاکسیر قبول تو زد آمد 


در بخش توادیخ دو قشهراجع بوفات شاه‌فلی آمده‌است یکی بشماره ۳ وماده تاریخ 
آن سال (4۰۰) دا میرساند و دیگری بشماده ۷؛ و سال ( ۹6۰ ) را میرسانت معلوم نیست 
کدام مر بوط پممدوح در قصیده است و شاید هبچيك بسدو داجع نباشد و شاه قلی دیگری 
باشد . 

در حبیب السیر در من شرح‌حال ثاه حسین اصفهانی وزیرشاه‌اسماعیل ذکر شاه‌قلی 
مهتر آمده است میگوید پس از واشنه <الددان‌که جمعی از بزر گان در گاه شاه‌اسماغیل 
کشته شدند شاء‌زمام‌امور یکف کنایت‌امیر شاء‌حسی‌اصنهانی نهاد وسدادت بامیر جلال| لدبن 
محمد <سینی شبر نگی تفویض فر مود و این دو بخوبي از عه‌ده کار بر میا مد ند تا آآنکه دد 
سال ٩۷٩‏ دد تبر یز مجلی ذاها نه بود و آمبر شاه حسین هم حمور داشت هنگامیکه شاه 
بخوابگاه دفت امير هم بر خاسته بسوی خانه دوان شد مهتر شاه فلی که میر آخور شاه بود 
و زمانی پفرمان وزیر نامبرده مبلغ ۷ هزار تومان از بنایای وجوه رکابخانه همایونی که 
نزد وی بود بازخواست شده بود و شانه خالی میگرد و بادشاه هم حکم وزیر دا ابرام‌کرده 
بود و این وجوه بر وی ثابت گشنه بود و با اين دسف جناب وزیر با وی مدادا میکرد 
مهترشاه‌قلی کینه وزپر را سخت بدل گر فته بود ت ددین ش‌کهآن بیچاده بسوي خانه مر فت 
ثاءقلی با خنجر آبداد بر وی‌حملهآورد و فورچبانی دا که در آسئانه علیه بودند گفت جکم 


ح۷ پات 


همایون پر این موجب صدور یافئا اسث که این شخص دا پاده باده کنند لاجرم ایشان نز 
شمشیر کشیده نقل وجود آن جهان فشل و هنر دا در يك نفس از صحیفه زندگانی مسحو 
گردانیدند و شاه قلی فراری شده بدیاد بکر دهسیاه گردیه هنگامی که این خبر بشاه 
اسماعیل دسید پنایت خشمناك گردیده فرمان داد فورچیان پیچاره را که امداد شاه قاسی 
نموده بودند بدرئنند و جمعی بکشننه و جسد وذبر دا با تجلیل تمام تجهیز نموده بکر بلا 
برده بخاك سر دند . 

جنن برمبیه که از بزر گان و اعيان واحل‌مکنت بوده و گوئی 


سعل آلدین أسفد قاضی بوده‌است واز شعر اهلی برمیاید که اهل سخن وانثاءبوده 
و ازجود وبخاوت بهر *ی یکمال داشته‌است جنانکه ژوید : 
هر فشل و کرم میر سید دینن اسید که یافت زبد؛ عهدش فاك باستفلال 
ز کل اوست نکوئی صروی انشا را جنانکه روی تکو دا ز زیور خطوخال 
ایا سیهر فقیلت توئی که بر دویست گشاده است دد فضل ایبزه مف‌ال 
(فسیده ۵۳) 
در [ن مقأم که اسب سخن همی‌تازد | گرعنان نکشد خود که همنان‌دارد 
تو آن کسی که خردعقل اولت‌خواند ین تست هر آنج آدمی گمان‌دارد 
ز پأس ش ع تو دیو دجبم غارت دل اییکلد که‌فسون خوانازوضأن‌دارد 
رسید ضیط توجائیکه گر که‌فانم شد به نمخورده که لطف از سگک‌شبان‌دارد 
(فسیده 6۰) 
سپهر فمل و کرم میر سمد دین استد که‌بر سپهرساز فضل کرد کار کشد 
گر فته‌طبع کر بمش‌چنان ببخشش خوی که کودمی نرسد سائل | نتتلار کشد 
(فسیده 44) 
وی از بزر گان دین و دولت بوده است 5 تمیده که شاعر دد 
شاه اخی بيك مد و نانک کوید ۱ بو عر 


شاه اخی بيكآفناب دین ودولت کز شرف خار راهش هست در چشم او لوالا ساد گل 
حامی دینی و از دهت بی اخسنای نتن عبلر دارد در دهان جون مردم خماد گل 
۳ جنانکه برمياآید مردی دانشمند و اهل حال و عرفان بوده است 
افضلا لین رل قیلازاهاسامیل, بسال ۸٩٩‏ فوت کرده است شاعر ما ترگیب 


بثد‌ی در مر ئبة وی سر ژده است 1 بشمارده حهاد ددین ستته مصبوط است و در باده وی 


گفته است : 
گر یادیی ذمانهٌ بد مهر داشنی مهر جها نیان‌بجهان وا گذاشتی 
و پیز گوید : 
آن گنج رشه و مر شدحکمت پناه کو وان پحرعلم ومظهر لطفاله کو 


لت 


متنمه هصحح 
و نیز گوید : 
گر موجب حیات دل زیرگ آمدی کی این جفا پافسل دین‌مر آمدی 
و در تادیم وقات وی در همان تر کیب‌بند گوید : 
آن پاد محنرم جو روآن شد سوی عدم تاریخ رحلتش طلب از بار محئرم 
( ۸۹5) 
وی تاضی‌الفماة بوده‌است اهلی دا در باره وی فسبده غرائی‌است 
کن‌آلدین‌سعود بشماره "۵ نبخه حاضر و در آن کوید : 


هوشم ربود چشمت ترسم نگیردم دست قافی فمات عالم سر‌چشمه فضا؛- 
رکن سادت ودین مسود آنکه گرئی کز مایت سعادت اقبال ازوست مفسل 
در مکثب علومش جرخ است‌سادهلوحی خیل مك جو طفلان خوانند دب سهل 
صد سا لهخر جع لمویکر وزه خرج‌خواش بافی ز فذل و دحمت بر کاینات فاضل 
مرغی که آشیانش بام تو شه هما شد سلطان وفت گردد بر هر که افکند ظل 


چنانکه برمیآیدقاضی و اهل بیان بوده است_اهلی يك فمیده 


میر عفیف آلدین برای وی کفنه است که بشماده ۲ ددین نسیخه مسبوطاست . 
عیسی زمان مبر عقیف الحق والدین کن لطلف سخن آب‌دهد گلشن جان‌را 
چون کرده بیان‌قصه جانبخشیعیسی از ممجز عسی گذرانیده بیان‌را 
لعف ازلی یافته بحر نمش زان ملحق په محبط ابدی کرده کران‌را 
گر منهی ضبط تسو نبنده نسق کاد پوشه ز رخ سود کشان چشم زیان‌را 
بخت تو جوان وخردت پر بود زان س بر خط رای‌ئو بود پروجوان‌را 
این شعر نکو میوه با غ دل من‌شه زین میوه نکوتر نبود باغ جهان‌دا 
پرودده‌خوان‌تو شد وجز لب‌خوانت انگشت گزیدست گزیدادلب نان‌دا 


تاریخ اديي و فرهنکی 

در زمان اهلی شهر هرات مر کز علم و هثر و ادب بوده است سلطان حسین بایقرا و 
وذیرش امیر علیشیر در تشویق هنرمندان و دانشمندان و سخنسرایان اهتمام وافی داشلهاند و 
از همه جا اهل کمال پدانجا دوی مپآوردهاند ددین شهر ده هزار طالب علم بوده‌اند که از 
پادشاه و امرای وي امی‌ار مماش میکرده‌اند . 

این بادشاه از نوادگان تیمور گورکان است ابنطاینه همگی معلم و هنر دلیستگی 
داشته‌انه تیمور هر کجا هنرمند و دا نشمندی سراغ میگرفت بیایتخت خود سمرفند میبرد و 
آنان دا گرامی میداشت و فرزندان خود دا میفرمود که اهل کیال دا گرد آودنه و در 
تشویق آ نها همه گونه بکوشند بسضی‌شاهزاد گان تیموری‌نیزخوداهل‌فضل و کمال‌بوده| ندشاهرخ 
خط نیکو داشنه و شعر هم میکفنه در شهر هرات بناهای عالی ساخثه همسرش گوهرشاد در 

-۳۵۹- 


2 


ما ده و تا و ی هي سم و معای ما با 


کار خبر کوشا بوده مسج گوهر شاد در مشهد مقدس از بناهای آوست , یکی از بسران 
شاهرخ مرذا باسقنر است که از خوشئوبسان معتبر بوده است کننه مسجد گوهر شاد 
خط اوست و نیز خطوط دیکر از آثار او باقی مانده است که بر اسنادی او در این فشن 
گواء است این شاهزاده از جانب بدر حکومت استراباد داشته و هر جند عمرش وفائی‌نکرد 
و در زمان حیأت شاهرخ درس ۳۷ سالگی‌بسال ۸۳۷در گذشت لیکن آثارش با ارزش‌است 
دانشمندان و هلرمندان مخصوماً خوشنوبسان و نتاشان و موسینی‌دانان رامیئواخت» بکثاب 
دلبستگی فراوان داشته جهل نقاش وخوشنویس در خدمت‌آوبودندکنا بهای معتبر دا بابهترین 
خط مینوشنند و نقاشی و تذهیب میکردنه و جلدهای عالی مینمودنه و دد کنابخانه معظم آن 
شاهزاده‌ضبط مي‌کردندا کنون بعفی از این کنابها که باقی مانده است از نفایس‌روز کارست 
ودر نهایت‌حرمت‌نگهداری ميشود. از جمله کاره‌ای‌این شاهزاده تر تیب شاهنامه فرردوسی‌است 
که از دوی سخهای خملی نوشنند و معدمایی در آماز آن فراد دادنه و این ژاهناته 
معروف به با یسننری‌استه جنانکه گویند‌بیشترشاهنامه‌های‌چاپی از دویآنست هرجند سر آغاز 
مدمه را نباورده| ند )۱ ۰ 

یکی دیگر از سران شاهرخ الغ‌پيك است که در زمان بند حکومت ماوراه الذهر 


۱- مدمه آن چنین آغاز مپشود : 


افتناح سخن آن به که کند اهل کمال به ثنای ملك العرش دای ممعال 
( حکایت جمم‌آوردن باستان ناه ) داویان آثار و اقلان اخباد چنین حسکایت 
کنند که ...ال 


شاهنامه همای قدیم مقدمه دیگر داشنه که نثر آن متعلق بزمان سامانیان است و 
این مدمه که هنوز در بش شاهنامه‌ای خطی قدیم‌دیده میشود بکوشش علامه فتیدشادروان 
محمن فزوینی بچاب ز سیلاه است و آغاز آن اشست : سا و آفرین خواي را که اینجهان 
و ] تجهان بیافر ید ودا شدگان را اندر جهان بدیدار کرد و نيكاندیشان دا و بدکردادان 
را باداش و بادافراء برابی داشت وددود بر بر گزیدگان وبا کان و دیندادان باد خاصه بر 
بهنرین خلق خدا محمه مصطفی ملی ال علیه و سلم د بر اهل بیت و فرزندان او باد آغاز 
کار شاهنامه از گرد آورید؛ ابو منمور المعمری دستور ابو منصور عبد الرزاق عبداله فرخ 
ایدون گوید درین نامه که نا جهان بود مردم گرد دانش گشنه‌انه و سخن را پزر که‌داشنه 
و نیکوترین‌باد گاری سخن دانسنه‌اند چه‌اندرپن جهان مردم بدانش بزد گوادثر ومابه‌دادتر 
و چون مرد بدانی کز وی جیزی نمانه بایداد بدان کسوشد تا نام او بمانه و نشان او 
کسته نشود جه آبادانی کردن و جایها اسئواد کردن و دلیری و شوخی و جان سبردن 
و دانائی برون آوردن مردمان را بماختن کادهای نو آین چون شاه‌هندوستان که‌کلیله دمثه 
وشا ناق ورامورامن‌برون آورد ومأمو ن سر هادونا لر شیدمنش بادشاهان وهمت‌مهتر ان‌داشتا لخ 


۹۹ 


معدمه مصحح 
گرفنه‌بوداین شاهزاده‌بریامیات ونجوم بیشتر عاافه‌داشنه « دانشمندان این فنون در مثر وی 


سیر فند جمع شده بودند و تخود نیز درین فنون مهادت داشته است ۰ زیج الْغ بیکی که 
وی ترئیب داده است مشهور ومشرست و دمدخاندیی هم در سمرفندساخته و نبز تاریخی دد 


سس مه هت 


طوایف ار بمه منول نوشته است . 

اپرالقاس بابر که جندي پسآذالغ‌ييك ببادشاهی رسیف پين بشعر تا داشته و مولانا 
جامی معمیات بسپار پتام آن بادشاه ساخته است . 

ابو سید تیموری نیز شرا وعلما را احنرام می‌کرده است در تحفه سامی آورده‌است 
که نوبتی مولانا جامی بمصد ملافات سلطان ابو سید شد دریان او دا نمیشناخت از ودودش 
منم کرد چون پادشاه از واقسه آگاهی یافت احنرام جانش دا پبرچیدن آلات طرب 
فرمان داد و یکی از ندمای خاص را باستمالت و دعوت او فر‌سناد جامی نخواست گرانی 
نموده عیش آنان منعص نماید غزلی بسلطان فرسناد و بوزش خواست ده بیت آن شزل 


اشت : 
نه‌زهد ید اما نمزپزم عشرت اندپشان غم خود دور میدارم ذبزم شادی ایشان 
بجائی ؟اطلس‌شاهان نشاید فرش‌دهحاشا کهراه فرب یا بده لق گرد] لوددرویشان 


خلاصه تیمور و اعفایش دانش دوست و هنر پرود بوده! ند اما هبچکدام بای آخرین 
آنها سلطان حسين بن منسور بن بایفرا پن عس ین تیمود نرسیدند اپن پادشاه و دستورش 
مر علیشر بقدری در دعایت خاطر دانشمند‌ان و هنرمندان میکوشیدند که مثر آنها هرات 
مرکز علم و هنن گردیه و از هر سو اهل کمال و طالبان علم و هنن بدانجا دوی آود 
شدنه و هر جا اهل فُسّل و دانش بود بدانجا فرا خوانده میشد , آورده‌اند که سلطان حسین 
برای آنکه شاه فاس فیض پخش پس سید محمد نوربخش دا از عراق بهرات آودد شهر 
سمثان دایفرما نروای عراق وا گذار کرد ۲ 

با لجمله اذبر کت‌این بادشاه و وزیر هرات‌مهد دانش و هنر و مجمع اهل بینش وادب 
گردید نقاشی چون کمال الدین بهزاد و خوشنویسی چون سلطانملی‌مشهدی و ذاعری چون 
جامی و مورخی جون خواند میر صاحب تاریخ حبیب السیر از ثمرات این ددبار و تشویق 
این دو مرد تادیخ بودء‌انه این بادشاه خودنیز از دانش بی‌بهره نبود گوینه بفادسی و عربی 
شعر گنه است وذیرش ام علیشر از دا نشمندان بوده است در شعر و موسیتی و نماشی مهارت 
داشنه است و تا لیات سیاد ازخودییاد گاد گذاشته است, دانشمندان نیز کناپهائی بنا ایندو 
مرد نوشنه‌اند : 


جامی چنه کتاب خوددا بنام این پادشاه کرده است در پوسف ذلیخا گوید ؛ 


درین عین [نکه او انسان عين است جهان سردمی سلطان حسن است 
در سلسلة الذعب گوید : 
خلق را عدل شاه دینن برود سای ففل حق بود بر سر 


سا 


خامه این شهریاد عالی دای 
گوهس افسر سرافرازی 
شاه سلطان حسی آنکه ببست 
در خرد نامه امکندری گویه : 
قلم را چو خکرت پدینجا دسبد 
زمان دا اماأن و امان دا ضمان 
ملاذ الوری ملجا الخافنسن 
تگهداد آنکس که پزدان بود 


کش بود بر سر اعالی بای 
چرخ را عدلش از تسعدي دست 


بسمداحسی_ شاه والا کید 
ددین نه صسدف او و خورتوآمان 
عزبر ظفر میهد سللطان حسن 
چه آسییش اذ چرخ گردان بود 


شاهان آق قوبناو و فره فوینلو نیز دا نشمندان دا کم و ببش احترام میکر ده‌انه مثلا 
اسکندر بن قرا یوسف قره‌قوینلودا شاعر زمان کابی نیشابوری مدح گفت و صله گرفت‌اما 
جون صله لایق بود شاعر بهجووی برداخت . 

حسن بيك آق فویئلو علماً دا احترام میکرد و پشر| ءا(فه مخنصری نشان میداد . 

امادرین‌طا یفه هیچکدام پبای یموب پيك ار دید ندوی‌شبر دوست بوده وسخنسابان‌دا نیکو 
میئواخته است و درپبارش مجمع شاعران بوده است ویقول سام میرزا داختر شرا اژحضیش 
مبوط باوج ژریا دسیده و شبوه شم و شاعری چون ملت سامری درمپانه پنی اسرائبل شیوع 
نمام یافت » مك ألشمرای او شهیدی قمي است و بابا فغانی از شعرای در پار اوست و از هر 
سو اشار شاعران بسوی او میآمده است و بسی اهلی شیرازی دا از حساضران مجلس او 
دانستها ند ودیگر آزشرای آن‌دربار: همایون‌اسفراینی » انصادی‌قنی » بناگی هروی ؛ حبرانی 
قمی , مطیعی بلخی ؛ بابانصیبی ۰ ددویش دهکی , دیوانه نقای ۰ امبر متبول , این حسامدا 
بشمار آورده‌اند ومولانا جامی چند کتاب خود را پنام او کرده است : 

در سلامان و ابسال گوید : 


شاه یوب آنجهانداری کسه هست 

جرم خورشید از افق گشته بلند 
در سیحة الابرار کوند : 

ز آب اساههار چون شتی دهان 

مدح شاه کامران یوب پيك 

عالم از فیش نوالش تازه شد 

هر دش جاء و جلال نازه باد 


با علوش دروه افلاك بست 
عالمی از سر و او بهر مد 


گو دعا و مدحت شاه جهان 
ثبش باذان آهد و هن تشنه ریگ 
نوبت عدلشی بلئه آدازه شد 
مدت ملکش برون ز انداژه باد 


شاعر ما اهلی جند قمیده در مدح اوسروده است ذضیده مصنو ع دوم را برای او کفته 
است و در فسیده ۷۳ دخن دوستی اودا جنن آورده است . 
اهلی که داغ بند گیش کردءبی ز لملب ایسن داغ دولتش پسی زیور نهاده‌یی 
بلبل شدست‌طیعش از آ نر و که هیچ گل گوش رضا سوی سحٌ-ور نماده‌بی 


-4۲- 


متذمه مصحح 
گوینداینبادشاه شر میگفنه واين دباعی دا از وی آورده‌اند : 


دنیا که درو ثیات کم می‌بینم در هر فرحش هزاد غم می‌بینسم 
چون کهنهر با طیستکه از هی طر فش راهی به پیابان عسدم می‌بینم 


انوس که این بادشاه شاعردوست ديري نبائبه و دد سن ۲۸ سالگی مسموم گشنه 
در کذشت و جهان ادن را بی‌شت و بناء کرد ۰ 
بابافنانی را درمر ثیه‌اوتر کیب‌بند جانسوژی است که چند بپئی از آن آورده مشود : 


چه‌شدیارب که خورشید درخشان بر نمیا ید فیامت شد مگر کان ماه تابان بر نمپاید 
زه‌جلس بر نمیا ید‌سدای‌معلرب خوشخوان نوای عندلیب از طرف بستان بر نمیاید 
شراب لاله گون ساقی بسجام زد نميریزد خروش ارفنون از بزم سلطان پرنماید 


جهان‌تاريك شدچشم و چراغ اهل عالم کو 
خداوند جهان سوب ختم نسل آدم کو 
واقمه زیر روابط درپار هرات با آذربایجان وشدت علاقه سلطان‌یشوب و دربادپاش 


را شیر مسا ند : 
امبر علیشر درمیان‌تحف دهدایا که برای سلطان بسوب میفیرستادکلیات جامی دانیز(۱) 


(۱) در حبیب السبر این حکایت دا جنین آورده است : 

از غرایب داقعات که امبر حسن دا اتفاق افتاد يکي آنکه در آن اوان که ملازمت 
امیر علیشر مین‌ود آنجناب او دا پرسالت سلطان یموب میرزا نامزد فرمود و مقرد کردکه 
کلیات مولانا عبدا لررحمن جامی با دیگر کب تفسیر از کتابخانه خاصه سنانده جهت ثاضی 
عیسی و نواب آن در گاه پرد و دد وفتی که جناب سیادت مآبی آن کب را از مولانا 
عبدالکریم میستاند خدمت مولوی سهو کرده فتوحات مکی دا که در حجم و جله بکلیات 
مولانا جامی شا بهت داشت بوی داده و امر حسین آن کتاب دا احتیاط نلموده با دی 
تحف و تبر کات مضبوط ساخت وجون بملازمت سلطان شوب میرزا رسد و پیشکش گندانید 
بادشاه عالیجاه از کمال مکارم اخلاق اودابرسیده بر زبان‌مبارك گذدانید که ددین‌سفر بو اسطه 
بید مسافت ملول شده باشی امیر حسین جواب‌داد که بنده دا در داء مصاحبی بود کهماالت 
در بیرامون خاطر نمیگذاشت سلطان یوب میرزا از حفیفت این سخن استفساد نمود جناب 
میادت ماپی فرمود که کلیات حضرت مولوی که مقرب حضرت سلطانی جهت ما(زمان‌قاضی 
فرسنادهاند همراء داشتم و هر گاه اند ملالنی دست میداد نلر بر آن کتاب افادت مسآب 
می‌انداختم بادشاه فرمود که کلیات دا پیاورید تا مشاهده نمایم ابر حسن کس_ فرستاد تا 
آن مجلد دا بمجلس آ وردنه جون باز کردند معلوم شد که فتوحات مکی است نه کلیات 
مولانا جامی لاجرم جشاب سیادت مٌبی از جثد حبثیت منقعل کشت و از این جهت دیسگر 
منظود غلر امر علیشر شد ...۰ 


( جلد سوم خبیت السیر جزو نوم ) 


رد کت 


ات دس و و و رت ی او و رو ها ی و میج ۰ و یی 


۳ 
بغر مود بگذار ند و بتوسط مر کماا لدین‌حسین| بیوردی از ما وسادات خر اسان ارسال‌داشت 

هنگامی که کمال الدین سیر در زر یه و وحموز بلطان‌در | مد وقایم مفر خودحکایت‌میکرد ودر 
جمله گفت درین سفر چنان پمطالعه دیوان جامی سر گرم و متلذذ بودم که خسنگی بر هن 
راه تیافت سلطان حندا نکه‌شنید دبوان جأمی آوددها ندشوق درداز سر وی غا لب گنه فررمود 


هم در آن ساعت حانر آرند چون کتاب‌دا بپاوردند و برای خواندن کشودند نا گاه‌دیدند 
کثات فتو حات مکیه محبی الدین اعرابی است که جون در ثر کیب ۳ دیوان جاأمي شباهت 
داشته کذابدار امبر علیشیر این دا بجای آن گذاشته است و بچاده که‌الالدین دا اینچنن 
متثفح ساخته است . 

پس از این بادشاه کسي جای او دا نگرفت و بازاد شاعران کماد گشت . 

ابافقانی پسرش پایستفر دا مدح گفته و تر کیب‌بندی دد مدح دستم بيك سروده است 
اما ایتان نه شاعر برود بودند و نه مجال و سومله داشنند ببچاد گان گرفناد اختلاف و 
جنک و تراغ خاتوادکی بودند و دل و دماغ شعر را ندافته‌اند و دراه دا برای دقیت دلاور 
خود شام اسماعیل ساف میکر ده ند . 

اما شاه اسماءیل‌دد ابتدای کار بثا برسابقه شاهان گذشنه و هم برای ترویج واستحکام 
کار خویش صله ثاعران میداده است اما بي از استحکام کار و هرود زمان طبعا بدینگو نه 
امور جندان توجهی نداشنه است سرس ثاء تهماس که از پیح عرب بوده است ثاعر بروری 
و هثر گستری در قاموس او داه تداشته است اشتکه می‌بينيم شاعر ما اهلی مهرخاموشی بر 
لب زده حتی يك شمر هم برای این یادشاه ندارد با آنکه دوازده سال با وی معاصر بوده 
است و در سلعلنت اومیزسته است نهآنکه بگویم این بادشاه شیر دا دوست نداشته پلکه‌خود 
اشمادی روده است و در آد گره خود سیاد هس آوزده است (۱) و بشر بزر گان التغات 
نموده است جز آنکه شاعر یرود نبوده است و سله بشاعران نمیداده است بسلکه شاعران دا 


- ین تذکره از آثار باادزش آ تمپدست , 

در آغاز این تذکره گوید : اما بمد بنده ضیف حضرت پاری وامت سخیف حسرت 
نمی بسناه و غلام با اتا(س حضسرت سید الوصیین و اولاد او تهماسسب بن حبدر الصفوی 
الموسوی الحسینی بخاطر شکسته خعلور کرد که از احوالات و سر گذشت خود تذکرهبی 
بقلم, آورم که از آپتدای جلوس الي یومنا هذا احوالم بچه نوع گذشته تا از من بر سبیل 
باد کار در روز گار بما ند و دستورا سمل اولاد واحیاب شود . . . و جون بی تکلف نوشنه‌شده 
در خوده گیری در یایند و از شایه دیب و کذب وربا میر! دانند و اله الموفق و المین » 

درینجا فمنی‌اذین تذ کر همبآوريم که ازجهاتی سودمندست : « خواند کار کتابنی بمن 
نوشنه فرستاده بود مدمونش آنکه : «یدر تو ثاءاسماعیل با بدر من جنگه کرده تو بزدعوی 
شجاعت می‌کنی بیا جنک کنيم واگر جنگ نمیکنی دیگرشجاعت مکن » در جواب کتابت 

بتیه پاورقی درصفحه ) 


سا مه 


مقدمه مصحح 


جواب می‌کرده )۱ و این رفتار در سایر شاهان صفوی سرایت کرده است این بود که 
بازاد شر و شاعری بکلی کساد کشت و آنومه شاعران خوش ذوق ایرانی در زوایای‌خمول 
و خبایای مسکلت میز یسند از حسن قضا بادشاهان تبموری هندوستان (۲) در همین‌هنگام از 
شر و ادب حمایت‌می کردند وشاعران دسته‌دسته ازایران‌بسوی هند رفئه متأع خودرا در آن 
بازاد با رونق عرضه میداشتند و خریدارخوبمپیافتنه ودرآ نجا بود که‌اینشاعران‌پارسي گوی 
مك نویني را از شعر رواح دادندکه مشهور بسيك هندي است ومادد محل خود رأجع بدان 
بحث خواهیم کرد . 


۱ از تادیخ عالم آدای عباسی منقول است که در اوایل حال حضرت خافانی دا 
توجه تمام بحال‌این طبقه بوده در اواخرایام حیات که ددامر پمسروف ونهی از منکر مبا لفه 
عظیم میثر مودند چون این طبنه دا دسیم المشرب شمردء از صلحا و اتقیا نمیا نسننه زیاده 
توجهی‌بحال|پشان‌نمیفر مودندوراء گذرانیدن قطمه و تصبده‌نمیداد ند مولانامحنش کاشی‌فصیده‌بی 
درمدح ] نحُرت وقمیده دیگر درمدح شهزاده بر یخان خا نم بنظم آ وردء وازکاشان فرستاده بود 
شاه فرمودندمن‌داضی نیستم شمراء زبان‌بمدح وثنای‌من آلایندقسا ید درشأن شاءولابت‌بناه وائمه 
مسومین بگویند صله آنرا اول از ارواح‌مقدسه حصرأت و بعب از آن‌ازما توقع نمایند ... » 

۲ ب سرسلسله‌این پادفاهان ظهیر الدین بابراز نوادگان تیمورست که از سال ٩۳۱‏ 
بر بادشاه دهلي بنام| بر اهیم لودی ظفریافت وشمال عندوستان‌را از رود سند تابنگال شرف 
آورد و آمیرااوری آل تبمور را بایه گذاری کرد در سال ٩۳۷‏ وفات یافت این پسادثاه 
سر گذشت زنه کی خود را درکنابی بنام بابر نامه بترکی جغناثی نوشثه و ببادسی دانگلیسی 
هم نر جمه شده‌بر ای اهل تحعبق جالب‌است ,بس‌آزاوسرش همایون بچای او نشست و هموست 
کهپسازشکست ازدشمنان‌ددسال 4۵۱ بشاه تهماس‌سفوی‌بناه آورد وبا كمك او مملکت‌خود دا 
از دشمن بس گرفت و :| سال۲,٩سلطنت‏ کرد دراینسال ازپام بزیر افتاده در گذشت بس‌از 
وی سرش اکبر شاه بسن ۳٩سالگی‏ چای بدد گر فت و 4۵ سال سلطنت کرد دی‌بزد گثرین 
بادشاه تیموری هنداست دفاتش ۱۰۱6 بس ازوی‌سرش‌جهانگر تاسال۱۰۳ دیس ازوی‌پسرش 
شاهجهان ت۱۹ ۱۰ پسازوی پسرش ود نگهز بب پنجاسال سلطنت کر دو بسن»۹ ۸سا لگی بسال ۱۱۱۸ 
در گذشت‌پسازوی پسر بزر کش‌عا لمشاه (عالمگیر) پنج سال شامی‌کرد در سال ۱۱۲6 وفات 
یافت برادرش محمد شاه بعد اذاو تاسال۱۱۱۱سلطنت داشله وهموست که بسال ۱۵۱ ۱منلوب 
ادرشاه گفته تسلیم‌شد وجواهرات ونفایس خزانه نیاکان دا پیشکش نموده نادد سلطنت هند 
را ازاو نگرفت بالاخره تا سال ۱۲۷۹ هندوستان بدست اعفاب تیمود بود در ینسال 

انگلسها مسلط شدند و این سرزمن در خیز دا مستعمره خود قراد دادن و صد سال 
بدیتحال بود تا اینکه دراین اواخر بهمت آزادیخواهان اسثقلال یافت و اکنون حکومت 
جمهودی بر آن کشور فی‌ما نرواست . 


سق وت 


مقدمه مصحح 
سخنان ت ذکره نویسان در پاده اهلی 
ِ سام میرزا در تحثه سامی (۱) گرید : ملا اهلی شر ازی : در 
تحفه سامی سلك شرای کرام و فضل(ی عظام جاءداشت و بفثر و مسکنت و 
قلت اختلاط با اهل دنیا مشهودتر از آنست که احنیاج بتمریف داشنه باشد و از اکنرسا لکان 
بقیه پاودقی اذصنحه 6 > 
او نوشنم «که بزد گتری از جمیم موجودات حضرت پرودد کار جل جلاله وعظم شا نه است 
و در کلام شریف‌فرموده جهاد وغزاکه پا کفادنمایید , خود را بتهلکه میندازید «قوله تمالی 
و لاتلقوا بایدیکم الی النهلکه » جائی که در غزای کفاد از تهلکه منم فرموده باشد مسن 
چگونه دو لشکرمسلمان دا که در عدد براپر دهکس يك کس نبوده بجنگه فتوی دهم و این 
مسلما نان دا در تهلکه اندازم بدد من در آن روز که با بدر شما جنگه کرد دورمبش خأن 
و سایر امرا بلکه تمامی لشگر او مست بوده‌انه شب تا سباح شراب خورده آهنگ جنک 
نموده بودند و این مقدمه بنایت نامعقول و به وافع شده بود اذ آن تادیخ هر گاه جنگ 
جالیران بمیان میآمد من دورمیش خان دا دعای بد مبکنم که بدرم شاه اسماعرل دا فر یدنه 
پرد و جنک کرد , دیگر آنکه حضرت الهی عز اسمه فرموده که يك مسلمان با دو کافر 
جنگ نکنه و ما خود بح تخمین يك کس دد برابر ده کس زیاده چه کنبم پس حگونه 
خلاف امر خدای تعالی جل شا نه بایه کرد و خود دا دانسته بر آتش پاید زد و دیوانه‌باید 
يا مستی که جنک بیسرفه کند و خود دا بهرزه و غرور در معررش تلف اندازد و الحمد بُ 
و المنه که آشکر قلمرو من از شراب و فسق بلکه جمیم مناهی توبه کرده‌اند و در کل 
مملکت من شرابخانه‌ها و بوزخانه‌ه! و پیت اللطف و سایر نامشروعات بررطرف شده و من 
عود دز وثنی که از هرات کوچ کرده بزیادت مدهد هدس ملايكث آشیان حصرت امأم‌رضا 
از میرفتم مبر سید محمد پیشنماز مدینه مبار که حضرت رسالت پناه محمدی صلی الّه علیه 
و آله را در خواب دیدم که بمن میفرماید که از مناهی بگذر که ترا فتوحات خواهد شد 
در صبح با حمدبيك دزیر و بسی از امرا که حاشر بودند أْین خواب را بیان کردم بسی 
از ایغان گنند که از پیضی منهبات بگذدیم و از پیسی دیگر مثل شراب که ضروری‌سلطنت 
است نمیتوان گذشت و هکس حرفی درین باب میفرمودند آخر من گنتم که امشب بدین 
نیت میخوابم بهر طریق که مینماید پدان عمل خواهم کرد و حضرت دسالت بناهی صلی‌ال 
بقیه باود في درصفحه بعد 
۱ - سام میرزا پسرشاه‌اسماعیل امت در زمان شاه تهماس برادد پزد کش سر بطفبان 
برداشت دستگیر شده زندانی گشت تا آنکه در عهد شاء‌اسماعیل دوم که جمی‌ازشاهزاد کان 
صفوی دا فرمان کشئن داد سام میرزا هم کشنه شد سال مره این شاهزاده مردی شعر - 
دوست بوده واشاری‌ماز وی منقو لست واين کناب تحفه سامی وی از ند کره‌های‌بسیاد هعتبر 
آن عهدست . 
وت 


۳ 


ما لك سخئوری بوفوز مهادت در شر امتباژ تیام داشت در علم تایه و عروش و متما کامل 
بود و در جمیع اصناف شی‌میکنت مثنوی ذو بحرین وتجنیس که عتل درو منحیرست وفسیده 
مصنوع خواجه سلمان دا باس امیر علیشیر تتبم نموده چنه صفت زیاد کرده که امیر علیشر 
انساف داده که ازو بهثر گته و در غزل نیز اشمار عاشیّانه دادد از آنجمله جند بیتی دد 
سلت تحر بر در آمد ؛: 


با من ناصبور دا سوی خوداز وفا طلب با تو که پا کدامنی‌مر کمن ازخداطلب 
از مر گر قیبان‌توخرم‌تتوان‌بود خوشحال‌پمر گهمهعلمنتوان‌بود 


بتبه باودقی ازصفحه قبل 
علیه و آله فرمودند « الرویاالسا لحة یریها المومن السالح » وقال « لم بنتطم المبشرات» 
باز همان شب‌در دائنه دیدم که در بردن بنجره پائن پاي حضرت امام ضامن امام دما علیه 
الا لفبا لنحبة وا لْناءدست‌سیادت‌نناه مبرهای‌محنسب( کذا )را گر فته از شراب و زنا دجمیع 
مناهی توبه کردم صباح این‌خواب دا نیز پجماعت بیان کردم پقدرت و توفیق حضرت‌باری 
جل شانه بهمان طریق که در خواب دیده بودم دد همان موضع سید مسذکود <اضر شده 
دسش را گرفته از جمیع متأمی توبه کردم و درسن بیست سالگی که این سعادت نسیب‌شد 
این دباعی را انشاء کردم : 


یکچنه بی ژمرد سوده شدیم بکچند بباقوت تر | لوده‌شدیم 
آلود ی بودبهرد نگ هبو شم بآبتوبه آسودء دی 


الحمد ٌ و المنه از آن تاریخ که این سعادت میس شده از کل مملکت هن فسق و 
فجود برطرف شده و روز بروز بتوفیق له تمالی فتوحات گونا گون روی نموده بعلر هی 
که هر گز دد خاطر ما شمه‌یی از آن نمرسید و جمیم عقلا درین مقدمات حیرانله و من هر 
چند مردانه باشم در عمر خود از عهده شکزشمه‌یی زین مقدمات برون نمی‌توانم آمد نتل : 


اگر هر موی من گردد زبانی شود هر يك ترا تسبیح خسوآنی 
هنوز از بی زبانی خفته باشم ز صه شکرت یکی نا گننه باشم 


بعه از آن متا سلطان وقورچی‌باشی ما . دافع مکاتیب راعتاب کردند و قصد قتل او 
داشتنه من منم ایشان کردم و در نوت هنت هزار کس همراه من بودند زیاده از سه‌هزاد 
کس که یکار آبند نداشتنه حون از هرات ایلناد کرده بودیم همه مر کیان ماند, و زیون 
شده بودند و از لشگریان ما جممی بودند مثل حسین خان و فاضی خان و ملك پيك خوینی 
و اتباع ایشان که بدل دشمن و به‌زبان دوست بودند و دایم الاوقات مثثظر فرصت بودنه که 
شکسنگی در کار ما واقم شود و ددین قمم محلی من بنایت مضطر شده بحضرت پرورد کار 
پناهیدم و کار بدخواء دین و دولت را پدو حواله کردم و مداومت بدعا و آیه کریمههسینا 
الژزه و نعم ال و کیل نعم المولی د نعم النصیر کردم و در | ز.وفت حکایت حضرت 

بقبه باورئی درصنحه بعد 


4۷ 


مقدمد مصمحح 


زاهد ره کنبه رود کاین ره‌دشت خوش مود آمار ‏ مقصود نه آشت 
| کنون که‌تنهادیدمت لطف آر آزاری بکن سنگی بزن تلخیبگوتینی بکش کاری‌بکن 
سوی که دوممن که دلم موی‌توباشد دوي که ببینم که به از دوی نو باشد 
من ومجنون دو اسبریم که‌غم‌شادی ماست هر که این شبوه ندانست‌نه ازوادی‌ماست 
زخشم وناز تو مد فتله‌شدفرون‌دردل تفافل تو همه التنات و من غافل 
گر کند خصم زود از کفمن‌دامن‌دوست حکند در کشش دل که میان من و اوست 


بقیه پاورقی ازساحه فبل 
خلیل الر حمن علی نیما وله لسالرم بخاصر م رسد که در محلی که آنحصرت رادر تجنیق 
گذاشنند که دد آتش انداز ندحضرت جبرئیل لا آمده گفت با خلیل الر حمن مددمبخواهي 
آنحضرت فرمودند که مدد میخواهم اما نه از تو در زمان درياي رحمت حمرت البی عز 
اممه بجوش آمده اهر شدکه یا نار گونی بردا وسلاها علی ابر اهيم و اين اببات شیخ 
ضامی دا بخاطر دسانیده مکرد میخو! ندم نضم : 


ای همه هستی ز تو بیدا شده خال سیف از تو توانا شده 
ذبر نشین شلمت کایسات ما پنو ایرچه نو فایم پذات 
همئی تو صورت وییوند نسی و بکس و کس‌بنو مانند نی 
آنچه تسیر نپذیرد نسولی آنکه نمر‌دهست و نمبرد توئی 
ما همه فانی ویبتا پس تراست ملك‌تسعالی و تفدس تسر است 
تافله شد وایسی ما ببن ای‌کس ما پیکسی ما پین 
جاره ما ساز که بی باودیم گر تو براني‌بکه ری آودیم 


اما حضرت خواند گاد کم فرصنی نموده و درین ف-م محلی که از سفر هرآت وحرب 
از يك بر گشنهايم به الکای ما آمد که همنون ما کسان باید شد حمرت پرورد کار بماً مدد 
کند و این بیت بدیهه بخاطرم رسید . 
حق در جهانده مدد کار او لنگه فولیسنه یمان کونده غمخواراو لنگه 
قضا دا منرل بمنزل مادد پیش و ایشان يك منزل فاصله میآمدند نا حوالی فزوین 
دسیدیم از مدد حضرت الهی جل شانه و توفیق حضرات البه منصومین_سلوات ام علیهسم 
اجممین جنانچه حافظ گنته : 
کار خود گر بخدا باز گذاری حافظ ای پا میش که با بخت خدادادکنی 
در آپتدای تحویل عترب درشب سه‌شنبه سپز دهم ذهر صفر برفی عظیم بادید بمر نبه‌یی 
که اردوی خواند گاردر میان برف ما زد ند وید از يك هفنهبمد هز ار محنت بجانب‌درجزین 
روانه شدند . . . و از يك تفر رومیان که مردخوش محاوده بود احرالات متلوم کسرد 
با لثمام احوالات دا کما هوحفه براسنی بیان کردو گفت که حضرت خواندگاد با وزراء 
اعضم جانقی کر دند که ببنداد روند ؛ . 
سم 


مقلمذ مصحح 


در کبر سن در سنهٌ اثئی و ارسن و تسمائه (46۲) در شراز فرت شد آين دبای 
ازوست : 

گر دد پی قول وفعل سنجبده ثوی در دید؛ خلقی مسردم دیده شوی 

با خلق حنان مکن که گر فمل‌تورا هم با تو عمل کنند دنجیده شوی 
مولانا اهلی شم ازی از ا کنر سالکان مسا لك سخن سازی بوفود 
۳ مهارت در فن تمر امتاز داشت . فمبده مصنوم سلمان ساوجی 
را تتبع نمود و آن !ییات دا بمدح امبر نفنام اادین عليثم موشم ساخته از شراز بهرات 
ارسال فرمود , مال حال و سال انتتا لش معلوم نگشت اجرم کپئیت آن بر ذبان خامابدیم 


| سا زا و » 


بیان نگذشت (انتهی) . 


امرعلیشر درمجالس النائس(۷) گوید اهلی شبرازی کسی افل 
.حالس النفائس 1 نس( ۱ علی ۱ کسی 
24 د ۶ اد میت تخلص اهلی هسمود و اینشعر ازوست 1 
بر آمد عنبرین موئی ز خال دوی زیبایش زعنبر دودبر خبرد چهدر آتش بود جایش 
(وله) 
ثبی شمم از خبالش تا دوذ همدم شد بمن نا نیمه پنشست 9 عمش نیم کم‌شد 
(وله) 
من «# مجنون دو اسیریم که غم شادی هاست هر که اینذبوه ندا نست‌نهاز وادی ماست 
(انتمی) 


قاضی نود ایّه شوشثر ی در میحاای المومنین (۳) گوید : مولانا 
مجالس المژمنین ال ثبرازی در سل و ای کر ۲ ی و 

۱ - مژّلف کتاپ حبیب السیرغیات الدین خواند مر ازفضاری دریاد سلطا نجین بایفرا 
و !مر علیشير است این کناب دا از ابتدای تادیخ تا پایان سلطنت شاه‌اسماعبل نوشنه وخود تا 
سال ٩42۱‏ حپات داشته ودیگر از تا لیقات وی‌دیل‌تاریخ روضة! لسفا است‌تا لیف جدش‌مب خو اند 
متوفی ٩۰۳‏ و دیگر دسئور الوزراه وشر هم میگنه است . 

۲ - اصل اینکتاب بزبان ثرکی جفتمائی است و ترجمهٌ آن چنانکه مشاهده میشود 
جندان لطف ندارد و ما این ترجمه را از صفحه ۳۸۷ نسخه چاپ نهر ان نقل کر ده‌ايم . 

اینکتاب را دو تن از فسلا ترجمه کردهاند دهر يك‌بابی هم بر آن افزودها ندترجمه 
اول از نخری مراتی معاصر شاه تهماسب دد ۱۷۸ صفحه و ترجبه دوم از حکیم شاه محمد 
فزوینی معاصر سلطان سلیم عامانی ۱ مصفحه و این هر ده تر‌جمه بسی دانشمند محترم 
آفای علی اصفر حکمت در تهران جاپ شده است . 

۳ - تألیف اینکتاب در سال ۱۰۱۰ بایان دسیده و مولف آن پس از تحمیلات از 
وطن خود بهند رفته درلاهور اقامت گزید وا طرف اکبرشاه ملصب فضاوت اهور بافت دد 
ال ۱۰۱۹ پنهت دفض در آن دیاد بوضم فجیبی مقتول گشت . 


هت 


مقدمه مصحح 
د فتر و مسکنت و قلت اختلاط او با اهل دنب مشهورتر از آنست که احئیاج پنوشئن داشنه 
بأشد از ا کنر سالکان مسا لك سخنوری بوفورمهادت در فن شرامتیاز تمام داشت و در علم 
قافیه و عروش و معما کامل بود و در جبیم اصناف شرمیگنت مثنوی هم کفنه هم ذوبحرین 
و هم ذوقافیئین که عنل درو منحیرست و قسیده مسئو ع خواجه سلمان دا باسم مير علیشیر تنبع 
نموده وچند صئمت بر آن‌افزوده که مر علیشیرانساف داده که بهتراز سلمان کته » دیوان غزل 
او مسلم ارپاب نفلر وچاشنی شس سمدی در کلام او مضمرست وازجمله فمایه او که دد منقبت 
داقم شدء ایلفصیده است ؛ 
ای با سبهر بوقلمون هیبئت بجنگه... تا آخرفمیده .۱۸ بت مذکود ساخته 
ومنها : 
سر زدم از خوأب‌صبحی کز نسم عنبر ین... تا آخر قصیده ۳۷ بیت مذ کود ساخته 


ومنهاً : 
نشهنشاهی که بحر افتی دا گوهرست... تا آخر فسیده ۱٩‏ بیت‌من کورساخته 
و له : 
بزد کو ار دابا هس آن هی دستم که‌خجلئم نگذار د که س‌ بر آدم‌هیج 
بخوشه چینیم از خرمنکرم بنواز که من‌نکاشنهام تخم و کربکرم‌هیج 
بزیر بار گنه مانده‌ام ز بد کاری ز کار وبارچه پرسی که کارو بادم‌هیچ 
بخاندان محمد که از محبنغان مثاغ هر دوجهان دا نبیشمادم هیچ 
رباعیة 
پا دب سکه کوی مقبلی ساز مرا آیسینه ز عمق منجلی ماذ مرا 
اقبال جهان جوی مرا نیست فبول مقبول مسجمد و عاسی ساز مرا 


در کبر سن دد شهود سنه ائئی و ادبین دتسماه در شراز وفات یافت وملا مرك دد 
تادیخ فوت او اینقطعه لطیف‌اداء فرمود : 


در میان شرا و فطلا بر با صدق ومفاً بود اهملی 

دفت با مهسر علی اذ عسالم برد آل عبا بود اهسلی 

سال‌فوتش ز خرد جستم گفت پادشاه شرا بود اهلی 
انتهی کلامه 


۱ "5 مولانااهلی‌س آمدفسحای زمان وسردفتر بلبایس‌خندان دد فئون 
آتشکده آذر(۱) شعر در کمال مهادت و فسایه مصنو م در مقابل سید ذوالفتاد 
شروانی و خواجه سلمان ساوجی در مدح امیر علیشیر گنه و به از هر دو گفته و صاحب 
دیوان شر ست مثئوی تجئیس ذدبحر ین ذوفا فیتن کته الحق دد کمال صعوبت است و در نظر 
۱- این تذکره تالیف شاعر باذوق لطفعلی‌بيك آذد بیکدلی است که در زمان‌زندبه 

و نادر شاه افشار مپز سته است و با هاتف اصفهانی دوست بود دفانش ۱۱۹۵ .۰ 


بت * چات 


مدمه مصحح 


جقبر این صناییم دبطی ,محابن‌شمري که بامث تفیبر حال مسنمع است که فرش کلی اذشعر 
آن است ندارد بالجمله ثاعر خوببست و دوازده هزاد بیت دیواش بنظر دسیده ۰ گویند 


اکثر اوقات منزوی زاویه فتر و مسکنت بوده و دد سن شیخوخیتی در شیراز وفات بافنه 


در هشره محر م عالم داز خو اجه حافظ شم ازی هدفون گر دید , 


اء ۱ 


این اشعار از وی منتخ ودربنجا ؛ 


باورم ناید که شد در بوست مجنون سوی دوست 


عاشق‌اندد پوست كي گنجد چه پیند دوی ددست 


شرمنده از آسمان وزمینم که بهر تو 
گر کشد خمم بز ور از کف من دامن‌دوست 
نو چوشمم کر دهام خندهو گر به کارخود 

امروز یفن شد که ندادی سر اهلی 
1 د گر آن مست ناز قمد که دارد که‌باز 
خواه از لب مسیجا خواه از زبان نائوی 


تا کی بسجده افنم و تاکی دعا کنم 
جکند با کشش دل که میان من و آادست 
خنده ببهد سبت تو گریه بروز گار خود 
بیجاده غلط داشت بمهر تو گمانها 
بند با چست کرد طرف کله برشکست 
ماحیدلان شناسند آواز آشنا دا 


۱ ۱ شبرازه دیوان سخن و شمم ثبستان این فن مولانا اهلی شیرازی 
تتایج الافکار(۱) که سر آمد فصیحای روز کار و سردفتر شبرای فصاحت شنارست 

در عرات بخدمت امبر علیشیر رسیده (۲) قمیده‌یی ده سدح گذدانیده بمله گرانمایه 
بهره‌مند گر دید و بعد مر اجمت از هراتِ بملازمت شاه اسماعبل صفوی شنافت و کمال عزت 
و اعنبار بات . 

صاحب دیوان است و مننوی سحر حلال که ذو بحرین و دوفا فیتین است از مصنفات 
اوست . 

بیشنر اوفات بز اوه فتر و فنا بس میبرد و در سنه ٩4۳‏ اثنان و اریمین و تسسمائه 
جان بجان آفرین سپرد و در مقبر» خواجه حافظ شم ازي جا بافته اینچند بیت ازوست : 
سیزده بیت مفرد ازو آودده است . 
" در جوارخواجه (حافظ) بسیاری از فلا وحکما وعلماً مدفونند 
انار عجم از جمله مولاناً اهلی شبرازی نامش محمد مولدش شیراز از جمله 
عرفای اجب حام بوده و در فنون شمر خاصه قما بد مصنوعه کمال مهار دا داشته درمفادل 
فمیده مصنوعً خو اجه سلمان ماوجی سه قمیده در مدح امر علیشیر کنته و بهنر از آن گفنه 


ا.- این کر ه سال مر ی بقلم «حمد درت یه کوباموی شند ی تا لیف‌شده 
ودر سال ,۱۳۳۲ شممی بهمت آردشیر خاضم در بمبلی بچاپ رسیده است . 

ِْ- اینسخن مرعم تامل است واصح آنست که یله را بهر ات ارسال داشت جنانکه 
بملازمت ۰۰۵ اسم‌اعیل رفئن اغنی هم درست نیست . 


تا۵ 


مقدما مصحح 


و آنها در نزد فثر موجودست و ملتوبی موسوم بسحر حلال که در هر شری مه منعت(۱) 
از شنایم علم پدیم بکار برده که عقل در آن حران است و او را نبز دیوانی است فربب۱۲۷ 
هزار پیت و دسالهیی دز علم معما و دسالایی در علم عروش و قافبه قریب هشتاد سال واندی 
عمر نموده ودر سنه نهد و جهل‌ودو هجری وفات بافته ددظرف دست حپ خواجمدفونست 
علیهبا دحمةاله جند فرد تیمنا از آ نجناب مر قوم میشود . 


یا من ناصبور دا نزد خود از وفا طلب با تو که پا کداهنی صبر من ازخداطلب 
و له 
باودم ناید که‌شد در بوست‌مجنوی‌سوی‌دوست عاأشق| ندد بوست کی گنجدچو بینددوی‌دوست 
وله 
زاهد پرء کنبه رون کین ده دشت خوش مبرود اما ده متصود نه اینست 
گرمن‌ازدردتومردم‌بر دلت‌دردی میاد جان‌من گر خال#شد بر خاطرت گردی‌میاد 
صد بار گراز جور توام‌خون‌رودازدل از در چو درآیی همه برون رود از دل 
چو بار دخت‌سفر بست‌من چکار کنم وداع غمر کنم یا وداع پاد کم 
انثهی 


"۳ در تذکره نسبادی گویه : ملا اهلي شیرازی جامع کمالات 
نصر بادک و مجموعه حیلیات بوده در معماً و لفز و اشتاد مصنوع موشح 
بیمئل بوده چنانچه دوقسبده صنوع دارد که در تر تیب آنهاسحر بکار برده و دیاعی‌مسترادی 
دارد که تا حال کسی متوجه جواب نشده جنانچه از مستزاد که ابنها میکنی باز دباعی 
مستزادی میشود بقافبه و ددیف دیکر » غرض در فن فواعد د سنایع شعر بیفرینه است وین 
معمیات اژوست : بام بها . 
گر جه دل بر سر جنگست بتاثراهمه دم در دل ما سر صلحست و صفاً پر سر هم 
از دل باعتبار قلب پاء مرادست دسر صلح وصفا که بر سرهم در باآید پها خواهد بود 
چه از سر صلح و سفاها و صادین مرادست (کذا) . 


باسم خرم 


کر سر زلفش ددآره سر بخم همز‌شود بر هوا تاج سر اندازد صل و خرم شود 
در مسرع اول سر دا بلفظ خم در آورده و خرم شده دد مصرع تأنی اسقاط سین و 
اثبات تشدید یکسرتبه شده باپنطریق که تاج سر دا که دندانه سن است بر هوا اندازد و 


تشدیل بهمر سث , 


۱ در حاشیه گوید درهر شراذان مثنوی ۳صنعت موجودست یکی صنعت ذو بحرین 
یکی ذوفانینین یکی تجنیس باقسامها(منه) . 


بتاوابت 


مقدمه مصحح 


باسم قطب ؛ 
باز از بازاد مبنا غلنل مینا خوشست 


آ نچه حاجی ست از آن‌شد بیس وبی باخوشمت 


آنچه حا از آن جیم میشود نقطه است که بیس دبا شود قعطب شود . 


(انتمی کلامه ) 


مبر حسبن دوست سنبهلی در تذکره حسیلی گوید : مرکز دایره 


تذ کره حسيبي 
بیت ازدیوان اوست : 
دمید صبح و نیاسود چشم راحت ما 
امروز عیانشد که نداری سر اهلی 
بیئو چوشمم کردهام‌خندهه گر یه کارخود 
درو غ وعده من خلق در ففان دارد 
فریاد که بر جان من این داغ نهانی 
هر جند که از جوزتوام حون رودازدل 
من گر وفا مایم همه عمر کادم اینست 
بسه کرشمه مهرم شکار خود کردی 


سخن طرازی مولانا اهلی شبرآزی بسیاد خوشگوست اپن چنه 


سپیده دم نمکی دیخت‌بر جراحت‌ما 

بیچاده غلط داثت بمهر تو کمانها 

خنده ببهدسست تو گریه بروز کار خود 
که همچو غنچه دها نی و صد نهان‌دارد 
از دست کسی نیست که فریاد توان کرد 
از دد حوددآبی همه پرون رود از دل 
تو جفا و جود میکن بوفا جکار داری 
کنون کناده گرفتی جوکاد خود کردی 


انتهی 
1 در تذکره سخئسرایان فادس تالف محمد حسین ]دمیت در باره 
ند کره‌سخنسرایان املی شبرازی چنین آودده : « محمد پن پوسف پن شهاب صوفی 
فارس شبرازی متخاس باهلی در سك عرفای عخلام و شرای عالیمتام 
منسلك وبا شاه اسماعیل صفوی دامیر علیشیر نوائی معاصی بود وسلطان یموب مثوفی (۸۹۳) 
را مدح میگفت کلیات او شامل ۱۲هزار پیت‌است . نسخه‌قديم نفیسی از کباش در کتا بخا نه 
مجلس شورای ملی موجود و ذیل شماده ۳۹۲۷۹ مضبوط میباشد و تا کنون جاپ نشده اما 
منوی «سحر حلال» او که در پرآبر مجمم البحرین و تجنیسات کاتبی در ششسد و ببست و 
دو ببت‌سروده(۱ ) بسیار مطلوب‌دافع شده در طهر آن بچاپ‌سنگیرسید» است وه اورا رسالهیی 
در معماست . ازوست : 
دیوانه یادم من و بر کس نظرم نبست مشغول خودم وذهمه عالم خبرم‌نیست 
ال 
سه عزل و شش ریاعی از وی آودده است آنگاه میگوید . 
خوشکو مینوبسد از اهالی ترشیزست اما شرازی مشهور شده از فضلای عظام و 
شرای کرام بوده به‌فای ذهن مستفیم دعلو طبع سلیم اتساف داشته , [زاینای روز کادبغایت 


۱- موی سحر حاال ۵۲۰ پیت است واین اشنباه ان یروی فهرست کنابخانه مجلس 


آمده است ۰ 


سآ۵- 


مقدمه مصحح 


نفور و بدرویشی و مسکات مشهود ولنی_ بشق فربدون مبرز! این دلطان حسین مبرز! بایقرا 
آشفنه دماغ میگردد و موی ژولیده بر سر داشت این ببت گفنه 
مری ژولیده که من بر سر ابتر دارم سایه دو لت عشق است که بر سر دارم 
نامز اد قدر شنای از حال زارش اطلاعی بافنه ببز م خویش طلبید ۵ مر ش‌مهر ربانی 
بر جراحت ۹ نی او میگذاشت ...ول دد فارس و آخر در هر ات اقامت داشت و باامر 
علسشه رم نوا ی بسیارد مر بوع بود و فسیده مصنو ع در تنبع جوه اجه سلمان ساوحی بنام آ ان اهر 
گنه جند صنعت از سلمان زیادهءرعایت کرده وصله ایق بافنه و در اواخر ما(زم شاه‌ادهاعیل 
ماضی شده روز کار بعزت واحترام میگذرانید و درنهصد و جهل و دو آهنگگ سرای‌جاوداني 
کرد وقت نرع غزلی گفته دصبت کرد که در بهلوی خواجه‌حا فظ دفن کنند مطلم غزل اینست 
جایم بروز واقمه پهلوی او کنبد .. 
مثولی مصلی دفن او د! در آنحا قبول نمبکرد از دبوان خواجه فال گر فنند جون 
این بیت بر آمدچاره ندید . 
رداق منظر جشم من آشبانه تست کرم نما وفرود؟ که خانهخانه است 
بهصی بر آنند که این بیت بر آمده بود . 
ثبست سر هنرل مامازل هر نااهلی هر که اهلست بسر منزل ما میاأید 

این هصر ع در تار یم فونش گفنه‌اند / بادشاه شرا بود اهلی 0 

نگارنده گوید : ترشیزی بودناهلی دا در جائی ندیدم و چون خوشگو بر این گننه 
خود دلبلی نباورده و تمام ند کره‌عا اهلي دا شیرازی دانسته‌اند ما ۳ او را شم ازی دانسنه 
و میدانيم و طبق مئدر حأت تذ کره دوز روش اهلی ترشیزی بر از اهلی : شبرازی و بع ! 1 
او بوده و دیوانش فر بب بیست هزاد ببت است . 

صاحب کناب هدبة العادفن کنب ذیل ر! از تالیفات اهلی دانسته است ؛ 

۱ تحفةا لساطان فی متاقب النعمان ‏ ۲ ترجمه‌مواهب الشریعه فادسی ۲ دیوان 
شمر 6 دباعیات گنجفه ‏ ۵ دساله در غروش  ٩‏ دساله درمعمی ۷ - زیدةالاخلاق 
۸ مفنوی سحر حلال ‏ ۵ قصاید مصنوعه دد مدح آمر علیشر ‏ ۱۰-سر الحقیقه ۱۱ - 
مجممالبحرین ۱۲. مخزن المعانی. 

فن غالب اینکه تمام دوازده جا فوق منفلوم باشه حنی ترجمه مواهپ ا لشریعه . 

اهلی در سال نهمد و جول و دو در شب از وفات یافت د فرب مزار خواجه حافظ 
مدفون گشت». 

( تمام شد آنچه درتذکره مخنسرایان فاری درباده اهلی آودده بود) ودداین‌سخنان 
حندجای‌قا بل‌ابر ادو محل ناو ست!زجملهاشتباحوشگواهلی شیر ازی‌دا با اهلی‌ترشيزي‌باید 
دا نست که اپن‌دوشاعر باهم مىاصر بودها ند یکی‌در فارس ودیگری درهرات وثانی شهرت اول 
را ندارد و هموست که حکایت عشق شاه اده در باره وی آهده است و تفصل ان در تحنه 


مقلمه مصحح 
سامی است فرش آنکه هر دو دا در تذکره‌های مبتبر آویده‌اند حتی امبر علیشر درمجالس 

الثفایس دو اهلی آوزده و تحفه سأمی هر دو را سنوده است و اشاد ایشان آورده است . 

از جمله داجع بنام پدر اهلی است که مرا بانچه آونده است اعتمادی نبست و مأخذ 
آن ملوم نیست گاهست که این نیز مانند کلام خوشکو باشدکه دو اهلی دا يك اهلی,شماد 
آورده زمانی درفارس و گاهی در هر ات انزاشته است . 

1 بود کلام بعض ُذ کر ه‌ها و سپاد جای دییگر نیز اهلی‌را مذ کور داشنه آند ویش‌از 
اینها نیاوده اند اينك تظری بشس اهلی نمائیم . 

نظری بشعر اهلي 

املی شیرازی از شرای مبرز د مشهور عصر خود بوده است سبك شعرش دنباله سك 
رای و پیة سخنش محکم و تین ات منامین لیف و نی لیس در لامش بسیاوست 
پیشتر آشمارش غزل است وغز لهای‌دلکش دادد فصاید دا هم خوب گنه وبحکم و روان‌سروده 
است و نسیب و تشبیب و تفرل دا بوجهی نیکو آودده‌است و بدینهاست که او دا از شعرای 
خوب فاری میتوان شمرد . 

مئنوی سحر حلالش که اعجاب دیگران بخود جلب کرده است و فسایه مسئوعش که 
کم نتلبرست هر کدام از نظر صاعت بردازی شاهکاد وی نحساب میآید ولی ما دد جای دیگر 
از آنها بحث ميکنيم . 

همینفدر ميگوئيم که با توجه بغفزل و فسیده اینشاعر و پرابر کردن شرش پا شرای 
دیگر مرتبه او مملوم_ میشود و بر می‌آید که شمرش خوبست و شاعری مایه‌دار وباادج است 
وجنانکه خود گفنه‌است گنج سخن است وحشمه حیوآن دارد ۱ در یتجأ غز لی جئد از میان 
غزلهای او و مفرداتی‌از مضامين اشار وی شاهد می‌آوديم و سپس شس او دا با شر دیگران 
برابر میگذاديم و بعد ازینها از سك شر بحنی خواهيم کرد : 


گلزاد من آ نجاست که‌دلداد من [ نجاست 
خندید گل وغنچه شکفت د چمن آداست آن غنچه بزمرده که نشکفت‌دل‌ماست 
با خار غمم خار گل‌ایسر چس جیست کاین خاد من اندد جگروخارتودرباست 
از کوی حبیبم سری گلزاد مخوانید کل ادمن] نجاست که د لدادمن[ نجاست 
گل کشت جمن‌بر دل آزاده بود خوش مرغان جمن دا بگل وسرو جه پرواست 
اهلی چه توان در قدم یار سر افکند فر صت‌شمر| کنون که سرانجام نه پیداست 
(غرل ۱۸) 
من به در دل آمدم دل بدر که میرود 
مرود ازبرمد گر تا ببر که مبرود ؟ تازهو تر جه تخل گل‌دد نظر کهمرود ؟ 
توسن خشم کر ده‌زین‌دامن ناز پرزده طرف کلاه کر ده کج تأیبر کمرود ؟ 


۱ - به قلعا ع !مر اجه کنید . 
ت90 


«عدهد مسج 


بسنه میان‌بجا بکی‌رهزن دین‌عاشتان 
در بدد.یم در طلب ماودل‌اذبیش ولی 
گر همه با <ر یف خوددستز ننددر کمر 
بی‌لب شکرین‌او من چکنمشکر لبان 
زغم ف رآقبر جگراهلی‌زارا گر نخودد 
گشاد خنده‌زنان چشم بر من آفت جأني 
بچهرء شم فروزی بشوه مرد گدازی 
رخی چه‌نازك ود لجو قدیجه‌چا يك‌ورعنا 
کجا مااحت لیلی کجا حلادت شرین 
خموش‌اهلی اذیسن نکنه تا کسی‌نبردبی 


کی مدعی نهد سر در سجد؛ نکسویان 
چون من شهید عثتم خوئین کفن‌بر آیم 
جایبکه آموپان راسودای-نبلی‌نیست(؟) 
از شيشه پیله برکن ساقی بگوش من نه 
با آنکه آفتابی همچون تو دد میانست 
در کوی مینروشان اهلی درآ که بینی 


گر دردخسنابی ۳ درمان دهی حه باشد 
جائیکه پیدلان دا در کار نو زیان شد 
چشم تو کار ما دا سازد بيك کرشه 
لب تَشنهٌ امیدیم ای ایر دحمت اد *-و 
آنجا که با حربنان می نوشی آشکارا 


راه که ابر ندد گر بر گذد کهمر ود 1 
من پدددل آهدم دل پدر کهبیرود ؟ 
دست‌طمیف جون‌منی‌در کمر کهمم ود؛ 
تلخی ذهر <سر تم از شکر کهم, ود؛ 
اینومهسیل‌خون‌بگو کز جگر کهمبرود؟ 
(غزل ۱۸) 
چه‌خندهیی چه نگاهی چه نر کس‌چهدها نی 
عجب ملیح ببانی غریب جرب زبانی 
نه ر خ که ماه تمامی نود که سروروانی 
ازین شکر دهنی فنتنه‌یی بتلای جهانی 
که داد اين بخن آشنا غرب نشانی 
(فزد ۱۳۹۲) 
از دیو برنی‌این کار فرشنه خسویان 
5 سرخ دو بر یسم پیش سفید دویان 
چون‌جان من نسوزد از یاد مشکمویان 
کاسوده دل نشینم از بند هرزه گویان 
در طلمتند و گمره آب حیات جویان 
رئدان با کدیده دامن ز گربه شویان 
(غرل ۱۲۰۱) 
کار شکسته‌بی دا سامسان دهی جه پاشد 
گر بو به نممشخنده تاوان دهی سحه بسأذد 
گر اینقدر تو ما دا فرمان دهی چه باشد 
کشت امید ما دا پادان دهی جه ب-اشد 
گر جر عبی باهلی بنهان دهی جه باد 
(غزل ۲ع۱) 


این بود غز اهای جند که ازشعر اعلی دست‌حبن کرده نمونه آوددیم , لطافت و عدوبت 
]نها آشکارست وسلامت واسجام !نها پوشیده نیست وازینگونه بسیادست . 
اینهم تغرلی لعلیف از قصیده که در مدح دکن الدین مسبود سروده است : 


در خاك وخونم اذغم چونلالهد!غبردل 
خالت مبان ابر و هندوی هست کر ده 
سرو تو میخراهه جون لمبست بهشنی 
شبن کجا که بوسف در خواب‌هم نبیند 


دستم بگیر ای کسل پايم بسرآد از کل 
دستی ب-دوش ترکی از هر طرف ح<ه-ایل 
وز سدره ناخ طسوبی دد مجد؛ تسو مایل 
آن حسن و آن لطافت آن‌شکل و[ شمایل 


معدمه۸ مصحح 


آن کزیتان بلا شد حسنست یا ملاحت 
در اشگ من نگنجد کشتی نوح ای مه 
بی‌خال تو جو موران درخاله هرنگاجم 
ای آب زندگانی ما دا دمیست سائی 
شوفم جو برده در شد عییم مکن‌به‌سنی 
هوشُم ربود چشمت تر سم نگردم دست 
دکن بنادت و دين مسود آنکه گوئی 


سر سبزیی ز باهش فیروزی اکابسر 


هر جا که بنگری رخ‌او درتجلی‌است 
محبنی که مرا غایبانه بود بنو 

آن مر مجال که تورا شع جم کر 
مست می و سافیم :| نفعی بافی است 
نمود جاك گریبان تنت که نسترن است 
زاهد بره کببه دود کاين ده دینست 
گذشنه بود ز حد آدزو برستی ما 
بمهد پوسف من کز فرشنهافزو نست 
حسئت نك آمیز و لبت نیز جئن‌است 
شرد تیشةٌ فرهاد دلبلست بر آن 


تست مان وت پیت مس 


وان هیر دو ممن, آمد پرمورت تو ثامل 
طوفان گریه‌ام بين در سینه ساز منزل 
کسز خرمن حیاتم بسکدانه ثیست حامل 
هار :۱ توائی از ما مباش ضافل 
ای‌جرم بوش ب دامن بر عیب ما فروعل 
فاضی نات عالم سر‌جشمه فضایسل 
کر غایت سعادت افبال ازوست مقبل 
دریوذه‌یی ز املش مسدجبرهه اتساضل 
الح 
مفردات 
مجنونا گر ذری‌همه آفاق لیلی است 
(بیت ۱۲۹۸) 
کنونکه با نو نشنمهر ارچندان‌شد 
(پیت 44۰۳) 
بر وانه داده است بهآوار کی هرا 
(ببت ۱۵۱) 
با می #سافی مر اکاریسی بافی ات 
ژپیت ۸ 5۰۳) 
تو یوسفی و گواه ترجاهپرهناعت 
(بیت ۳۲ ) 
خوش مرود اماده متصود ند آرنست 
(ببت ۱۹۵۰) 
خلیل عشق بت آرزوی سا بشدست 
(بیت ۱۷۲۹) 
کسی حکایت لیلی کند که‌مجذو نست 
(بیث ۹۵:۰) 
کان نمکی‌هرحه توداری نکن است 
(ببت ۷۹۶) 
که‌دل‌سنگگاهم از حسرت‌فر هاد پسوخت 
(بیت ۱۹۹) 
دار منمور و درخت‌وآدی‌ایمن یکیست 


(ببت ۱۸۸۵) 


۳ 


مقدمه مصحح 


حکاینی که ز فرهاد و بیستون گویند کنایئی است کهدر کارخویشمحکم‌باش 
۱ (یت ۵۳4۸) 

تا ذنده‌ام جو شمم ندانند قدد من فدرمن آنگه است که من اذمیان دوم 
(بیت ۰۰۱۹) 

کردلت تبره بود رشته زنادچه سود سینه صافی کن ودر حلقه زناد نشن 
۱ ابیت . ) 

ماشقان جگر چاه کی دسی اعلي يكدو چاه کهدر جیپ پپرهن کردی 
(ببت ۷۸۹۵) 

از آب‌خضر وآتش موس غرن‌توئی هکس کند ز فصه حسنت بوایتی 
(بیت ۸۱۸۸) 


اکنون که نمو نههایی از اشعار | بدار و اطیف شاعر ننظر رسد نویت ایئنت که شعر 
او را با شعر دیگر شاعران برابر کنیم وسنجش را با خوانند گان گذادیم : 

اهلی در فماید بچند شاعر نتلر داشنه : انوری - ظهیر - کمال اسمعیل - خاقانی . 

و در غزل به جامی وحافظ وغراسان قلر داشثه (۱) وما [ نچه بدست آورده‌ايم هد گور 
میداریم : 

قصیده ۲ باقتفای انورگ است 
انوری ؛ باز این جه جوانی وجمالاست‌جهان‌را اینحال‌که نو گشت ذمی دا و زمان دا 
اهلی ؛ نا آتش خور تافته برح سرطان را همچون شرد آتش زده ذرات جهان را 
اثوری ؛ در باغ چمن ضامن کل کشت ز بلبل آنروز که آوازه ف‌کندند خزان دا 
اهلی : گر باد صبا همنفس لطف تو کردد فیروزی نوروز دهد فصل خسزان را 
انوری : اکنون چم از پاغ گرفناد تفاضاست آری بدل خصسم ببگیرنند ضمان دا 
اهلی_ : چون‌حاتم طی‌راست شمان دامن لطنت گیرنسد غریم‌مان پدل خمم ضمان دا 
ائورق : از نساصیه کاهربا اس چه طبیعیست سی تو فرو شوید رنکه پسرفان دا 
اهلی در روی گل زرد کند جون گل رعنا سی :و بکلگونه مبدل برقان دا 
انورق ؛ هر ست غبادی که ز جولان تو خیزد چون باد خودد شرر علم شیر ژبان دا 
آهلی : خلق تو بردوحشت طبم وعجبی نیست ‏ بسا مردم اگر انس دهد شبر ژیان را 
قصیده ۱٩‏ نیز باقتفای انورک است ؛ 
الوری ؛ نوش لب لمل تو قیمت شکر شکست . چین سس زلف تو دونق عنبر شکست 
اهلی_ : خطتوچون‌بردمید دونق عنبرشکست .سرد توچون‌قد کشید قدد صنوبر‌شکست 
الورگ ؛ پشت ظفی تیغ تست گر نکشی نشکنه شعله جو مستور شد بشت سمندر شکست 

۱ - بایستی استاد فزل شیخ سدی از همه بیشتر سر مشق شاعر ما باشد ومن چندبار 

درین باره جستجو کر دم و جیزی نبافنم ژلاید زاه استعسا نرفته‌ام , 


ماس 


معدمه مصعحح 


اهاي : لعلف و بحری کرو پافئه‌ماهی‌فراد 
انوری ؛ حیدر شرع کرم‌بازوی احسان تست 
اهلی : دست ودل دشمنم دوش بهم بر‌شکست 
انوری ؛ دست‌سخن کی دسددرتو که‌از باس تو 
اهلی : قبمت اعلی مگر ازتو فزاید که دهر 
انوری ؛ دین بممرشد قوی کر چهپس‌ازعهد او 
اهلی : روی زمين بخت‌تواز کرم حق گرفت 
انودق : جوشن چینی بهتبربرتن فتفوردوخت 
اهلی : سنگی! گردوزدزم اذسدخش توجست 


فهرئو برفی کزان قلب سمندر شکست 

کین در روزی کشاد وان‌در خیبرشکت 
همت ما عافیت این دد خییر شکست 
تاکه سخن دنگازدر نگلاسخنورشکست 
رونق دانش ببرد قدر سخنود شکست 
باقی ناموس کفر خنجر حیدرشکست 
پشت عدو تیم نو از دم حیددشکست 
منفر دوهی پکرذ بر س قیص‌شکست 
از سر خاقان گذشت افسر قیصرشکست 


قصیده ۵۰ اهلی باقتفاق طبر فاريايي است : 


ظیهیر : زخواب خوش‌چو بر انگیخت عزم‌میداش 
اهلی: سواد من که سرم باد گوی میدانش 
ظرییر ؛ بسا سکندر سر گشته درجهان که‌نیافت 
اهلی: هزار پوسف مصری کمست | گر مردم 
ظهیر: دلی که از تف کین تو گرم شد روزی 
اهلی: دای مناسی د عاشفی نمی باشد 
ظرییر ؛ بروی خویش بیاراست عیدگاء و مرا 
اهلی؛ کسبکه اینهیه خوبی و نیکویی دار د 
ظییر؛ اگر بخدعت خسرو نمرسد زانست 
اهلی: ایا بانه جنابی که خانه قدرت 
نظریعر : عدام حادثه دندان نمود بأتو بقهر 
اهلی: هرانکه پاتو جوسوسن دراز کردز بان 


مه دو هییه بدید | مد از گریبانش 
سر منست و سر زلف همچوجو کاش 
نشان جشبه خر از جه زنخدانش 
فرو ددند بفکر جصه زنخداش 
پجز مفرح تبنت نبود درسانش 
و گر بسود رم آصف است دد مانش 
نمود هر نفسی ماتمی ز هجرانش 
چگونه زار هجر انش 
که اذ سهر برین برتراست ابواش 
کدخته است ذ ط-أق سیهر ابوانش 
که صولت تو ز بن بر نکند دندانش 
نشانده باد چو نر گس بفرق دندش 


نباشد اسر 


قصیده ۷۳ نیز باقتفای ظییر است 
قصیده اهلی ۳۸ بیت است و ازان ظیییر ۳۱ بیت 


ظبهیر: ذان ذلف عنبرین که بگل بر نهاه‌بی 
اهلی: ار رخ کمند زلف معشتر نبهاد‌یسی 
ظرییر : مخمور عشق دا نبود چاد؛ که تسو 
اهلی: لب دا گزیده‌یی و از این شبوه ملیح 
ظرپیر : ذاندم که از لب تو بشماست دایه ثیر 
اهلی؛ ملك آن‌تست زانکه بهشباری از فدح 
ظرییر : اقبال زاد با تو بسرابر بيك شکم 
اهلی: بوشیده از تو جیست ک با صورت‌فصّا 


-۵#- 


صد گونه داغ پر دل عثبر نهاده‌یی 
ایندام فتنه جیست که دیگر نهاد‌یسی 
مهر عنیق بر می و شکر نهاد‌یبی 
داغی غریب بر دل شکر نهادمیسی 
لب را دسمهر بر لب خث‌چر نهاده‌بی 
لب پر گرفسته بر لب خنجر نهاده‌یبی 
خود دا بدیگران چه بسرابر نهادهبی 
آیینه ضمیر برابر نهادهبی 


طریر: دول شت زنده وملت بشت شاد 
اهملی: خورشید ءا لمی تو و جسمشید سلطنت 


مقدمه مصحح 


کی هر دوکار لایق و در خور نهاده‌بی 
کاین سروری صمه در خور نهاد‌یی 


قصیده ۴۸ اهلی‌نیز باقتفای ظرییر است 
قصیده ظیر ۷۷ بیت و آزان اهلی ۳۹ بیت است . 


ظهیر: مپیده دم که شدم محرم سای سرود 
اهلی؛ شنبد گوش من از هاتفی شب دبجود 
ظرییر: ترا منازل دور و دداز در پیش است 
اهلی: خبر زباد اجل نیستت مگر که شدی 
ظری : بر آسثان فنا دل مثه که جای دگسر 
اهلی: نکر ده باد سدق از هزار و يك نامش 
ظریهر : بباده دست مپالای کان-همه خونست 
اهلی: حلال باثداً گر یکدلان خورندش‌خون 


شنیدم آیت توبوا الي اه از مب حور 
که‌ای‌بخواب‌طرت رفنه درسرای‌سر ود 
پدین دو روزه آقامت جرا شوی مفرور 
جو گل پمر دو روزه ز غافلی منرور 
ز بهر عشرت تو بر کشیده‌انه قمور 
بقصس و حور کنی میل با هزاد قسور 
که قر ه قطره جکیدست از دل انگود 
کسیکه درره حقدل دو کر دجون‌انگود 


قصیده 2۵ را باثتفای کمال اسمعیل سرژده است . 


کمال : 


در مدم زکدا مبرسی‌اي بأد شمال 
ناتوآن شکل همی بیئم و گرد آ لودت 


اهلی : 


اه اه مگر این واغده خوابست وخیال 

باد خود آمد واجوال دلم دید کاجیست 

گمال: فلت مبکنداحیای شب فدر از آنك 
اهلی: آنجنان در پی خوشنودی خلقی که‌بود 
کمال: شر من کر پسوی حضرت‌تو دیردسید 
اهلی: ای بلند اختر از اندشه ما بیشتری 
کمال: جون معانی تو اذحد کمالافزون‌است 
اهلی: س خط عفل بود اینکه محا لست چوئو 
کهال؛ مسرعی ون توسبکرای ندیدم هر گز 
اهلی: نه‌همین چهره من‌شنهشد از ابر کرم 


کش خراهیدی‌جو استوجگو نهست! حوال 
برافتاده ل سته از اسر استعحال 


که مرا بخت دسانید بمعراح وصال 
که پيامم نه صبا برد بسویش ئه شمال 
همه کامیش بدادست خسدای مغمال 
راضی از جاه و جلال‌تو خدا جل جااب 
انددین عهد مرا نيك فراخ است مجال 
فهم ما دا سود در سر و کار تو مجال 
من تجاوز حد خویش کنم اینت محال 
مشق ما نبز همین شد که‌محالست محال 
که نه آسایش تن داني و نه دنج ملال 
که بشست از رخ امید جهان گرد ملال 


قصبده ۵۱ نیز باقتفای کمال اسماعیل سروده شدم . 


کمال 
ای در محیط عشتت سر گشنه زقعله دل 
۳ «و بر بنا گوش تمیان ددست مومي 


۳ 


۰ 
۰ 


وی ازجمالرویت خوش کشنه‌مر کز گل 
خال تو در ز نخدان هاروت وجاء بابل 


سک 


دیون 


معذمد مصحح 
اهلی ؛ 
در خاك وخونم ازغ‌چونلالهد| غ‌بردل دستم بگر ای گل پایم بسرآد از گل 
خاألت میان آبرو هندوی مست‌کرده دستی بدوش تر کي از هر طرف حمایل 
کمال؛ آنرویدا بهر کسس منمای ال ال . یا هسبچری برافکن با برقمی فروهل 
اهلی: ثوقم چو پرده در شد عبب‌مکن بمستی ...ای جرم پوش دامن بر عیب ما فروهل 
کمال: ای مرده آب حیوان بیش لب‌ودهانت وی گشته‌عقل‌حبران‌زان شکل دآنشمایل 
اهلی: شرین کجا که‌پوسف درخواب‌ه نبیند ‏ . آن‌حسن وآن لطافتآنشکل و آنشمایل 
کمال؛ کر دعده وسالت بودست موسم گل . بشنو بثادت گسل از نما عنادل 
اهلی: بان این غز لسرائی بشنو ز مرغ کلکم . کزشوق او بسرآید فریاد از عسفادل 
کمال؛ زلف تو بربنا گوش بان ودست‌موسی ‏ خال تو در زنخدان هاروت وجاه بابل 
اهلی: خط تو بر سفیدی نوراست ددست‌موسی ‏ کْك تو در سیاهی هاروت و چاه بابل 
کمال: گل‌ددلبایغنچه‌خوش خفته‌بدسحر که باد سبا پرو خوانه با ایها المزمل 
اهلی: جو يك زن سرایت برپاسبان گردون ‏ دد مهد جرخ خوانه با ایها المزمسل 
کمال: تف سوم فیری کر بر زمانهافند ‏ جو در جوار کافور گیرد مزاج‌فلنل 
اهلی: گر آتشیز خشمش بر آبروی مه افد از دود دل بر آرد هر ژاله رنکه‌فلفل 


قصیده 1۸ اهلي باقتفاگ خاقانی‌شروانی است - 


خاقانی؛ ما فنند برتوییم و تو فتنه بر آینه ما دا ناه در تو ترا اندر آینه 
اهلی: ای عکس از ]نتاب تو را هم بر آینه کس‌را بحه حد که نیز ببینددر آینه 
خاقانی: تاآینجمال تودیدوتوروی‌خویش تو عاشق خودی ذ تو عاشق‌تر آینه 
اهلی: از گوهرست آین بکر شیر من کس دا نداد دست‌اذین خوشتر آینه 
خافانی؛ در آینه دریع بود صودتی کزو بیند هزآر صودت جانبرود 1 
اهلی : دایم چر اغ دیده زروی‌توروشنست جون از فرو سود دین‌پرود آینه 
خاقانی: شاهنشهی که,هر عروس‌جاال‌اوست هفت | سمان حشاطه وهفت اختر آینه 
اهلی؛ دایش نظطر پچر غ‌فکنده‌ستاز آنحکيم بازد برای حال تو خود اختر آینه 
خاقانی: دانم‌تر| ذ من نگزیرد برایآ نك که که کنند ‏ باك بخا کستر آینه 
اهلی: با دوشنی دای تو اذ شرم مبرود اخگر صفت بپرد خاکسثر آینه 


خافانی؛ لطف‌تو گر خر یدمرابس‌شکفت فیست کاهل پصر خرند بسیم و زر آبنه 
اهلی ؛ پیش تو زرددو و ذبون همچنان‌بود خصم تو گر کنه بسمثل از زد آینه 
این بود | نچه از تطبیق فصایدبدست آورده بودیم ابنك بتطبیق غرلها میبر دازیم : 
اهلی و حافظ 
حافظ: ایخسرو خوبان نطری سوی گدا کن دحمی بعمن سوخته بیس وپاکن " 
اهلی : کم دلم از وسل بيك سجده روا کن اینکاد نه از بهر من از بهسر خدا کن 
شبات 


سس و ری سس وی تست رن 


حاقط : مدنو سخن دشمن بدگوی خدا دا 
اهلي : املی ندتو گفتی که شوم‌کشته بپایش 
حافظ: مبح‌دو لت‌میدمد کوجام‌همچون] فتاب 
اهلي : کر دبیدادمزخوآب‌بیخودی آن آفتاب 
حافظ : بازآی ودل تنك‌مر| مونس جان‌باش 
اهلی : آمشب که چراغ نظری‌چربزبان‌باش 
حافط : دش‌بامن گفت پنمان کاردا نی‌تیز هوش 
ابیت توزیر پوست‌همچو نگر گی|یپشمینهپوش 
حافئل؛ وانگهش‌دردادجامی کز فروفش بر فلك 
اهلی: وه که در بزم تو ازدست دقیبان دمبدم 
حافظ؛ شاه شمشاد قدان خسرو شرین دهنان 
اهملی؛ دل شکستند بسنگن دلیم سمتنان 


مدمه مصحح 


با حاذنا سکین خود ای دوست وفا کن 
بر عمر دفا نیست تو بر عهد وفا کن 
فرصتّی زین به کجا یابم بده‌جام شراب 
اینچنن ببه‌ادیی هر گر نبیند کس‌بخواب 
وین سوخته را محرم اسرار نهان بای 
دل نرم کن ایشمع و مرامرهم جان‌باش 
کز شما بنهان نشاید داشت دازمیفروش 
دوریاز یوسف بکشایتخر قه بشمن‌زدوش 
زهر ءمدررقص آمدو بر بط ز نان‌میگفت نوش 
میخورم زهریزجام‌عیش ومیگویند وش 
که بمژ گان شکند تلب‌دمه صف شکنان 
آء اذین سنگدلان وای‌ازین دلشکنان 


اهلی و جامی 


جامی پنمای رخ و دشك پربخانه جن باش 
اهلی : اذ غبر ببر همدم این بیدل ودین پاش 
جامی:من بیدل چو خو اهم‌دادجان نادیدهد پدارش 
اهلی: چووقت گربه کردن‌ره نهم پر سویدیوارش 
جامی: هردم آفروزی جو گلرخسار ]تشناك دا 
اهلی: آنکه تور دیده سازد روی آتشناك را 
جامی: آنتان حسن‌طا لم شدجوا فکندی‌تقات 
اهلی: گرشبی بردادد آ نمه اذمه‌عادش‌شاب 
جامی: چو مست من ز خمار شبانه بر خیزد 
اهلی: خوش آنکه مست‌شوی تابهانه برخیزد 
جامی: نهغله سیم بزیر قبا که این پدن است 
اهلی: نمود چاك کریبان‌تنت که نسترن است 
جامی؛ جان داغ‌تو دادد جگر غرقهبخون‌هم 
اهلی: جونلاله جگر چالشدم غر اه بشون مم 
جامی: من کیسنم که چشم گشایم بروی تو 
اهلی: ناز کتر از گل است‌بسی طبعدخوی تو 


با روی چنان ماه همه دوی دمن باش 
تا چنه چنانی نفسی نیز چنین باش 
مدد کن ایاجل‌تا زادمبرم‌ذیر دیوادش 
شوم ببهوش و پاز آیم‌بهوشآذبوی‌دیوارش 
شمله درخرمن دنی مشنی و خاشا را 
سرمهُ چشم ملايك ساخت مشتی خال را 
حسن‌طا لع‌بن که‌دیدم آن‌رخ‌چون ] فتاب 
يا وجود او عدم باشد وجود آفئاب 
مزاد فننه و شور از زمانه بر خیزد 
تو باش و من و شرم از میانه برخیزد 
گرفته بر که سمن‌را ببر که‌یرهن‌است 
تو یوسفی 9 گراه تو جاك برهن است 
تاراج غمت‌شد دل‌ودین صبر وسکون ۸ 
از داغ درون سوخنم از زغم برون هم 
اين بی که میکنم بزبان گننگوی تو 
آواز چون بلند کند کس بروی تو 


اهلی و هلالی 


هلالی: دوذی که بر لب‌آید نود آرزدیش 
اهلي : من آب خضرجویم بهر سگان کویش 


رت 


جان دا بدهو سیادم تن را بخاك کوش 
او تشنه بر هلا کم تا نگذدم بمويش 


مقدمه مصحح 


هالالی؛ گر چونخالپامالم کنی‌خالاددت کردم وگرچون کردبر بادمدهی گردسرت کردم 
اهلی:تودد آتش زنب چو نشمع‌ومن‌دور آزددت گردم_ مراپروانه‌خودکن که‌بر گردسرت گردم 


هالالی؛ در کوی بنان نیست‌کی زادترآزمن 
اهلی: من زار و دل غمزده هم زادتر از من 
هلالی: اي ماه من و شاه سباه همه خسوبان 
اهلی + ای روي دل افروز تو ماه‌همه خوبان 
هالالی: دردمندم گر مرادرما نباشد کومباش 
اهلی ؛ ددغت گر جان غم‌پرورنباشد گومباش 


در بیش عریران جهان خوار تر آژمن 
در عشق تو کس نیست گرفنادتر امن 
خوبان همه شاهند و تو شاه همه‌خوبان 
خوبان هبه‌شا هنه و تو شاه همه خویان 
دردمندان ترا گرجان نباشد گومباش 
جو نتوباشی‌جان‌من گرسر با شد گومباش 


هلالی: کارمن فر یادوافنان‌است‌دورازیاد خویش مردهان‌در کادمن حبران ومن‌در کار عویش 


اهلی : ما که از اول بلی گنتی‌بادلدارخویش ‏ تا قيامت بر نمیگردیم از گفتاد خویش 


هلالی؛ آنکه از آب‌خیات آزردهمیگر ددتنش 
ااملی؛ آنپر بر وهر چه خو آهددست‌دل‌دد گر دنش 
هالالی: ای بخوبی‌ازهبه خوبان‌عالم خوبتر 
اهلی ؛ ای بدذیبائیود لجوئیزخوبال خوپس 


کی توان دیدن پروزجنگه غرق آهنش 
تا ندارد دست از عالم نگرد دامنش 
شیوه حسن و جمالت هريك آزه‌خوش 
صورتث خوبست حسن‌معنی از آن‌خوپتر 


اهلی و بابافغانی 
ایندو شاع معاصر وهمشهری هستند وما درینجا ۲ فزل از هر يك برابر غزل‌دیگری 


میآودیم تا میزان بدست آید . 


غرل ففانی 


یاد تو هیچم از دل پررخون نمر ود 
تام وفا مبر که دلم از جفا بر ست 
صد گونه گل‌زمتزل لیلی‌شکنتودبخت 
چشمم سپید کشت ولی آه کز دلم 
زینگونه کز جفاجگرمآب میکنی 
آهم قبول نیست و گرنه کدام روز 
میشد ففانی از پی خوبان بصد نیاز 


غزل اهلی 


از دیده دفت و اذ دلبرخون یرود 
پندم مده که گر همه عالم کنند سعی 
از آتش فراق دل عالمي بسوخت 
از آب دیده مدعی ام منم میکند 
اهلی خموش باش که ازعش قآن‌پری 


-4۲- 


وزدیده‌ام خیال نو بردن نمرود 
این‌داغهای کهنه به افسون نمرود 
داغش هنوز از دل مجنون نمبرود 
زلف سیاه و عارش کلگون نمپرود 
از چشم‌من نکوست که جیحون نمبرود 
این‌شلهٌ ضعیف بنگردون نمیود 
]با جه آگفنه‌اند که اکنون نمیرود 


در دل‌جنان نشسته که برون نمیرود 
سودای لیلی از دل مجنون نمرود 
دود دلی عجب که بگر دون نمروه 
من‌عیب خود کنم که‌چر اخون‌نمرود 
کار تو از فانه و اون نمرود 


مقدمه مصحج 
بنظر میرسد که مطلم‌دا اهلی‌بيشر گفته است بلکه دویهمر فنه غزل اهلی راتفوق است . 
رل فغانی 


چمن زسایه‌سوتچو گشن ادماست 
یکی ه زار شد آشوب<سنت از خطسبز 
خوشم بنقش‌جما لت که‌درسحیفاحسن 
بغیر آن‌دخ چون گل که تا بدبا فیست 
پماه دوی تواين آدزو که من دادم 


بناز بر مشکن اد دعای اهل نیاز 


بز خم تیر جفا از <ر یم <رمت نو 


نهال فد ترا آب خسّر دد غُدم است 
نان زخامه‌ستع این‌چه‌شیوه فلم است 
مراد از قلم آفرینش این دقم است 
نر بهرچه دراین با غمیکنم عدماست 
هزار سالا گر بتمت هنوز کم است 
کهجلو؛ کل وسرو از نسم صبحدم است 
برون نر فت‌فدا نی که‌صیداین <رم‌است 


غزل اهلی 


حیان‌تشنه لبان وصل آن‌مسبح دم است 
گناء کاسه‌زدن‌شیضرا چوغنچه ‏ نهان 
گدای پپر منانم بخانقه چه روم 
ز دلیر آن هده ءاشفکشی سنم دانند 
۳ بر هه عالم ز حسن عالم سوز 
ز حسن دوی‌نو فرق‌است‌تابری‌بسیار 


بجان‌دوست که آزار اهلی‌است حرام 


که با وجود لبش آب‌زند گی‌عدم‌است 
کناه مأست که چونلاله پررس علم‌است 
| گرجه‌ميهمه جاهست بحث پر کرم‌است 
ولی‌توعاشق خود کر نمیکشی‌ستم است 
که گر بنازکشیعا لمی‌هنوز کم‌است 
| گر چه‌سورتاین هر دو کاريك‌قلماست 
سك درتومگر کم زآهوی‌حرم‌است 


از اين دونیز غزل‌اهلی بفهم نزدیکتی وصافتر و یکدست تراست . 
اهلی پشر امیر خسره (۱) نتلر داشته امت ودد مخمسات خود هم شر او دا تخمبی 
کرده است و اینك غزلی آز خسرو و غزلی از اهلی برابر هم دیگذاد یم : 
خسر و 
تا روز اءو ناله کنم از برای تو 
بامد هنوز در دل تنگم هوای نو 


هر شب هام فتاده نگرد سرای تو 
روزی که ذره‌ذره شود استخوان‌من 
۱ - امر سرو دهاوی بهثر بن شاعر پادسی کوی هادوستان است معامر شبخ سعدی 
بوده و در غزل منایست او میکرده است جنانکه گوید : 
خسرو سرمست آندر ساغی معنی بر بخت ذیرخمخان سدی که در شراز بود 
مثنویهای مطلعالا تواد , شبرین خسرو . ایلی‌مجنون ۰ آینه سکنددی ۰ هشت بهشت ۱ 
را در مقابل خمسه تتلامی سروده است و اشاد دیگر هم دارد گوینه با نصد هزار بیت شسص 
گفته است که صد هزاد آن بافی است . 
وناش بسال ۵ و عرش ء ۷ سال بوده‌است و سلسلهٌ ادادت عادی بز رگ هندشیح 
تنلام الدین اولیا(متوفی ۷۲) دابر گردن داشنه و مخصوس‌ترین مریدان وی بوده است . 


3 


مقدمه4 مصحح 


مر گز شب وسال توروزي نشد مرا ابواي بر کسی که بود ببتلای تو 

جان راروان‌برای توخواهم‌نثاد کرد دستّم نمیدهد که نهم سر ببأی تو 

برحال زادمن تفاری کن ز دوی لملف تو پادشاه حسنی وخسرو گدای تو 

اهلی 

از کفر و دین بری شده‌ام از برای تو دیا و آخرت هبه کسردم ف-دای تو 
خواهم که خواب مر گه نبندد دودیده‌ام جندانکه چتم خود نگرم ذبر پای تو 
دریوزه نمك زذ تسو شرین لبان ک-نند ای خسروان مك ملاحت کدای تو 
داست کز کجاست مرا گربوای زاد در خنده هر که دید لب جسانفزای تو 
ای [فناب همدم هر تبره دل مشو عیسی دمی است در خودنور و صفای تو 
شد حلفه سکان درش جای داسان اهلی برو که نیست ددین حلف جای تو 


اين برد جماه‌یی از | شعاد اهلی که بااشمار دیگران برابر نمودیم و جنانکه دیده 
میشود غالبا کوتاه یامده است و بسیار جای بهثر گفته است : 

اينك در باره سبك شر بحنی بمیان میآوريم : 

سباگ شعر 

بیش‌اذ این گفتیم وباز ميگوئيم که سخن اهلی بشبوه شاعران عراق است وسبك‌هندی 
را درآن دراه نیست این سيك در آن ذمسان هنوز رواح نداشته بلکه قوام نگرفنه بود وا گر 
کاهی در کلام پیش شاعران مسامي بیچیده آمده‌است این بحساب نمیا پد بنای سك مندی 
بر مضمون تراشی و باريك اندیشی و بچبده گوئی است واثر اینها بی‌طر اوتی کلام است در 
اینجا مناسبست سبکهای شمر را شرح دهیم : 

اساس شعر برون وقافبه‌است بهنی شعر کلامیست موزون ومتفی ۰ همه شاعران دد این 
اصل یکی هستند تفاوتآنها در ادای معانی وطرذ تر کیب و استعمال کلما تست . 

از اوایل‌ترن‌چهادم هجری که شعر بادسی دواح‌بافتذاعر ان»‌ضاءین‌راساده دطبیعی و 
با متانت آوردند واز کلمات عر بی تا میتوا نسنده احتر از داشتند جندی گذشت ک‌کم الفاظ 
عربی زیاد شد و کلمات سره ذارسی کناد رفت و افکار صوفیانه داحل شمر گشت دیر زمانی 
شاعران براین پایه بودنه کم کم مضامین پیچیده دد آشمار دیده شد تا بجائیکه پایه بر آن 
قرار گرفت و شاعران دنبال پاريك انديشي و مضمون تراشی دئنند . 

این سه مرحله ایجاد سه سبك است که ممروف بسبك‌خراسانی سبكك عراقی سبك‌هندی 
هییآشد که در بائن هشر وحتر آورده میشود ؛ 

ات سبث خر اسا نی مبتنی‌است‌بررساد گی‌بیان واستء‌مال کلمات‌,ادسی و تجدیدع بی 
بطوریکه از سدی ده و گاهی صدی پنج تجاوز نکنه این سبك داتر کستانی‌هم میگویند ذیرا 
ادای رواج‌آن از خر اسان و ماوراءاللهر «تر کستان» بوده است و بدیگرشاعر آن‌سرایت 
کرده است اشعاد دودکی و فردوسی نمونه بادز این سيك است . 


ات 


مقدمه مصحح 

۹ سب عر اقي - مبتنی‌است پرساد کی بیان و کثر ت‌امتعمال کلمات عرب وتر له 
بسیاری از الفاظ سره پادسی و درفسمت مدْمون عم انکار صوفیانه در آن بسیار است . 

این سبك از ابتدای فرن بنجم‌شروع شد وسخت روا گر فت وببائید و بیشتیشاعران 
ما بدین سب سخن گفته اند « سدی » حافظ , مولوی » خاقانی » انوری »ودیگران . 

۳ - سباك هیلک ماین‌سك‌دارای مضامی ببچیده ودورازذهن واستماران‌ناماً نوس 
و تو درتوست مضامی ابدای در اپن سبك بسپار است اما طراوت و متانت آن دو سبث را 
ندارد ویایة سخن آنچنان بلند ثبست دوق سلیم با ,ودن آن دو سك بدین نمی‌بردازد و لدا 
می ببنیم گویند گان پس از صفویه بسبکهای عراقی وخر اسانی باز گشته اند . 

سیب تسمیه اين مك دا بهندی , گفته اند از جهت آنستکه شاعران ایرانی در آن 
زمان بنا بر تشویق سلاطین تبموری هندوسنان بدان سرزمین جمم آمده بودند واين سبتك‌دد 
آنجا پیش از همه جا رواح داشنه است وهنوز هم رایج است , 

پیدایش این سيك دا گفته‌انه از ادائل فرن هشتم کم کم پایه گر فنه تا زمان صفویه که 
شابم و دایج گشته اأست اينك کلام چند ن از اهل تحنیق را مینگاریم : 

شاد روان ماك | مر ا۶ بهاد در جلن سوم سیكثا شناسی شمن احوال جامی کوید : 
« از غز لیات جامی با آنهمه طرل وتفسیل نه بحالتاجتماعی وسباسی معاصر او ونه‌بحالات 
اجتمای و معقدات فلسفی و عرفانی خود او میتوان بی برد جامی در اشبار خود طودی 
بای بند تخبلات شریه و عل(قمند بمضأمن متداو له شاعر!نه است که جای‌اظهار فکر وعفیده 
وشجاعت ادبی و صراحت گفتاد برای او باقی نمیما ند و همین امول بعنی علافه شاعر پیافتن 
و پافتن مشمون نو و تدادك قافیه و توجه بسنعت و هثرنمائی موجب ببدایش سبك ببچیده 
هندی گردیده و این شیوه از هرات توسط جامی و پابا فغانی بدهای و دکن و اصنهان 
سرایت نمود » . 

شاد روان عبای اقبال آشتبا تی در معدمه‌دیوان مائف کوید : و در دوره‌سلاطن‌صنوی 
شی فادسی بکلی از طرادوت و جزالت افتاد داز سباق کلام فصیح و بلیغ استادان فسدیم 
بشکل عجیبی منحو ف گردید مضامن دللنشین و معانی دنگن که دست استادان سخن در 
زیباأترین لباس‌ها بجلوه آورده و در کمال رسائی وتمام اندامی بر کرسی بول خاس وعام 
نشانده بودندمتروك ومهجورشد و کسانیکه لباقت ایجاد نظایر آنها دا نداشننه حنی‌ازخواندن 
آنها و تتبم کلام سخنسایان پیشین نیز خودداری کردند و کرد خبال بافها ونازك کاریها 
که سبكك هئدی مشهود شده داولن باد پسی ازنمونه‌های‌آن در اشعار خواجه‌حافظشر ازی 
و نزادی قهستأنی وشمرای هم طبقه ایشان دیده میشود گر دید ند ه الخ ۰4 

دکتر ذییحله مفا گوید : « سيك هندی مبثنی بوده است بر بیان افکار دقبق وایراد 
مضامین بدیع و باریك و دذوار ودور از ذهن دد ذبان ساده وعمومی , مقدمات ایجاد این 
سيك اذفترت‌ین ایلخانان منول وظهور تیموربندریج پیدا شد در دوده‌تیموریوعلی| لخصوس 
در حوز؛ ادبی عرات مراحل ترقی دا پیمودودر عهه صفوی باوج کمال دسید علت عمده‌پیدا 

ساب 


مقدمه مصحح 
شدن این سيكث وضع اجتمای آن ایام است که بافث شد مردم پیشتشر باوهام و افکار دفیق 
متوجه گر دند و از عوا لممادی منحرف شوند .... الح » . 
( س ۷۲ تادیخ تحول تلم و نش پادسی ) 
و با لجمله این سبك میقنی است بر باديك اندیشی و مشمون تراشی ودثواد گوئی وبا 
اینوصف آن طراوت و شاط که درآن ده سيك است فاد است و بجای اینها مضامن تازه 
در آن بسیار است آنهم نه آنگونه که همه دلیذیر و بلند بایه باش مثلا کلیم کاشا نی‌میگوید: 


در دل رز بسی کدورن محنت نشینه است بیچاده ناله در ته دیوار مانده است 
طالبآملی گوید: ۱ 
ار در جیب گلسثان فکند گلخن:ا دسته بر ننمه داود زندشون ما 
یکی دیگر گوید : 
ز بسکه مشق بمکلب بلاغری کرده تنش بکاغذ مسطر کشیده می ما ند 
شاعر دیگی گوید : 
گرنه هردم ذسر کوی توام‌اشك‌برد عاشتیها کنم آنجا که فلك رثك‌برد 


و از ایلکو نه سیار است لکن در این سيك شمرهای خوب هم بسیاد است . 

از شس‌ای معروف و مب این سبك : عرفی شیرانی ( ءثوفی ۹۹۵ ) فیضی دکنی 
(منوفی 6 ۱۰۰) نطیری نیش بودی( منوفی۱۰۲۳) طالب‌آملی ( متوفی ۱۰۳۹ ) کلیم کاشانی 
(متوفی ۱۰۱) صأئب‌تبریزی ( متوفی ۱۰۸۱ ) میبأشند . 

در اینجا از لحاظ آشنائي بدین سبك جند شر اذهر کدام مپآودیم : 


عرفی شرازگ 
دادم به چشم او دل اندوه پیش را غافل که مست میشکند زود ششه را 
مردم دیده بپای فلم افند هردم که مرا نقطه‌حر فی‌کن وبانامه‌فررست 
تا تیز کرده‌بی بسیاست نگاه دا صد منت‌است بر سر عاشق کناه دا 
نظیری نیشابوری 
ازبی آشوب‌من درز لف‌دادد شانه را دورشز تجیر درشود آورد دیوانه را 
ز فرق تا مش هر کجافر فکنی کر شمهدامن‌دل‌میکشد که‌جااینجاست 
ز سکه کشمهام ازدردا نتتلار ضعیف نگاه دا برخت قوت دسیدن نبست 
مرا پساده دلپهای من توان پخشید خطا نمود‌ام و چم آفرین دادم 
یضه دس 
غمزه آموزد بچشمت شبوه بیداد را طر فه‌شا گردی که‌میکو پدسبق استادرا 
تنها نه سینه‌ام ذتف اضطراب سوخت در دل شکیب خون‌شدودردیده خوأب‌سو خت 
آهدجنون ومنز خرد در سرم گداخت غم در دلم گره شد و دل در برم گداخت 
صالب تبریزی 
مدای آب روان خواب دا گران ساژد ز خوش عنانی عمراست خواب‌غفلت ما 


۷ 


قدمه مصحح 


کدام زهره جین کوشة نقان شکست که دعشه سأغر زدین آفتاب شکست 
امید صائ از همه کس چون بریده شد ششیر آه داز نیام کمر کشید 
دل آسوده‌یی دادی و میپرسی ز آرامم نگن دا در فلاعن مینهد بی تأیی نامم 
نما نه درنظر ازجوش اقك جای نگاه مگر ذ دخنه دل باغ را ثتلاره کنم 
کلیم نی 
چه جسبان است با دل صحبت اش بدست طفل مرغ پی پر افناه 
مارا طبیدن ازغم دنیا شاد نیست صد شکر کاب طینت ما موجدار نیست 
دردلز بس کدودت محنت نشتهاست بیچاره تاله در ته دیوار مانده است 
طالب آملی 
با محرمان ذلف توام سینه صاف نیست تا قتل همرهم چه نسیم و چه شانه دا 
ما تبره کو کبان همه زاغان ماتمیم پروان کرده بلبل عیش اذ مان ما 
خار در جیب گلستان فکنه گلخن ما دسته بر نفمه داود زند شیون مأ 
آخشته مه هزار کدودت بزیر چرخ مانئد ددد در ته مینا نشسته‌ايم 
افروختن و سوختن و جامه دریدن بروأّنه زمن‌شمع ز من گل زم نآموشت 


ِ درین‌نسخه جمعا(۰۰ع۱)غزل آمده‌است حرف الف (۷۸ غرل ) 
غز لیات حرف ب (هغزل ) حرف ث (۳۲۷ غزل ) حرف ج (۱ غزل) 
حرف چ (۲ غزل) حرف خ (۱غزل) حرف دال(۰۳ع غزل ) حرف د ( ۲۷ غزل ) حرف 
ز (۱ غزل ) حرف سین ( ۷ غزل ) حرف شین ( ۵۳ غزل ) حرف ص ( ۱ نز ) حرف 
مين ( ۱ غزل ) حرف غين ( ۱ غزل) حرف فا ( ٩‏ غزل ) حرف قاف ( ٩‏ فزّل ) حرف 
کاف ( ۲ غزل ) حرف گاف ( ۱ غزل) حرف لام ( ۸ نغزل )حرف میم ( ۲۹۰ غزل ) حرف 
نون ( ۷۲ غزل ) حرف واو ( +۳غزل ) حرف هاء (۳۷ غزل)حرف یا ( ۱۲۱ غزل ) . 
تعداد ابیات این بخش ۱ بت است که فسمت عمده دیوان است در نسخهسای 
شملی ترتیب و انداژه غر لها یکسان نیست بیض نسخ غزلهایی دارد که در دیگری نیست لذا 
ممکنست از نسخهای دیگر غز لهای دبگر هم یافت شود . 
۲ در زسخه‌های خطی بخش فصاید آشفته بودیعنی تر کیب وتر جیع 
تصاید و قطمه و گاهی مثئوی هم دیده میشد و پثرتیب الفبا نبود مثلا 
در هیه نسخ قصیده ۳ « آلهی بسر‌دفتر حکمت ال » سر آغاذ قصاید بود ما با دعایت اینکه 
کمتر جایجا کنیم فصایدرا مر لب نموده‌ایم واينك ۷۵ قسیده درین نسخه دیده میشود وتمداد 
ابیات ]نها (۲۱۳۱) مپباشد موضوع قصأ بد‌تامیر ده‌بدین گو هاست : (۱۰ فصیده) مدح امر - 
لمومنن‌علی‌بن ابیطا لب , بشماده‌های ( ۵۰۱۵-۱۰-۹۵ ۷۰-۱6-۰-۵۹۰۵۱۰۳) (جفصیده) 


۳ 


مقدمه مصحح 
در موعخله وتوحید ۰ بشماده‌های (۵۸۰4۵-۳۵-۳۳-۱۳-۱) (۷فسیده) مررثیه حسین وشهیدان 

کرپلا , بشماده های (-۱۱-۷- ۲۰۰۱۲ -۱۱-4۲) ( ۵ فسیده) مدح شاه اسمعیل صفوی ؛ 
بشماده‌های ( ۹-4 ۱۷-۱-۱۵-۳) (۳قصیده) مدح سلطان یمفوب : بشماده‌های (۷۳۰۱۱-۱۵) 
() فصیده) مدح سیدشریف ۰ بشماده‌های (۷۵۰۷۱-۵۲-۳۷) (۳ قصیده) حدح قاأسم پر تال , 
بشماره‌های (۷-۱۷۰۳) (۲ فصیده) مدح سعدا لدین اسید ۰ (۵۲-46۰4۰) (۲ فصیده) مدح 
خواجه مين آلدین محمت صاعدی . بشماده‌های ( ۷۲۲-۲۹) ( ۲ قصیده ) مدح نجم الدین 
محمود » پشماده (۸-6۱)) ( ۲ قصیده ) در مرئیه پشماده ( 1۵ ) مرثئیه ملك منصود بر ناك 
پشماده (1ع) مرثبه نجم السمادة ( ۱ قصیده) مدح میر عفیف آلدین بشماده (۲) (۱ قصبده) 
در فحط و غلا و شکایت بشماده (۱6) (۱)فسیده مدح سید المرسلین بشماده (۸) (۱قصیده) 
مدح امامزاده سید ا<سمد بشماده (۱۸) (۱) فمیده مسدح دکن الدین مسبود بشماد» ۵٩‏ 
(۱ قسیده) مدح نظام اادین احمد صاعدی بشماده ۲۷ (۱ قصیده) مدح شاهقلی بيك بشماده 
۲ (۱قسیده) مدح معز الدوله بشماده ۵۰ (۱ قسیده) مدح شاه اخی بيك بشماده ۵4 ( ۱ 
فسیده) مدح نجمالدین مسود بشماده ۵۵ (۱ قصیده) مدح شاه ملا بشماده ۵۷ (۱۵قصیده) 
کوتاه که بعطبه اشبه است , 

در نسخهای خطی فر اینها فسیده نبود و همه بر يكك نسق و يكث آندازه بود جز در 
نسخه (ق) که تر ثیب آن کمی فرق داشت و بنج فصده در آن علاده بود که ساپر نسخ ندارد 
و ماآنها دا ازآن‌نسخه دونویس‌کردیم و پنا بربیضش جهات از درج‌آنها دربخش قسایداین 
نسخه خودداری کردیم و اينك نمونهٌ از مريك میآودیم : 

نخسئین سی بیت است در مدح سید جلال آلدین : 


هوا لطافت آیینه داد دنبی را نمود صورت حال بهشت اعلی را 
جمنز باد صباشد نگادخانه‌چن بیاد داد فلك کارهای مانی ۳ 
درون‌خاك نها نست‌ود نه ز نده‌شدی گراین نسیم‌شدی‌درمشاممم تی‌را 
ال 
دویمن ۲۲ بت است در مناذله : 
خوشست در چمن عیش هر که بتواند که در کناد عروسی جوسروبنشاند 
شکر لبی صنمی آفتاب رخساری که آفتاب ز دخسار او فرو ماند 
پس‌از نظاده که بینددونی گسش‌در خوات بروی ححله نازش جو گل بخوا با ند 


چناش‌ننگه ببر در کشد که چون‌بادام دو منز دا بیکی پیرهن بکنجانه 


الخ 
سومین ۲۸ ببت است در منازلهایضاً : 
در کوی عشق منبچه‌یی هست شوخ و شنگه گل روی و مشکبوی و سمن بویولا لهرنکك 
نخلی دسیده تسازه تسر از گلین حبات قدی کشیده راست تر از فامت خدنگه 
الخ 
۳_۳ 


مقلمه مصحح 
جهادمن ۱۵ بیت است : 
خوش [ نخلوت‌نشین پیری کهدد بر غعرحق بسن تنش‌تا بت‌فدم دردین داش‌دست ازهوس بسه 
هجرد گشنه جون‌عبسی کشیدهدخت بر گردون کسسثه اذ همه عالم بمهر دوست پیوسته 
میان حلفةٌ کروییان سبیح خوان جانش پذکر دوست مستنرق زیاد غیر وادمته 
پنجمین ۲۰ بیت است در مدح یکی از باتوان : 
ای برحمت داده لطفت داد پیکو گوهری یا دب‌ای‌نخل مر ادازعمر ودولت بر‌خودی 
ای تو آن بلقیس ثاني کز سلیمان دمبدم مهره‌باز چشم تو دل برده از انگشری 
آن زلیخائی‌که بوسف را ز مال خویشئن میکنی آزاد و باز از ن لطفش میخری 
خواستم نام تو گویم عغل گفت ای‌بی‌ادب کی ترا آن حد بود هر گز که ناماو بری 
شاعر دا پنج تر کیب بندست اول در نعت رسول و ائمه آنناعش 
شامل ۱۵بنه . دوم مدح امامزاده علی چن حمزه شامل ۵ بند . 
سوم در مدح امامزاده احمد بن موسی الکاظلم شامل ۷ بند . جهادم دد مرئیه افضل الدین 
مرك شامل ۵بند . پنجم دد مر ثیه تفر الاسلام صاعدی ثامل ۵ بند . 
ِ فقط یاثانر جیم‌دردیوان‌شاعردیده میشودشامل ۷ بند وبر گردان 
لر جیع بند آن ی وان‌شاعردیده میشودشامل بر در 
هر چه غبر از تو هست ساقی هیچ جان عالم تویی و بافی هیچ 
سه غزل دا تخمیس کرده یکی غزل حافظ است دیگر غزل 
امیر خسرو . سوم غزل حسن . 
1 غرلی را مستزاد گنته در ۷ بیت و بك رباعی هم مستزاد 
دستر اد آورده که ما از درج آن در پخش متزاد فلت کرده‌ایماینك 
پشماده ۲۲ در بخش رباعیات است و جز این مستزاد ندادد مگر دد تساید مسنو ع که 
در مستخر جات آنها مستزاد درده میشود و در هر يك از سه فصیده يك رباعی هستر اد 


ثر کیت ند 


ساخته و از هنر تماگی خود جنان آورده است که جون در کنار دایره بنویسند و از مستزاد 
شروع بخواندن کنند ربا عیهستزاد دیگر خوانده میشود که در معتی و.فافیه ۳ رباعی‌اول 
متفاوت است و دربنجاست که شاعر گفنه هر که این دباعی دا بدین قوافی انشا کند فمیده 
را جواب کفته باشد بصفحه )۷۹ نسخه اضر رجوغ کنید . 

ور درین سمت ۱۲۱ فعمعه در ۲۵۲ بت ده .ده است و الب 

تطعات لمات ۲ ببت است و تنها قطمه بلند بشماده ۱۰۵ می‌باشد که 
۰ ببت است ودر موعخله است. 

تواریح : درین اسمت ۵۰ فطله تارپخ آمده است که تادیخ دورتر آنها 

۲ دنزدیکتر آنها ٩6۱‏ مپباشد . 
بوشیده نماند که ارقام عددي حساب ماده تاریخها ازسحح است . 


۳۹ 


متدمه مصحح 
رباعیاث 
رباعیات اهلی بر چند قسمت است : رباعیات ساقی نامه , دباعبات گنجفه , دباعیات 
گونا گون که آنها را نیز سه بخش کر ده! ند : 
۲ این بت دارای دیباجه‌نتر است و شامل ۱۰۱ دیا 
ریاعبات ساقینامه لس مل زیاعی 
مي؛ سل , 
واعبات نب اين قسمت دادای دیباجه‌ش و ٩5‏ دباعیاست که برای کنجنه 
زباعیات تا بازی سروده است ۸صنف آودده و در هر صمّفب ۱۲ بر گ‌است 
که اولی میر و دومي وذیر و ده بر که دیگر از ده است تا يك مثلا مبر قماش » وذیر قماش, 
ده قماش , نه قماش » هشت ماش , هفت ماش شش فماش , پنج فماش » جهاد قماش ‏ سه 
فماش » دو قماش » يك قماش ؛ و همچنن دیگراصناف . 
تر تیب‌این۸ صدزی بدین گونه آمده‌است : دقماش : زر سفید :۰ بر أت ‌ جنگ زدسرح, 
شمثیر . تاج » غلام » و در تومیف عددی بنرتیپ نف جهادم . اول. سوم , ششم . پنجم . 
هفتم ‏ دوم ۰ هشنم آورده‌است . 
۳ ایو فسمت دارای ۳۳۹ باغیست که سا 1 عفا ۲ 
رباعیات متفر قه ۳ رباعیست که پسیاد نا در بد دینی 
و اخلزق است و لدا در پیش شخ دو قسمت مئمایز بکی پنام 
زبدة الاعلاق و دیگری فواید الاید آوردهء‌انه و دیاعیات مذکود را دد آن دو قسمت 
ددع کردها ند , در نسخهائی که من +یدم غالا رباعیات ۳ پتمامه نیاورد, بودند , 
در شخ خل معماهای بودکه ما درین نبخه آوردهايم وایتك 
پن ۰۰ در شخ علی سای برد ما وین شخهآدرداي ‏ 
0 ۸ ممماً و ) لنز درین نسخه دیده میشود . 
عناوین بالای اشمار فط در بل نسینیه از نسخهای ما وله نب» نود و مایمینه آورده‌ايم 
وهر گو نه‌ایر ادی‌باشداز آن‌نسخه است . 
دزینجا بابدمتد کر شد که بعضی دساله معما به اهای منسوب دأشته آند جنانکه رساله 
قاثبه و روش بوی نسبت داده‌انه و من با اینکه در تفحص بوده‌ام چنان جپزی ندیده‌ام و 
اگر بدست آودم برای چاپ بعد ضمییه خواهم نمود . 
مشنوی شمع و پروانه 
این مننوی بحرهز ج مسدس محدوف است بوزن‌خسرو فبرین ظامی و پوسفیز لیخای 
جامی (مفاعیلن «ناعبلن فمولن ) و از ثمرات ایام شباب شاعرست يك بهاد با رونق‌عبرش 
صرف آن گر دیده 3 تأدیخ آن دم الکناب 4 می با شد بمنیع ۸٩‏ جنا نکه گوید : 


بهاد من‌کزو کلها بر آمد بيك فسل دبیم آخر سر آمد 
مخن کز بهر تادبخش کنم کم بود تم الکتاب الّه اعلم 
نکنه شابان توجه ددین منظومه اینست که شاعر در بایان میفی‌ما ید : 
نه از پرواأنه هسنی درح کردم که‌سوز و زاری خودخرج گر ده 


روص 


هتد‌هه مصحح 

عدد ابیات آن هزار و يك بیت است بمدد اسامی آفرید کار چثانکه گوید : 
جو از تمداد بر وفق‌مرادست 
اما نسخهای کتاب دد شماده اپیات برابر اصل نیست پاده‌یی افزوده‌اند و پادءیی 
کاسته‌اند دد نسخه ما که از دوی نسخهای متعدد جممآورده بودیم ۲۲ بیت کمبود دیده شه 
پسآذمراجهه به‌نسخه چاپی این مثنوی ۱۳بیت پراصل افزونی دیده‌شد و اینك نسبخه حاضر 

به پيروي از نسخه‌چا پی‌شم دپروانهع ۱۰۱ بت میباشد . 
این مثنوی از لحاظ مضمون در خور اعنناست چه موضوم آن در متنوی شاعران‌دیکر 


بنأم حق‌هر ارويك افتاده‌است 


سابقه نداشته و نیز حدیث عشق وسوز و گداز از هر دو جات است و بدین لحاظ لطافت 
مخصوصی دا حائزست وخود شاعر حدینش دا شبرین‌ثر از <دیث شیرین و فرهاد و جانسوز 
تر از فسهٌ لیلی دمجنون دانسته چنانکه گوید : 
حدپلی دادم از روشندلی باد 
بدل افروزی و جانسوزی افزدن 


بسی شبرین تر از شرین و فرهاد 
ز حسن لیلی و از عثق مجنون 


عجب عشنی و حسنی کز حقیفت 

به تنها عاشنش در سوز وسازست 
و نیز گوید : 

دل پروانه گر از داغ دیش است 

گرش داغی بود بر سینه بسلبل 

میان عاشق و مشوق دازیست 


بود شمع ره اصل طریئت 
که دلبر همچو عاشق در گدازست 


بود صد داغ م ۳ سیته 


که‌گر این‌سوزد او راهم گدازیست 


این مثنوی را بنام سلطان یموب آق فوینلو سلطان وفت کرده است و بتوسطوزیرش 
امبر فلی‌بيك تقدیم داشته‌جنا نکه گوید: 
شهنشاهی که از لطف آلهی 
زمی ظل خدا خودشيد تابان 
در پاده وذیر گوید : 
فاك فدری که هست از عزت و جاه 
برحمت دسنگیر هر بد و نيك 
مرا او دهبر این راء گر دید 
در بایان‌این‌متنویازغواصان دریای حفیفت آوفم‌سهو بوشی کرده‌یشاعران مفدم فر وئنی 
آورده گوید : 
توفم دارم از دوی طریستت ز غراصان دریای حفیئت 
که مهو من قلم بر سر دندش نه این کوهربه عیبی بشکنندش 
دلم کاین تخل مومی‌را بر آورد چوشمعآذشرمدر خودسر فروبرد 
که‌نظمم رشحی‌از بجر نظامی‌است شرابم جرعه‌پی‌از جام‌جامی‌است 


-۲- 


شدش روشن چراغ بادشاهی 
سلیهان زمان یوب سلطان 


بمودت ثه پمضی چاکر شاه 
بمن اد این حسیات خض بخشد 


ممدما مصحح 
آنگاه سخن درا بدعای پر در گاه آفرید گاد بیابان دسانیده که نظمش بلند آدازه و 
دواش بذ‌کر این اشمار تاذه گرداند : 


خداوندا بمنشود لدیمت به لوح و کر سی و عرش عظیمت 
که قلممن بلند آوازه گردان دوان‌من بذکرش‌تازه گردان 
نشاط افزای بزم مقبلان کن قبول خاطر ماحبدلان کن 


یکی اذ محستات این مثئوی اینسنکه لفظ شمم و پردانه دا بسیاد و مخصوصا در آغاز 
سخن بمئاست جاشلی کلام خود ساخثه است داین خود نوعی(براعت استهارل) است جنانکه 
کفته‌است : 


بود با دب که از بروانه جود 
داسم پروانه جانسوز سازی 
نی کلك مر! گردان شکسردیز 
که‌جون ازشمم‌واز پروانه گوید 
مرا سوزی شبي با خویشئن بود 
من و دل‌هردو آ نشب تا دم دوز 
که ناگ پرق شمم مهر رخشید 
مرا ثازل شد از شبع تسجلی 
بشمع دل ره تحفيق دادند 


برافروزی دلم را شمع متصود 
پشمع دل شب من دوز سازی 
چر شش ده ژبانی آتش انگیز 
دخ مردم چو شمم‌از گریه سوزد 
جو فانوس آتشم دد پبرهن بود 
زغم چون‌شممدچون پر وا نهدرسوز 
به آزادی مرا پروانه بخشید 
بدل پروانه جیریل مسنی 
مرا پروانٌ تسوفیق دادند 


این مثنوی ۵۲۰ ببت‌است باساصنعت مهم (ذوفافیتن, ذوبحرین» 
سحر حلال و انواع جناس). 1 

موضوع‌آن داستان جم و کل است بس‌از حمد وسنایش خدا ونعت پیمبر و مدح علي و 
فرزندانش شاه اسماعبل و معن‌الدین صاعدی راستودهآنگاه ۰ بیت موعخله می‌آورد وسیس 
بداسنان میاغاژد : 

پادشاهي است نامش کی دخنری دادد نامشش گل‌ابندختردرزیبای ودلبری بینظیر است 
روزی پسر عم پادشاه که جوانی آداسته به‌نام جم بوده پشکار مبرود نفلرش بر دخنر میافند 
پشتش گر فتار ميشود و خواب و خود از وی‌میرود نام‌یی مینویسد و شرح عشق خودبدختش 
بیان میکند دخثرك ناز می‌کند و جواب سخت میدهد جم دوباره نامه میفرسند » دختر که 
در بان دل از کف داده بود غ عشق خود با دایه ایراز میکند دایه پیادشاه میگویدوموافقت 
او را جلب میکند و دودلداده بوصال هم ميرسند جندی میگذرد جم بگوی‌بازی یرود ازقنا 
از اس پرتاب میشود و جان میسارد اینها آنش برست بوده‌اند و مرد گان را باتش 
میسوزانیدهاند جسد جم دا در آتش میاندازند گل هم رقس کنان خود دا در آتش میا ندازد 
و پا همسس محبوب میسوزد . 

اهلی در ساختن این مثنوی دنج بسپاد برده است تا اینگونه بهم آراسئه است‌چنانکه 
خود گوید : 

-۷۳- 


مدمه مصحح 


تا که من این مخزن در سأختم 
که مدره قافبه که بحرهیا 
ممر که بر مدرکه تنکث آمده رسئم ازین معر که لنک آمده 
کس‌چون‌من این‌دشته زیبانبافت پرتو فکر کسی اینجا نتافت 
در آخراین مثئوی نام محمود را آورده است و معلوم نشد مرادش کیست . 


سوخنم از محنت و بر ساختم 
بسته برین سوخته ده بحرها 


بنده مبجمودم و سر در دم حلیه شداز حدمت این‌در قدم 


مر طه ۹۷ / وت مجمو دیا آخر کار همه محمود باد 


نظرگ بمئنوک سحر حلال 

این مثنوی شاهکار اهلی است و نثلر همگانر | بخود جلب کرده است نه تذها اذنتلر 
منعت جنأی و ذوبحرین پلکه ایندورا با لعلف سخن و شبرینی گفتاد و منانت کلام وسلاست 
بیان روی‌هم میگذاريم نتبجه‌اش شاهکار بودنآنست. يك مشت الفانا وارفته و ناهنجارو کلام 
سمزه ثبست که در ]نها صنءت بر دزی شده باشد يك شاعر زیر دست و ادیب ماهر بسن از 
عمری سجن آفريني و شکر گوئی بنفلم آن پرداخته‌است داعتان شر بنی را بدینگونه‌دلپذیر 
و متين در قالب جنی الفاظ زیبا آراسنه است و سه صثمت مهم از سنایع شعری را در هر بیت 
آورده است و اینکار در میان شاعران بی‌تقلم ست . 

وکانبی نیثابودی (۱) که دو نوی مجمم البحرین و تجنیسات سروده است هر چند 
سبثت بالزمان را حائز است اما گوی فنیات از آن اهلی‌است ولذا اناد متوجه سحر حلال 
است و بآن‌دواعتناتی نیست هر جندآنها هم درحدخود خوب وبا ارزش‌است درپنجا نمونه‌مائی 
از آن دو مثنوی کائبی آودده میشود که برای مثایسه‌هم باشد «زم است . 

ممنوی تجنسات موسوم بده باب است زیر ا ده باب از خصال اسانی از قیلاحسان, 

قناعت.عشق » تواضم‌در آن آ مدءاست سر آغاز آن با جند بیت دیگرمف کود میگردد . 


ای بر حمت دور دو عالم کار ساز 
گفت یفمبر بما کای امستان 
عشق در هر ۳ کهآهد خیمه‌زن 
سحبت نیکان بجان ارزان بود 
گنت تا میل تو با صودت بود 
هر که ثر لد بد کند نيك او بو د 
این‌سرای 1 محنت شا نها بست 
آشنا دل بباش با دریبا کشان 
کانبی گر در قناعت ره دسر که 


جمله عالم را بر حمت کار ساذ 
کس نبرسد حال باب و امتان 
اي خرد زانجای برون خیمدزن 
صحبت آری خوش‌بود ارزان بود 
کی خبر از حش يا صورت‌بود 
آری آری ترك بد نبکو بود 
هر طرف‌دروی ذمحنت خأنه‌ایست 
تا برد سوی خودش دریا کشان 
ختم گردد بر نو رسم دهیر ی 


۱ - کاثبی در زمان تیموریان بوده جندی نزد میرزا بایسنغر پسر شاهرخ بوده است 
غزل و تسیده و مثئوی‌های منددد مروده است وفانش ۸۳۸ . 


۷) 


مقدمه مصمحح 


در مجمی| لبحرین گوید ؛ 

ای شده از قددت تو ماه و طین 
طالب تو از همه دادد فسراغ 
مسکن عشاق تو شهر بسلاست 
طالب این گلشن دنسیا مباش 
درگذر از لاله باغ امسل 
واصل انبان هبه هیچست هیچ 
حاتم و آن‌بخخش عامش کجاست 
نمخه این الم کل را یمان 
یاد؛ این مصطبه فهرست و بی 


این بود نمو نه هائی از منوی کأتبی آبنك نمو نه هائی از محر حلال گزین کسرده 


می‌آود یم : 


لوحهُ دیسباچة دنیا و دیین 
در شب‌تار از جگر آرد چراغ 
شربت مشتاق نو زهر فناست 
خار ده اندد ده عقیی میباش 
سوزش دل بنگر و داغ اجل 
حاصل دوران همه هیچست هیچ 
طی شده این نامه وناهش کجامت 
نامه پیج د خم دل دا بسخوان 


شربت این مشر به زهرست و بس 


نمونه‌هالی از سحر حلال 


تا دمد از روی توهم رنگه آل 


۱ م پرو حیدر شو و همرنگ آل 

۲ دور کن از آینه مردود را ره‌مده از دوزنه مردود دا 
۳ نصه من‌کز دل من‌خون مزید آمده بر قصةٌ مجاون مزید 
- گر دمد از کهگل هن یاسین کی دود از این دل من بای‌من 
ه -سائلت از در طلب ادچین کند روی تر مقبل ءجب ادچین کند 
‌ 


۳ خواجه‌در ابر یشم و مادر کلیم 


عاقت ای دل همه پکسر گلیم 


در رگ و در ررشه من مور دم 


۷ ساقی از آن شیشه منصود دم 
۸ - نر گس افمونگرش_ آهو شده مستی آهو برش آهو شده 
٩‏ - سیب که‌خواندی به‌زرد آن زنخ میزدی از مایت درد آن زنخ 


۰- نافه و نافی چو دو ذیبا بهش 
۱- شهر تو اوگیرد و لشگر دهش 
۲- ثهر کسی از وصلت بانو وسود 


جون‌سخن‌اینجا رسد اخفا بهش 
چاره کارش کن و دختر دهش 
غعرئهُ در شد همه بار و سور 


جنانکه ملاحظه میشود در این ابیات علاوه بر سه صنمت که مداد آبیات ابت صنایع 
دیگی نیز بسیادست و هر بیت به‌صنعت جهادم نیز آداسته است . 

متلا در ( بیت ۱ ) کایه رنگه آل از قزلباش است که فدائی حیدزر بأعند در 
(ببت۲ ) استباره آینه و روزنه براک عفل و ناس ,در (مت ۳) تلمیح که اشاده بامه‌میجئون 
باشد " در (بیتع) اسنماره باس بر‌ای محبوب . در (ببت ۵) حشو ملیج که .تو مقبل» باشد 
در (بیت؟ ) مراعات نظیر میان آبریشم و گلبم * ارسال مس در مسر غ دوم , در (بیت ۷) 
استعمال شبثه برای باده‌باعتبار حال ومحل, و.. , در (بیت۸) استباده نر کس بر اي جشم و 


۷۵-2 


مقدمه مصحح 


تشبیه آن بچشم آهو ؛ در (بیت 4) مراعات نظیر میان سیب و به ؛ در (ییت ۱۰) تشبیه ناف 
و نافه بدو زیبایه ؛ جناس مذیل میان ناف و نافه » دد (بیت۱۱) مراعات نظیرمیان شهر وده» 
در (بیت ۱۲) مراعات نظیر سور و بارو . 
قصاید مصنوع 

اهلی‌د!۳ فسیده مسئو عاست نخسئین درمدح امیر علیشیر و آن ۱4۹ بیت است که‌حدود 
۱ بیت از آن مستخرح است دوم در مدح سللان ییتوب و آن صد و پنجاه و جهار بیت 
امت که حدود صد و ده بیت از آن مستخرج گردیده و اینتصیده را « قانون فکرت » لب 
داده است و هم این کلمه ماده تاریخ آنست و سال ٩۰۷‏ دا میرساند (۱) . 

سوم در مدح شاه اسماعیل صفوی و آن صد و شمت پیت است که صد و بیست ببت‌از 


آن مستخرج گردیده و این قصیدء دا د خردنامه» لش داده است و اینکلمه نیزماده تاریخ 
است و سال ٩۱۲‏ دا میرساند صفحه ۸٩‏ نسخه حاضر دا نگاه کنید , 
هريك از این فصایددیباچةشرداددپقم‌اهلی و در مستخر جأت‌هر کدام بحور نوزده گان 
وانواعزحاف و دوایر ششگانه و سنایم‌بدیمی ومسطلحات علم فافیه را نمونهآورده است یعنی 
از هر جند بیت #میده بینی از کلمات آن ابیات اسنخراح مپشرد که آن بیت منممن بحر 
و قافیه و منمت جدا کانه است و بس از اتمام فصیده يك قطعه با غزل از حروف اولاپیات 
قصید» جمم میاید و از همان غزل و قطمه مستخرجه نیز رباعی یا قطعه دبگر غبر منقوط 
ویا بدون‌الف استخراج می‌کند . 
دشوادی اینگونه کارها آشکادست نبوغ مخصوص می‌خواهد و فکر پسیاد و ذحبت 
فراوان لام است اهلی مبتکی اینگونه شعی نیست پیش از وی کسان دیگر بدین کار دست 
زده‌انه بلکه اهلی بتول خودش تنبم سلمان ساوجی نموده و پیش از سلمان کسان دیکر هم 
کننه‌انه » سید ذوالنتاد شیروانی دا اول کس نفان داده‌انه وی معاصر سلطان مجمد 
خوارزمشاءوشاعروی بوده‌استو یس از آن‌سلطان در گام بادشاهان‌منولر فته است قصیدهمصنو ع 
وی در مدح صدر السید الماستری‌وذیر شروان است دمله آنرا هفت خر وادا بر یشم دریا فت 
داشته است جند بینی‌از آن‌نقل کر ده‌اند آورده میشود وبحر دصنمت دنتطیم دامن میافزايم . 
جمن شد از کل صذل بر که‌تازه دلیرواد بهار بافت بهادی زباد در گلزاد 
نهال چون قد دلبر چمان شود در دقص اسان فاخته جون پیدلان بناله زار 


۱ - بوشیده نست که سال وفات سلطان پشوب ۸٩‏ بوده است و این ماده تادیم 
۱ سال پس از مرگ ادست وجهت معلوم‌نشد» آن‌يمتوب‌بيك که ازجا نب‌سلطان مراد حکومت 
شبراز بافت بااین‌تادیخ مناسیست ولکن فسیده| هلی‌سلطان یمتوپدآمعلوم‌میداردمناادشا یوب 
.شه نشان» و امنال‌اینعبارات دارد »و شاید « فالون فکرت» بوده پاشدبه لام که «سال 
۷ دا میرساند و بسیاد مناسست و منی آن دادی فکرت است بسفحه ۸۱٩‏ نمخه‌حاضر 
رجوم کنید وماده تادیشدا مل(حظه نمائید . 
۷ 


مقلمه مصحح 
ارم ز دوي تناسخ ببوستان آهد خزان خزان چو درآید پا غ باد بهاد 
گل مد بر گه‌دلبروار چون دربوستان‌آید 
بهادی باد دد گلزاد جون بیدل‌غزان آید 
تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن . بجر : هزج ملمن‌سالم . صنعت : 
ترمیم . 
سلمان‌ساوجی فصیده مصنو ع‌خود را درمدح غیاث الدین«حمد صاحب دیوان کفته است 
و نام آن بدایم الابعارنهاده است از دیباچه آن نقل است : « این فسیده شامل بر سنایم 
بدبع و بیان اصول بحوروزحافات و منشعبات آن جنانکه شست و جهار بحر و ثرب صد و 
بیست صثت و دوایر سثه که اوزان شانزده گانه و تفكيك بحود از آن معلوم گردد درآن 
منددج است موشح بقظه چند مسئوع که بیمن دولت حضرت سلطان | لوزداه غیاث الدنیا و 
الدین محمد ذهن‌خامه کمترین بنه گان سلمان پن محمه ساوجی غفر الْه ذنوپه ابداع کرده 
است امبد که در آن حضرت‌پسمم رضا اسنا افند » . 
این قسبده سلمان دا این بنده مطالمه کرده‌ام لکن در اپنهنگام بدان دستری ندادم 
ر جای بس افسوی است که جرا این مخت اشعاد با دیوان او که همن‌تاز کیها بهمت دو 
تن از جوانان فاضل دد يك زمان تجدید چاپ و منتشر کشت نبایستی بچاپ دسیده باشد 
آخر دو سرمایه کلان پرای يك کناب مصرف شود و هنوز آثاد يك شاعر ناقص باشد . 
مطلع قصیده سلمان‌اپنگو نه تمل شده : 


سفای صفوت دویت بریخت آب بهاد هوای جنت کویت به ببخت مشك نتاد 

و این چند بیت نیز از آن نقل است که سنعت د تفقطبم و بحر دا من میافزايم : 
رمی و عاشق او کر منم چرا غنچه اسر و کشته اد گر منم چرا گلناد 
ذلبل وار نماید دریسده ییرآهن چوجام لاله‌بود پر زخون‌تنش‌همواد 


عاشق اکر منم چرا غنچه ددیده پیرهن 
کشنه گرمنم چرا لاله بود بخونش تن 
تتقطیع ؛ منتملن مفاعان مفنعلن مفاعلن . جر : دجز مطوی مخبون . صنعت : 
رصم ۰ 
بهر حال اهلي فسیده اول خود دا بمتایست سلمان سروده است جنانکه در دیباچه 
گوید و« بمه از فراغ مطا لمه بدایع و صنأیم قمیده مفخر الشبراه خواجه سلمان سادجی 
ضاعف ال اجره که الحق هر پیت آن‌گوهری است‌لکن با وجود زیود سنایع و بدایم‌جون 
تشریف تعریف فا فی‌دد پر نکشیده بودهما ناجما لش پکمال‌هثر نرسیده‌بود چه‌در شرقافبه اصلست 
واجب‌نمود قصیده بطریق تتبع انشاء نمودن موشحبا لاب شریف‌امیر کبیرعلیشر ۰ ۰ ۰ » 
این قسید, دا بهرات فرسئاد و بنظر امیر علیشیر دسیه و مودد قبول وافع گشته مله 
وی بداد و نوشنه‌اند امیر علیشر ایلفصیده دا برفمیده سلمان ترجیح داده است و ماازین‌سخن 
درمپگذدیم و دریتجا بیتی‌جند از مستخر جات فصاید سه گانه اهلی مي آودبم : 
ام ۳ 


مقدمه مصحح 


حپالت چو بر جانم آدد شبیخون شبی آبم از دیده دیزد شبی خون 


(صفحه ۷۷۸) 
لاله دخی ليك به ز سر و قدسات سر وقدی لیككبهز لا له خدستت (صفحه ۸۲۵) 
اهلی‌سبخنش اگر تمامست از یين دوازده آمامست (ص۸۸) 


بس از اهلی هم بر ای بمض‌شاهان‌سفوی قصاًید ممنو سروده‌اند و نسخه بعسی موجودست . 

باید دانست که درنسخ خطی کلمات اسنخراجی‌دا با مر کب سرخ نوشته بودندتابآسانی 
مواضع کلمات بیت مستخرج در ابیات قسیده منهوم و آشکاد باشد لکن در هنگام چاپ این 
مزبت میسر نگشت و هر چند من تأ کید کردم بلکه اپیات قسیده با دو سم حروف چیده‌شود 
۷ از م‌ ماد باشد مورد فبول وافع نگشت و راسنی هم دشوار بود و ناهمواد ۱ ایستکه يك 
ور چاپ شد و بنهم خوانندگان وا گذاد گردیب و چندان عوبتی هم ندارد باندك دقت 
میئوان فهمید: حون بیت «صنو غرا بنگر یم سس در بالای‌آن ؛ ابیات قسید را نگاه کنیم 
کلمات بیت مسنوع را خواهيم پافت واین آسان است , دشواری در تنظبم است نه دد تطبیق 
یضی کار شاعر مشکل است نه‌کار خواننده . 

نا برین جنانچه از جاپ این فسایه بعلت میس تبودن دو دنگی کلمات دست باز 
می‌داشتيم عذر ما بذیرفتنی نبود و آثاد باادزش ادپی دد دسترس عموم قراد نمیگرفت هم 
بمردم ستم بود وهم بشاع خداوند توفیق عنایت فرمایه که فمیده خواجه سامان داهم پنجو 
احسن در ضمن دیوانش با بتنهائی بچاپ دسانم . 

دیگر اینکه جون این قمایه مشحون از امطلاحات ادیی است بمپار نیکو بود | گر 
اين امعللاحات با آن ضمیمه میشد ومن بادداشنهائی تهبه کرده‌ام اما از جاپ آنها فعلابسلت 
تبودن مجال و مخامت کتاب معذدت می‌خواهم و پرای جابهای بید شأید رساله عروش و 
قافیه اهلی بدست آید و البئه ضمیمه خواهد شد انشاء ال تمالی . 

دیگر اینکه من در تمحیح این فساید مخصوصاً تحعیق بیشتری کردم و پكايك اپیات 
را پا ترازوی قواعد سنجیدم و پنسخه‌های جوراجور اکتفانکردم حقیقت دا گر فتم ونسخه‌ها 
را بدان تطبیق کردم هر ندخه صحیح بود اختباد کردم وهر گاء همه را نآدرست دیدم‌صحیح 
آنراکه آشکارا میدا شنم آوددم و کاه بلفظ «کذا » بنادرسنی با تردیه آشاره کر ده ام و کم 
است مواردی‌که اماده نکرده باشم آنتدر است که نمخه حاضر قاپل اعتماد است و دبعطی 
پنسخه‌های خعلی که بدست‌کانبان بی‌پروا يا پیسوادنوشنه شده ندادد وا گر کسی با دفت‌بدانها 
و بدین نسخه بنگرد درستی سخن مرا در خواهد بافت وخواهد دید که کاتبان جه کر ده‌اند 

وم جه گر ده ایم (۱) و ۳ اینحال ۳ هدوز از کار خود جنانکه بل راضی نیستیم وبرای 

۱ من باب مثال دوسه نمو نه از نوشته‌هایغلط | نها میآورم : ۱- صثت ابید که در 

سنحهع۸ این نسخه‌است در نسخه‌هائی که من‌دیده‌ام بصورت ( باشد " مافند » مانید) آورده 
بقبه ,اودئی در صفحه بید 


۷۸اب 


مقدمه مصحح 

چاپهای بعد بایستی باز در سدد اصلاح بوده و بض‌تادیکیها با دوشن کنيم . 

دیگر اینکه ددین قماید دایره‌هایی بود که ما موفق بگذاددن آنها نشدیم و آهمیت 
ندارد ز یرا عمده مصر ع دایره است که بحود مختلف از همان استخراح میشودواندك آشناگی 
پفن عروض کاد را ساده وآسان میثماید و گر نه ازشکل دایره جیزی بدست نمیاًبدو گذاردن 
آنها هم از لحاظ ما پسپار آسان بود لبکن حوصله ناشر تنکه شده بود و میخواست هر چه 
زودتر کنایش مننشر شود و طافت معطلی بیشتر نمیآورد امید است برای جاپ بس اینگونه 
کار ها دز ست‌تشود. 

تصحیح کتاب و کارهای مصحح 

هنگام جمع و ترتیب این نسخه ابتدا اذ«نسخهب» رونویس کردم ] نگاه با دنسخه (۵» 
حرفاً بحرف ما بله تموده و تسحیح کردم سس‌بر «نسخهٌ ن» عرضه داشتم و دد موارد اشکال 
بسخه‌های دیگر مراجمه کردم و پسیاد جای باآنها نیز مقایله کرده‌ام ویرای اینکار چه سا 
فهرسنها ازاشعار هرنسخه برداشتهام . 

در تمحیح از نسخها كمك گر فته‌ام ۰ هر گاء کلمهیی نادرست یا ثبههناك دیده میشه با 
مراجمه بنسخها اسلح میگردید ومر گاه رفع اشکل نبیشد گاه با اسان نظر و تکرار 
مطالعه بتحقیق می‌بیو ست (۱) و هر گاء اشکال باقی‌میما ند غالبا بلفظ( کذا) اشاره کرده‌ام . 

سخه بدلها دا عمداً ثباوردم ذیرا این کتاب خود حجیم است و آذاین بیش بر حجم 
آن افزودن بجا نیست هرجا میان نسخها اختلاف‌بود محیح یااسح اتتخاب گردیه وبنددت 
نسخه بدل مذ کور گشت فقط در دحر حلال ملاح دانستم که مخصوصاً از آن دونسخه چاپی 
سخه بدل آورده شود . 


خلامه کار من بر دوی این کناب جنین بوده است : 


مت تسیب 


بغیه پاودآی ازصفحه فبل 
بودئد ۲- موصل منشادی که در هر سه فسیده هست ددنسخه‌ها بصورت « نیساری , بیشاری : 
نیشادی » بود . 

دو ایرسته را در نسخه‌ها نادرست وگونا گون آودده بودندکه بدین وجه بريك نسق 
محیح آورده شد ( دابره مخثلفه ) شامل ۲ب<ر :طویل » مدید بسیط - ( دایره‌مجتلبه ) شامل 
۲بحر: هزج, رمل " رجز - ( دایره متفقه/شامل۲ بحر :متفارب , مهار - (دایره‌موتلفه ) 
شامل۲ پحر: وافر.کامل- ( دایره مشتبهه) شاملع بحر: منسرح مار " مقتطب ؛ مجتث 
( دایر» منتزعه ) شامل ۵ بحر: سریم + قریب » جدید " خفیف ۰ مشاکل . 

۱ - مثلا دربیت ۸۲۷نسخه حاض که‌پمورت : « ناچخ‌بکف دوان مه یکهفنه‌بر فلك» 
اسلاح شده است در نسخها هر کدام بر گونه دیگر پود « تاحج » ناجح , پاحج » ناحح » 
1 تاحج دو آن‌یکف و «ناحج‌بکف دوان » و نردیدی نمست که صحیح همان است که‌ما آورده‌ايم 
و مانند اين بسیادست که موفق باصلاح و تمحیح گشتهايم ۱ 

۳ ۳ 


«قدمه مصحح 
۱ - تصحیح|(ط نسخها . ۲ - دفع نواقس نسخها وتکمیل اشمار  .‏ ۳ - ترتیب 

الفبائی اشمار در قسائد و قطبات و دباعبات‌که این هرسه در نسخهای خطی بترتیب مطالب 
بود. . 6 - جدا ساختن تر کیب و ترجیع و مخمسکه در سخها با قساید مخلوط‌بود. 
۵ - تقطیم قصاید وذ کر بحر وزحاف . +- حساب ماده‌تاریخها . ۷ افزودن‌باورقیها 
و مختسس نسخه بدل , ۸ - ترئیب فهرست نامها . ٩‏ - لیف مقدمه . 
۰ - تصحیح و ثلط گیری هنگام چاپ . 

این بود اجمال کارهابی که من بر روی این‌کتاب انجام داده‌ام خدادا شکر میکنم 
که توفیق یافتم يكث دیو آن جاپ نشده را دردستری طا لیان‌بگذارم, دراینکار دستباری نداشنم 
۲ تمام کارها را خود اتجام داده‌ام و بکار و کوشش و میلومات خود متکی بوده‌ام و بدینکار 
اعتماد دارم ممکنست گاهی اشثباء يا غفلت روی داده باشد اما اینگونه خطاهای جزئی 
معفوست و خود نیز با همه کوششها از کارخود رامی‌نیستم امیه است ددجاپ بعد ازهمه‌جهت 
بهنر وپا کیزءتر و کاملش شود (۱). 


3 نستخه های خطی 6 
نسخه‌های خطی که در جمع و تسحیح و تکمیل این مجموعه بکار رفئه عبارت اذزهفت 
نسخه است که دو سخه مقعلق بکنابخانه مجلی شورا وجهار نسخه متءلق بکنا بخا نه‌ملی‌ملك 
و يك نسخه متعلق باشخاس است و ابنك شرح نسخه‌ها آورده میشود : 


۱- اينك مختصری تذکره حال خویش میآورم . 

این بنده پس از تحصیلات اپتدائی بملوم دینی مایل شدم صرف و نحو عرب را نيك 
فا گرفتم فته وحدیث وقر آن‌دا آموخنم‌منطق وفلسفه شطری خواندم وتا کنون کتب درسائل 
بسیار پس‌بی و فادسی نوشته ام و هماده جویای داش وبینش هسئم , مال و جاه دئباي چند 
روزی‌در نظر من اهمیت ندارد و همت بدان نمی بندم » هدف من از زندگی دسیدن بخدا 


ریاد نیکو و ] ثارجاودان‌است دز ۳ غزلی که چسب حال کفتهام نکاشنه هیاید : 


از باده سبوحی خوشکام ومست‌باشیم 
ایزاهد آین‌خرابات جای‌تومی‌نباشد 
نود درون نهبینی چشم توخبره باشد 
روچش دل‌پدست آرتا کور دل نباشی 
در کنبه و کنشنش تنها نمی پرستیم 
از عمر جندروزی محصول ما نکوئیست 
کینی| گر جفا کردبامازدآب وخویش 
آمد مروش غیبم کای بنده دل آ گاء 
گم که دشمنانم بیهو ده‌ها سرآیند 
گفتم غمي ندادم‌چون‌یاد من‌توباشی 


وزهشقوبت پر سنی بگشا ده‌دست با شیم 
مارا که جا گر فتیم دنه الست باشیم 
چشمت چو نیست‌بینا نز دتو گست باشیم 
ببنی جودیده بأبیعرشی نشست‌باشيم 
عاشق بروی‌خو بش‌هرجا که‌هست باشیم 
نیکی کنبم وخوبی تا اهل‌رست باشیم 
ما صابریم وشا کر یکنا پرست‌باشيم 
آنان که حق پر ستنددر بندوشست باشیم 
گفنا مماندان دا اندر شکست‌باشيم 
من‌هاهد‌توهستم گنتات دست باشیم 


معلمه مصحح 
ا- نسخه ب ؛ 

این نسخه بطم ۷۰ است با خط نستملیق خوش وحاوی سه سس لوح مذهب 
است ۲۲۳ ورق داردکه جمعاً درحدود۱۲ هزاربیت میشود وتساید مصنو ۶زا ندادد وازچند 
جا ورق با اوراق افتاده دارد ورق اول کاب هم انثاده است این نسخه در کتا بخانه ماك 
بشماره ۵۲۰۸ مسبوط است و از قرادآ نچه در بشت کناب است از جمله کنب اهدائی آقای 
علی اکبر ... مییاشد . 

کانب محمد موّمن خا کی‌شر ازی‌تاریخ کنا بت آن‌دد آخر نسخه‌بایان معمیات‌چنن آهده 
است : « تمت بعون‌اله تعالی پناديخ یوم الاحد وعشرین شهر دجب المرجب سنه ۱۰۹۵ ۰ 
کنه ال الب الراجی محمد مومن الشهود بخاکی‌شرازیعفی عنه تم تم تم . 

تر تیب آن بدپنقراراست:سحر حلال «شمع‌وپروانه؛ قصاید؛غز لیات , د پاعیات ؛ معمیات. 


این نسخه از لحانا صحت بی تربف نیست و در قسمت رباعیات و قطمات و معمیات 

پیشتر دارد و ازاین لحاظ بر نسخ دیگر برترست و بنای‌کاد ما بر آنست . 
۲ب نسخه 4 : 

اين نسخه بطم کوچکترست ( ۲۳(۹۱۳) و شامل تمام دیوان است و فصایدمسنوع 
را هم دارد منتهاافناد گی‌بیشتری دارد اوراق آن؛ ۳۰ ودق هر صفحه ۱۸ سطر بخط نستعلیق 
ریز و جمعاً در حدود ۱۱ هزار بپت دادد . 

تاریخ کنابت و نام کاتب در آن نیست ولی بر ائن‌چنا نکه گفنه‌اند در اوایل‌ترن بازدهم 
نوشنه شده‌است . 

این نسخه جزء کنا بخانه ملی‌ملك است وشمادءآن ۵۲۸ میباشد . 

ترتیب : سحرحلال: شمم وپروانه. قساید. فسایدمسنوع, غز لیات قطعات, رباعیات. 

اين نسخه از حیث صحت بیایه نسخه ب نمرسد و افنادگی آن بسپار است و درغالب 
ابواب اوراق افتاده دارد وبهر حال مودد استفاده فراد گرفت دهمه جا با«نسخه ب» هنگام 
رونویسی زیر دست بوده با مقابله دو نسخه رونویس سورت میگ فت . 

۴- نسخه مح : 

این نسخه مثعلق بکتابخانه مجلس شورای ملی است و شماد؟؛آن ( ۸۰ ن ) می باشد 
وازجمله کتابهای مر جوم نجم| لدو له است که ندیم کنا یضا به مجلس کرده است . 

شامل تمام دیوان است و قماید مسنو ع هم دارد قلم کتاب وذیری و اوداق آن ۳۱۹ 
ورق هر صفحه پطور متوسط ۲۲ سر بخط نستعلیق ریز و جمعآددحدود۱۳هزاد پیت‌دادد. 

اين نسخه دا افتادگی بسیار است جه از اول جه ازآخر جه از اواسط و پسیادی‌از 
اوراق کتابرا از خط کنار سطور حاك دادها ند , 

تاریخ کنایت در ورقآخر کتاب ۷ و نام کانب‌طوودی‌بن محمد شفبع‌تبر پزی آمده 
است ولی خط و کاغذ ورقآخر منایر باسایر کتاب است و کویا تادیخ کناپت قدیمتش باشد . 

0 


قّد مه ممحح 

ترتیب : سحرحالال (تاقص است ) (۱) شمع و پروانه , قساید : سید مصنوع » 
غزلبات(۲) , ترجیم‌بند وبمضی‌قصاید . منطمات ؛ سافی‌نامه . رباعیات گنجفه » زبدةالاخلاق 
که دبامیاث اخلاقی‌است وجمعاً ۲ دیاعی است و دداین فسمت اوراق افناده دارد . 

این‌نسخه ما نند نسخه س ازاواسط حرف‌دال عزل مورد استفاده قرار گر فت وازحرف 
راء نغز لیاتش‌دا فهررست برداشتیم ۰ 

فزلیات این نسخه و نسخهٌ س پسیار صحیح وملقح بنغلر دسید بخلاف سایر ابواب که 
از مراجعه چندان مودی عاید نمیگشت . 

۴- لسخه س : 

این نسخه نیز متعلق بکنابخانه مجلس شوداي ملی است د شماده آن ( ۱۱۳۱ ) 
میباشد چهار سر لوح «ارد و شامل ۱۵ صفحه است هر صفحه ۲۲سطر , فطلم کتاب وزیری؛ 
خط نستعلیق معمولی: شمادها پیات پفیراز قماید مسئوع در حدود (۱۲۰۰ بیت) 

ریب : ۱ - سچر حلای ۲ . شمم وپروانه ( فعط ۲ورق است « بافی اوداق ازوسط 
آن‌انتاده است) ۳ - تساید ء غزلیات ۵ قطمات + - دپاعیات کنجفه ۷ ساقینامه 
۸ -دباعیات (فقط ,۱۰۷ دباعی) ٩‏ فساید مسنوع رز صفحه ۵+ تا صفحه ۱۵٩‏ , 

این سخه سیب خوب نسخه‌ییست و افئاد؛ زیاد ندارد و مخصوصا در قسمت غرلیات 
مانئد نسخه مج پسیاد صحیح و منتح بنظلر دسید و مورد استفاده قرار گرفت افسوس که ی 
اواسط حرف دال او غز لیات بدان مر اجعه نکردیم ولی از حرف راء همه دافهرست کرده 
تا آخر کثاب بدان مراجعه کردیم و هرچه توانستیم استناده نمودیم . 

تادیخ کنابت و نام کانب ندادددر فهرست کنا بخانه مجلس‌میگوید « مسلمایس از ٩۳۰‏ 
مر کب شاه اسماعیل نوشئه شده و تصود میکنم بنظر خود اهلی دسیده و حأشیه صفحه 0٩۱‏ 
و بایان صفحه ۱۲۸ بخط وی باثده از خود نسخه احئه‌ال نگارش و تذهیب و سر لوح‌سازی 
آن در نیمه اول فرن دهم هجری بخوبی اسثفاده میشود » بنده کمترین آن دد حاشیه 
را نگریستم وهیچگونه اثری از اهلی نیافتم ومطالب حاشیه‌افناد؛ متن است دجیزمهمی‌نیست 
مثلاحاشیه صفحه ۸ ۲ اینست «ویمین‌دضاملحوظ گردد انشاءاث تعالی » و اینعبادت ازدیباجه 
فسیده‌مصنو غ سوم است که از متن‌نسخه افناده‌در حاذبه آمده » وحاشیه صفحه ۵٩۱‏ عبادئیست 
که در متن هم آمده و اشتباها در حاشیه تکراد شده س نوش حاشیه جز اشنباه کاب 
چبزی‌نیست واثری از نام‌شاعی با( منه) دد آن دیده نمیشود پلکه اینگو نه‌اشتباه‌خود بیسوادی 
کاتب دا میرساند و در هر حال هیچگونه دلیلی جز توهم و خیال پرای این مطلب که 
این سخه بنثلر اهلي دسیده باشه در کار نیست . 


سخه ن ؛ 
این نسخه‌نبز جزو کنابخانه ملی‌ملك است دبشماره (۵۹۲)مضبوط است نسخه‌تیست 
۱-آغازندارد وباشمع وپروانه مخلوط‌شده دویهم فتط۸ ورق از آن‌دا میتوان‌پیدا کرد 
وشمم وبروانه همناقص است . ۲ - اواخر آن‌ازحرف (نون ‏ تااواخر . هاء)نافس‌است . 
-۲- 


مقد مه مصحح 
عالي و دادای سر لوح مسذهب با کافذ ضخبیم و خط نتعلیق خوش فطع رحلی کوچك ‏ 
(۱۰ ۷ ۲۸) تعداد اوراق۳۹۱ ورق ) هر صفحه ۱٩‏ سطر . 
این نسخه کلیات‌است‌وما فناد گی‌دراوراق آن نیافتیماما گاهی‌بیت یا ابیاتی‌سا قطیافتيم . 
ترئیب : سحرحلال, شمم وپروانه , فصاید وغیره» فز لیات ریاعیات. فسایدمسنوع. 
این نسخه در تکمیل بعضی افنادگی‌ها و عند اللزوم در تصحیع و مقابله همه جامورد 
استفاده قرار گر فته و مخصوصا درنوشئن فساید مصنوع پا نسخه 4 معاونت داشنه است . 
سخه م : 
این تسخه ذبز جزو کنابخانه ملی ملك است و پشماده (۵۵,۸۲) مضبوط است . 
فطع کتاب دحلی کوچك (۱۷ ۲۷) تمداد اوداق ۳۲۸ ورق هر صفحه ۲۳ ممر 
با کال خیم بخط نستملیق متوسط دارای سه سر لوح وجیاد پیشانی مذهب ۰ کانب رقم ندارد 
و تاریخ کنات از روی فرائن اوائل فرن یأزدهم بر آوردشده است . 
ترتبب مندرجات : سحرحلال, شم وپروانه , فماید وغره " غز لیات؛ قصایدهسنوع. 
ما ازین نسخه در تصحیح فصاید مصنو ع کمك کر فتبم وعنداللزوم درسیار جای‌دیوان 
بدان مر اجعه کردیم ۰ 
۷- نسخه ق : 
این نسخه جند روزی بتوسط آفای حاج باقرترقی در اختیار ما گذاشته شد ودد بخش 
قصاید از آن استفاده کر دیم ترتیب قصایدش با نسخ دیگر کمی فرق داشت و عجب ابنکه 
ددین نسخه ۵ فصیده بر سخ دیگر فزونی داشت و ما آنها دا دوتویس کردیم ولی بناً بر 
ببض جهات جاپ آنرا مو کول ببعد کردیم ونمونه این قصاید دا درسفحه ۹ مقدمه آورده پم . 
این نسخه بسیار با کیزه است‌باسر لوحه‌های‌منمددو جلدعا لی وخط خوش نستعلیق بقطع رحلی 
(۳۵(۲۷) تاریخ کنابت آن ٩٩۷‏ میباشد وشاید از همه‌نسخ که مادیده‌ايم‌قدیمتر باشد . 
ترقیب آن :۱ - سحرحلال۲ - شمع دپروانه۳- غز لباتع. فسایده. تواریش رباعیات 
کنجنه ۷باقی نامه ۸ - مقطعات 4 -رباعبات ۱۰ لفز و معما ۱۱ -قماید مسنوع . 
در آخر قسمت دهم که عنوان لنز نوشنه‌اند و حال آنکه رپاعبات است چنین آمده 
است و تمت دسالة فواید القاید مولاناً اهلی در بلده‌فاری سنه ٩٩۷‏ » و در آخر ورق‌پنجم 
همین فسمت آمده است « تمت دسالة زبدة الاخلاق فی شه,, محرم | لحرام سنة سبع و تسعن 
و تستیاه من الهجرء النبوبه سون الملك المنان » . 
بهر حال این نسخه آنطور که بایه در کار ما موش نکشت و جای افسوی است ولی 
همین اندازه هم از مالك محترم آن سپاسگزادیم , 
علاوه بر نسخ‌خعلی فوق|لذ کر از نسخه‌های‌جاپی سحرحاال دشمع وبروانه درتسحیح این 
دیوان استفاده شده است ؛ 
سخه ص ؛ 
۱ - اين نسخه شمع و پروانه چاپ شیر ازست که در سال ۱۳۱۲ بکوشش آقای سید 


رس 


مقد مه مصحح 
احمد صدرنبا کازرونی جاپ شده است این نسخه از دوی ۲ نسخه خطی ترتیب یاذته وانسافا 
در تمحیح آن دفت شد» است و علامت (س) اشاره بهمن نسخه است عجیب است که نسخه 
دونویسی‌شد؛ ما که متکی بچندنسخه خعلی بود درعدد ابیات‌این مثنوی کوتاه آمده بود واذین 
نسخه چاپی توانستیم کمبود دا تکمپل کنبم چنانکه درصفحه ۷۲ گذشت . 
نسخه ط : 

این نسخه سحرحلال جاپ طهران است که دد سال۱۳۱۷ تمری‌بچاپ‌دسده در آخر 
آن آمده است « پوشیده نماند که کتاب محر حلال از کثب نفیسه و صحایف شریفه است 
آشارش در مجالس منتشر و عبارانش در محافل مشتهر ولی از سلك صحت و انتظام برون و 
منلوطش از صحیح افزون تا درین‌اوان برحس خواهش افلاطون الزمان آفا مرزا هدایت 
اه شسی الحکماه " جناب عمدة العلماه الواعظین و زیدة الحکماء و المتا لهن مرژا احمد 
ذوا لریاستین‌در تسحیح آن لازمةٌ سی‌واهنمام دا بعمل آورد و غایت مجهود دا میذول‌فرمود». 

نسخه چ : 

این نسخه سحر حلال جاپ بمبلی است که دد سال ۱۳۱ بکوشش شاع شرازی 
منتشر گشنه است و شورید» شیرازی در پایان کتاب قصیده‌بی داجم بکتاب و ناش و تادیخ 
طبع سروده است که چند بیتی از آن بر گزیده مبآوديم : 


وه ز طبم اهلی شیرازی و سحر حلاش 
هبچکس ذ اعل سخن اهلیت اهلی ندارد 
گر بیبنی رف لختی در عباداتش ببینی 
هر که گویدمن بعمریز ین نمعشعری‌بسازم 
تا نبندادی که من کر دم نبایش مر نیادا 
پیش بودأین نسخه چون‌دوشیز, پوشبدهدوبی 
شمم بزم شاعران یمنی شاع نکثه پرداز 
چونشما ع آمدمر ین مجموعدرا در طبع‌جامع 
لاجرم‌من‌بنده نیز اذهطلع این تادیخ گفتم 


آنکه دفت‌از شاعری تأشعری آواز کما لش 
نز فصاحت کس نفلیرش نز بلانغت کس هما اش 
ناسخ نظم نظامی و کمالات کما لش 
عقل خندد بر بیان را و دعوی محا لش 
ده یکیدهآزمون کن تا نبینی‌خودمنا لش 
باز چون عنقا ندیدی چشم مشثأق جما لش 
آنکه فرعه انطباع اینکتاب آمد بنالش 
خواست تادیخی کند‌شورید؛ شبرین‌مقا لش 
وء ز طبم اهلی شیرازی و سحر حلالش 
(۱۳۱۰) 


این بود نسخه‌هایی که در جمع و تمحیح نسخه حاضر دخالت داشئند , 

در پایان از کنا بخانه مجلس شورای ملی و کنابخانه ملی مك که سخهای خود را در 
اخثبار من گذاشتند ممنون واز کار گنان محترم هرده سپاسگزارم . 

و نیز از اشخاصیکه دد طبع و نشر این نسخه دخالت دا نتند و مخصوصاً از دوست 
دا نشمندم آقای هاشم دضی که مرا بدین دیوان و نسخهای آن داهنما شدند و از این جهت 
در احیاه این کناب سهمی بسز! دارنه سیاسگز ادم . 


تهرآن ۱۸ بهمن ۱۳6۳ 
حامد دبانی 


مسمضریزم 


بش اول 
غز لیات 


ای حبرت صفات تو بند زبان ما 
جان میدهد نشان که‌تودردل نشسته‌یی 
ماذر‌ایم وذات تو خورشید قدر و شأن 
خود را جه نام ذره نید پیش آفتاب 
ما در گمان کمیم مگر برقی رهتت 
هر دذره‌بی زصنم تو خورشید عال‌است 
دارد امید اهلی دستان سرای تو 


ای‌شک رخا کرده‌شکرت طوط ی کنتاد ما 
قلب‌روی) ندوده را گر امتحان ذآتش‌کنی 
پیش بت سربرزمین دستدعا بر آسمان 
نیکی ما اندك و زشتي ما بسیار ليك 
عنکیوت تن‌پرستد رشذه‌جان‌بی‌تو ليك 
راستان را راه‌عشق امد صراط المستفیم 
از حریم کب امید کس نومید نیست 


آنکه نور دیده سارد روی آنش زااه را 


۱ 


انگشت حرت است زبان در دهان ما 
زان دلنشن بود سخن دل نشان ما 
با قدر و شأن اوجه بود قدر و شأن ما 
محوست با وجود تو نام و نشان ما 
نور یقن دهد بچراغع گمان ما 
صنع تو را چه حاجت شرح و ببان ما 
کر پاد دوستان نروه داستان ما 


شکر تست لحمد له همجوطوطی کار ما 
جز سیه رویی نباشد حاصل کردار ما 
شد زمن و آسمان شررمنده ازاطوار ما 
بیش‌احسانت جه سنجد اندادو سیار ما 
بگسلی از رشتهجان زا نکه شد زنار ما 
پای لغز ما بود از عفل ناهموار ما 


با وجود گمرهی اهلی , مکن نکر ما 


سرمه چش‌ملايك‌ساخت مشتی خال را ۱۵ 


۷۲۰ 


۲۵ 


۳۰ 


۳۵ 


۹ 


گردل آدم نبودی جلوه کاه حسن او 
آه ازین نقاش شورانگیز کز نقش بیان 
تا ابد از صورت شیرین لبان پرویزوار 
هر که کرد ازشکر لطلف‌خودش‌شبرینز بان 
ای کهمی گوبی خراءقد خوبان‌دل‌برد 
گر نکردیخوناهای چثم‌خو بان راحلال 


ای بخاطررصدغباراز رشک تو آبینه را 


,بان جون‌بر گ گل «شمیبه پوشی کردهبی 


از میان انبیاء مپر نبوت زان تست 
گر نمایی‌روی‌روش کید گر آبینه گر 
دیده رو مالامن‌ازشر ح‌صدرت نوریافت 
شدش‌قدری شب آدینه تا مخصوص‌تست 
آنچه من‌دوشازقیامقامتت‌دیدم‌بخواب 
با خیالت ازازل اهلی‌جو مي‌بازد نظر 


کر چون مسیم‌از لطف او براوج افلاکیم ما 
با آن کل کلز اجان کس نام خود کل‌جون نهد 
از پرتوشمع اب گرزنده‌دد جان جون شرد 
جایی که سیمرغم خرد در فاف قدرت کم پرد 
در گلشن الطاف او خاری ز ازارد دلی 
نیکان سر افراز عمل شوباز دست شه شدند 
زهر گنه در جان ما کردست کار خویشتن 
هرچنه ابر دحمتش شوید ز ما گرد کنه 


اهای بکند ذات او ز هم ما با لا ثر است 


۵ 


دیوان اهلی شیر ازی 


با کل آد؛ چه نسبت بود جان پاك را 
زنگ ازدل مي برد آبینه ادراك را 
دیده از حبرت بندد خسرو افلاك را 
زهر حسرت میدهدنوشلبش تریالك را 
این‌خرامیدن که‌داد آن قامتجالاك را 


تیم خونریزی ندادی غمز؛ بی‌بالك را 


کرده حالازدست توماه منور سینه را 
زان بنوت تافه بوشد خرقه شمینه را 
گنج علمیلاجرم مپری بود گنجینه را 
برده زنگاری از رخ بر کشد آپینه را 
روشن آن‌چشمی که‌دید آن‌سینة بیکینه را 
غایت‌فدراست‌ازین نسبت شب آدینه 8 
تا قیامت عاشقم خوآب شب دوشینه را 


روی بنما يكث‌نظر این عاشق دیرینه را 


يك‌زره خا کيم آز ذمین آخر دمان‌خا کم ما 
حاشا که گو بیم این‌سخن رك‌مشت خاشاکيم ما 
مبرد جو گردد دوراذو زین غسه فمناً کیم ما 
ورجلوه ماهچومکس پاذب چه بی‌با کیم ما 
ازخار خارطبع خودچون غذجه دی‌چا کیم ما 
سر گشته از بخت‌نگون جون‌صیدفترآکيم ما 
اما هنوژ از لطلف او در ند ترباکيم ما 
منرود هم نتوان شدن کز هر اند پا کیم ما 


نتوان رسیله از در خود گر جمله‌ادر | لیم ما 


و وت ی سا ات و ار ۳ 


عز لیا 


تا دیده‌ام بخواب شبی بوترات را 
شاه نحف که نقد وحودست در حبان 
هر کس کهیافت خال* دراو بپشت یافت 
ای آفتان_ نا شده‌يی در نقاب غیب 
تا ماه نو پشکل رکابت بر آمده 
مه را | گر مجال عنان گیری تو نیست 
اهلی نظر بعألم روحانیان گشاد 


تا روز حشر کم نشود سور داع ما 
مست فراعتيم باقبال مي فروش 
پروردءٌ هوای کلستان آن کایم 
ماراست خوش گوار تر از آب زندگی 
با گلی‌است هرورق ما زوصف دوست 
جون گل‌شکننهای‌ودل| زاده‌همچوسرو 
اهلي چو لاله داغ غم او نهان مکن 


از قبول د گران طبع ملول است مرا 
خیره چشمی‌است بخورشید بعال‌تو نش 
بروای همدم و برمن مشکن سایةٌمپر 
مپل‌ای گریه که گردی رسدازمن‌بدلی 
آهلی از نامه سياهی چه امیدم باشد 


کام از می لعلی‌مده کز می‌خمار آ بدم | 
درا نتظار همدمان حا نمشد وغبرازاحل 


چشممد گر پخواب ندیده‌است‌خواب را 
گنج وجود اوست جهان خراب را 
آری بپشت خال درست این حنان را 
للمت گرفته است بر افکن نقاب را 
صد حسرت است بر مه نو آفتان را 
حندان محال ده که پیوسد زر کاب را 


تا سرمه ساخت جاک در بوترآن را 


هر گ بیمن عشق نمیرد چرآغ‌ما 
خلوت نشین بخواب نه بیند فراغ‌ما 
تاب سیم خله ندارد دماغ‌ما 
گ بار زهر می فکند در ایاغ‌ما 
دأامان کل بر ند حریفان ز باغ ما 
هرچند خار غم دمد از باغ وزاغ‌ما 
تا مدعی بخال برد رشگ داغ ما 
ود تو رده یکنیم عن قبول است مرا 
چکنم م‌دمك دیده فضول است مرا 
کمدل سای خود نیز ملول است مرا 
چندروزی کهدراین‌خانه‌نزول‌است مرا 
گرامیدی‌استهم از لطف رسول‌است مرا 


من‌عاشي‌درد توام درمان چکار ید مر 
کوهمدمی کزدردرون‌بی| زتظار | پدمم | 


۶۰ 


۶: 


ر. 


۹۵ 


۷۵ 


۸۰ 


ابا یف ی هس ای وج 


6 - دبوان اهلی شبرازی 


و وا وود و و و و وی بنج مس من من سس هی موس ب. 


حسن‌توایرش ملک آن‌جلوه‌برمن کرده‌است کزدیدن‌خورشیدومه‌بردل‌غبار آیدمر| 
گربر کنارمن‌روان‌سدجویباندز آبچنم سروروانی همچوتو کی‌در کنار آید مرا 
هان ای‌رقیب محتشم فتر توازجاه‌استومن درویش‌سلطان‌مشر بهفخرتو عار آید مرا 
مر غشب آهنگ غمم دورازخمان‌باثم چوگل کل چون ببدست‌خس فند در دیده خارآینمرا 
اهلی چراخ جان من بار دگر دوشن شود آن شمع اکن بعد از اجل سوی مزارآیدمرا 
1 
آلا ای‌ساقی گلر خ که گشتی‌شمع محفلبا زغیرت عاشقان کشتیز حسرت‌سوخنی‌دلما 
از آن روزست در دلیا خیال دانه خالت که‌دهقان ازل تم محبت ریخت دزدلها 
فغان ای کمبه حانها که در راه تمنایت جومورازضف‌شیرانراببر گاماست‌منزلا 
دریند ادی‌مکن ای سار بان آر اش‌محمل که در خون‌شریدان‌غر قدحو اهید بدحمایا 
زاشگ گرم مایجر کرمیازن‌بجوش آور وزین گرداب خون. اکن کرفتاانبساحاها 
بجز برمغان‌ز اهد. کسازدمشکل‌ما <ل؟_تودانی‌حالخودمشکل‌جددانی‌حل مشکلیا 
بی دبا ومافیپا گران حاني مکشاهلی قدح کش گرسيك روحید سیدشرف‌آلدین 
۱ 
دل اگر کوه شود عاشق جانباز تورا ‏ به فغان آید اگر بشنود آواز تورا 
سرو نازی توودر کشتنم از عشوه گری ‏ می‌کنی‌ناز که قربان شوم این‌ناز تورا 
آه ازاین درد که از چشم رقیبان‌حسود . سر دیدن نتوان گس عماز تورا 
سرو را لرزه بر اندام ز رشگ تو فند ‏ کر صباوصف کند سروسرافراز تورا 
تا تو ای آهوی مشکین شده‌یی‌همد‌دل دم بستم که کسی پی نبرد راز تورا 
شپسوارا چه سگم م که تراصید کنم بختم‌این‌بس که دلم طعمه شودباز تورا 
نکند عیب تو از خانه خرابی اهلی . هر که بیند نظری خانه برانداز تورا 
۱۳ 
تاچند خشم وناز و کین برخیز وباز ازدردرآ - عاشق‌کشی ازس بندعاشق‌نواز از دردر ا 


۰ ۳ ۲ ۲ سس 4 ۳۳ 
پی‌صورت‌زیبای تو صحبت سعاأیی‌نیستش مجاس گلستان کند کر چون‌سرو نازازدردر | 


فزلیات 


درمسجدار باب ور عخوانندمارابت‌پرست 
جردیدمن‌آی‌بری چشمی نبیند روی تو 
رحمی‌بکن بر حال‌من کافتادهاعدور ازدرت 


۳۵ 


پکبار از بپر خدا وفت نما از دردر | 


تا کی زرنك دشمنان سوری دل‌اهای بغم 


دلا خراب مکن نقش بت پرستی را 
دم مسیح و حیات حضر بما رسد 
جو سرو باش دل آزاده با تپی دستی 
فك بای معراج خا کیان نرسد 


تورو بدوست کن ازفبله در گذر اهلی 


بزلف | گرپبری جان بی قرار از ما 
بجان‌دوست که جان باتودرمیان‌داريم 
اگر نه حسن تو بی‌اختیار دل بردی 
بروز مستی وصل نو ما چه دانستيم 
اگر چه سوخته ایم از عم تو دلشادیم 
میرس خون شهیدان و عفو کن ارب 


مکن حکایت تلتی‌چو کوهکن اهلی 


گر نامهبی‌نام خوشت بوسدزبان‌خامهرا 
دل دادم ثام‌توام از هر که نامت بشنوم 
من کشنخطنوام کم ران‌بحون من قلم 
از يك نظر در کوی توصدشیخ سنمان بت پرست 
از حلقه مستان تو خبل ملك بی‌بپره ند 


۱۳ 


۴ 


۱۵ 


9 حشت‌مکن آزمر دمان‌ایدلنو ازاردردر | 
بیجاره ودرما نده‌ام ای چاره‌سازازدردر أ 


ی 


يكره یام دوستان دشمن گدازازدردر ‏ 


چو گرد باد فرو پیج گرد همتی را 
غنیمتی شمر آی دوست وفت مستی را 
مگو چوغنچهبکس‌حال‌تنگدستی را 
بلند قدر نداست قدر بستی را 


به بت برست‌حه نست خدایرستی را 


فدای يك سر موی توصد هار از ما 
حو در کنار نبایی مکن کنار از ما 
عنان دل که رپودی به اختیار از ما 
کدروز گار کشد کین بروز کار از ما 
که‌نیست بردل کس ذره‌یغبار از ما 
میاد آنکه شود دوست شرمسار از ما 
که ماند قصه شرین بیاد گار از ما 


آن روسیاهی بس‌بودتاروزمجشر نامهرا 
برمزده نام حوشت‌هم‌جان‌دهم‌هم‌حامهر | 
سرحی بحون من‌مده‌متقارزا غ خامهرا 
رسوایعالم میکند عشق‌تو صد علامعرا 
کزصحبت‌خاصان‌حق‌فیضی نباشدعامه‌را 


۸۵ 


۹۵ 


۱۰۵ 


۱۹۵ 


۱۰ 


سا 


دبوان اهلی شراری 


اهلي‌سخن کوتاه کن‌افسا نه کوئی‌نابکی هنگام و اب |لامه شد بر همزن‌این‌هنگامهرا 


سجدةٌ بت گرجه باشد نامسلما نی مرا 
تا کی‌این‌دزدیدهدیدن برده‌بردارزییش 
با وجود این حفا امیدوارم زانکه تو 
فصه جان‌خ راب من چه هی پرسی زمن 
من کهدر آتش جوشمع افناهامازشوق‌تو 
خا :هام گر شدخر اب ازغم‌دلم باری‌خوش‌است 
این چنین کز غم و خاك ره بر یشان کردیم 


دولت درویشی ام اهلی بسطانی رساند 


حط حومپر گیا ۳ نموده یی ما را 
جفا نمودنت کنون‌طریق رندی‌نیست 
اگر حدیث پری بر زبان ما بگذشت 
يخنده‌يي که از آن بستهٌ ده نکردی 
جهحاجن است که لافیم‌ازوفا چون‌تو 
سک توییم که از لطف و پا کدامانی 
بعنوه گفت کهاهلی گر از تودل‌بردیم 


ما چنن بیخود | گر پار رسد برسر ما 
لحظه‌یی با ش که ازشوق تو آبیم بپوش 
نا دل سوخنه خاکستر گلخن نشود 
جرعهبیبخش که چون لاله زغم سوخت یم 
تن زغم خاك شد و دیده زنم‌خشات نشد 


۷۲۹ 


۱۷ 


۸ 


چون کنمچون این نوشت‌ایزد» پیشانی مرا 
از توحال‌خودچه‌پوش زانکه‌میدا نیمرا 
هم نگاهی میکنی گاهی به پنانی مرا 
حال جان‌هم تو بهدانی کهدرجانی مرا 
کی نشينم تبه یش خویش‌بنشانی مرا 
گنج دل‌معمورشد زین‌خانعوبرانی مرا 
گرد باد آردمگرجمع ازپریشانی مرا 
پارب این‌دولت که دارم بادارزائی مرا 


هزار مپر و محبت فزوده بی ما را 
جنان نما که در اول نموده‌بی ما را 
بجان‌دوست که‌دردل‌تو بوده‌پی ما را 
دری ز عسالم معنی گشوده‌بی ها را 
بصد هزار جفا ازموده یی ما را 
غبار از أینهٌ دل زدوده بي ما را 
توهم بلطف سخن دل ربوده یی ما را 


که خبر میدهد ار دل نطد در پرما ؟ 


گر بی پرسشن ما آمده بی برس ما 
ننپد تن سگ کوی تو به خا کستر ما 
تا بکی بشكني از سنگ ستم ساغر ما 


آه ازاین سوز دل و وای زجشم تر ما 


زان دل از مبوه ستان سللامت کندیم 


غزلیات 


۷ 


در ما بسن زلفین بتان شد اهلی حلقهٌ کعبه گرفتن نگشاید درما 


روز ابرست و دهد سافی جان‌ساغر ما 
یکدم ای عبر گپی از درما نیزدر آی 
حا[ه ماسوخنگان خوار نه‌بینی که‌فلك 
تخل مقصودی و از شاخ وصالت ما دا 
اثك جون‌سیمورخ‌جون‌زرما بن‌نظظری 
سر پیالین نتهم از ستمت بسکه شود 
ما که هستیم غلام توز روی اخلاس 
شکردار یم چواهلی بجگر خواری‌خود 


چند بائد چو مسیحا سر افلاك تورا 
شاهدجان نکند مورت‌خوداز تو دریغ 
حسن او دید؛ ادراكه شناسد چکنم 
شپسوارا بر کاب تو سر پوسه که داشت 
ز آتش‌حسن‌وجوانی که‌توداریایشمع 
زهرچشش نگرای‌خسته دلآن لب‌مطلب 
اثكاهلی نگر آهسنهروای کذنی نوح 


گ بفانوس خبال آیی جوشمع اغیار 


۱۹ 


۲۰ 


۳۱ 


۳ 


لاف خوبی گر زند گلزار بیش دوی‌تو 
ی+چون‌غنچهبس کزدا غغودرتنك‌بود 
جون‌شفایق شدسیهدل نر گی‌مستتزخون 


سایةٌ رحمت او کم نشود از سر ما 
بیش از آن‌دم که جل‌حلفهز ندبر درما 
نیل رخساره ما ساخت زخا کستر ما 
بر آمید همین بس که نشینی بر ما 
ایکه‌هر گز نظرت نیست سیم ورر ما 
بسثه از خون جگر بر تن ما پستر ما 
زانکه پاشی‌به یقن درهمه‌جا میتر ما 
که رسداز کرمت آ نچه‌بوددرخور ما 


خاله ره‌باش که کل بر دمداز خالك‌تورا 
گرچو آیینه بودچشمودلی پاك تورا 
گر نباشد خبر از عالم ادرال تورا 
که‌سر خلق همی سود پفتر ال تور 
گر بسوزی همه عالم تبود با تورا 
زمر خوشتر که کش حسرت‌تریال‌تورا 
که دراین بحر نکر ند بحاشالد ثورا 


در سماع آرد رخت صد صورت دیواررا 
برق حسنت آتش غبرت زند گلزار را 
همجو گل صد پاره کردم سین افکار را 


سرخ ازخون‌جندسازی فر گس‌خونخواررا 


۱۹ 


۱۳, 


۱۳۵ 


۱:۰ 


متسه دیوان اهلی شرازی 


۳[ ی 


کی شودحوش خر یداران کم ازبازار نو جون‌به‌ازحسنت هتاعي‌نیست آین‌بازاررا 
۵ دشمنان را گر نباشد دوستی باما چه غم دوستی با دشمنان تا جند باشد یار را 
پای مقصود تو را اهلی دراین دیر کین رشتهُ جان بستد دادد بگسل این زثار را 

۳ 
ای داده ز آستان خود آوارگی‌مرا . در خال ره نشانده بیکماد گی مرا 
ازسکه خون‌خورم زفمت‌بیخوداوفتم. مردم ند تهمت میخوار گی مرا 
دردا که هست‌چارة کارمملا ونیست ‏ غیر از تو چاره ساز بد بیچار گی مرا 
۰ باری چودل شکسته ز سنگ جدائيه ای سنگدل گذار به نظارگی‌مرا 
آن مب مجلسی که‌تورا شمع‌ه کرد پروانه داده است به آوار گی مرا 
پرورد؛ کرشمةٌ لطفت جو اهلیم ‏ حیف است ا گر کشی بستمکاد گی‌مرا 

۳۴ 
آ تشن لعلی که‌همچون‌شمم‌جان‌سوزدمرا بر زبان گر نام او آرم زبان سوزد مرا 
آن لب خندان نمی سوزد بداغ حسرتم - این که‌برریشم نمكمی‌پاشد آن‌سوزدمر! 
و غنچه وارمببراوسد داغ‌پنهان بردل‌است. آشکا را خندم و داغ نهان سوزد مرا 
گریهابروشن‌زمف زاستخوان‌ریزدچوشمع ‏ بسکه داغ عشق مغز استخوان‌سوزد مرا 
آتش غیرت‌چوبلیل سوزدم کانشاخ گل دیگران دا در کنار ودرمیان سوزد مرا 
مهربانی های او یاد آرم و سوزم کنون آتنبی کافروخت اول‌این زمان‌سوزدمر| 
اهلی ازدا غغمم چون‌شمع بی‌تابوتوان _ آتش شم جند جان ناتوان سوزد مرا 

۳( 
۰ ره شد ازتویه سافی طبع شورانگیزما . خشت خم بردار وبشکن شیشٌ پرهیز ما 
گریهسادشمنان خویش‌رادرخون‌شاند عافت‌کاری بکرد این دید خون ریز ما 
آتش پنپان ماهرشعله اش تیفیست نیز کشته شدهر ک س که خودرازدب‌تیغنیزم 
ماپدست خودسرخودتحفه میکردیم پیش گر پذیرفتی سک کوی تو دست آویز ما 
این قیامت کزمی‌عشق تومامستان کنیم عرصه محشر نیارد تاب رستاخیز ما 


غر لیات 


4 


سس ره 


تانریزدبرمیان جهره من گان‌خوندل کی کشدنتنی خبالت کلك رنگ آمیزما ۱۹ 
صبرا گرب رخار غماهلي چوبلیل باشدت صد گل شادی بر آرد کلین نو حبر ما 


برخ تومه جبینان حسدست يك برك را 
ندهد کس ازشهیدان بتوشوخ باد | گر نه 
بره تو دیده‌بانی بره امید دازم 
منم اوفتاده موری بره سمندت اما 
نه فررآغتی ز عشفم نه سعادتی ز بحتم 
به جفاجوچنم مستش‌جگرم کباب‌سوزد 
به سیه دلی شکایت نتوان ر عشق اهای 


۳۵ 


توجه آدم ی که باشدبتورشك صد مك را 
تفس تو زنده سازد جومسیح يك بيك را 
نه بپرزه می‌نشانم به دو دیده مردمكث را 
نه توراست رحم‌برمن نه سمند تیز نك را 
نه ارادتی به راهم نه کرامتی فاك را 
تولیش‌نگه کن ای دل‌مشکن حق‌نمكشر! 
چو زرتوقاب باشد چه گنه بود مك را 


۳۹ 


این است نهان ازنمك آن‌تازه حوان را 
آهوی ختائی فکند نافه بسحرا 
خامان دل آسوده که از داغ ملامت 
گرچشم خدابن دهد این طایفه راحق 
چون شمعزبان سور بود وصف رخ گل 
گر سر دهانت به گمان نیز نیاید 


اهای , صفت زلف درازش نتوان کرد 


کز هوش رود هر که تماشا کندآن را 
کر بنگود آن خال‌وخط مك فشان را 
سوزند دل برهمن سوحنه جان را 
ترسم بخدائی بیرسند بتان را 
ای بلبل شوریده نگیدار زبان را 
ره در دهنت ست یقن را و گمان را 
کوتاه کن ای دلشده‌این‌شر ح و بیان را 


۳۷ 


دل زنده شوم جون نگرم سیم تنان را 
عاشق که در آنش نرود حون زن هندو 
در خیل بتان جشم تو نا رد مزه برهم 
چون لاله بجز داغ وفا هیچ نیابی 
صدحامه شود همیجو گلازشوق توباره 


حان تازه کند دیدن بت برهمنان را 
نامش ننهی مرد که ننگ است زنان را 
بشکست بيك‌غمزه صف صف شکنان را 
گر چاله کنی سينةً خونین کننان را 


۱۷۰ 


۱۷۵ 


۱۸۰ 


گر مست‌کند بوی تو گل برهنان را ۱۸۵ 


۱۹۹۵ 


۳۵ 


5 


زاهد صفت آدم نبود هر که نو اهد 


جون بلمل از اوساف گل‌روی نواهلی 


منه بخالك ره ای یوسف آن کف با را 
توشمع‌مجاسی از باده گرشوی س گرم 
جومدعی پرد کف ز دیدن پوسف 
به گشتبا غبافتنان‌چوشاخ گل‌دستی 
تورا که این شکرستان بود روا نبود 
ما آن ملک چون سن گرب 
کسیکه دید بحوابت جو دید؛ اهلی 


نا توچوشمم می کنی تیز نظر بسوی ما 
خم شکنان بحانقه با حم می سا(متند 
هر کشریدعنق شدشستن اوچ» حاجت‌است 
نا له حو شیشهازغءتخواست کهدل‌نبی کند 


کمبه اهل دل تویی‌سنگدلی‌چه میکنی 


گتمش ازدل سکّت بالگ شود غبار من 


اهلی‌خسته راجوماخوارمین که عاقست 


کوثر کجا ولمل روان بخش او کسا 
هر کو نشدجولالهجگرخون‌از آن‌غزال 
سودای آن پری منه ای دلزفکر خام 
گر روی زرد ما نکند آب دیده تر 


من گندم بیشت بيك جو نمی خرم 


۳۸ 


۳۹ 


۳۰ 


حلوای تباث لب شیرین دهنان را 
نگذاشت ز مستی بستخن هم‌سحنان را 


قدم پدیده ما نه عزیز کن مارا 
جگر کیان کني عاشقان شيدا را 
فگاه کن که چه بردل رس زلیخ را 
به رفص آر سپی قامتان رعنا را 
که زهرچم دهی‌طوطی شکرخا را 
ز آسمان بزمین آورد صبحارا 
دگر بخوان نه بیند دل شکیا را 


تیز تر است هر تفس آتش آرزوی ما 
سنگ ملامت ازمیان میشکند سوی‌ما 
کردبخون‌خویشتن تیغ نوشب‌وشوی‌ما 
کر بی وی 
قبله حاجتی چرارو نکنی بسوی ما 
گفت کپ ی که خالك‌توباد برد ز کوی‌ما 


برسرخاله ما جو گل‌چپره‌نبی‌ببوی ما 


سر چشمه حیات کجا آب جو کجا 
از وادی محبت او یافت بو کجا 
دیوان‌یی مگر . ت وکجائی وا کجا 
ما را میان خلق بود آب رو کجا 
سیمرغ من پدانه سر آرد فرو کا 


فزلا 


مسّم ر حون دیده و ساغر بغرده 
اهلی ز گفتگوی بتان بس نمی کنی 


زعاشتان همه قصد حراحت است او را 
بخنده _نمکین خون کند دل ریشم 
بصبح طلعت او دل کجبا رسد بصفا 
بگرد عاشق بیپوده گرد او نرسد 
شکرابا‌سوی عاشق‌چو بگذری خندان 
قباحت است که خندد بر تو نغنچه ولی 


| گرجه‌بابل‌مست است اهلی‌از وصفث 


یکره حوغنجه خندهز نان‌بن‌بسوی ما 
ای نوبپار جان مگر اژ ابر رحمنت 
س رشته گم مکن که زعهه ازل تورا 
صد ره ا گر زسجده بپایش نهیم سر 
شد جام جم سفال سبوی شکستهام 
تاخون‌ما نر یخت‌حر یف وجومی نحورد 
بوی محبت از دل اهای‌دمد جومشكث 


از که نالم که فغان ازدلریش‌است مرا 
شربت وصل تو بی زخم فرآقی نبود 


۳ 


۳ 


۲۳ 


ت‌ سا 


دریا کثان کجا مي جام وسو کا 
آخربین که مبکشد این گفتگو کجا 


ازین‌حراحت ما تاجه حاحت است‌اورا 
شکر لبی که کمال ملاحت است او را 
| گرجه کل‌همهحسن وصاحت‌است اورا 
خضر که‌اینهمه سرو سیاحت است او را 
نمك مریز که‌دل‌برجراحت است او را 
دهن‌دررده حه فکر ازقباحث است او را 


خموش‌شد که نه حای‌فصاحت است اورا 


باشد که بشکند گل دولت بروی ما 
رنگی بر آورد جمن آرزوی ما 
بیوند دوستی است بپر تار موی ما 
کی س بما نهد صنم ند حوی ما 
بی خاصیت نبود شکست سبوی ما 
جون‌شیشه‌دست بر نگرفت از گلویما 
ای کل نگاهدار دل ما ببوی ما 


هر بلائی که بود ازدل‌خویش است مرا 
لدت نوش پس از تالحی نیش است مرا 


6 " ,۱۱ + ۰ خ. ره 
م که بیگانم ازخویشومحبت‌سوزم!) ‏ چهمازمحنت‌بیگانه وخویش است هرا 


مکرم کسٌ امید بس از مرگ دهبل 


کاین‌دمدو رودرازی‌است که برش‌است مرا 


- نش قسخ ۱ از خورش و دمحمت سورم و 8 میت سول » | اطف است 


۳۹۰ 


۳ 


۳۰ 


۳۹5 

گردلاززخم جفای‌توشهد دیش‌چه غم 
گرچه خوبان بمن‌خنه‌جفا کنکنند 
سجدروی نکواهلی | گر بد کیشی‌است 


مرحمت‌های عمت مرهم رپش‌است مر | 
شکر ایزد که وفا ازهمه بیش است مرا 


بت پرستم‌چه غمازملت و کیشاست مرا 


۳۴ 
۰ آتش‌رخیکزیاداو آهی‌زجان خیزدمرا ‏ جون شمعاگر نامش‌بر‌دوداززبان‌فیزد‌را 


۰ 
۰ 


درحسرت ماه زخش آزپارب شب سوحنم 
زان‌سافی‌سر مست! کر چون‌شيشه پر خون‌شدد ام 
دلمی‌خردمپربتان‌جان‌می‌فروشدرایگان 
بس کر هوای گلر خان‌چونلا می‌و زددام 


م۲۳ در خوام از اشك روان آغدته درشم‌ای ؛ار 


اهلی »بر اه گلرخان‌چشم‌چر نر کسخاك‌شه 


یارب رهجرش‌تا بکی آه آرفغان‌خیزدمر | 
بی لعل‌میگونش نفس کی‌ازدهان خیزدهر! 
مشکل کزین‌سو دای‌دلغیر اززیان‌خیز دمر | 
جزداغ‌هسرت کی گلی‌زین گلستان خیزدهر! 
صبحی کز آغوش‌طرب سروی‌روان خیزدم | 


روزی کز بن گلشن‌روم کل زاستخهوان یز دم | 


۳۵ 


آن کمبه‌جان‌سوی‌خودمیهو اندازیارک‌مر | 
بودم هن‌ای‌خور شیدر خ‌در خاك خواری‌زره‌وش 
من‌چونسک کوی‌توام خواهی ,و ان خواهی‌بر آن 
سافی‌چوثر کس بیش نوچون سربر آدم من‌زشرم 
جون‌شده رخو نم‌خوری‌شادم کز ین خون ر یختن 


محجو سن ای جور شین رح اهلی صفت در دور نو 


ای گریهدرخون‌حگر آلوده‌نگذاری مرا 
برداشتی از خاك ده‌با این همه خواری مرا 
کن خشم ا گر رانی ژهی اذ لطف باز آری مرا 
کز ساغر اطف و کرم شرمنده ميداري مرا 
بوی محبت هی ومد با آنکه خونخواری مرا 


زان در حساب عاشقان يك زره نشماری مرا 


۳ 


بسکه خطش‌سوخت ازغع صددل‌نومید را 
عالم فانی نیرزد پیش آن ساقی جویی 


۲۵ گرسفالی ساغرش‌پردردباشد رند مست 


من‌بنا خن‌سینهراهر گهخرآشم‌همچوچنگ 
گوهر امد دل آسان نمی آید بدست 


دود دلبا تیره کرد اییة خورشید را 
بلکه بی او کس تجو اهد حنت جاوید را 
در نظر هر گن نیارد ساغر جمشید را 
در سماع و مستی آرم برفلك ناهید را 
چاره صبر و تحمل اهلی نومیدرا 


لین 


۳۷ 


بپل حکایت شبرین بکوهکن مارا 
رخ نو زنده کندمرده وین عجب نبود 
کسی که پیش تومیرد مسیح را چکند؛ 
زماه وخور که شکیبد ؟ توروی خودبنما 
نگ سرو گلستان کجا کند هر کس 
بالگ پای‌تو , کین خوشهجن خرمن‌تو 
زداء شید تو ای شیخ اهای آزادست 


۳۸ 


گر کند ابررکرم میل تن خاکی‌ما 
ما بدپدار توای سافی حان دلشادیم 
باوجود تو برما همه عالم عدم است 
دوستان چال گریبان حریفان دوزنه 
عاشق مردن خويشيم جو پروانةٌ مست 
او که صید دل ما کرد جنان راند سمند 


زد 


چراغ مرده چه پرتو دهد دل مار 
چه‌کم زمعجز عیساست دوی زیبارا 
که پرشهید تو رشك است صد مسبحارا 
که تاشکیب دهی جان نا شکیارا 
که دیده است خرام توسرو رعنارا 
به نیم جو شمارد نهیم دار 
حدیث شید مگو عاشفان شیارا 


جه تفاون‌کند آلودگی و با کی ما 
نه که از هستی حانست فرحنا کی ما 
با وحود عدم نم و کم ادرا کی ما 
هیچ رحمی‌نکند کس بد جگرجا کی ما 
عقل دیوانه شد از مستی وبی‌با کی ما 
که بگردش نرسد چستی و چالااکی ما 


عاقبت در طلب گوهر وصش اهلی غررفه بحر نا گشت تن خاکی ما 


۳۹ 


که ره دهد سوی آن سایةٌ همای مرا 
بظلمت غم هجر از حبات وصلم دور 
سک توام زکرم جا بکوی خویشم کن 
چو غنچه تنگدلم رخ‌نما که همچون گل 
نسیم وصل توکی بر سرم گل افشاند 
دمی نمیگذرد در عمت بمن حون آبر 
ازین سراجدغم شاد کی شود اهلی؟ 


بودل او که دساند مگر خدای مرا 
فغان که خشّ رهي نیست رهنمای مرا 


جو در حریم وصال توئیست حای مرا 


شکفته دل کند آن رويی دلگای مرا 


رسان بدیده عاری ز خاکبای مرا 
که نیست گریه زاری بهای های مرا 


مگر دری بگناید از آن سرای مرا 


۱0۰ 


۲۵۵ 


۱۰ 


۱۷۰ 


۳۷۵ 


۲/۸۵ 


خن ست میتی رس - 


تک دیوان اهلی شرآزی 


ه 


آه کز دست دل این سین ریشاست مرا 
من که بیگانه زخویشم زغم ومدنت‌هجر 
نوش وصل تومن از نیش بلا یافتهام 
گردل از زخم ستم دیش شود غم نبود 
زهر چثم تواگر تلخ کند کام همه 
من مگر کمبةٌ وسل نو قیامت یابم 
همچواهلی‌چه کنم گر نکنم سجدٌدوست 


هر بلائی که بود از دل خویش است مر ! 
چه عم ازمحنت بیگانه وخویش است مرا 
للت نوش تو از تلخی نیش است مرا 
شکرین لمل لت مر هم ریش است مرا 
تلخی کم محلی از همه بیش است مرا 
کی‌ره‌دورودر ازی‌است کدی است مرا 


بت بر سنم من‌واین ملت و ثیث‌است مرا 


۴۱ 


گر التفات بود شمع مجلس مارا 
مرو ز دیده که نقش بنفشة خالت 
توخودبگوصفت‌حسن خود که در خ‌تو 
پفر علم نظر درس ما نت استاد 
مگو که بتکده از جیست خانهً دل تو 
برر گوار خدایا مراد ما این است 
۳ بخلوتاهلی که مجاس انس است 
۴ 
از رقیبان تو صد خار حگر هست مرا 
مست آن زاف چه زنارم | گرسر برود 
گرچه من سوخته بك‌نظر ازروی توام 
ناصحا ,دیده‌جو ار کس کی‌از آن کلبونم 
باهمه سوز جگر شمع بمن می گرید 


تلحی صبر گرفت بر شبرین دارد 


بارخ ررد نپم سر برهت جون اهلی 


به کیمیای نظر زر کند مس مارا 
بجای مردم ثم است نر گس مارا 
جه جای فپم بود عقل بی حس مارا 
نود علمی ازین پد مدزس مارا 
که طرح کار جنین شد مپندس مارا 
که بار کس نکنی پار و مونس مارا 


رشمع بر بر افروز محلس مارا 


بجز آزدرد تو صد درد د گر هست مر ! 
کافرم گر زسر خویش خبرهست هرا 
کی‌بخورشید رخت نان نظرهست مرا 
تفل| گر نیست ترا چشم پسرهست هرا 
زانکه ازشمع»دلی سوخنه ترهست مرا 
بی نو چون سبر کنم‌صبرمگرهست ۳ 


صرف راه تو کنم تأس وزرهست مرا 


یه پراز زهر چند چرخ ستم پیشه را 
رهزن نقد حیان جزعم واندیشه نیست 
شعلهٌ ثوقت که زد درگ وجان آنشم 
مست سر کوی نوجان برقیبان نداد 
از تبررکوهکن آتش از آن می جهد 


اهلی اکر کونهاست‌دست تو ازدآمنش 


نبود از عاشقی بیم ملامت سیبه ریشان را 
بیش آن شمع رخ رسم که خوپال‌از <سدسوژ ند 
منه راز دل‌ما بر زبان شانه با رلفت 
زاعل می‌پرستت خودپرستان راخبر نبود 
ردرد درد آن سافی دلاهلیاست آسوده 


۴۵ 


جائی که بحوش آرد گل بللل زاری را 


بثناس حق اشگم کز آب دو چشم من 
از حور تو گر الم آزرده موی ناه 


اخر رشب هجرم صبحی نشدی روشن 


حاصل ز گل وصلم شد چپر؛ٌ زرد آخر 


بی ثبر و کمان افند صد صید رالد ره 


سور نشس آهلي در آه حریفان تست 


ور 
کیست که سل رند با بشکنداین‌شیشهر| 
می‌حورو در کنج دل ره مد | ندیشه ر | 
در تن‌من‌همچوشمع‌سوحتد گ و ریثه را 
کی‌بسگان میدهد شیر تو سر بيشه را 
کز شرر آه او سوحتن دل تشه را 


بحت ندارد بلند دست تبی کیسه را 


۳۴ 


مرا عشق‌تورسوا کرد تاععرت‌شدایشان‌ر| 
<سد داغی است کز بوسف کند بیکا نه خویشان‌را 
جوزلف خودمزن‌برهم‌دل:معی بر بشانر | 
حهذوق ازشربت کوثرمذاق کفر کیشان را 


جزاین مهم نمی‌سازد درون‌سینه ریشان‌را 


شاید که حو ماسوزد حسن توهزاری را 
بشکفت گل خوبی بس لاله عذاری را 
کس پار نبازارد آ که حوئو باری را 
گر زانکه ار بودی صبح شب تاری را 
ناجار خران آید‌هر باغ و بهاری‌را 
کر میل شکار افتد همچون توسواری را 
کن درد نمی باشد هر سینه فکاری را 


فِ 


۳۹ 


مزده گل حه میدهی عاشق مستمند ۳ 


دود درون من ترا دقع گر ند بس بود 


داخ دل است هر گلی مرغ اسبر ۳۹۹ 


جان کسی جه مبکنی دوددل سند را 


۹۰ 


۲۹6۵ 


۳.۰ 


۳۹۰ 


۳۹۵ 


۳۳۰ 


۳۹۵ 


صح صتت و صصس و و وضو مه 


-۱- دیوان اهلی شیرازی 


جنل ربهر سوزمن گرم جوبری بگذری سوحتم آخر ای سر تند مرآن سمند را 
مست‌نه‌ای,چه می‌چمدقد خوش‌تو گوئیا جلوه از میدهی سرو قد بلندرا 
او لاف زد پری کس نگرش نمی‌کند دید بلی نمی توان مدم خود پسندرا 
صید توا مرا کشد غبرت زلف برخمت کز بی صید دیگران حلقه کنی کمندرا 
غم نخوری زسوز من گر چوسند سوزیم ‏ زانکه زسوختن کجا چاره بود ند را 
فایده یی نمیدهد گفتن درد دل به خلق هم نو دوا کنی مگر اهلی درد مند را 
۱ 4 
جروصل هوس نیست جوپروانه‌ضان را کوشمم که آتش زند این بوالپوسان را 
ای کل که دمد از نشست بوی بسفشه زنار مکن همدم خود هیچ کسان را 
عحو نا به حسرت همه ناحند خورم من یکبارهم این مي بجفان همنتسان را 
آن لب گرم از بافکند سر زنشم جند دز شبد گرفتاری حود س مکُسان را 
شد فافله و خسته دلان تشنه بماندند ای خضر به فریاد رس این باژ بسان را 
صد ثر گس رعناست حمود چمن تو ای‌سرو به‌پوشاز گل رخ چم خمان را 
اهلی بسر کوی‌تو اش‌نرس عسس نیست مست‌است وسگ کو جه شمارد عسان را 
۳۸ 
زدرد میرم و گویی که بیش از اين بادا ‏ تو گرخوشی که چنی‌باشم این‌چنین بدا 
جدا زشمع رخت گر بمحبم هوس است چراغ صحبت من آه آتشن بادا 
نه جام دل که اگر خانم سلیمان است نثان عشق ندارد نگن نگن بادا 
دل شکسته که پروردمش چو جان دربر جو رفت از برمن با تو همنشن بادا 
گر از سفای تو زد لاف چشمٌ خورشید جو آب خضر فرو رفته در زمن بدا 
هر آن رقیب بداختر که ازتو دورم کرد قران کوکب بخت بدش قرین بدا 
بقدر جورجوگفتی وفا ۲ کنم اهلی من وحفای تو یارب که بیش از این بادا 
۴۹ 


از بس که خورم برچگرازطعند سنان‌ها ‏ خون شد جگر دیش‌من اززخم زبان ها 


/ ده‌في فسخم : چو ذم جفا ندم‌اهلی 


غر لیات -۱۷- 


داني که جه بس تیر نبان خوردهام از تو پیش آی که تا باز دهم باتو نشان‌ها 
من باتو چه گویم که زمانی که تو یی بی خود شوم از شوق وصال تو زمان ها 
آن جشم وجراغی که به بالبن تو تاروز سوزد همه شب شمع صفت رشته حان ها 
مرغ دلم از جای شد آن لحظه که از ناز ابروی بلند تو بر آورد کمان‌ها 
شاهان همه رندان در میکده گشتند یعنی که حنن هاشود از عشق حنان ها 
آمروز عبان شد که نداری سر اهلی بیجاره غلط داشت به مپر تو گمان ها ۳۳ 
ه 
غم ندارد ز گدایی تن عم پرور ما گوهما سای دولت معکن بر سرما 
در سفالن‌قدح وساغرشه باده یکی است غایت این است که از زر نود ساغر ما 
آتش ماچه حدیث است کهآ پش بکید بلکه سوزد حگر دحله زخا کستر ما 
حثر از شعلاٌ موز دل ما باید کرد زان که حزدرر گن‌جان‌هانحلدنشترا 
چشم مانشنهلبانبحرشدازاشگ‌چه‌سود . که لبی تر نکن گرب چم تر ما ۰و۳ 
ماچنین بای به گل همچو نهال از غ‌تو خوشتر از آب روان میگفری ازبر ما 
اهاي آن‌مهجو نخواندن سک‌خودناله‌مکن ‏ ما گداييم تکلف نمود در حور ما 
2۱ 
پنچه خطاست بابنان خستفدل خراب‌را . خاصه پتي که پشکند بنج آفتاب را 
ای به دو امل آتفن آب حیات نشنگان . بی تو فرار کي بود تشنهٌ دل کباب را 
روز قيامت ای‌بری .هوش بری زآدمی کر زبپشت روی خودبرفکنی نقاب را وع۳ 
نیست رعاقت آی‌صنم خو ابو خرری‌چوسورم.. عشق‌بتان‌حرام‌شدعاشق‌خوردوخوان‌را 
له که گر بل حاجت‌خویش‌عرضنده . هر که بسدق‌بوسه زدحلفقه آنر کابرا 
گرد وجودم ای صباجند حجاب ده‌بود .. خیز میان ماواو رفع کن این‌حجایرا 
اهلی پبر ناتوان‌سوخت زس گرانیت دطل گران د گر مده پیر تتك شرابرا 
5۳ 


حون رنجه شود خوی و ار همسری ما محرومی ما به بود از محرمی ما ۳0۰ 


۳06۵ 


۳۹۰ 


۳۹۵ 


۳۷۰ 


ما کم چوهلاليم و تو چول ماه تمامی 
ترسم که نوای آهو ی و حشی بربزی 
پزمرد گیت هیچ مباد ای جمن حسن 
اهلی جهکنی شکوه که عل‌همه سورد 


اي خضر که همدم شده‌یی آن بقا را 
زهرست غمت گر نبود وعدهٌ بوسی 
گل ازتوجنان شد که به‌صدر بدهچوشینم 
تا کس نبرد بو ز کباب دل مستان 
آن که که از حارطرف سجده کننش 
ازوادی محنون صفتان‌بوی وفاجوی 
پیش توشان حاله ننین‌اندچواهلی 


کوی‌تو کمن ازهمه کس‌وایسم | نجا 
ه رکس سخن‌ههنغسی پیش تو گوید 
در گلشن کوی تو من خار چه ارزم 
آه از ستم بخت که در کوی محبت 
اهای سگ آن در حه کندیاس ر قیسان 


به خلوت بل شیخ دل مرده را 
دل زاهد از می کجا بشکند 


اگر درد حامی دهد لعل نو 
ز خا کم جو بر داشتی مفکنم 


ت ۲ ) ۰ ٩‏ ۱۰,۰ ی 
مهن وعده ار استار مش 


و 


۴ 


8 


-۱۸- دیوان اهلی شر ازی 


بائد که کمال و به بیند کمی‌ما 
از ناکسی مردم و نامردمی‌ما 
کز سزهٌ خط تو بود خرمی‌ما 
در حسرت دیوانگی و بی غمی‌ما 


زار بیاد آر لب تشنه ما را 
بی‌حاشنی حون خورم این زهر با را 
بر خواری گل گریه بود مر هوا را 
در صحبت ما ره نود باد صبا را 
خشتی بود از خاك درت اهل صفا را 
کانجا که تویی نام ندانند وفا را 
در عشق تفاوت نبود شاه و گدا را 


هه 


معراح مراد است کجا می رسم | نجا 
ازمن که کندیاد که من پی کسم | نجا 
آتش به من انداز که خاروخسم | نجا 
بیش ازهمه!م وزهمه کس واپسم آنجا 
حاجت به سگان هم‌نبودمن بسم" نجا 


که دوزخ بیشت است افسرده را 
شکنشن محال است بژ مرده را 


ر تریالك به زهر غم حورده را 
میفکن بال بر آورده ۳ 


۱ 
میا زر ار دیگر دل اررده ر 


غز لیات 


از آن لا لد در حون‌خودغر قه‌أست 
دل اهلي از او به بی حاره شد 


1 


پس ازاجل بکه روشن شود نکوئی ما 
کنون که سنگ ملامت رسید داستم 
| گرشدیم چومجنون‌فتیله موی زعشق 
نوحویو بوي که ای آهوی‌ختن‌داری 
نشان با کی دامن همین بود ای شبخ 


ستوده | مجراهلی تورا به مبر ای‌سرو 


2۷ 


ای‌بی‌توازخون بسته کل مر کان من بر خارها 


مرچند کز آب با باشد حضر دورار نا 


خوش‌بای‌داری آ نان کزدیدن آن‌نا نوان ! 


۳ حال‌جان ازشیونم دانی بكايك ای صنم 
کار تو نار ودلری کاردل ما حون‌جوری 
رحم نودارم متصل‌درسیه‌ای مان سل 


اهای رشوق کلرخان‌چون گل‌بود آسفته جان 


۵۸ 


هوای دیدنت ای‌ثر لك تند حوست مرا 
من شکسته حنان تلح کامبی دازم 
تم حون عده رفن و همجبان ببیم 
از آن‌شی کهحو گل‌در کنارمن‌بودی 
کنون که‌برق‌فرا ثمجو نل‌بادیه سوخث 
جگرکا بم ومحموز وتشنه لب آمشب 

چنان فرو شده‌ام در خیال او اهلی 


| - کذا 


ات 


که بر داغ دل مي درد پرده را 
بلی جازه‌بی, نیست خود کرده را 
که‌خالی از سیبی نیست بی‌سبویی ما 
جراغ شوق فروزد فتیله مویی ما 
که رام ما نشوي با فرشته خوبی ما 
کدگر به دست ندارد زحر فه‌شویی‌ما 
بود که راست شود این در ونغگویی ما 


خارست‌دورازروی‌تودرچشم‌من گلزار ها 
بیند شپیدان تو را میردر حسرت بارها 
ساز ندجون سورن بان جابرسردیوارها 
قانون سفت دارد تنم ازرشتةً جان تارها 
بیم وعشفت ای بری دازیم پاهم کارها 
من‌چون زیم آزرده دل بااین‌همه آز ارها 


۳ در حمن حامه دز ان اودرسر بارارها 


نگاه کن که هلالد خود آرژوست مرا 
ک‌آپ لب تو هرد گلوست مرا 
که با خیللبت دل به گفتگوست‌مرا 
هنوز خرقهٌ صد باره مشگیوست مرا 
جفوفت سزهو کشت کار حجوست مر | 
دل بیاله ندارم سر سنوست مرا 
که وصل‌دوست نما یدحیال‌دوست‌مر | 


۳۷۵ 


۳/۸۰ 


۳۸6۵ 


۳۹۵ 


39 


۹۰ 


دبوان اه 


بم متاب دگر سئبل پریشان را 
بای بر و جوان‌حسن یوسفاهت‌ار نه 
مجوی‌شر بت وصل آربتانکهاین‌مردم 
حولاله دامنت ازخون ما نشان‌دارد 
نسیم گل خبر از پارمی‌دهد اهلی 


زاف جو مار او کشد در دهن بلامرا 
همچومگس در انگیین کوتش‌هرزهمیکنم 
زخم دل ازتوتابکی ؟ صبر نماند و طاقتم 
| همه آفتاب من اژ سر مپر طالع است 
کوه بلا جو اهلیم گر نه زغم بیشکند 


کس نبودش خبر از زشتی و زیبایی ما 
ما ژ صد نکن حمن تو یکی می بینم 
پوسفا, باهمه حشمت‌نظری کن که‌هنوز 
آن چنان زد ره ما لمل‌توای آب حیات 


اهاي استادتوعشق است‌ستنگو که‌برد 


لی شبرازی 


2۹ 
یکی مساز به قتلم دو نا مسلمان را 
جدوفت‌عشق و جوا نی‌است بر کنمان‌ر! 
همیشه خون‌حگردادها ندبمان را 
۱ گرجه برزده‌می‌حابکانه دامان را 
مرو بباغ که بر بادمیدهی جان را 

۹, 

جون‌روم کهمو کشان می‌کشد اژدهامرا 
دست زخویش مگلم نات و کنی رهامرا 
و چه کنم مگردهد صبرودلی خدا مرا 
هیچ وفا نمی کند طالع بی وفا مرا 
دست اجل به زورخود کی فکند زبا مرا 
آنش دل علم افروخت به رسوایی ما 
بیش ازین نیست در آیسنه پینایی ما 
سر سودای تو دارد دل سودایی ما 
که پشست از دل ما نقئی شکیبایی ما 
زنگ از آیینه دل طوطی گوییی ما 


1 


اپن‌حسن وملاحت نگر آن‌کان نمك را 
دامان ملك گر جه نیالود درین خاله 
از حسرت ماه تو که براوح سمالث است 
ران کان نمك ای دل مجروح چه نالی 
کس راز میان تو گمانی به یقن نیست 
رسوایی من نیست ز سنگین دلی تر 


کش زده در رشته جان شمع فاث را 
صد قطرة خون درحگر افناده سماك را 
ره دردهنت هم نه یمین است ونه شكٌ را 


۰ ۲ با 
من خود زز قلیم چه گناه است محك زا 


غزلیات 


۱ 


اهلی است حنان‌مست تو ای کسمتصود کرشوق درون گل شمردخاروخك را 1۱۵ 


دل| گرزغم خروشدچهنم ازخروش اورا 


دل من ز نوش آن لب نرسد بکام هر گر 
گرای عزیزیوسف به منش‌نمی فروشی 
دل‌من‌جو دجلاٌخون نکندجگونه طوفان 
زفغان‌این‌بریشان چه شوی‌جوز أف‌درهم 
دل زار من چوبلبل به ففان‌مبار ای کل 
جوغلام تست اهلی مفروش و گرفروشی 


بیش تو دیده گر نبود غرق خون مرا 
رخار لاله رنگ تو در دیده بایدم 
ان‌سرخ رویی!بس | گرم یکندفاك 
از گلشنم به گلخن محنت کشید هجر 
اهلی , جولاله خالد رهم‌ليك‌خوشدلم 


اگرحه ازرح خود حشم بسته‌یی ما را 
زحعد زلف تو هرموی ماست زنجری 
تو را که طاقت آهی زخوی‌نازلنیست 
زما به خشم مرو ای طبیب خمنه دلان 
من که در دل اهلی خیال فير گذشت 


اگرتووصل نبخنی چه چاره سوخته را 


که فغان دردمندان نرسد بگوش او را 
مگر از کسی که‌دادا پن لب‌همچو نوش‌آورا 


به ز کات حسن پاری ر نظر مپوش او دا 
که هوای دو ست‌آر دهمندمبه حوش‌اورأ 


کهرخ‌تو کردفارت دلوصبروهوش اورا 
کمزبان| گر گشاید, که کندخموشلورا 


ی باسانی در به سگٌان فروش او را 


حون می‌حکد زدیده ودل دردرون مرا 
عشقت شانه ساخت به داغ جنون مر 
بی‌نوچه سودچهره بخون لاله گون مرا 
موی سفید در قدمت غرق خون مرا 
بحت بد است در همه حا رهنمون مرا 


کز دل نرفت داغ عم آو برون مرا 


بان ز حشمی و در دل نشسته‌یی ما را 
حرا درین همه زئحیر بسته‌یی مارا 
حرا به سنگگ سم دل شکسنه‌یی ما را 
یا که مرهم لای ختبی ما را 
که لوح‌خاطرازین‌حرف شسنهی‌ما را 


به آفتان چه نست ستاره سو حنه ۳ 


3 


۶۲. 


بیا و لاله صفت حالك ساز سین من -برون فکن جگر باره باره سوخته را ۳۵ 


و ود 


سم پر سس 
۰ 


زدوزخش چم آن‌دل؟سوخت دا غ‌تواش . کسی نسوخت در آتش‌دوباره سوختهرا 


تاره نو جئُر سورد م مرو از چم 


حاره سد حند +۱ 


هد 


بسوخت اهلی ونوق لب توبرد بدخالك . نکرد مر هم لمل تو 
۱ ۷ 

جون:ماکرجه! نمه مپرش گداختمارا ‏ برق چراغ حسنش جان تازه‌ساختمار! 
۰ ما را ز در سگ او گرراند ازو نرنجیم ما قلب نا روائیم او هم شناخت‌ما را 
در کوی عشقبازی داویست هر دو عالم حشم فضول ننشست تا در نباخت‌ما را 
از ثوق نعل اسش سرخال راه کردیم وان مه ز ناز توسن بر سر نناخت ما زا 
اکسیر عشق اهلی زر مي کند مسیحا ‏ در کور محبت زانرو گداخت ما را 
۸ 

پیش‌از آن‌کین گردهستی‌سرزنداز خاا ما 


دبگران‌ازداغت ای گل‌هه‌چوس و آزاده ند 


با رخ حوبت نتترمی باحت جشم بالك ما 
10 بری رحسارت نسوردحرحس و حاالد ما 
کرد آتشکس‌نگردد جزدل بيباك ما 
در دل حوبان نگرد آه آش ناک ما 
گراجل بردیگرانزهرست شدتر باك ما 
ا به یاد لاله زویان گل دمد ازخالك ما 


اً تش سورنده‌پی ای شمم و ماپرواندايم 
غر شم از اهل‌مجلس ن‌داش‌برما نسوخت 
عجان بیماران دل را حراحل حاره بود 
در گلستان حران ران‌روی حالره شدیم 


۰ غم مخوراهای زجاك سینه کزاقبال‌عشق یوسف جان سرزند آخر زجیب جال ما 
۱ 1۹ 

در گریبان ریز ساغر زاهد سالوس‌را تا بسوزد ز آتش‌مي خرف نأموس را 

خسن دلرا دمی‌جانبخش‌می‌باید طبیب .. عیسیی‌ج وکین کرامت‌نیست‌جالینوس‌را 

جون گدایان بپل کزدورمی‌بوس زمین ‏ زانکه من لایق نبودم دوات پاپوس‌را 

گرنه دردل آ تشین‌رویی‌بودازدلچه‌سود ‏ شمع| گرنبودجه خاصیت بودفانوس را 

9« کاستمی گر جون‌نر گس که دوران‌فاك کاسه‌سر خاك ره کردست کیکلوس را 


زبورحس توأزفر سعادت حون هماست 


بیش آزیناهلیی؛ نش یدین‌برستیرا نهفت 


حاحت زیور ناش حلوءٌ طاوس را 
طبل ینهان‌جون‌توان‌زدفاش کن نافوس | 


و و و یا ار ۳ و ی ۳ 


غزلبات 


۷۰ 


زشت است‌کان نکوروازحدبرد حفا را 
تا چندعاشفان را خوبان پهرشك سوز ند 
افسوس ای عزیزان کز بهر بی وفابی 
چون کوهکن نیا بدشیری ن کسی و گر نه 
گرپارساست دلبر گومی منوش با کس 
هر چندکز غم آخر بر باد داد خا کم ۱ 
ازدوستان شکایتاهلي نه شرطرار‌است 


گر بد نباید او را طاقت نماند ما را 


پا دب جزای خودده این‌فوم بی وفارا 


بیگانه کردم از خود یاران آشا را 
فرهادبر تر اشد حون او ز سنگ خارا 
تا حون بحوش ناید دندان بارسارا 
بر دل مباد گردی آن کب مفا را 
پا ترك دوستی کن با دل بنه جفا دا 


۷" 


جون تو گویی سجن ایند اشده را کوش کیجا 
بای بوسی زسکت گر دهدم دست‌بس‌است 
تاتو درجلوءٌ حسلی چو گل‌ای سروسبی 
حوی خون می‌رود از دیدهام ای‌بادبگو 
اهلی ازوصل به هجران‌شده‌بی‌قانع ليك 


دل کجا عتل کجا فیم کجا هوش کجا 
من کجا وصل کجا بوسه و آغوش کسا 
بلبل دل بود از شوق تو خاموش کجا 
که شد از دیده‌ام آن‌سرو قباپوش کجا 


تلخی زهر کجا چائنی نوش کجا 


۷ 


تقشندی که کسان عاشق ومستند او را 
زاهدان سنگ که‌برشبشةٌ میخواره‌زدند 
عالمی گر بکشد کیست که کوبدکه مکش 
شپسوارا بگذار این که ببوسم باری 
داغ عاشق منگُرخوار که شد مردع‌جشم 
جشم صیادتوشوخیست که صاحب‌نظران 


شمع رحسار تور سوحن‌یی چون‌الی 


گو جنن ساز بنی تا ببرستنل او را 
نه همان شیشه که دل نیزشکستنه اورا 
کزمحبت همه کس واله و مستند اورا 


پای صیدی که به فترالگ توبستند اورا 


مگمانی که بر آن داغ نشستند اورا" 


باهمه زیرکی از دام بحستند اورا 
نبود زین همه پروانه که هستند اور 


۷۴ 


نیست آن دار کهز گوش آمده‌تادوش ترا 
بك نگاه ار رخ زیبات مرا هست طمح 


می‌ حکد آب لطافت زبنا گوش ترا 


دین ترا عقل ترا صبر ترا هوش ترا 


1۰ 


3 


۷۰ 


3 


1۸۰۹ 


3 


٩۹۰ 


1۹۵ 


سع- دپوان اهلی شرازی 


آه من سوخت جهانی توعجب سنگدلی ‏ که نیارد نفس سوخته درجوش ترا 
گر نهدرخون‌دل‌خودشوی آغشته‌جوصید کی سك یار کند دست در آغوش ترا 
پار آنگاه کند پانو سخن از سر لطلف ‏ که‌ببیند ز حدیث همه خاموش ترا 
گربرانه زرهي ازره دیگر باز ی که بيك ره نکند یار فراموش ترا 
خرفه پوشان‌همه‌ازرشكتواهلی سوزند که مربدند حوانان قبا پوش ترا 
۷۲ 
بازچون‌شمم سحررشتاجان سوخت‌هرا ‏ مرده‌بودمد گر آن شمم‌برافروخت‌هرا 
چون شهیدان توشد جاماً خونین کفنم ‏ درازل عشق‌تواین‌جامه‌بتن دوختهرا 
سخن‌اینست کهمی‌نوش‌ود گرهیچ‌مپرس ‏ مرشد عشق‌همین یکسخن آموخت مرا 
ند سافیم ای خواجه زغم آزادم ‏ دردسرچند دهی کس بتوفروخت‌مرا 
اهلی از برق غمشحاصل عمرن‌همه-وخن!؟) آه از آن‌خرهن‌حدرتکه دلا ندوخت مرا 
۷۵ 
زفتر له سوار من چه معراجی‌است آهورا ‏ سر آنآهوبی گردم کهقربان‌می‌شوداودا 
نکوخو یی زخو بان‌رشك‌ماشق‌بارمی آرد!"" از آن‌از نیکویان دل‌می‌دهم خوبان‌بدخورا 
محر آب‌دعا! بروی‌آومی‌جویم وجون من دعاً گوییست‌درهر گوشه آن‌حرابابرددا 
کنون‌سختست‌حروم یکهبعداز آشنائی‌ها ‏ سر بیگانگی بامن بود آن سرودلجو را 
از آن‌یوسف‌چويعقوم کجاروش‌شوددیده ‏ که‌بوبی‌هم‌دریغ آیدزمن آن‌عنبرین‌بورا 
دل من گربر بشان شدمبادا زلعش آشفته ‏ سرجو گان‌سلامت‌باد | گرزخمی‌رسدکورا 
بیادوصل او) هی مکن‌افغان که دربرمش ماكث‌جون‌در نممگنحد که‌پاد آزدسک کررا 
۷۹ 
حون به زنجر محت ستدیی بای مرا عفو پاید کردنت دیوانگی های مرا 
من بس رگر میروم‌جرمی‌ندار+زانکه‌تو هردم آتش می‌فروزی دیگ‌سودای‌مرا 


| - حاصل صبرم همه سوخت ( نسخه ب ) . 


۲ مب سخه : باز میآبد - باز مي آرد ۰ 


از من دیوانه گر نیو بدی دیدی‌م نج 
این‌قدر بناییمن بس که جزخاك درت 
طاهرو پنهان‌چه‌پوشم چون تومی بینی‌عبان 
برمن‌مجنون‌جحاجت‌زخم برت‌ای‌پری 


ز آستانت همچو اهلی کی کنمپهلونبی 


جه عقل ودا تش‌وهوشیست‌بر کمال مرا 
شراب کوثر ا گر ساقیش نه دوست‌بود 
چوخضر از آب حیات لبت نگردم سیر 
کمان مبر که خبال کس د گر دارم 
مرا جه حد که توام یار خویشتن‌خوانی 
بپل که دود دلم در جهان بر آید مخت 
فلك حواهلی از انم بچنك بحت نماند 


بود که گریه بشوید خط گناه مرا 
اگرچه خرمن عفلم‌بسوخت درره‌عشق 
خیال روی تو بست | نقدر بچشمم تفش 
گهی که خرمن گل خوشه چین عارش نست 
حذر نکرد رقیبت زابر گریدٌ من 
گناه اهلی از آن‌شد که دوست عفو کند 


۵ات 


رو مده درخاطر خود زشت‌وزیبای‌مرا 
در نظر چیزی نیاید چشم بینای مر 
داغ ینهان درون و اشت پیدای مرا 
بهرمن تیرست ونشتر خارصحرای مرا 
هم مگر روزی احل<ا] لی کندجای‌مر | 


کهمی‌برد د گر آن‌خط برونزحال‌مرا 
حرام باد | گر آن می بود حلال مرا 
اگر حیات بود صد هزار سال‌مرا 
که جزخیال و کس‌نیست درخیال‌مرا 
سک توام مکش ای مه ز انفعال مرا 
که بی رخ تو گرفت ازجهان‌ملال‌مرا 
که داد عشق تو صد گونه افعال مرا 


شید روی کند ‏ نامه سیاه مرا 
خوشم که برق کرم پاك کرده راه هرا 
که لوح صورت جن کردقبله گاه مرا 
چه رنگ باشد ازوچپر؛ جوکاه مزا 
مگر به جشم نیاورد دود آه مرا 
مگر شفیع کند اثلك عذر خواه مرا 


گرشی بردازد آن‌شمع ازمه‌عارش نقاب 
پسئون ازیا در آرد آه سر مستان عشق 
که از طوفان رت لیر بحرعشق 


باوجود او عدم باشد وحود آفتان 
روز عشقاست‌این نهروزمستی‌جامشراب 
دردمغخود مفکپاد نخوتجردحب 


0۹۰ 


0۵ 


۰ 


0۲۵ 


۳۰ 


5۳۵ 


هر گه آن‌مه باده و شدحر عه بحشدعیرر | 
مدعی‌ماراست ظاهر نقش‌وباطنپرززهر 
گر پدوزخ این‌دل‌سوزان‌بوددر پپلوي 
حشم اهلی تایخوابت‌دید سایش نیافت 


پامن ناصبور را سوی خود از وفا طلب 
روزشکار حون خورد بردل صید تبر نو 
درد تومی کنند مرایا به کرم دوا کنش 
آه چه پوشم‌این‌سخن وه که یکام عبرشد 
خواب وخیال می برددرپی وصل‌تومر| 
ای دلم آشنای تو همدم عر من مشو 


همسفسان دوست‌را مستی وصل بس بود 


پای بوسآن بت سنگگن دل یا قوت لب 
مردم ازشوق لش تا کی‌ادب دارم نگاه 
کس مبل پیش من بیمارای همدم میاد 
من که عمرم رفت برباد وبجا نان‌زندهام 
روری هر کس بهقدر بخت باشد لاحرم 
خلق گویند آب<یوان‌عمرجاویدان‌دهد 


گرجه‌می گو یندخلقی ناماینمجنون بدبا 


دیوان اهلی شبر ازی 


مست‌من‌از آثش عرت ند دلپا کیان 


ماحو گنجي‌ازددو ن‌مه‌موروازبیرون خراب 
انش دوزخ بودازپپلوی من در عداب 


دیده و دل‌خته آسایش ننیندحر بخوآن 


باتو که پا کدامنی سبرمن ازخداطلب 
گرطلی‌خدنگ خودازدلد یش‌ماطلر 


پاقدری فزون ازین تانکنم دوا طلب 
آنچه دل من ازخدا کرد بصددعا طلب 


فکر محال می‌کند فلس کیمیا طلب 
فیرکی آشنا شود , هم دل آشنا طلب 
ساقی اگ رکرم کنی اهلی بینواطلب 


آرزو دارم شی تاروز و روزی‌تا یش 
میروم کستاخ پیش و میکنم ترلك ادب 
نام اونا گه برم بی اختبار از تاب تب 
ماندهام در روی‌آو بیخودهمی‌ما نم عجب 
سنگ‌پیدادم زند تخلی کزوجویم‌زطب 
باری ای آن بقا کشتی تومارادرطلب 


خوش‌بوداهایی شنیدن‌نازی از لفظعرب 


۸ 
کرد بیدارم زخواب بیخودی آن آفتاب _ اين چنین بیداریی هر گز نبیندکس,خواب 
ش‌سکت‌سوی‌من آمدره‌مگر گم کرد» بود ‏ اشنید از سوز داغ‌سینه‌ام بوی کباب 
صبرو آرامی کزایشانراحتم بودی‌نماند نیم جانی بامن است آن نين ازیبرعذاب 
من‌نه تنها گریم ازشوقت که در آب روان ‏ صورت خوپشت جوپیندگرددش دردیده آب 


غر لیات ۲۷ 


گر کشی‌جاموبریزی جرعهیی بربنکده صورت چن تاقیامت‌همچومنهاندخراب 

(زحمت عاشق مده زاهد که‌این مست ارل درقیامت جون گل از کل‌سزندست شراب 

حردعای آ نکه گردد دردل‌افزون دردتو گر تمنایی کند اهلی نگردد مستحان 
و 


ازجوش گریه دارم پیشت خروش امشب ‏ بنشین توليك سویم بنشان زجوش آمشب 


دوش ارخمار هجرت صد درد سر کشیدم 
عمری شراب خوردی باهمدمان دردی 
ازبپر غمزه دیشب هو شآ نچنان ربودی 
دوش ازمیان باران سر گوشبت‌بمن بود 
صوفیجو با تور قصد چون خرف را نبخشد 
اهلی‌مگو که نبود جانبخش جز مسبحا 


پیش آ که عرض دارم احوال‌دوشاهشب 
بادرد مند خودهم جامی پنوش آمشب 
کاعجاز صد مسیحا نارد بپوش امشب 
از ناز می نباری نامم به گوش امشب 
دز بوست هم نگنجد پشمینه پوش آمشب 


دیدم من آن کرامت از میفروش امشب 


۸۴ 


سخن حه حاحت! کر دل‌مقا بل افتادست 
دلا , تغافل او التفات ینپان است 
من از محیط محبت همین نشان دیدم 
زمانه دشمن و من بیز بانو بخت زبون 
بر آستان تو اهلی غلام دیرین است 


گرساقی بدمست به خثم ازبرما رفت 
دیوانه ازاينیم که آن شوخ پری وش 
هر غمزه کهزدچشم خوشت‌سیددلی کرد 
خورشید رخاء گرم جهرانی؟ کهجوذره 
پر کال دل رفت شب از گریه به رویم 


زبان جه کار کند کار بادل افتادست 
مکُوکه پار زحال توغافل افتادست 
که‌استته وان شبیدان به‌ساجل افتادست 
اگر نکنی کار 


ولی به داغ شول ته مشل افتادست 


تور<م مشکل افتادست 


۸۵ 


بدمستی و دیوانگی ازما به کجا رفت 
جشمی سوی‌ما کرد که عقل‌ازس‌مارفت 
يك بار ندیدیم که‌اين ثير خطا دفت 
سرهای عزیران همه برباد هوا رفت 


برروی‌من‌از گربه حگو م که حپارفت 


1 


90۵ 


0۵۰ 


5۵۵ 


0۰ 


0۹0 


0۷۱ 


5۷۵ 


۵۸۰ 


س۲۸- 


سر خال ره باد سبا باد که گردم 
تا کوی عدم هیچ کسش دست نگرد 


باز آر بویت دل درّمرده در شوو نماست 
مردم از این رفتن و باز آمدن‌بنشن‌دمی 
گرقدت سروست سر گلن حبت بود 
تبره‌بختم یا راز آن‌يك ذره‌بامنتبره‌است 
گروفایی‌می کنی‌مارامکشی ازجورخویش 
کوی‌نوشتا بهروزاز بر آهی‌رونن‌است 
خسه تیه بلا نا کشتنش از رحم نیست 
خالك کویترا باب‌چشم‌خود گل کردهام 
ازخیال‌طاقابرویت کح رآب‌دل است 


گر کمبه نشین بامن‌منش سرناز است 
ای خواجه تواز از بر افلالد کشی س 
تحبوب‌دل ‏ نست کجنه‌ش‌سوی‌خودنیست 
سررشنه بهز نجر جنون می کشد آزعشق 
اهلی به حمّیقت رسی از عشق مجاری 


در کوی تو از همرهی باد صبا رفت 
۱ که مد ام ۱ ۱ 9 
هلی ده بد سیل ستمش بای رجا رفت 


معجز عیساً که می گویند بوی آشناست 
کان چنن‌بالا به هر شکلی کهمی‌بینم پلاست 
ور رحت ین است آپینه گینی نماست 
ورنه آن حورشیدیادران‌عا لمدرسفاست 
کانجه‌بیش دیگران جورست‌پیش‌ماوفات 
روشن‌است! ی‌شمع‌من کن‌روشنا پر از کجاسن 
نی گرهیکني تیفیبزنکاهش‌رواست 
گر کسیآنجافند عیب‌تونبودجرم‌ماست 
اهلی‌س گنننهروزوشی بهحرابدعاست 


المنة 2 که ۳ مبکده بازست 
درحاك شستن سفت اهل نیازست 


محمود از آن سوخند عشق آیاز ست 
کوتاه کنم فصه که این رشته درازست 
گنجی است‌حفیقت که کلیدش‌زمحازست 


بس که دل پر آتنم ببرتو آه کرده است گلخنی است کر غمت‌حامه‌سیاه کرده‌است 
دیده| گر بدخون کشم‌هست‌سزای‌دیدش سنك که هی نم بهدل‌دل‌جه گناه کردهاست 
ترسم از آ نکه‌چشم‌من کج‌نظر شکمان‌بری سکه به گوشه نظر در تونگاه کرده‌است 


| - نسخه ؛ باد صبا کرد 


منکرعشق حون‌شود دیده کهاز نظاره‌ات چشم‌تور بحال‌خودهردو گواه کرده‌است 


غز لیات 


وب 


سروقد ثونا گپی_ سوی چمن قدم ‏ نبد 
درش عم به روشنی دأنه در به گوش تو 
اه#لی ۱ گر گر فنبیملت‌عشق و کنجعبر 


یت 


نر گس‌هست‌عمرهادیده بلراه کرده‌است 
آ نجه کند کجاجوی‌خرمن‌ماه کرده‌است 


آنجه تو کرده‌بی‌همدهمت شاه کرده‌است 


۸۵ 


گناد صد دل از آن غنجشکرخند است 
به حنده نمکینت که بردلم دارد 
که زلفت از دل من گر هزار بار برد 
مباش غرهبه‌حسن‌ای پسر که‌مستی‌حسن 
سری به باد به هردره رفت‌در ره عشق 
حوجنك‌نیست؛تورا گوشمال‌هجر ان‌بس 


1 ۰ ی ا.-- ۱ 
به آب حصر سود احییاج اهلی بر 


جه احتباح 


به يك کرشمة او کار خلق در بند است 
حق نمك که فزون ازهزار سو کند است 
مراپه هرس مویت هزار پیوند است 
هزار پوسف معری به حاه افکند است 
شپید عشق که دا ند که درجپان جنداست 
جح اصیحت حه حاحت بند است 
کنون بد درد سفال سک توخرسند است 


۹۰ 


من و مجنون دو سیر یم کهغم‌شادی‌ماست 
بای شمع رح ساقی به دعامی دار یم 
آن سکبار ثالیم که درباغ جران 
گرندانيم ره ورس جهان طعنه مزن 
بخت اگر پار شود یارهم ازما باشد 


شر کداین شیوه ندانست ر۵ ارو ادی‌ماست 
کن‌جر انی‌است کهدر طلمت‌غم‌هادی‌ماست 


سرو اراد جمن بندهً ازادی ماست 


زانکه نادانيی ماعابت استادی ماست 


۳ زکه ببزاری معشو ق ۳ ببزادی ماست 


گر چه‌ما خانه خرابیم ولی داشادیم 
گرچه ندیموتبی‌دست چو اهلی شادیم 


که غم خانه کنی در بی آبادی ماست 
۹ 


چهر» از نیغ نوپر خون دددم کشتن خوش است سرخ‌روهمچون‌خزان در فعن‌ازین گلشن‌خوش‌است 
مذیگر خس چون توان سس دیده روهن‌خوشآعت 


ا ام 


پاغبا فرث است از فرکس بسی با چشم بار 
چولز هم : خوض به وي دا ی که او بامن خوش 
مردم‌دیو ند راخا کستر گلخن خیش‌است 


کر فد 5ا ش سویهنعکسش از روزن‌خدوس اس 


با من دپوانه خوش دارد سک آن کوی و من 
عاشقان را بستر سنجان لایق ی او د 


کی ز <ورشید جمالش خانهام رشن شود 


2۸۰0 


0۹ 


0 


۹۰۵ 


نیرمت ور 


ی ۳ 


جیب پیراهن » خود ازمستی دریدآن غنچه لب کان تن نازك 
عاشفان راهمت آملی دست بر دامان پار دست ما آلوده دلها دور از آن وا 
۳ 


هر گز هوس سایام از فرهما نیست 
کس‌رانبوداین غم حان‌سوز که ماراست 
دارد دل ما از ثو تمنای نگاهی 
در بادیهة کمبه متصود خطرهاست 


۰ زین غم به کجا از پی آرام گریزم 


۵ ی 


۹۰ 


۵ 


جزمن‌سرهر کس که بودبست به فترال 
ای مرغ چمن چند نو در وصل بنالی 
اهلي به سوی داز نید سر نه بمیدر آب 


۹۳ 


اگر جهسافی جان‌می نهاد در دسنت 
نار خود جام حم تو را دادند 
تو آن گلی که جومن‌دهز ارسوخته را 
دلابهجنم توسدخارا گرشکست آن گل 
تورا به چرخ بلند آفتاب خواند ازمپر 
حمار هجر بود بامی وصال بترس 


۹۴ 


دیوان اهلی شیر ازی 


مران جاك پر ان <وش است 


من خوش است 


عاشق که بود سایه نشین مرد با نیست 
وین‌غم‌همازان‌است که کس‌راغم‌ما نیست 
محروم مگردان دل ما را که روانست 
کس‌راس آن ده‌بجزاین‌بی‌سوپانیست 
آراء کجا هست و غم عشق کجا نیست 
آن عربده جوراس‌این‌خنهچرانیست 
بر نعمت دیدار حرا شکر خدا نیست 
مجران شهیدان بجر از داز نا ثیست 


حققتی دگرست ای رکه م‌کند مستت 
توحود ناه نگردی که‌جیست دز دسدت 
بساد و پر دل غار نتشستت 
همن بس | ست که در چشم غر نذکستت 

رابخا تن کر همیت بستت 


طمع مداز ر که در وصل وصل 


بس‌است‌این که‌به فترالخویش بر بسنت 


3 
دل ر عم رسئت 


به قتلم‌اینیمه خشم و عتای حاجث نیست ‏ چو می کشد غم‌عثشقم شتاب‌حاجت نیست 


تو شمع بزمی وصد حانه روش أز رویت 
اگر شراب نبشد تو باشی ای ماقی 
مرا که قلةٌ حاحت شد آستانه تو 


تو فی 


دلا جو مر غ قفص جارة 


مم است 


بپر کجا که توئی آفتان حاجت یست 
بیا که محبت ما را شراب‌حاجت نیست 
بکمه رفتم از هیچ باب حاجت نیست 
چه میطی بنشن‌اخط راب حاجت نیمت 


اسف 


غزلیات 


غدان طلمت غم پر آب حصر مکش 
موش اهلی | گرتوبهات دهند از عمق 


ات 


برای یکدآن این عذان حاحن تست 
جدیت بییده گو را جواب حاچت یست 


۹۵ 


مست مي و ماقیم نا فسی باقي است 
گر دلم از دست رقت بپر نار رهت 
پر شدیم از جپان دست زجان شسته‌ایم 
مرغ نشاطم پرید جن تن زارم نماند 
نام تو اهلی ر عشق دند. بود تا ابد 


با می و سافی مرا کار بسی بافی است 
شکر که‌برجان هنوزدست‌رس‌باقی‌است 
تا مزه بر هم رنی حاروحسی بافی‌است 
نیست بجز دیدنت گرهوسی باقی است 
ه رکه بپرسد ز من گو نفسی باقی است 
بی صفت عشق کی نام کسی باقی است 


۹ 


دردمجنون وغم کوهکن آزمن زمززیست 
حلقه کعبه بپل دست من مجنون گبر 
کارمن‌جون سگاکویت ۵ شي ید آر ی است 
همجو اهلی به عدم تو سن همت رانم 


جکنم عنده گشایی نه بثدیر من است 
آیت عثق و اینپا همه تسیر من است 
که گشاد دل ازین حلفٌ زنجرمن است 
من‌هر بد سک آن کویم و آنپر من‌است 
این قدرهس تکه عشق توعنانگرمناست 


۷ 


أ یکجو 9 چشم حوشت نر س‌م<مود ی فیست 
تقش روی توجو بر تخته کشدشا گردی 
صحبت اراسة شد شمع رخ ساقی کو 
پیش ما غنچهُ مستور و گل‌مست یکیست 
عاشقان از می وصات همه مستند مدا 


در گلستان جبان به ز تو منظوری‌نیست 
نخته گر پر سر استاد زند دوری یست 
زان که درصحیت مأبی‌د خ او توری نیست 
نزد صاحب نظران مستی‌ومستوزی‌نیست 
بحز ار اهلی دل سوحته محموری‌نیست 


هه 


بی احتیار ماست که دل بیقر ار آروست 
تا حسن آن‌بری است‌جنان برفرارحود 


770 
آهاین‌جدنو کل‌است کددر بوستان‌حسن 


ما را حه احتیار بود اختبار از اوست 
۳ نه من کههر که بود بی فراراروست 
چون لاله هر که می‌نگر مداغدار ازوست 


ص 


۹۶۰ 


۶۵ 


0۰ 


۹00۵ 


۹۹. 


۹6 


و ۳ 


چون آب‌دیده‌هر کهنهیا کیزه‌دامن‌است 
خاکسترست از آتش غم ل وی نو 
انلی تو طالع دل ما بین کزین چمن 


در عبد تو آسوده کس ازداغ ستم نیست 
خال قدمت هر که شود بگذرد ازعرش 
آزار دلما مکن ای کل کهحراماست 
هر جند که جور تو ز اندیشه زیادست 
شکفت دل ما زنسیم کرم کس 
خوشباش| گردرد وملالی‌رسد ازدوست 
اهلی مزن از همدمی ماه و شان لاف 


۱۰۰ 


به عپد یوسف من کزفرشته افزون است 
اگرجه جام جمی آه از آن دل ازاد 
سک تو واقف بیمار دل زبیداری است 
جو غنجه سین ریشم بهین وحال میرس 
نواله ستمت قسمت از ال داریم 
زرال عشق گدا شاه | گرشود چه عجب 


جوشینه گربة تلع ی که‌می کنی اهلی 


دیوان اهلی شبررازی 


جائی که آفتان فاك شرهسار از اوست 
گر مردم دودیده بود بر کار ازوست 
جان مرا ببر نفسی صد غبار ازوست 
گل زان‌دیگران بود وزخم‌خارازوست 


گرتگسیاه است که بیآآتش‌غم نیست 
ای‌خالك بر آن سر که‌تر اخالد قده‌نیست 
مرغ‌دل عشاق کم از صید حرم نیست 
تا بیش بود مپرمن از جور تو کم نیست 
افسوس که در با غجهان‌بوی کرم نیسین 
درحام حبان صاف سالامت همه دم نیست 
کایشان نکنند این کرموشان‌توهم نیست 


کسی حکایت لیلی کند که مجنون است 
که‌تانف‌زده‌ام خاطرتد گر گون‌است 
تومست‌خوان‌جهدانی کهحال‌ماچونات 
که شرح رحم‌درونم زوصف‌برون است 
تصیبه ازل است این ستم نها کنون است 
که ظل عشق عجب سایهٌ همایون است 


هزار کاس چشم از غم تو پرخون است 


۱ 


نور دوچشم کز بر؛ ههر بریده رفته أست هیچ می‌رودزدل گرجه ردیده رفته است 
بای بدامن کفن زان نکشد شهید عشق کرسمستی جهان‌دست کشیده رفته است 
کعبهٌ جان کجا برد بار تعلق خسان یافتدرهدر آن‌حرم‌هر که‌جریده‌رفته‌است 


بت ات 


هر که ندیده د وی‌اه گر همه کام دیده‌است عافت ازحپان جوغدکام ندیده‌رفنه‌است 
ازیی آن‌غز الجن اهلی اگر ترحان‌دهی کی‌بکف آریشد گر کر تورمیده‌رفته‌اسج 
۱ ۱ 
جوم سوخت ازعذق‌وشنم ازجان‌دست هنوز گریه نمی داردم ژ دامان دست 
به خالد بای توساقی که ممر‌دم از حسرت ترحمی؛ که تو داری‌به آب‌حبوان دست 
بده به تشنه لبان حرعهیی که ساغر بخت حنانکه آمدازین دستمی‌رودزان دست 
چو گل ز خون دام دامنت نان دار در آستین چهکنی‌همچوغنچه پنهان دست 
زجیب جال بدیوانگی چه عیب بود مراکه عشق‌نمی دارد از گریبان دست 
تویوسفی جه عجب گرزدیدنت چون گل . بخون‌خویش بودفرقه صدهزاران دست 
باد قبهٌ ابروی آن عم اهلی گنیادهانه بحق کافر و سلمان دست 
۱۳ 
شادم! گرجه خاطرم اند وهگین از وست کم شادیست این که دل من‌غمن ازوست 
آن مرو پا کدامن ازین باغ کم مباد کاین پا دیده را نظر پاك بن ازوست 
هرگ نکرد گوهُ چثم از کرم به‌ما مارا" گرجه چم کرم بیش‌ازین ازوست 
تاخبر کشتن از یی ناکميم کند حون‌داند این که کام دل‌من‌همن آزوست 
کی مرهمی زلف نبد بردل کسی _ مپرفلك که برهمه کس‌زخم کین ازوست 
ای دل کجا به خرمن گل نستش‌رواست خورشیدمن که‌خرمن‌مه‌خوشه‌جن ازوست 
اهلی بپوش با که درحفةٌ فك زهرست وخلق را طمنع انگین ازوست 
رن ۱ 
گویم سیاه بختیام از دود آه کیست چون خودستاره‌سوخته‌باشم گناه کیست؟ 
جانی که م نکنم که کند همچو کوهکن سنگیکههستدرره من پش‌راه کیست؟ 
سر تاقدم در آتشی محنت بسوختم یارب چه کردم این اثر دود آه کیست؟ 
خلفی جو من بروی نو حبران ولی وا خشمی که‌ازنگاه‌من‌است‌ازنگا کیست؟ 
عذر سگت زنالا شب‌گر تخواستم ‏ بس‌دل کشد کباب‌زنم‌تذرنواه کیست؟ 


۷۰ 


۷۵ 


ُ 


۹ 


۷۰ 


سکب دیوان اهلی شبر 


اهلی بر ل (ر جرا کناب من 


بار که گشت‌وشمم که گردیدوماه کیست: 


۱۰۵ 


۵ گرجه حسن همه کس آفت اهل‌نظرست حسن‌خورشیدمراحدبةٌ هبری د گرست 


جگرش پاره کند گر نکند گر خون 
ماتم سوخناً خویش بود گربه شمم 
منت خالد رهت پرسرما تا 

گل جنان‌ساغرمی‌خورد که کس‌بوی‌نبرد 
دامن‌افشان زرهت زاهد وماسرمه کشان 


عشق ورسوایی اگر عیس بودیش کسان 


عأشق‌سوختهر کین همدخو ندرحگُرست 
اینقدرهست که برو وانه زجود بی‌حبرستب 
هر کجا هست غمبار قدمت تاج سرست 
درد سرها همه از نعرخ مر غ سحرست 
فرق ازاهل نظر واهل ورع این‌فدرست 
عیب اهلی‌مکن اج ی‌خواجه که‌اینش هارسن 


۱ 


تبازمند ترا سم حود بسندی تست 
مریض عشق تورا شربت طبیب چه سود 


حروش مر ع سحر زار ثر بود اهاي 


طربق اهل دلان غر دردمندی نیست 
کدسرو قد تورا ناز سر بلندی نست 
دوای خسته دلان حزلمان قندی نیست 
نماززنده دلان حز نیازمندی نست 


جراحتی بر اززخم مستمندی نیست 


۱ 


باز ازس 


"1 سعی برد در ره کعره 
درطلمت هجران تو بامثعل خورشید 


بعقوت برد زیوسف 


1 روشی د یله 


هررشتهً مقصود که گم کرد , د گر یافت 
در که رسد آنکه سر کوی تودر یافت 
نتوان زدل گمشده یکذره اثر بافت 
هر کس که‌نظریافت درین راه‌نظر یافت 


سرحشمه عسق است سحبهای تواهلي هر کس کدفرورفت در ن‌جشمه لپریافت 
۱۰۸ 
سک بد دل مي نم سنگ کد دلدار رت کاردل از دست شد دست هم از کار رفت 


حال جد «ر 


ی ی ن‌<انه نا هی 


تسوت 


۰ ۰ ۰ ۰ 
۰ تكِ ۰ ‌ 
و ۳۳ ۰ ردت 


کل ره 9۹ 


۳ 
#ر دس ۳۳ ۰ 9 . 


غزلیان 


بود مرادم که زود _ بشود رور وسل 
عمر گرانمایه رفت هجر در آمد زدر 


ساقی مجلس پرفت بر ۴ بر مد هم 
اهلی ! گر جان کنی‌صرفسگانش‌رواست 


۹ 


کی بد هراد کسی چرخ ستمکار رفت 
پای گریزم ‏ نمانه قوت رفتار رفث 
گل رجمن‌شد برون رونق کلزار رفت 
زانکهدر آن‌حلقه‌دوشد کرتوبسیار رف 


۱۹ 


ناخریدار توشد کل آبرو صدحافروخت 
بپر آن‌ترساپس گرجان‌فروشمعیب‌نیست 
ند خوبان زنازهر دو کون آزاده است 
دیدمش‌دیشب که در کوی‌مغان‌می‌میخر ید 


نقدعیش از کن‌مدهاهلي کهحنت سبه‌است 


هر کهپوسف میخردنتو نداستفنافروخت 
برما دنیا ودین درخانةً ترسافروخت 
هر کهعاقل‌بوددر کوی‌بتان‌خود رافروخت 
آ نکهزهدو پارسابی‌پیش‌ماصدجافروخت 


آی وا 


ازبی آن نس تتوانعیش خود نفدافروخت 


۱۹۹ 


عاشق مجنونم وصحرای غم جای من‌است 
سوختن در آفتاب غم نه‌کار هر کس است 
بادر و دیوار دز جنگم رمستیپای عشق 
هرنفی نقش غلط از عشوه درکارم کند 


تلخی غم همچو اهلی بردلم شرین بود 


گر بمر ) دورازو کس‌را چه رو یهن است 

سایة من‌دا نداین‌نت که هسای‌من است 
._ 

هر کجا پا نمی بر آیدشوروغوغاي هن است 


این نهحرماوست‌عیب ساد کیبای‌من‌است 


آ تجه پیش‌دیگران زهر است‌عاوایهن‌است 


۱۱۱ 


گمره عشقم و شود به من مست گرفت 
ال ره گشتن ماعن سرافرازی بود 
موح بحر کرم افکند مرادم بدکنار 
ازوجود وعدمم یار فرافت دارد 
اهلي از عشق تو شدکافر و زثار پرست 


کهچنن هي بردم او که مرادست گرفت 
چثم کوناه نظر همت ماپست گرفت 
ور نهاین صیدنشاید به دوصدشت گرفت 
هستی‌ام نیستی و نیستی ام هست گرفت 
نام ایمان به زبان بپر ز بان بست گرفت 


ول 


میحانه ها درهمد ایام بیشت است 


۷۷۰ 


۳۵ 


۷ِِ۰ 


ه‌ِآ۷ 


۷۳۰ 


۷۳۵ 


23 


۷۶:۵ 


ی 5 دیو ان اهلی شراری 


بی یاد تو در هیچ متامی نه نشستم گر گو شهمحر آنو گر کنج کنشت‌است 
سر تا قدمی روشنی دیده حو خورشید ‏ ایرد تن پا کت مگر از نور سررشتت 
آدم به چن خوبی وعیسی نمی نیست . حفا که پری‌هم سخنش پیش توزشنست 
جون دوخته گردد دل صدحال تواهای حون رشته مقصود ترا جرج نرشنست 
۱۳ ۱ 
جز ازوصال نوبا کس سروصولم نیست ‏ به جزقبول توهیچ‌ازجهان قبولم نیست 
۱ گرچه بی نو به هرسرجوبادمی گردم به هیچ منزل راحت سر نزولم نیست 
زدست طمن چنان س‌پدچی از آن‌دارم ‏ که تاب سرزنش مردم فضولم نیست 
که نامهام به تو آرد که برثر ازعرشی ‏ بغیر طایر همت کسی رسولم نیست 
بجزخبال دو آهوی تومن محزون کی ملال گذار دل ملولم نیست 
بر آن سرم که بمرم بر آستان اهلی چو در حریم وصالش ده دخولم نیست 
۱۱۳ 
من‌سری‌دارم کب رخالرهاز جولان‌اوست هر که بردارد زخالره‌سمن زان اوست 
او کهخواهددرخمچو گان‌سماهمچو گری گوئا کاپنك سرما و سر میدان اوست 
کر بدون غلطان نشیزان زاف‌چون‌چوگاندلم_ این گنه از کو نبود ازجانب چوگان اوست 
پیش آهوی‌حرم صاحبدلان‌فربان شوند ‏ من‌سگ بارم که آهویحرم‌قر بان اوست 
درهوا هر دره خا کی مردم حشمی بود بسکه‌چثم عاشقان خالدره‌از جولان اوست 
دامن اهلی که چاك از ءذن‌شدچون دوزیش تابدامان قیامت حاك در دامان اوست 
حزل 


لوح‌خالدما به‌خون نقش‌ازدل‌صدچاك ماست ‏ عاشفان رات تعلیم لوح خال ماست 


خرمن آسود گان‌هر گزجویازفم نسرخت - برق‌حنت‌دریی‌مشتی‌خس وخاشاله ماست 
هر کجادر گلحنی‌دیو انگان‌رامچلسی است شمعآن مجلس جر اغ آه آتفناا ماست 
حسن آودرجشمودل‌هرروز آزروزیببست وین زفیف خاطرصافی وجشم باك ماست 
کشت عفقم که مي‌گوید باواز بلند صیددواتمی کندهرس که‌درفترآلدماست 


غر لیات ۳۷ 


نیست‌کار عاشقان باترلد چشمش دوستی فتنه ترکان شدن کاردل یی باك ماست 
غایت طلف‌است! گرسافی کند چشمی به‌خشم زهرجشمی‌کان‌شکرلب‌مي کندتر باك‌ماست 
<سن‌روی آن‌پری رخساراهلی‌چشعتل ‏ در نمی‌بابد که بیش ازدیده ادراك ماست 
۱۱۹ ۱ 
شمعی که گرم خشم ترازبرق لامع است گرعالمی به جور بسوزد چه مانم است 
بر گفته است‌ماء من از مپر من دگر_ بازم مگر ستار اقبال راجع است 
بامر غ روح‌خویشخوشمزانکه چون‌هما ‏ بامشتی استخوان که مراهست‌فانع است 
طالع شد | فتان رخ ار همچو شمع باید مرا ها شدن این جه طالم است 
تنها سوخت خرمن ما برق حسن نو هرجا که هست لمع روی تو لامم است 
اهلي بقای خویش مجو درفراق بار زانرو که در فراق بتان عمر صایم است 
۱۱۷ 
دربت‌پرستی قبلها+چرن آننبت‌روحانی‌است ‏ درسجده شکر حقم کاین‌دولنم‌ارزانی‌است 
دلدار | گرحوری کند ازغایت باری بود جور بتان برعاشفان دلداری سا نی‌است 
من پی‌رخ روحا نیش‌درطلمت غم‌جون‌زيم جایی کهروزروشنم پی‌اوش طلما نی است 
لب‌بسته‌شدهر کس کداودا ناشد ازع نظر - غوغای بحث مدعی از غایت اداني‌است 
ازملك‌عالم‌در گذر آ باد کن دل‌رابه عشق کاین‌ملکشازروزازل‌بنیاد پروبرآنی‌است 
اهلی براه وصف او نا می تواني پامنه صدسالا گراین‌ده‌روی آخرندموبرانیاست 
۱۹۸ 
آن وخ سوارست وسوی‌ما گذرش‌نیست خورشید بلندست و شب ما سحرش‌نیست 
تاکار دل ما بکجا میرسد آخر کزغمز؛ خون ریزجوانانحذرش‌نیست 
ااکنون کهبهعاشق کشی آن شوخ‌خبرداد ‏ عاشق چه نشیند مگرازخودخبرش‌نیست 
پیچاره اسبری که گرفتار بتان شد جز کشنه شدن هیچ دوای د گرش‌نیست 
گرچرخ دهد عرض تحمل زمه ومپر ‏ اهلی سگ یارست بدینها نظرش‌نیست 


۷6۰ 


۷۵۵ 


یِِپ«۷ 


۷۳۷۰ 


ساب 


دیوان اهلی شیر آزی 


۱۹۹ 


برصید حرم تیغ مزن زانکه حرام است 
در خبل محان و مجنون که شناسد ؟ 
جام جم ما درد سفال سگ آو بسن 
آنجا که محبت فکند سایه به هیبت 
عمری است که من در طاب که وصات 


و۷ در مدهب اهلی بحلاف همد عالم 
۱۹ 


۷۸۹۰ 


۷۸ 


تانقش نعل است محراب اهل دین‌است 
ای آفتاب | گر من سر کشتهام جوذر : 
طوفان آتثی تو عالم بسوخت حسنت 
ازسجد؛ تومارا ای بت کسی کند منم 
فردا بپشت و کوثر دوی وب تو باشد 
تنبانه آن غزالش جمعی سکان گرفتند 
اهملی صیحت تو ننشست در دل من 


کاردل صد حسته به يك غمزه تمام است 
عشاق نو بسیار ؛ بگوئيم کدام است 
جم‌باهمه حشمت سگاین‌دردی‌جام است 
ساطان حبان بندءٌ فرمان غلام است 
ارشام به صبحم نظر از صبح بشام است 
می گرحه حالالاست‌ولی‌بی توحرام است 


عشاق را سجودی در هر گل زمن‌است 
من خودبرین نبودم چر خفك برین‌است 
با آفتاد محش طالم زبرج زین‌است 
کان بی‌بصر نه‌بیند حرفی که بررجبین‌است 
گرخلق‌در گمانند پیش من این یقن است 
هرحا کهیوسفی‌هست‌صد گر در کمن‌است 
زان‌تیز غمزهاع گوحرفی کهدل‌نشی‌است 


۱۳۱ 


دل اهل نظر از نر گس شهلا با تست 
جشم و بروی‌حوش‌وسروفدورویچو کل 
قننه برخاست جوبرخاستی‌ای بث‌بنشین 
سوخت‌ازيك نگه آن‌چشم‌سیه جان مرا 
برده‌پیدست به چو گان‌سرزاف چوماه 
ای طبیب دل وحان‌جون گذریمازدرتو 
اهابی: اژبند گی پیرمغان‌خوشدل بش 


نظری جانب ما کن که نظر هاباتست 
آنچه اسان جمال است مپیاباست 
که بلای دل ودین رین‌قد وباابانست 
جه بلاثر گس مست ای گل‌رعناباتمت 
گوی خوبی‌زده‌یی معر که حالابانست 


ما همذ حسته دلانیم و مداواباست 


کزدم او نفس خضر و مسیحاباست 


تا ابد عاشق حسن توام از روز آلست 
انك‌همچون می لعل از نظرم جبست‌زوان 
گر مشرف نكني گوشهٌ مخمور فراق 
نوشدار وی وصالی بعشان عاشق را 
هر که‌چون‌شمم گرفت آش‌عتن‌تودرو 
دأمی ازرشته حان ساخته‌ام زان امید 


اهلی از دارفناس‌مکش از پستی‌طبم 


حست نمك آمیز ولبت نیز چنن است 
گر بحر بلا موح ژزند باه نداره 
تا روی زمین زیر کف بای تو به دید 
غافل‌مشوای‌یوسف جان کز پس وییشت 
آپروی تو دل دردد و تحرآب مراداست 
هر چند دل آویز بود صورت نقاش 
پازن چه سعادت‌طلب استاین‌دلاهای 
ما گر جه گدائيم ون در جوز ما یست 
اف می غشرت هم را داد وصالت 
هر حند به خشمی مکلم نیر خود از دل 
عمرم همه در تبر گی هجر به سر رفت 
ذر ات چپان مبر رخ حوب تو دارند 
تنبا ند ترا نیست سر کشنهٌ محنت 


سس فس 
هر سک کددر آمدبه‌سر کوی‌تو جا کرد 


۱۳ 


۱۳ 


بات ۲۹ 


ارارل‌تا به اید عشق‌من وحسن‌نوهست 
شیشهٌ دل) گرازسگک حفا ین رش بشکست 


گوشاچنم فکن باری از آن‌ت گی‌ست* 


تا نرفنست ز زخم اجلش کار ز دست 
تا سرش‌حال نشد بیش‌نواز باننشست 
کافتدازیحر کرماهی وصل‌تو شست 
که‌سر اف از زشد هیچکس ازهمت‌ست 


کان نمکی هر جه تو داری نمکن‌است 
بیمی ا گرم هست از آن جن جسن‌است 
مه با همه قدرش حسد ارحالزمی‌است 
مدگرگ زهر گوشه کناری‌به کمن‌است 
حدم توره دین زند و گونه تشن است 
بیش توجه‌جان‌داردا گرصورت‌جن‌است 
کزمحنت‌نن‌دوروبه وصل توقرین‌است 


حیف است کهباری‌جو تر اهیچوفانیست 
جون دور من مد بجر ازدردحفا نیست 
بگذار که آزار دل خته روایست 
داد ازشب هجر تو مگر روزجزانیست 
این‌بر توخورشرد جهان تاب کجانیست 
فت راك تراهم در این بی سرو پانیست 
اهلی است کداورابدسر کوی‌تو جافیست 


۷۳۹۰ 


۰ 


۸۵ 


۸۰ 


۵ 


ه- دیوان اهلی شر ازی 

۱۳۵ 

زان در پی یارم که عنام به کف اوست . برمن‌جه گناه‌است کششازطرف اوست 

او تشنه به خون من و گرمن‌سک‌اورا سنگی رسد از حادثه جانم هدف آوست 

شاید که دل غمرد گان بشکنه از جور آن گوهریا کیزه که دلا صدف اوست 

برحاست د گرساقی سرمست من ارحا ساغربکف ودیده برخون بد تفاوست 

چون آب بقا کرچه دهد جان زاب آن شوخ دلسوخته را بیم هالاك از شعف اوست 

ما را به بپشت است هوس نعمت دیدار ‏ حیوان صفتان را سر آب و علف اوست 

اهلی رخ از آن کمبةٌ مقسود نتاید . گردز ره او کثفته شودهم شرف اوست 
۱۳۹ 

امروز در لطف پد روی همه بازست کان‌نر گس‌سرمست‌به‌موی همه‌بازست 


در دام نکویان نفند صید کمندت هر چند کمند خم موی همه بازست 


تا جرعاٌ حام تونصیب که کندیخت ٩‏ کاندر پی این‌جرعه گلوی همهبازست 

ازدر سگ کویت نرودپاهمه خواری هر چند در عیش به روی همه بارست 

دربزم حسودان مدهم جرعاً آن لب کانجا دهن بیپده گوی همد بازست 

نومیدمرو اهلیازین‌در که رهم نیست از | که‌در دوست به روی همه‌بازست 
۱۳ 


جان‌بخشیبی که‌بالبلعل توای براست ‏ چون‌چثمٌ حباتزپا کیزه گوهریست 
حاصینی که جوهر حسن لو می دهد ازخون سیر تیأسن نه از خوب‌متاریاست 
آن یوسفی که درس بازار حسن تو ‏ صد آفتان بارخ چون‌ماه ومنتری‌است 
ما رهرعم حوریم و تومی با شکر لبان ماجان دهیمو لعل تودرذر میروری است 
دل آن پری بد دست نکٌاری کجا دهد نقش نگار در کف او دام دلبری-است 
کی آدمی به وصل پری راه می برد دیوانه است هر که طلبکار آن‌بریاست 
ای آن خضر طلمت اهلیز بحت اوست . ورنی‌فرو۶روی‌توخورشیدخاوری است 
۱۳۸ 
به عقل‌درره عشق توخاأنه ننو ان‌ساخت کههر حهعقل بنا کردعشقویر ان‌ساخت 


در دل جمع مش <سد بودی 


‌‌ ی 


بدست ند فر بیان من آز ان شوخست 


میا 


ی هن ده سبی تامتان و ست 0 


جر کات مست هرز عا فلاند ره اهای 


سا تست سا روت ی زر ور سای رت سس و ی ی ات ۳ 


رخت‌به زلفپر بذان‌م یر یشان‌ساحت 
کد اثاث لمل مرا تکمه گریسان‌ساخت 
نظر مکن کنمر احوارعشق ایشان‌ساحت 
که دام حادثه صیاد فتنه پنهان ساخت 


۱۹۹ 


رهیه؛ حن وحو بی که با تومحبوب است 
بکن هر آنجه توخواه ی که گروفا نبود 
نو آذتاب جانی ازین مشو در تاب 
بان ما و نوای مه به تامدحا<ت نیست 
کنون که سبل ترحلقه می‌زند بر گل 
به خاکروبی میخانه سر خونم کانجا 


یذ رو سك گر دل مسکین تواریی دار ی 


که حشمو ناژووفاهر جهمی کنی‌خوب‌است 
کرشمه‌های حفا نیز از تو مطلوب‌است 
که ذر »یی ببوا داری تو منسوب‌است 
که هر اثارت ابرو هزار مکتوب‌است 
+پوش زب که مرغولاٌ تو مرغوب‌است 
ِ آستن مرقع صد آستان رون‌است 


نوخودببخشکههلی گدای مجچوب‌است 


۱۳۰ 


ای تخل آرزو لب لعلت طبیت کیت 
ادی که می وزد خبر هچر می دهد 
هرجا که‌عاشتی استفلك‌در کمن اوست 
با هر کسی کرشمهٌ خاصی‌است يار را 
جرن گلبن مراد بد بیگانه داد گل 


پروزده‌یی عجب زرط تا غیت کیست 
بازاین سموم عم پی حان غریب کیست 
آه این حسودسنکدل آخررقیب کیست 
کس‌رایقن نگشت که آن مهحبیبکیست 
اهلی که تلد از نم دل عندلیب کیست 


۱۳ 


گربدامنگردیاز آن رهگذرمی‌بایدت دامنی از 


۳ ؟# ۱ 

۳ امیذ سل باشد در قیامت دور نست 
ورجر ا غوسل‌میخواهی که افروزی‌چوشت 
گ دلت‌خو اهد که‌نوردیدها پاشی‌جودهی 


ف 


ی میم 5 گ. 
ای دد دربی فکروصل!ه بدنقد ان کنم 


دامن گل پال تر می‌بایدت 
انکه عاق میشوی صس اپنقدر مي‌بایدت 
آه گرم و یه ثام و سحر مي‌بایدت 
جان من دلجویی اهل نظر مي‌بایدت 
استمی‌پرسی‌زمن‌فکرید گر می‌بایدت 


۸۳۵ 


۸:۵ 


۸0۰ 


تست سس منوج سوت ات و ون اپ 


-6۲- دیوان اهلی شیر ازی 


سس 
و ار ات ار ی رای ۳ 


دست ازخودهمچوطوطیبایداول شستنت ‏ اهلی از لعل لب او گرشکر می بایدت 
۱۳۳ 
موب آن‌شاخ گل کدرونق سرووسمن‌ازوست ‏ سددل‌جو ال قدبه‌خون‌در کفن‌ازوست 
شبرین دهان من چو لب بار می گزد ‏ رشك هزار طوطی شکر شکن آزوست 
گفنا که خون من به قيامت از اوخواه تا روزحشردر دل من این سخن ازوست 
آسوده‌ام جو اهلی از آن پار دلنواز کاسایش دل صد همجو من ازوست 
۱۳۳ 
از ثر ر گس توام نظری ای پسر بساست ‏ چشمی‌به من‌فکن کهمر ايك نظر بساست 
بجر گر آن خضر نیست چگر تثنة تو را پیکان آبدار تواش در حگر پس است 
ای آنکه حرمی بر آن شوخ سعی‌کن ‏ چندانکه نام من بیری اینقدر بر است 
دسام نمی رسد که ره بر گرمت ولی دست خیال با تٍ مرا در کمر بس | 
کی وسل گل ید مرغ گرفتار می رسد بویی که مپرسد ز نسیم سحر بس است 
باشد که نالدیی بکند در دل تو کار از صد هزار ناله يکي کار گر بس 
م۸5 گر خالد رمگذار تو اهلي نشد زبحت اورابه‌چشم گر دیاز آن هگذر بی است 
روز 


هر کدد: عشق بنان پی درد زیست در ره دنیا و دین نامرد ریست 
هر کد وایّف ار خزان عمر گشت با سررشث سرخ و روی زرد زست 
کي بد کس مجنون شود فردا انیس او که امروز از دو عالم فرد 

حون اسورد دل ؟ چوشمه از آه گرم کی دربن د ی توان دأسرد دز رس 


۰ اي خوشا وفوت سکروحی که او حون سیم صیح عالمگرد زست 
سافیا می‌ده که بی جام شران کم کسی‌زین‌خا کدان بی گردزیست 
از عم اهلي مخور غم ای پری زانکه او تا ربست عم پروزد زیست 

۱۳۵ 
زیخت بد حگرم از حفای اوریش است بلای بخت بدم از جفای او بیش است 


از میت دی وود که قاس و مت سس خر 


غر لیات 


سس 


0۳ 5 


و مر ما وی وی و مت تست تو ‏ ی ود ا وو مد ته مت مت ود سر ها و 


حدینا لم‌است‌ندا موجه بحت‌شو راست این 


جرف من شود هیچ مپر بان هرز 


اگر حه کوه غمی بیش کوهکن آمد 
رد حط آن لب لمام حگر نود داره 


سامت ده حهان بحش سر بلندان است 
اگر به خلق غمی می رسد ز بیگانه 


ک کرحیان‌همه‌نو ش اس بخت‌من یش است 
همیشد مونس من دلبری حفا کیش‌است 
هزار کوه بلا هرطرف مرا بیش است 
ففان اکنبش من است آ نکهمر هریش آست 
ملامت همه عالم نصیب درویش است 


با و منت اهلی همیتد از <و بش است 


۱۳۹ 


شاهباژ عنق سیری کرد بر با وپست " 
هر که مپرسز خطان در دل او شد عرپز 
<ق‌پرستی‌درسر و أفسرد گی‌دردل‌چه سود 
ر ندی‌ازشامو گدادر کوی‌خوبان غیپ زیست 
چاك جیب جان چو خواهد بود از دست اجل 
در سر بازار هستی تا نظر می افکنم 
صددرم‌پردل گنود آ نکس که گفتالب ند 
خالداهلی ند گل ازمی ثر کی بر دٍی‌دهید 


هردوعالم گشت و آخر برسرمجنون فشست 
تا نرست ازحاك کورش‌سز از خواری‌ثرست 
جان فدای گرمی پروانه آتش پرست 
خوش بودافناد گی‌ونیستی‌ازه رکه هست 
من بدست‌خویش کر دما کندبیگا نادست 
به ز سیمین ساعدان نقدی‌نمی آ ید بداست 
1 خدانگشود صددر بر کسی‌یات در سست 


هر که آن گل بو کندنا «غر خواع نود هست 


ووژا 


آنچه غم تو کرد گر بازرسم به دیدنت 
ای به فرشنه سبرنی یت رحمت و کرم 
سرو بلند هستی کی به تو مپرسد کسی 
روشبی دو چم ما خاك رهت شد از صفا 


داغ‌توسوخت‌جان‌من از نوچه‌پوشم‌این‌سفن 


فرق‌من است‌و بای‌تودست‌من استودامنت 
باهمه کس‌وفا کنی‌این چه جفاست‌بامنت 
ور پرسل کاجا رس دست کسی‌به کردفت 
سرمةٌ چشم دوستان کوری چشم دشمت 
بلکه جوشمم کفته‌شدزاب‌دودیده‌روشنت 


آنکه‌ندیده‌روژوش وصف‌بپشت می ند وه چه قیامتی بود گر برسد به گلشنت 


اهلی از آفتاب خود دورا گر بمانده‌يی 


أ برهاء‌ون ودشت ( سجه ل ۰ ك ( 


صر که عافت رسد روشنبی بدرورنت 


۸۷۵ 


۸۸۵ 


۸۹ 


۸۵ 


۹۰۵ 


سک 


یا ی ی ری ی و و 


۱۳۸ 


هر کو ندیدخوادو نداند که‌خورد چیست 
ای شاخ گل بسوختم از غرت صبا 
این بس نوازشم که چو داد از مت زنم 
در بیحودی ااگر نه ببایت فت‌دهام 
مردی که زخم ناوك عشق ترا نخورد 


دآندجو من کهعشق جه‌جیزست و دزدچیست 
گرنیست‌عاشق‌توس این آه سردجیست 
گویی فغان‌این سگ بیپوده گردجیست 
درچشمم آب‌حس توبر جپره گردجیست 
واقف ند که ناله مردان هردجیست 


ما خود شکسته‌ايم ترا با شکستگان ای ترك جنگچوی نزاع و نبردچیست 
جائی که نقش هسنی خود شته‌ايم ما اهلی سرثك لعل تو و روی زردجیست 
۱۳۹ 


گرجه درغارت جان است دوچشم سیپت 
حاجت صور و دم عیسی مریم نود 
تویی آن ماه که خورشید بود بنده تو 
بکه نالیم ز بیداد تو ؟ کز سایةً حسن 
طعنه برماجه زنی‌ای‌ماك از عرش برس 


اهلی از خاك در دوست مشو دور که تو 


سر آن چثم سیه گرد وروی جو مرت 
مرده را زنده کند بار د گر يك نگیت 
بلکه خواهد که شودسا بهصفت خالك رهت 
حلقه در گوش بود چون مه نو پادشرت 
نا نه از زهره جینی فکند دل به جپت 
ند بری و جز دوست که دارد نیت 


۱۳۹ 


0 نمردبم دل از درد تو یود نداشت 
حفهٌ سر فاك داثت دوای همه کس 


۵ هم ز خاکستر ما گشت چرافی دوشن 


بود مقصود و دل سوحتن عاشق زار 
سر محمود از آن بود کف پای ایاز 
بر حسن توعجب‌خرمن‌مازود بسوحت 
طمع بوس و کنار تو که اهلی بودش 


تا ندادیم به سودای تو حجان سودنداشت 
آنجه درمان دل خستهٌ ما بودنداشت 
کاتش مرده دلان فایده حز دودنداشت 
غر مقصود تو هم دلشده مقصود نداشت 
که ایازازدوجپان حزسرمحمودنداشت 
۱ پن گمان گر جهدلم‌داشت‌جنن‌زود نداشت 
پیش‌ازین بود که دامان می آلودنداشت 


۱۴۱ 


۰ هناد سال شد که دل من در آتش است 


می‌سورد وهنوز پدین‌سوختن خوش‌است 


س سس سس (چ ۹۰-۰ ۹ ۳0 ] 


دیوان اهلی شیر ازی 


غزلیات 


س۵- 


عیبم مکن که رفت ز دستم عنان دل 
از بسکه ناد است دل آن بپار حسن 
جانم فدای آدمیی کو فرشئه خوست 


اهلی | گرچه دوستکند جلوه برهمه 


من‌پیرو ناتوان وهوس‌تند وس کش است 
ز آمد شد نسیم سحر گه مشوش‌است 
ورنی به حسن‌هر که‌توبینی‌پری وش‌است 
خرم دلی که آینه‌اش صاف وبیغش‌است 


۱۳ 


شمع من؛هر کس که‌پیشت جأن‌نسوزومر‌دفیست عشق وس‌مستی به‌اشگک مو آمسر‌دنیست 


لذّت عاشق نه از مستی و مبخواری بود 
حسن اوشد حلوه گرز آیینه صافی دلان 
وحشت مردم کجا انس محبت از کجا 
مردم پی درد را از درد ها نبود جبر 
اشگ و آه من کسی گر حیلهد نیش تو 
در گلستان محبت داغ اهلی‌همچو گل 


تشه دیداررا بروای خوآب‌وخوردنیست 
وین دلی باید که در آیینهٌ او گردنیست 
کی‌بدین‌وادی زسد‌هر کو چوهجنول‌فردنیست 
آه از درد دل ما عبر صاحب دردست 
خودتودانی‌جان‌من کز حیلهرويم زردنیست 


از ازل بررشته عشق است باد آوردیست 


رز 


در کوی تور دست رقیبان گذرم نیست 


ورهم گذرم هست مجال نظرم نیست 
من‌عاشق ورندم ز سر خود ضرم نیست 


جان هیج نیرزد غرضم عرض نبازست بپذیر نیازم که متاع د گرم نیست 
شادم ز دهان تو به دشنام جو اهلی من طوطی محروهم ویخت شکرم نیست 
۱۴ 


نمود حاك گریبان تنت که نسترن‌است 
سو بیار که آبی بر آتشی بزنم 
توس عشق چه دانی حموش شو واعط 
ز نغصه جال زدن جامه تا یکی اهلی ؟ 


تو یوسفی و گواه نو چاك پیرهن است 
میان خذر ومسیحا نه‌جای اهرمن است 
کهآ نشی عجب امروز در نهاد من است 
سخن درازمکن‌درسعشق‌باك‌سخن است 
گذار حامه دریدن, که‌نوبت کفن است 


م۹۲ 


۳۵ 


۰ 


۳۹ 


٩۵۰ 


۹۵! 


۹۹ 


سا 


سات 


دیوان اهلی شیر ازی 


۱۴۵ 


در کوی تو خون دل ما بالٍ فرو رفت 
۰ مس ۰ 

باخون جگرسرزند ازدیده جوم گان 

پیش همه کس زهر بود جاشنی مر گ 

شب همچو مه حارده مدا شدی از بام 


اهلی که ره عقل گرفت ازستم عشق 


بس خون‌شریدان که درین‌خالدفرورفت 
خاری که مر | در حگر حاژه فرورقت 
درکام من این زهر حوتر با فرورفت 
ورشرم تو خورشید برافااك فرو رفت 


در فکر غلط باهمه ادراك فرورفت 


۱۳۹ 


گرشد سرماحالذ ره دوست جهبا است 
از بسکه پناخن همد دم سینه خراشم 
در اشك حو طوفان من افارك فرورفت 
ای‌خض رکه‌بر آ‌حیات است ترا دست 
ار دامن آلوده بود شمع حنن زار 
بی‌روی نو مدصحبت عاشق‌فرحش‌نیست 


اهای نشد آسوده دل از طلارم اقلا 


ای‌خال بر آ نسر که‌درین‌راه نه‌خالداست 
هم خرفه وهم سیندوهم‌دل‌همه‌جالداست 
طوذان محبت زسمكث تابه سمالاست 
درپاب دل تشنه مارا که ها(لداست 
آزاده بود سرو که با دامن پالداست 
سرمست و دربز)طرب عمزده‌نالاست 
آبایش مضمور غم از طارم تلداست 


۱۳۲ 


نو گر خرامکنی سرو یاصنوبر جیست 
جومی‌خوری‌شودازرشك‌غنچهرا لب خشك 
مه جمال‌توازحسن پوسفش‌چه کمی است 
حدا مشو که هلا کی کهحلق ازو ترسد 
زبسکه مست شوم از نظار رویت 
سرم که بارخ‌چون زرشدست چا چه عم 
وا پرستی اهلی دربن سرست گناه 


رحت حو جلوه کند آفتان خاور جیست 
زعارضت جو عرق سرر ند گل‌تر چیست 
بحسن أزوست فز ونحسن ازبن‌فرو نتر چوست 
همی‌جدائیجان ازتاست دیکر جپست 
ر ببحودی نشناس که در پرابر حیست 
اگرقول و دستم دهد سرو زر چیست 
بجزحییب که دا ند که حال افس چیست 


۱۳۸ 


عشق حانان راحت جان من پبچاره‌است 


اتش دوزخ بهشت مرغ تشحواره است 


۷3۹۸ 


غز لیات 
نا گل‌رویش‌شکفت آن‌سرودل با کس‌نماند 9 دارددلی چونننجه‌هم‌صدارهاست 
ان‌جنن‌کان سنگدل‌نرم ازدم گرم نشد ‏ میشودمعلوم کان‌دل نیست سنگک‌شاره‌است 
کر بعشق آواره‌شدمجنون که‌پر سدحال‌او 


یر 


کاندر بو ادی‌چومدنون‌صدهر ار | واره‌است 
گوشه گر ازنر کس‌جا دوی آنءراره‌است 
حازء کاز تو ای بیداره ثر اد جاره‌است 
۱۳۹۵ 


سامری کر ساحر آن‌بیشش‌همی گير ندگوش 
۳3 وحکمت حاره کار تو اهلی کی کند 


گرجه لب نشنه زغم عأشق دأسوخته است .سین حون غنجه به‌سدحالگودهان‌دوخته است 
گرنه آن ماه جبن می‌طلید دل بدچراغ شمع رخساره برای چه پرافروخته‌است 
چند گوبی که مشو بندة خوبان ناسح بروای‌خواجه مرا کس‌بتونفروخته‌است 
هپره بازی کند از شعده هردم حشوش اب همه شعبده پارن ز که آموختهاست 
دل دیوانه از آن خال سبه مور صعت تحم سوداً همه درجان من اندوحته‌است 
سوی اهلی نگرای شمع جوپروانه نست که تو تاچشم بهم میزنی او سوخته‌است 


ر- 


هرجا که بود بارهم عیش وسرور است 
رحم دل ما مرهم صبرست علاجش 
معراح سعادت طلبی رو سوی عشق آر 
ساقی همه دم زهر غمی گر رسد از دور 
صدفننه شود زنده گر از عشق زنی دم 
با گل منشن تانخوری خار ملامث 


اهلی مکنش سررنش ار سجده ان (ِِ 


زفامت تو چئُویم که قننها برخاست 
اگر سفا طلبی کام دل مجوی که پار 


به هرجمن که جوٍ آب روان خرامیدی 


غایب مشو آزوی | گرتیل‌حضوراست 
وین‌مرهمزخمی‌است که‌بادردصبوراست 
کاندر ممر عقل ترفی به مروراست 
هر کو به تو نزديكك زغمپاهمه دوراست 
گویا نفس اهل محبت دم سوراست 
گر درو ریاست‌هلامتعذروراست 
گر بنده خطا کرد خداه ند غفوراست 


۱ 


قیامت است که در روز کارما پر حاست 
جودر کنار نشست ازمیان‌سفا برخاست 


بي فیام نو سر و سپی به با برحاست 


۹۹ 


۵۷۵ 


#۵ 


۹۹. 


۹۹0 


سوت 


وفانه از تو که از هیچ کس نمی بینم 
جان بکم‌تواهلیی کنون شود کان سرو 


لاف صاحب‌نظر ی‌ازدللهشبارخوشاست 
خوش بود گرر گ جان رشن زنار بو 
مستی ورفص وطرب شوه عباران است 


حدحالتاست؟مگر ازجران‌وفا پرخاست 


اشست باتو و بت ار سر فا پر حاست 


حشم بیدار فر اوان؛دل‌بیدارخوش‌است 


رقص مستان مت پسردار جوش‌است 


کهحگر نشنهاوشر بت‌دیدارخوش‌است 
آهاز آن گل که‌بآزازمن‌زارخوش‌است 


ای اجل رحم کن آمروز بوصلم بگذار 
گلرخان مرهم داغ دل مرغان خودند 
کرملول است طبیب از غم بیمازی دل . کوتوخوش‌باش که پم دل ما خوش‌است 
سبلندان جهان با گل این باغ خوشند ‏ دلانند؛اهی است کب خارخوش‌است 
۵۳ 
دولت بعث حان برادر تتوان یافت 
کس گنج یقینداتتواند بگمان یافت 
آن مست می‌تست که کیفیت آن بافت 
پی‌خون جگ رکس تتوانست‌نشان یافت 
کز تلخی دشنام توشیرینی جان یافت 
هر گز نتواندکسی ازمر گنامان بافت 
انست که اهلبی ز کف پبر عفان یافت 


مصرشرف آزحسن‌ادب‌بوسف حان پافت 
داریم گمانی که ترا هست دهان ليك 
آنی که تو داری بصفت راست نیاید 
آن زخم حفا حورد شکاریم که ازما 
دشام ترا قدر دعا گوی تو داند 
یکدم بوصال تو امانم ندهد هجر 
آیینه اسکندر و جام جم اگر هست 
رن 
عاشْم بر آن‌بت‌و دل‌خون کهازاندشه‌است ۳1 بس هفتاد سالم بت برستی بیشه‌ابت 
ازدل پرخون مستان ای بریغافلهشو کاین‌حریغان, ابجای‌باده حون‌درششهاست 
دوستان»مپر جنن‌سروی‌زدل‌چون بر کم کاین نپال‌فتنه رادزجان‌من صد ریشه‌است 
سازعشق ازخسرو آمدسوزعشق از کوهکن ‏ کوهکن رانفمةٌ عشرت صدای‌تیشه‌است 
از تومارا کی بود اندیشهٌ بوس و کنار فکر با بوس تو مارا غایت اندیشداست 


غزلیات 5 


کیرقیبسکصفت جا درس کو بش کند اوچه سگ‌باد دک اهلی شیراین‌سر بیشه است 
۱۵2 

زبس کزست‌پیو ند گهنرم لحست وگه‌جنکست - مراازقطم‌وصل‌او گرهپا دردل‌تنگ‌است 

نمی گویندیارانشکر وصاش‌وه‌جامیدانند من‌محرو‌مید نم که‌ایشان, اجدرچن؟:است 

چولءل ازحسرت آن لب دلم شدفرق خون آخر ‏ کسی‌ناکی‌خوردحسرت دل آدم نه از سنگ‌است 

حریفان بعله حرم درحریم کعبه وصلش من‌واما نده‌حرومم کهپای آرزولنگ‌است 

دل‌روشن‌طلباهلی حدیث خلق کوته کن ‏ به‌جام‌ج جاحاجتهرکراآییهبی‌زنگاست 
۱۵1 


سوحن‌صدجان‌سرومن تاحسناوبالا گرفت 
توسن‌عشق است تندودست ندپررست سست 
تازه‌شد برما جنون ازخط نوخیزت ولی 
شد دل دیوانه در حاه زنحدانت اسر 
سافیا می ده که ماهم‌مست وهم دپوانه‌ایم 
اهلی ازجان‌در گذرتا کوی‌اومنزلکنی 


برق حسن او نگوئی برمن تنها گرفت 
عفل تنواند عنان بر عاشق شید گرفت 
عاشق دیوانهرا از نورگ سودا گرفت 
پوسف اندر جه فتاد وکار او بالا گرفت 
۶تسب برماچه گیرد کی بودبرما گرفت 


ای‌خوشآن کزجان گذشتو کوی‌جا نان جا کرفت 


۱۷ 


ین که کار من ازغم چه سخت افتادست 
ز آفتان نز هر ذر ‏ شمم وصل آفروخت 
چنن که پنبةٌ خونین زداغ ما افتد 
به عثق جارة جان ساز کاندرین طوفان 
پیار باده که برناح وتحت نکیه خطاست 
کجاست دست دعاثي که اهلی از گر به 


که دل ز دیده برون لخت لخت‌افتادست 
جراغ خلون ما زره بخت افتادست 
عجب که بر گک‌خران‌ازدرخت افنادست 
نه عاقل است که درفکی رخت اقنادست 
ز باد فتنه سلیمان «ز تخت افتادست 


فناده‌است به غر فا و سحت افنادست 


۱۵۸ 
گرزخم عشق بردل م‌دم جراحت است مارا ز رحم تر بتان جشم راحت‌است 
گل راست حسن و بسته دهان مرا نمك حسن نکو بسی است‌سخن درمالاحت‌است 
زنگ از دلم ببرد حمالش که از صفا حون‌حسن‌سادفان‌همدحسن وصاحت‌است 


۱۳ 


۱۰۷۵ 


۱۰۳۰ 


رت تا وت اتقو وا ات وی توا وت سم 


س ‏ رایی زم من ها ما و 


ما درد پرددیم و نبار ار ارزو 


اهلی حکایت عم دل شرح می‌دهد 


آنی که فنم: همه از يك نفاه تست 
۲ ۲ ۲ مس 
روشن در ست شام من ار صیح دیگُران 


ِ‌ 


.بت ۳۳ دامن اد زو ام 11 دل 
مر 
بیش تو لعل‌اشك م‌وسنگ رهمیکیاست 
ر 
هان ای‌طیب حان| گر ازلطلف بنگری 


مت نان دا /۱» 


هرهم نمی حر< دل ما نا حر احت‌است 
او را زگشگو نه هوای فساحت‌است 


عالم خرآن کرد چم سیاه ثست 
ون روش فیم ررخ هم<و ماه ست 
هرچند با دیده بود در پناه تست 


کوهر زسنک اگر نشامی گناه تست 


درمان درد حسنه دلان بر ناه تست 


کردی که هست بردلش آزدو دآه نست 
۱۰ 
دوستان خواباحل بی‌وصل‌یارم ارژوست 


ای مومت 


بیترارم دور ازو بکدم فرارم ارزوست 

ور ب4حون‌شد «بر بان‌بوس» کنارم آرزوست 
۳2 ۳ 

ور ید دیگرزند گی ببرجه‌کارم آرژوست 


کامشب ازمی گرب پی‌احتبارم ارزوست 


کاراو حور است بامن جان بنومیدی کنم 

۵ زند گی می بایدم جندانکه ميرم پیش او 
اختبار ازدستام آن‌دادم پمستیآی‌حر یف 
حالمن‌اهلی نگر کز درد آن نامپر بان 

۱ 

تا کی‌بلای‌تن کشداین‌حان که‌بامن‌است 
درزاری است دیده گربان کد بامن‌است 
ره شود حر احت بنهان که بامن‌است 


کین آرزو کند دل ویران که بامن‌است 


جون‌دردل»ن‌است‌همان‌دان که‌پامن‌است 


آرزودارع‌بمی گ و ود هر ارم ارزه‌ست 


تاجند باشد این غم بنپان که پامن است 
آسودها ند حان و دل من که باتوانه 
ظاهر نمي کنم غم خود کز علاح خلق 
گر آرزوی گنج وصالت کنم مرن 
اهلی | گر جه می شود از دیده پار دور 
رل 
مست شد صوفیوجنگش بر سر پیمانه‌است خانقه برهم زدا کنون نوبت میحا نه‌است 
ساقیامی‌ده که جنت مستی‌ودیوانگی‌است ‏ دوزخی‌دارد کس ی کوعافل وفرزانداست 


۰ . زا ۲ د. موی و , ۱ 
۱۰۶۵ خودیرستان حوان ارایشی داز ند و پس درحرآ بات است‌عیشو شجدرویر انهاست 


غر لیات -ا۵ت 


عاشفی‌ایستوحان کندن که‌س‌دارم ازو فص فرهاد و کوه بیستون افسانه‌است 
بررحدر باشآیرقیب آزو ی که‌هر کس‌پیش‌بار آشائی پیش دارد پیشتر بیگا ناس 
بار نازكگ‌حوی , ومامست,ورقیبان تندحو دم مرن اهلي چه وقت نعر ثمستاأنه‌است 
وا 
ای شاه حسن عاشقم زینیا بیانه است 
بای که‌صدبری‌سگهاین آستانه است 


ورنه سون برای بت فسانه است 


بیش تو داد من نه زحور زمانه است 
خوبان ای کوی‌توماخود که می‌شويم 
اخلاس مامگر بکند در دل تو راء 
پر باد رقت آن همه عیشی که داشتیم 
اهلی » توعشق خویش‌نبان‌میکنی ولی 
۴ 
هرچند که ابروی‌توحزرهزن دین‌نیست مرآد دعاییست که در روی رمین نبست 
جون شرط وفا کردیا گر حور کنی‌باز ما از تو نالیم ولی شرط چنن نیست 
گیرم دگران قماٌ دردم به توگویند صد گوناسخن‌هست مراقسه همین نیست 
نا گوشهٌ ابروی تو منزلگه دلپاست کس نیست که چونچشم‌شوشت گوشه نشین نیست 
اهلی بشکن شیشةٌ ناموس و قدح گیر - اندیشه مکن‌هیج که فکری‌به‌ازین‌نیست 
۱15 
تو کر پروانه بی‌۵-جر ن‌خایل آنش کلتان‌است ک‌ظاهر[نشست[ نشمم و بان [ب‌عیوان‌است 


جیزی که ما نله‌است عم حاودا نه است 


این آه سینه سوز توبس عاشقانه است 


مرادر وادی منت ؛ عم مر‌دن کسا باشد 
کس ی کوعیب من کر دی چودید آن‌ني‌ زگان را 
مور در ظلمت عاام فریب از چشمة مهرش 


حراپوسف کندعیب زلیخاء گردردجیش 


جرآغ‌همت‌زاهد جوبرق | ندلگ بات آمد 


درآین‌رهز ند گی‌سفتاست‌ور نه‌مردن آسانست 
هزارشر خذه در دل کر دوسدت) کذون‌در آن‌جا نت 
س‌اب‌است‌این ؟ه پنداری‌تو آب خضررخنا مت 
کهدامن گیراو آخرهمن‌حال گریبانست 
در درسایةُ سای که‌او خورشید نابانست 


سیل گریهاهلید اسر آمدمرو آن‌سکین_زخوناب‌حگرجشمش هنوز آلوده‌دامانست 
"۱ 


وهر بسنگ می‌زن؛دو لت‌نه کارزوراست 


۱۰۵۵ 


۱۰۰ 


دیو آن اهلی شر آری 


۰۹۰۹۰-۰ب۰ب۹ب۰‌ب۰‌ب2۹ة٩‌(لجل‏ جح ۹-۹-۰٩۰۰‏ تا 


۷۱۰۷۰ 


۱۰۸۰ 


۱۰۸۵ 


چون بادتند مگذر . ای شبسوار کاینجا 
گر در تنور سینه آتش زند زیانه 
أی‌نوغزال مشکین‌جز صید دل‌جه حاصل 
ای‌مدعی که کردی فصد هلاک اهلی 


اژیاده‌صدسلیمان ,در حاأه ره‌حوموراست 

دردیده پن حه‌طوفان در سینه‌این حدشورست 
مر 

در وادیی که بینی بپرام صید دُوراست 


اوم‌دمونوزندهحیفازاحل که کوراست 


۱۷ 


اگرجه‌خانه خرایی زیاد‌ای ساقي است 
زشوق روی تو خورشید را اشعه نور 
مرا نیاز دروني ز صدق دل بانست 
ببر تواین دل زارم گر آدهی ژادی 
حموش اهليي آزین دزس و توبد وتفوی 


خراب جام شراپیم تادمی بافی است 
بصد هزار زبان در حدیث مشتاقی است 
که زمد ظاهر باران طریق زراقی است 
نه آدمی صفتی در فرشته اخلاقی است 


که بخت ماو توموفوف صحبت‌ساتی است 


۱۳۸ 


نیست درصحرآیی آهو که هر حارفته‌است 
اپکهدس‌مینپی بردل کهبرسی‌حال‌جیست 
براب آمد از عم جر نو جان تشنه‌ام 
ای رقیب ایمن کجا از آتش آهم بود 


بود اهلی زیر دیوارت جو گفتی‌بارفیب 


عاشق مجنون او زنجبر در پارفه‌است 
کو کب اقبال تو هر چند با رفه‌است 


۱۹۹ 


بی سوز محبت ثنوان دل به بتان بست 
جان کشته ثبرین <ر کانیست که لملش 
حون لب بکٌشودم که شکایت کنم از وی 
ازجان خود ای دلشد گان دست بشوئید 
اهلي نتوانست از او قطم نظر کرد 


داغی استغمعذق که‌برخود نئوان بست 
صد غنجه دهان راپیکی نکنه زبان ست 
خندید و من سوخته را پار دهان پبست 
کان ظالم خونحواره به‌بیداد میان ست 


هرجند که‌چثم‌ازرخ خوبان جهان بست 


۱۷۰ 
کاسدچشم من از وق گل رخساز دوست لد نكثازخون‌دل گشتوسپاهیداغ‌اوست 


و و تا اي تست وت موس بت 


فزلیات 3 


ازدل‌لیلی جوبیر ون نبستهجنوز,يك تفس طعنهبر مجنون‌مزن باخویش| گرد گفتگوست ‏ 


آرژوی خرهی هر گز نگنحد در دلم دردل‌تنگی کممن‌دارم چه جایآرژوست 
سد هزآران‌دا غپنهان است برجا نوزهجر بی‌حمألش دود داغی‌بر تنم هر تار موست 
عیرمشتی اسنحوان چیزی‌ندار)زیر پوست 


نی‌بدشمن میتوان اورا گرفتن‌ني‌بدوست 


بسکه جون‌نار مزیده خورده‌پی‌حون‌هر| 
گهفلك‌می گرددایاهلی به کین گه پر 


۱۷ 


بلیل زسوز زارمن آهنگ بر گرفت 
خوش آنکه بارزهره جبن گشت ساقیم 
من اتوانم از ره من کمبةٌ مراد 
آشفنه‌ساخت جون‌سگ دیوانهام رقیب 


جان‌بلا کش ازتن‌اهلی چو رخت بست 


مارا تبی جو صورت دیوار مانده است 
خواهم که بشکنم مس تن که دور ازو 
ازدیده بار رفت ورحون حشك شد مژه 
از زخم تبر غمرهٌ او زنده نیست کس 
درعشق‌هر که رشتهٌ حان بکسله زثوق 
اهلی اسر ششدر غم گشت چاره نیست 


گل‌همزخون دیدمن رنگ بر گر فت 
آخر نهاد جام می و چنگ بر گرفت 
رنج ره و مشقت فرسنگ بر گرفت 
کزهرطرف که دیدمر اسنگبر گرفت 
صد گونه محناش زدل تنگ بر گرفت 


جشم‌وزبان‌ودست ودل‌از کار ما نده است 
بیرو ده مرح روح گرفنار ماندم است 
زان گل که بوددر نظرم خار ما نده‌است 
وان هم کهز نده‌است‌دل‌افکار ما نده‌است 
آن خود بدست بستذٌ زنار مانده است 


بیچاره نامر اد پناجار ما نده است 


۱۷ 
چراغ عشق‌من افروخت‌شمع‌خلون‌دوست فرو غ معنی من هم زنور طلعت اوست 
مرا که گفت و شنید فرشنه پرو! نیست جهحای درد سر ناسحان بیپده گوست 
بالاست دل بو دادن باس عّل ایست دلی جمال «وبیش از قباس ما دلجوست 


بباو گشت جمن کن که دل برد از دست 


زسلت دل اهلی جونافه سوخت از آن 


جو نوخطان‌خطسزی کدباز بر ای‌جوست 
هر آن‌نضی کدبر آره نسیم‌مشگین بوست 


۱۹۰ 


۱۹۵ 


۱۱۰۰ 


۱۱۵ 


ها 


۱۱۹۰ 


۱۱۳۹۹ 


۱۹۲۵ 


۱۷۴ 


گربسوزدتن زارم برمن‌خاز وخسی‌است 
بسکه شا من دیوأنه بحود در سحنم 
ای اجل جان مر| بخش بدان زلف سیاه 
باعبان » مغ دل من ننشیند بچمن 
ای شکرلب ذبر خویش عران اهلي را 


غم دل می‌خورماما کد دلم آن کسی‌است 
هست‌همسا به کما نش کدمر اهمنفسی است 
رانکه هررشتهٌ حان‌سته دام هوسی‌است 
با در که چمن‌پردل تنگم قفسی‌است 
زا نکه‌هر حاشکر ی‌هستبگردش عکسیاست 


۱۷۵ 


گوهر دل گم شدووفت‌فرا غ‌ازدسترفت 


پیش بای خودندیدی‌وجراغ‌آزدست‌رفت 


سوخنم ازدردوداغش پیز این‌طافت نما ند من بدرداریا فتادم دل بدا اردسترفت 


میروددوران گل‌جون‌بادسافی‌فکرجیست تائودرا ندیشدیی گلگشتبا غ‌ازدست‌رفت 


۱ گرسو درميکشم عیبم مکن ای همشسن 


منم و اندازه جام و ایاغ ازدست‌رفت 


تابکی اندیشةً زلف دراز او کنم اهلی‌ازفکر پر يشانم دماغ ازدسترفت 
۱۳ 


دی از نظر جوسرو خرامان من گذشت 
سوزم چوشمعو برهمه‌این سورروشن است 
صددل کیاب همچو م‌از گر به مست شد 
کاری نکرد ناه من هم نو رحم کن 
اهلی :؛ بجای سزه و گل خار عم دمید 


من‌دانم‌ازغعش که جهبرجان‌من گذشت 
زی‌اشک آتشین که بدامان‌من گذشت 
هر جا حکایت دل بریان من گذشت 
فریاد رس که کار زافغان من گذشت 
هرجا که ابر دید گریان من گذشت 


۱۷۲ 


مجال حلنه صحت کرابخانه ست؟ 
میانهُ تن وجان باوحود مبر ازل 
بپانه جویی و کمم نمیدهی دام 
مرا به خازن حنت جکار و نسیة خلد 


نشان نماند تبرت حراستخوان از ما 


که که حلفَهٌ حشمش بر آستانةٌ تست 
کجاست آنچه میان من ومیاناً نست 
غرض زخواهش من عشوه و بپانةً تست 
کهآ نچه نقد مرادست در خزانةٌ تست 


ولی خوشیم که ایناستخوان‌نشانه تست 


وروی دی 


۰ 0 ۳ ۹ 
من از زبانه انش چه فرسم ای دورخ 


پیا که سحبت مارا صفا تویی اهلی 


فلیات 


رس سب سم ش سح سس 


سرت 


۳ 


مگر ردان مرلامت 


1 ۱ ۶ 
کم از زباند 
5 


۱۳۸ 


ما عاشيم و روی بتان قبله گاه ماست 
ازشوخی نظر" آدل‌ما خون ما بریخت 
مابرق آ خود بنلك بر کشیده‌ايم 
گر درره وفا نکنیم استخوان سفید 
از آتان حسن توش در جپان نماند 
دشمن که قسد کشتن ما آرزو کند 


ناب نظر ناور آن گل زنازکی 


بر جرم عاشقی همه عالم گواه ماست 
هر بد که کر د دیدءٌ ما بیش راه ماست 
حرم ساره سوخنگی هم گنه ماست 
پس وای بر خجالت دوی سیاه ماست 
مار گر شی‌است‌ه از دود آه ماست 
بدخواه حال ما نمود نیکخواه ماست 
اهلی نگه مکن کمملول ازنگاه ماست 


۱۷۵ 


شمع راپیش‌رخت اثك نیازاینهمدچیست 
صد کنار از غم سردتو پر آب‌است زائك 
گر بمحران حقیقت بود آبروی بتان 
ای خضر گر نوی کشتةآن آب حیات 
ماچو در پای تونقد دو جهان بافتهايم 


اهلی؛ آن‌عهدشکن گر نه بشیمان‌زوفاست 


کر ند گر م‌توشدسوزو نیازاینهمه‌چیست 
بکناری بنشن شوخی وناز این‌مه‌جیست 
سجدهٌ اهلحقیقت به مجاز اینهمدجیست 
خود بگوخاصیت‌عمردراز اینپمدچیست 
چشم شوخ تویما شعبده باز ابنهمدجیست 


حشم و نازش‌بمن عمزده‌باز اپنهمدحیست 


۸۰ 


سک کوی‌تو کشا بسحر پیش‌من‌است 
ازتو هر کو پشفاعت طلید خون مرا 
تن لمل توام زهر من است آب حیات 
مدعی‌خانه خر بست‌ازین‌رشاك که دوست 

اهلی از مجد؛ٌ آن بت نبود عیب ما 


هیر با تیش ,۱ 9 جفر ریش‌من است 
هر که‌بیگا نه زمهر توبودخویش‌هن است 
نیکخواه‌دل‌من نیست بدا ندیش‌من است 
هرچه‌پیش د گران‌نوش‌بودنیش‌من است 
گنمحسن است و خر | بش‌دل درو ش‌من‌است 
بت پرستم من‌و این برهمنی کیش‌من است 


۱۹۳۰ 


۱۱۳۵ 


۱۱۰ 


۱۱:۵ 


۰۰۰۰۰۰۹۰۹۰۰۹۰۹۰۰۰أ۹۱٩(٩(3‏ و بر و ی ی یر و سس سس 


.۱۳۳ دیون اهلی شراری 


۰ س>شم٩شغش‏ شخ شش 7 وی سس 


۱۸ 
کسی ز که کوی تو ناماد نرفت که حلقه بردر این‌خا نازد؟ کدشاد نررفت 
۰ به حاك بای تو کز خاله در گبت دل ما بسگ تفرقه چون مرغ خانهزاد نرفت 
بجان دوست که هرچند مپر ورریدم حفا رحاطر آين چرحخ کج نهاد نرفت 
بنخت بخت مکن تکیه گر سلیمانی کدام تخت که آخرجوگل باد نرفت 
رهن منت پر منان بود اهلی که حق خدمت اوهر گزش زیاد نرفت 

۸۳ 
منم که حاصل من غیر نام‌ادی نیست ‏ درخت‌بخت‌ابر گ‌عیش‌وشادی‌نیست 
۵ زفسحت دوجمان خاطرم به‌تنگ آمد فراغت دل مجنون بیج وادی‌نیست 
چون‌برق میگذرد عمر برفرور آز وی جراغ عیش کهناجتلم بر گشادی‌نیست 
گمان‌مبر کدفلك باتوراست خواهدشد ‏ که در طیعت او غبر کج نهادی‌نیست 
بر آستان تو خاکیم و جشم همت‌ما . بلخت خسروی و تام کیفبادی‌نیست 
برستش تو ز نيك اعتفادی اهلي است طریق اهل محت بد اعتفادی‌نیست 

رل 
۱۱۹.۰ عشق آتش است ودردل دیواند در گرفت برق فول شمع به بروانه در گرفت 
ازجشم سرخوش‌تو که‌ست‌است‌بی‌شراب صحبت بيك کرشمةٌ مستانه در گرفت 
اند مین سرشك دل گرم. عاشفان کانشی زيك شراره بيك خانه در گرفت 
گفتم خوش‌است‌سوزدرون‌شمع‌برفروخت _ این حرف آشنا چد به پیگانه در گرفت 
اهلی فروغ دل رخرابات عفق یات دیوانه را جراغ به بروانه در گرفت 

۷۴ 
مور هرجند که یوسف‌بجمال ازهمه بیش‌است حسن نمکن توبلای دل ريش است 
جون گل همه تن آب حباتی تو ولیکن چون خاردل آزار رقییت سمه‌نیش‌است 
در دوستی مدعیان نیست جز آزار هر کوببدان‌دوست‌شود دشمن خویشست 


۳ م مه 
دشمن برادر صفتی دوست نگردد پوسف‌نگرایمه که‌جه آزرد؛‌خویش است 


عزلیات --۵۷- 
مارا چه غم ازمپرتو گر ک شدا گرپیشی کون نظران رانتر اندرکم و بیش‌است 
کم دلم ایکافر بد کیش کرم کن آخرجو تر امپرووفا در همد کیش‌است 
در کوی نو اهلی جد بود ازهمه واس زیرا که بجانبازی مور ازههه پیش‌است 

۱۸۵ 


۱۹۷۰ 


روی کسی جو ورب ایینه سوی نست کرخویشتن ی 9 براز مپر دوی ست 


ای آفتان برفلك همحو ماه تو 
تنبا نه ازحدیث تو من در حکایتم 
کل را بخالد کوی تولاف سفا حراست 
ای نوگل بپشت که مستم زبوی تو 
مارا زحعد موی تو مشکل حکاینی‌است 


اهلی جو شیذه خندةٌ سافی ره توزد 


پشتش از آن خمیده که مایل‌بسوی نست 
هرجا که مروم همه ابن گفتگوی تست 
جون آب‌روی گل‌همه از خاك کوی تست 
بوی بهشت گر بودم هم ببوی ثست 
گر مشکلی گشاده شود هم رموی نست 
کاین گریه های‌تلخ گره در گلوی تست 


۸ 


پا خار عهم خار گل‌ای مر غچمن‌جیست 
از کوی حبییم سوی گلسزار مخوانید 


کلکشت حمن بر دل آزاده بود حوش 
اهلی حو تون در قدم بار سر افکند 


آن غیج ژمرده که نشکفت دل‌ماست 
کاین خار من اندرچگروخارتو دریاست 
گلزارس آنجاست که دلدارمنآ نجاست 
مرغان چمن را بل و سرو حه پرواست 
فرصت شرا کنون که سرا نجام‌ندییداست 


۱۸۷ 


هر کراحسنی بود آیینه دار روی اوست 
فتبهُ بران نه تا شد که طفل مکنبی 
عشق‌حودباری دهدیعبی که‌کار کوهکن 
دیدنش‌جان بخشدامازهر چشمش‌میکشد 
گاه گاه از شرم‌مردم روی‌ازو پوش‌ولی 
مست آن جشمند اهلی, نوغرالان جهان 


رکداردوی‌عتازسگنکویوست 
جون‌الف گویدمرادش‌فامت: لجوی‌اوست 


فوت با زویعشق است‌این نهاز بازوی‌اوست 
۱ زهروتریا کی‌عجر با بر گس‌جادوی‌اوست 


تا نظردرخود کنم ینم که‌چشمم‌سوی‌اوست 
وه که‌هر حاهست‌صیادی‌سگ آهو ی اوست 


۱۹۷6۹ 


۱۳۸۰ 


۱۱/۸۵ 


۱۱۹۵ 


۱۳۰.۰ 


۱۳۰۵ 


ه یوت و ی خر رای تست و 


۵۸ 


و ات توت ج ی تیه تسس سس ی وه ور ماو ارس .- 


دیوان اهلی شرازی 


۱۸۸ 
.۱ ۰ موصر ۰ 
۰ حور أن بت همدبرحان بر یشان من‌است _ خت‌ترزازدل‌جو نسنگ مگرجان‌من‌است 


که گز بدست بدندانلب لعلش که براو 
درغ رغم‌اوهمه کس مست و گر مان جا کند 
عافیت کار حریفان همه سامان بگرفت 
دین عاشق برض‌ای دل معشوق بود 
عاقل از حال من امش مشوای هسایه 
آمشب از گرهی‌مجاسجکرشمع‌بسوخت 


ابر رحمت بکند شویی اهلی نرسد 


رحم دندان نه با ندازة دندان من‌است 
ار میان همه دستش بگریبان من‌اسن 
آنچه سامان نذیرد سر وسامان من‌است 
کفر | گریار قبولش بود ایمان من‌است 
کامشم‌می کند آن‌شمع کذمممان‌من است 
نش پنهان من‌است 
جثم امید بدین دیده گریان من‌است 


وین ند ازشورمی: ار : 


۱۸۹ 


مجنون عشق را هرس تحت و ناج نیست 
س 

گیتی نما جه حاجت ۱۱ گر حم بسبر ثی 
هر کس که بود از هر خود رواح یافت 
هان ای حکیمزحمت مجبون‌جد میدهی 


ادلی . کنون کد میرودل‌ودینببادرفت 


او را که عفل نیست بپیچ احتیاح نیست 
آییندیی به ازمی و جام رجاح دیست 
کار محبت است که هیچ ی رواح نیست 


داغ ستازه سوختگی را عال(ح نیست 
آسوده و کدبر ده ویران حراح بست 


۱۹۰ 


گر نه برغم‌عاشقان کارجهان مشو ش‌است 
داغ درون جو یدام هیچ نگ نمیکنی 
جانب کمیدامخوان کعید کجاومن کجا 
بر محك و فا ردم 


اهلی. از آن ناس که شا رده کوي تیکوبان 


روی حیانیان همه 


خارچر است‌یار گل‌مر غچرادر ۱ تش‌است 
این‌نگری کدظاهرمجپره بخون‌منتشاست 
قبلهٌمن که عاشقم روی بنان مپوش‌است 


نیست بغیرجام می‌همنفسی کهبی غشاست 
ازهمدغص شا دمان باهمه نا خوشی خوشاست 


۱۹۱ 


هم دمر دردعشفت دل زارمن‌حزین ۰ است 


دل‌ودین گر ازسجودت‌همهشدم راهن بس 


همه درد روزیم شد حکنم نصیم این| 
که زخاله راهت‌ای‌بت "۳۳ 


۳۹۰,۰۰ 


۹۰۰ ۹((ثذ‌۵ظفذفة٩ةظطظ2أ۵ه۵ه۵هضظ((‏ سس ضسضسس سح ج-«-«_طثضثژ_ژسضژثژثژث_سثپثسپباب | مر وم و و اس ما ها و سر مت و و اک ها سر ی وا سم مت مس 


غزلبان -۵4- 


ات و سس ی رو ی ی ریس و ی ی ی اي تس زو تس 


ی و و و تب و وروی 


سیم 


بد رخ تو شهسوار! نه غبار حط بر امد کدبر آقتاب گردی رعبا منك حن‌است ۱۲۱۰ 
تو که خرمن مرادی کر م از توززید اما درمت بدسر بلمدان‌سامت‌بهخو شه جن‌است 
سر کویت ای سبی‌قدبود از بپشت خوشتر - بهبپشت نیستعیشی کهدر ین‌سر ازمن‌است 
من| گرچه بت پرستم‌تومگونظربپوشان . رخ‌خودبپوش‌ای‌دل که‌پلایفل‌ودیناست 
بگشا کمند اهلي به شکار نو غزالي ‏ کدسگرقیب اوراهمه وقتدر کمن‌است 
و 
ای پری‌وش نك حسن‌تورشك ملث‌است حسن لیلی صفتان جاشنیی‌زین‌نمك است و۱۲ 
دهنت نبست یقن ؛ درشکم ازموی میان گر گمانی است‌دد بن است‌در آن‌خودچشك‌است 
چون بیوشمنم خودرازتوکان غمزء شوخ واقف از سر دل اهل نظر يك بيك است 
قلب الودء ما سوختی از سسگدلی دل سنگن نو در قلب شناسی محك است 
به کما تخانهٌ ابروی نو دل هر که سرد هدف بر ملامت ز کمان فلْك است 
بس معاني ز عدم کلك تو آرد بوحود اهلی این‌ادهم کلكك توعجب تیزتك است ۱۳۲۰ 
۱۹۳ 
مرا که جان پی قربان شدن بود پیشت توخواهیام کش‌وخواهی‌رفیب بد کیشت 
ترا بشاهی حسن آن بزرگی از بخنست که آفتاب کم از در ه بی ببودپیشت 
حراحت دل من تاره ثر شد ار یکت اگر حه گرم کنی مرهم دل‌رشت 
ز مومیسایی شمع وصال رحمی کن به دلشکستگی عاشقان درویشت 
به دوق مستی عشق آن زمان رسی‌ای دل که طعم نوش دهد شتر بداندیشت ۱۲۲۵ 
بدان دو آهوی مچنون شکار او اهلي مکن نگاه که بیگانه سازد از خویشت 
۴ 
ای سرو روان خالد شوم در ته پایت جان من و جان همه عالم به فدایت 
درخلون دل‌شو که حه‌حای د گران‌است باه که حان م‌ وان دید رد جأیت 
در حشر قیامت بود آن دم که شبیدان خیزند و سراسیمه در افند به بایت 
گر کشته شوم ببر تو یکبار کو حیف با زنسده شوم ار تفس روح فزایت ۱۲۳۰ 


۱۳۳۵ 


۱:۰ 


۱۳:0 


۱6۰ 


-۰- دیون اهلی شرازی 
بسیار زند بر سر حود نگ ندامت آن کو دل و دین باحت به امید وفایت 
جایی که زلیخا نکند ناله ژ پوسف زن بپثر از آن‌مرد که نالد ز حفایت 
اهلی . به گدایی ز تو خرسند شد اما شاهنشه حسی چه غم از حال گدایت 
۱۹۵ 
بوب من‌چه‌حاجت گفتن بود که کیست چون آفتان برهمه روشن‌بود که کیست 
کوته نظر مشاهد؛ برق عیش کرد مارا نظربه سوخته‌خرمن‌بود که کیست 
حاجت‌به قص‌نیست کهدردل که‌خانساخت ‏ کوخودعیان زجالك دل‌من‌بود که کیست 
چون پوشم آن‌حر یف که‌همسایدر| چرشمی زوثن د روشایی روزن بود که کیست 
دمن ب‌طعنه گفت کهاهی ترا کسوخت ؛ طاهرهم از حکایت دشمن بود که کست 
۹۹ 
کورشد ازغم رقیب‌کان‌پری ازبام ماست ‏ کوری چشم رقیب روشنی جشم ماست 
از همه عالم بود منزل من کوی دوست منزل اژین خویتر در همد عالم کجاست 
ببپده نا کی زنم دست بسر از غمش دست من از کار شد نوبت دست دعاست 
یار طبیب دل است گرژجفا موخت دل ‏ دست جو برهم نپد مرهم داغ جفاست 
خال رهی کش بود نقش فدمبای او بل امل وفا کب اهل صنفاست 
لاله صفت کام ماست داغ جفا از حبیب . چثم و دل بوالپوس بر گل باغ وفاست 
کوهکن ازهجر یار گر کندادغان‌رواست کوه بنالد ز هجر ؛ هجر بلای خداست 
اهلی از آن شاه حس بادشه وقت شد ظل همایون دوست سای فر هماست 
۱۹۲ 


جر داغ دلم جراغ شب نیست ور طالع بر ه این عجب نیست 
گر با سکت از ادن رنم دم او عفو کند ولی ادن تست 
تو نحل مرادی اینتدر هست کامید کس ازتو يك رطب نیست 


در عالمی ام ر مستی عشسق کانجا مهوسال وروزوش نیست 
اهلی ره عفلت ان بری رد دیوانگی سو ین سم درس 


ساب 


۱۹۸ 


دردل‌و<ان‌از آن‌مز هقصدتوراه کردن‌است 
طاعت من همین بود کز تو بقبله بنگرم 
گرنه بعشق زنده شدعمر حضرچه فایده 
هست به آمو نا لهخوش‌خاطر دردمند عشق 


جندچواهلی ازغمت‌مشق‌جنون کنم باشس 


کشت مرانگاه‌تواین‌جه‌نگاه کردن‌است 
زانکه نظر بفیر توعبن گناه گردن است 
بی‌رخ‌دوست زند گی‌عمرتباه کردن است 
حاصل درد عشق‌هم اله و آه کردن است 
تراد کنم که بیش آزین نامه سیاه کرردن‌است 


۱۹۹ 
دل‌رانمك از گریة گرم است شکی‌نیست ‏ بی چاشنی گریه کباش نمکی نیست 
ای گل زغم خویش یکی با تو چگوید درد دل عشاق هزارست یکی نیست 
از فسه مجنون که پصد رنگ شنیدی بیش اسث نم ما و درین قصه شکی‌نیست 
خوبان دل پا از دل آلوده شناسند در قلب شناسی به ازیشان محکی نیست 
اهلی‌سگ خوبان‌شدو اززهد بری گشت باری نبود دیو رهی گر ملکی نیست 
۲,۰ 
دل کیاب ز خوناب دیده بد نام است ‏ بسوختيم و هنوز از تو کار ما خام است 
| گر نه مپر تومی ورزد آفتاب جرا ملاژم سر کوی تو صبح تا شام است 
یا و جرعامستان غم به رغبت نوش که صاف شیشا افلاك درد این جام است 
فرور حسن بین و ناژ عشق که ما دعای خر کنيم و جواب دشنام است 
ادب ز کف مده از امتحان عشق پترس که خاصه بهررهمن‌شیوه عاشقی عام است 
کسی که طالب گنج وسال شد اهلي اگر نه در دهن اژدهایست نا کام است 
۰۱ 


هر جا که بنگری رخ او درتجلی است 
دور ار توام بصورت و در معنیم قرین 
مارا که دل بطرفه نمزالی گرفته انس 


گرسرو با تولاف زد آزاده‌اش مخوان 


مجنون | گرشوی همه آفاق لیلی است 
صورت تفاوتی نکند اصل معنی است 
مجنون صفت گر بخشن از خلق‌اولی‌است 


آزاده نیست هر کد گر فتار دعوی است 


۱۲۵۵ 


۱۳۹۰ 


۱۳۹۵ 


۱۳۷۰ 


۱۲۷۵ 


۱۳۸۰ 


۱۳۸6 


۱۳۹۰ 


۳ دیوان اهلی شرازی 


بیش کسی که‌باده‌زدست توحورده اأست زهرست آب‌خضرا گرازدست‌یسی است 
مست تو گر کار حبان فردشد حه شد بت محردان لو در کار غقبی است 
کریوست‌بر کنند زصورت برست هست اورا چه غم که زنده دل‌ازمفزمعنی است 
اهلی‌حر یف مغیچدوحام مي کي ی‌است کورانه فکردین و نه بروای دنیی است 
رفک 
کسی کش بوی آن کل ۳ دما است ز کلرار بیشت او را قسراغ است 
مگر آن گل بد بستان شد که لاله رز شرم عارفش در کنج بباغ است 
چبرا روش نب‌اشد بسزم مستان که شبع روی بار اینجا چراغ است 
زغم باز آن گل رعنا کرا کشت ؛ که غری خون دگر مزقار زاغ است 
به کشتن هم مُو رتم ز داغش هنورم در کفی صد گونه داغ است 
کل مقصود حون دز حان اهلي است جه سر گردان صبا در با و داع است 
۳۴۳ 
عمرم همه با صوت نی و جنگ بسررفت ور سپلی عشق آ مه از گوش بدر 
من سوحنم ارعشق و ترا هیچ خر ایست. ور نالمن در همه و رقت 
این سیل‌سرنك آخرم‌ازشف چنان کرد کزدیده یکیفعاره بمدخونجگر رة 
هث‌دار که بس مرغ جگر سوخته ازاه افروخت چراغ گل و برباد سحر رقت 
بر گر ی اهلی حه ر ند خنده که‌مسکن دیگ دلش از آنش شوق تو بسر رفت 
وگن 
به رهرجشم دهی <ان ودل فرحیالداست جددلبری‌تو کهزهراز کف‌توتر پالد است 
جه شد که حامةٌ پوسف شد اززلیخا حاله هنوز حان زلبخا زدست او حاك است 
مباش همدم‌هرخس کز اوبودجان‌بشی حبات خضر کز آلایش جنان با است 
فر شندمحر #دل نمست دبوره‌جه سگ‌است جو گل‌مجال ندارد حهحای‌خاشاك است 
کرت هوای بلندبست میل پستی کن که پای خاك نشینان براوج افلاك است 
درین جمن حه گل جشم بستدیی اهلی ان حم کت غم ین که دردل حاك است 


نز لیات -۳- 


۳+۵ 
غیت بری مک ن که نبان ازتو کشته‌است دبوی که عیب خود پشناسد فرشته است 
از باغ بخت سبزه عیشش کجا دمد عاشق که غیر خار ملامت نکثنه است 
گر س نهم پپای سکت عیب من هکن .تا حکم حق چه بر سر مردم نوشته است 
اصح مده زعشق بنان توبام که جرخ خالء مرا ز عشق نکویان سرشته است 
سر رش امد بدستم کی افکند چرخ فاك که رشن بختم نرشته است 
اهلی اگر حه رحت عدم از درت بیست دل را بیاد کار در آن کوی هشنه است 
۳۹ ۱ 
چون‌غنچ» صددل پا »تداب زا کشردنمشکل است این بر یشان‌خاطریمجموع بودنمشکلاست 
ازغیز؛ چشم خوشت نتوان که دل با آورم ‏ دل‌صیدشاهین‌چون‌شودبازشر بودنهشکل‌است 
پیش شهیدان غمت من چون بگویم عاشقم درزمرة اهل‌هنرخود را ستودن مشکل‌است 
همسایهام گو ید که کس هسايةٌ عاشق مباد ‏ بس کزقنانم‌خاق‌را شبپا نمنودن مشکل‌است 
اهلی ۰ تودرمه‌نی‌فز | صمورت بحال+ودبپل _ تن‌کاستن آسان‌بودجان رانزودن مشکلاست 
۳۷ 
کدورن ّ هجرن بث نگاه برفت حمال کعد حو دیدم سار راه‌پرفت 
ره آستان تو حندان بسحده سودم رخ که‌سوده کشت رو نقش‌سجده گاهبرفت 
خوشم که طاعنم از مجدهٌ درت افزود .. دریغ » باقی عمرم که دز کنادبرفت 
عزیز مصر وصال است یوسف دل باز ‏ ز خاطرش غم چاه از غرور جا‌برفت 
نوای مرع سحر تا خبر ز عشق توداد ‏ صفای ورد سحرگه ز خانفا‌برفت 
بصد امید نگه داشتم ولی آن هم دریغ و درد که با صد دریغ و آهپرفت 
چه طعن نامه سیاهی است برمنت اهلی ‏ مگر گناه نو از ناما سساه‌برفت 
۳۰۸ 
از عا م جان آنچه بما فیض رسان است حسن‌حوشو آوازخوثٌ ش خوش نهسان‌است 


حسبل دل من زاهد و صوئی تنوآنند سیمر غ من آزاده ز دام مگسان است ] 


۱۳۹۵ 


۱۳۰۰ 


۱۳۰۵ 


۱۳۹۰ 


۱۳۱۵ 


۱۳۰ 


۱۳۲۵ 


۱۳۳. 


۳ دیوان اهلی شیر ازی 


ببدرد که از رحم محبت نش آ که درد دل عشاق حه داند که چه سان است 
عاشق طلبش جاشنی غم بود از دوست گروصل‌هوس میکند از بوالپوسان‌است 
در کو ی حرد هیچکسان منگر عنشید صدشکر کهاهلی نهاز آن‌میچکسان‌است 
۳۹ 
یادا گرمیکشدت‌دل‌بنهایدل گلهچیست ؟ غبرتسلیم و رناجازه درین مسئله چیست 
خرد سالي که هنوز آبله نشناخته است او حه داند که درون دل ما آبله جیست 
ند جانم همه در قافلةٌ اهل وفاست رهزن‌عتلجه داند کهدراین‌فافله حیست 
بیش مرغان جمن تخت سلیمان بادست نازش ازافس زر هدهد کم‌حوصله جیست 
همرهان در حرم کعباٌ مقمود شدند ‏ ماندن اهلی بیچاره‌درینمرحله چیست 
۳۹۹ 
گنج‌قارون‌بزمن‌رفت وملامت‌بافی است عشق گنجی‌است که‌ناروزفیامت‌باقی‌است 
بیش تابوت من ای نخل خرامان بگذد که هنوزم هوس این‌قدوقامت باقی‌است 
هر که دربای سکّت کشنه نشدروزوسال ‏ گرحه‌جان‌دادبه‌هجر توغرامت باقی‌است 
گر کشندت بملامت نکنی توبه ز عشق سخن من بذنو ورنه ملامت باقی‌است 
من سگ کوی مفانم که درین‌قحط کرم نمست جز میکده حا یی که کرامت‌باقراست 
اهلی از سر بگذر یا بکناری بنشن گرنبی‌مرد بلا کنج سلامت باقی‌است 
۳۱ 
من که‌چون‌شممزداغ توسدم روشنی‌است گر بگريم ز غمت غابت تردامنی‌است 
ش جراغ غم دل از در دلپا طلینل ورنا محمود حکارش به در گلخنی‌است 
اين‌چهسحرست که آن آهوی‌صیدافکن تو خودپخوان‌است دصدش:مزهبسیدافکنی‌است 
آفشابی توو کس دا نبود تان نظر ‏ مگر آن کس که‌جو آیینه‌دلش آهنی‌است 
ای ز جان پالیتر آن لمل میآ لودبنوش ‏ کز کمینگه دلم وسوسه در ره نی‌است 
همه کس درد دل خود رد طبیبان گفتند قصه درد دل ماست که نا گفتنی‌است 


اهای ازرحمزقیب است زر حمت محر وم عایت دوستسی مدعیان دشمبیاست 


غر لیات 


م۵ 


۳ 


نوروز من ازطلعت جون ماه توعیداست 
پیش آر قدح‌ساقی و بردار سر خم 
در صبد گه عشق به فتر ال هدند 
اد که نو خود رحم کنی ور نه جهانی 
چون غنچه دلم فساش کند روز قيامت 
فرهاد که جان داد به تلی پی شیرین 
تنهپا نکشد داغ ملامت دل اهلی 


نورور بدین طلعت قیروز که د بدست؟ 
بگشای در عیش که دست نو کلیداست 
هر صید که در خون دل خود نطبیدست 
سودای تو پختند و بجائی نرسیدست 
زان حامه که بوشیده زدست تودریدست 
يك ذر ه ازین حاشنی ما نجشیده‌است 
کس نیست؟ ازعشق توداغی نکشیدهاست 


۳۳ 


, گر به دل‌برو لب‌همچو غنچه‌خندان اس 
بجز شکستگی عشسق تندرستی نیست 
پر خمی ز دو زلف توعلمی دلپات 
ر باد له عبار بلاست در ره خلسق 
نهفته باش ز مردم که خلق دیو رهند 
گذشت از سر عالم چو نله اهلی ليك 


جو گل‌شکفنداماز گر یه‌خندهازان است 
۳ که تجر به کردیم و درد درمان است 
دو عالم است پرپشان گراوپریشان است 
خوشا سری که بشکر تو در گریبان است 
فرشته اوست که درجشم خلقدپان است 
هنوز دوست عبار عمش بدامان است 


۳۴ 


گر کوه تحمل کسی از بار ستم نیست 
پیشت فلث‌از پارعمت حم‌شده جون‌ماست 
پیش تو وجود و عدم ما چه تفصاوت 
پروانه | گر سوخت بر او شمع بگرید 
جان بند؛ُ ساقی که دهد می بتواضم 
هر زخم غمی مرهم لطفی ز پی اوست 
اهلی بجز این کز تو بشد پای بز نجير 


درعشق تو ثابت قدم آن‌ست قدنست 
در دور تو آزاده کس از بار سم نیست 
در کوی‌بنان نیست‌وجودی کدعدم نیست 
آن شمع نگاهش بمن سوخته هم نیست 
در مشرب ما هیچ به از خلق‌و کرم نست 
دل بد مکن از زهر غم یار که غم نیست 
مچش دگرازدوتمودات وک یت 


۳۵ 


سکون خاطرمن بی تو سروقامت نیست 


جو باد يك نفسم پی تو اسقامت‌نیست 


۱۳۳۵ 


۱۳:۰ 


۱۳۶۵ 


۱۳۵۰ 


۱۳۵۵ 


۱۳۹۰ 


۱۳۹۵ 


۱۳۷۰ 


۱۳۷۵ 


ما شمه و را 


تست 


دا جر م6 عسق اگر من سز ای سوحامم 
بحان دوست 5 گر ند هز ار سرد بود 


ند 
خرابه که حا: ر مارم است غود 


دار 1 


ردان < 
جد دینت ائن است 


زد ذمت در حد کیشی 
ر بر مبکده ۳ ۰ 


۳ ای جم 
طلب 2 دور دی 


دیوا ن اهلی شم ازی 


تو حود بسور مر! حاحت فیامت‌دیست 
از وشیوه یکی حون توسروقامت‌یست 
بسن ۳۳ مت ره سالامث نیست 
که چشم همست تواز کشتنش ندامت‌نیست 
کاشیخ‌سومعدراهر گزاین کرامتبست 


۳۹ 


و ما ۰ 1 : 
گر نیع‌توحو اهدسروجا ۹ ززاعاست 


حون دای بو سم دود 4 آ۱ لد تیوه کت 
مر 
من بحقارت دل ما را کد بر رت 


رن گوی‌فاك دل که بجو گان توافناد 


ت‌ 


را سلطرت وسل جه جای دگران | 


<ان بیش توحون‌خاد بودس جهمنا عاست 
کاش زلبم شعله زنان وفت وداع است 
گر ذره بود ذره خورشید شعاع است 
زان روی له در مدرسدعقل صدا است 
گوثی ز ازل نا ابدش وقت سماع 


اهای | گراین بح ثِ استن 


۳۷ 


۳ 
اسر عثق ترا میل گشت 2 کیداست 
چراع خاند هن ای بر دج حجوبت 
همم رم ۲ ۱ ۲ 
نگویمت کد د گر سینهام بداغ مسوز 
جو عجد ۳ دل ِ مي که لی لت او 

۶ ریس ؟ یمیت ۲ کد آن کل‌بکاست: نه صال 


لّ ۰ نت ۱ ۰ 
ره ول اه رسد سر و دو نان اهلي 


و گر بباع رود هم : دمی فراغ کجاست 
وگرنه خن دیوانه را چراغ کجاست 
من از خیال تو خالك رهم دماغ کجاست 
بفر خرن دلم باده در ایماغ کداست 
جو ره نداد بد بلبل مجال زاغ کیجاست 
۹ سای طوبی و سرد باغ کجاست 


۳۳4۸ 


سر 
زاجار عشق در حگر من شکسند است 
توحی که بسی بود در از نار بر همد 
است 


مس ِ ۲ ۰ 
هر حا 1 شیشد دل‌برحون عاشقی 


فوغای عشق بر در و با مش ز دیگران 


هر گل کد هست د ۳ رمن‌شکسند اس 
ودر من کته است 


هیرات ۳ مدست ِهِ 
آن سیکدل 1 من شکسته است 
0 ۰ 


. ی 
عم از میاه سر ون شستند است 


غز لیات ۹ 


من‌جون خمیده پشت‌نگردم کهدرفراق ‏ بار جو کوه او کمر من شکسته است 

دی خنده کرد آن‌بت و گفتاشکرفروش ‏ اینست کن لش شکر من شکسته است 

اهلی بشاخ وصل چو بلبل کجا رسم کزسنگک جوربال وبرمن شکسته است 
۳۹۹ 

بمردمی چو سگ یار کس بعالم نیست ‏ کسی که‌نیست سگ کوی‌یار آدم نیست 

گداختم ز تماشای روی او چکنم 

دوای زخم دلم جز لبش که میداند 

کستم از همه عالم بمپیرپار و جه سود 

ز بسکه خون جپانی برییعت دوری او . 

در آفتان رخش کم ذره‌بی اهلی است 
۳۰ 

گربه!دیدوجو گل ازخنده آن مهوش‌شکفت درخزان پپریم آخر بهاری خوش‌شکفت 

دل بخونریز من آن سروسپی را میکشد. غنچٌ بخت مرا آخر گلی دلکش‌شکفت 


ناز حش دیدم‌بمستی‌ها مار حسرن سوحت آه‌ازاین گلپا کزان ر <سارچون آش‌شگفت 


نظماره رخ خورشید کار شسم نیست ۱۳4۸۰ 
که سست عبد مرا عقد مپرمحکم نیست 
کجاست کزغم هجرش‌ففان‌وماتم نیست 


وی به‌پرومحبت ژ هیچکس کم نیست 


۱۳۸۵ 


4 ۳ ۲ ۲ ۳ ِ ۰ ۹ 
ازشدهلی دلش با آ نکه صددل‌پاره کرد تنگدل‌جون‌غنجهنبود پلکه عاشق»ءش‌شکفت 
۳۳ 


خوش‌در آدرخا نادلزانکه‌جانازخاندرفت ‏ کم کن‌این نا آشابی کر میان‌بیگا ندرفت ۱۳۸۰ 


خرم آن کزبپردل‌جان‌و جوا ني‌جله باخت 
شمع‌من‌سر تأفدم حسن استو لطف‌ومردمی 
بنج‌روزی‌ما نده. ازمیحا نهجون‌برون‌رود 
شازه کفت: اززلفاو تاب ی کذادنءشل است 
داناً خالت که بررخ‌دلفرپب افناده است 


حان من دریاب اهلیر اددین‌دیرخراب 


جون رلیبحادرطریق عاشقی مردانه رفت 
آتش خشمی کدبودش‌برسس پروانه رفت 
هر که او بنجاه سالش عمردرمیحا نه رفت 
حاللا حرف امیدی بر زبان شانه رفت 
ای بسا مرغ دلی کو برسراین داأنه رفت 


هر 


پیش‌از آن‌روزی۲»کوئی گاجاذینه برانهرفت 


۱۳۹۵ 


۱۰ 


۱:6۵ 


۱:۱۰ 


۱:۱۵ 


۲ 


دیوان اهلی شراری 


رزیل 


دل‌زغم تا کی کندفریاد «خامونی‌خوش اسن 
غیر سرمستان‌مدهوش ازجپان خوشدل نیند 
میرود آن شوخ وعاشق‌های وهویی‌میکند 
تا سیه بوشید از حط عارخش حالی شود 
پش‌آزین‌خوش‌بود آغوش‌پربرویان مرا 
روی همچون گل کا موی‌سفیدما کجا 
پیر گشنیاهلی ۰ ازبزم جوانان دور شو 


ساقیاجامی‌بده کزغوفراموشی‌خوش‌است 
عفل عقل‌در نمیا بد که‌مدهوشی خوش‌است 
بدن-.(طان خوش که مار اهم‌دچاووشی‌خوش است 
مردم‌چثم مرا زان تاسیه‌پوشی‌خوش‌است 
ایندمانم باسگخو بان‌هم آغونی‌خوض است 
ساده زویان‌ربپم‌بازی وس کوشی خوشامت 


درجوآنی باجو | نانمشق‌ومی‌نونی خوش است 


۳۳۳ 


دیوانٌ یار من و با کس نظرم نیسث 
من مست دل آ شفته‌ام آی همدم مشفق 
زخمی بود ازعشق بپرمو که مرا هست 
اي قبلاٌ حاحت زدرت رو بکه آرم ؛ 
تا خون جگر بود فرو ریخنم از چشم 
زاعد دهدم توبه که کار تو سلاح است 
اهای زجپان قسمت‌هر کس‌زروسيم‌است 


مشفول خوده وز همه عالم خبرم ثیست 
خارم مکش ازبای که‌پروای‌سرم نیست 
با آنهمه از عشق نکویان حذرم نیست 
رنبار مرانم که ازین در گذرم نیست 
رحمی‌بکن‌آمروز که ‌ درجگرم نبست 
بنداشت‌مگرخواحه که‌کارید گرم‌نیست 


این فسمت من بس که سیم وزرم نست 


۳۳۴ 


سرومن»صدخارمازدست‌تودربارفته است 
بعدازاین خواهد زصحر اسیل خو نآمدبشهر 
هیچکس راخاری ازدست‌غمت بریانرفت 
آفتان من | گر از روی زین گردد بلند 
کس بپوسف تنگرد از گرمی بازار تو 
خسروان را آرژویلعل شرین نو کشت 


درسر کوی‌بتان اهلي‌دلت گررفت روت 


دستمن گیرا زکرم جون پاپ از جارفته است 
بسکه‌خون دل‌زچشم ما بمحرارفتة است 
هر حه رفت‌اززخم‌پیدادتوبرما رفته است 
پست گرددکاز مه هرچند بالا رفته است 
پلکه‌چون‌یوسف‌هزاراینجا بسودارفتهاست 
کوهکن‌دروادی حسرت‌نه تنپارفته است 
صد هزارآن دینودلایحا بیغمارفته است 


غر لیات سپ 


۲۵ 
هر له‌عاشق ندچوشمع آزادهازدل درد کی‌امت ‏ ز ند گی‌داگرمیعشادت وم گدافدردگی‌است 
جو شدل از رك‌دیدنم گر صده‌زار آزرد گی‌است 
آخر کار گل سپراب هم پزمرد گی است 
مستی‌ورسوابی‌ماجون گل ازبی برد گی‌است 


من‌بآزارت حوشم‌جون مرهم‌دیدارهست 
گر ز پیری سبره پژمرده‌ام عیبم مکن 
دا غدل در برده‌دارد عنجه زان رسوا نشد 
گرشهید عذق‌شداهلی نگوتیمرده است 

۳۳۹ 


درحفیقتزند گی ابن‌است «نامش‌مردکی‌است 


گرم که دل ازباد وخ ررسندتوان داشت 
خود گوی که این طوطی دلسوخته‌تاجند 
بااینهمه تلخی نتوان ساخت که آخر 
سودا زده چون گوش کند پند خردمند 
ناصح همه حکمت بود اين پند تولیکن 
عهد تو و سوگند تو بسیار نباید 


اهلی زهوای تو کسش باز نیارد 


بی حان تن فررسوده نگهجندتوان داشت 
درحسرت آن لعل شکرخند توان داشت 
یکیو سدطمع‌زانلب حون‌فدتوان داشت 
ابن شیوه طمع هم زخردمندتوان داشت 
گرهوش‌بود گوش برین دنو ان داشت 
کاقر. بحد راحند بسو گند توان داشت 


سیمر خ ند مرغیست که در بندتو ان داشت 


۳۳۷ 
باز‌ازچشم آ نسوارسر کش‌خونخواره‌رفت شد عنان ازدست ودست از تاروکار ازجاده‌دفت 
اندك اندك میشه اژدل درد او ببرون به‌اشنگ_. چا کردم سینه تا دردم ز دل دکیارهرفت 
من نه تا از نی دل مروم در راه عفق هر که آمد درحبان‌دنال دل‌همو اره‌رفت 
حق مگر صبر ودلی بازم دهد کزهجراو آنبه بووازصروعفل‌ودین. . به .ارمرفت 
جون توام از حریداری یوسف دم ردن من که نقد هسنیم در کار ىث نظاره‌رفت 


۱+۰ 


۱:۵ 


۱:۳۰ 


نانودرجان آمدی‌صرودل ازتن‌رخت‌بست آشنا شد باتوجان و ازمیان بیکارمرفت ۱6۳0 


عاقت اهلی جومجنون ازغم آن‌نوغزال در. بیابان عدم با خاطر آوارد‌رفت 
۳۳۸ ۱ 
جانم در آتش ار ستم ماهباره است دل غرق<ون ودیده جران نظاره‌ا ست 


5 دیو ان اهلی شرازی 


دح نکرد سورت رن بکومکن یرجم آدمی ود نگ ریت 
در کوی عشق نام اجل کس نمی برد جائی که عشق‌هست احل‌هیجکاره‌ایست 
جر عاشقان که چشم به تقدیر کرده‌اند هر کس کههست‌دری‌فکریوجاره‌ایست 
در میحمی که 


اهلی سب سیاه و دوشن نمی شود هرچند در سرشلث توهر يكك ستاره‌ایست 


عبسی مریم سخن کند صدپیر سالخورده کم ار شیر جو اره‌ایست 


۳۳۹ 
چشم‌مسنت گر کشدهر ک شه خاقی همست گو شه گی اثراجهفم گر کار عالمدر هراست 
در وفا داری رخ زرد مرا بشناس تو زانکه | کسیر و فاسیار در عالم کم‌است 


کی‌زننهائی به‌ننگ آیم من مجنون صفت 
صبح دولت میدمد ساقی بده جام شراب 
هیچ بحری را نیارد عاشق گریان بچشم 
بیستون از پیش بردادد بیست عاقبت 


جام جم اهلی جهجوئی رو بدان‌خور شید کن 


جون‌خبال آهوی چشم نو بامن همدم‌است 
این دمازعا لمغنیمت‌دان کدعا لمبکدم‌است 
هفت دریا پیش سیل عشق‌مايك‌شن‌است 
هر که جون فرهاد در کار حبتمکم‌است 
کزفروغ روی‌آوهر دره‌یی جام جماست 


۳۳۰ 


گذشت دره‌وست عمرو يك نس بافی‌است 
هار عمرخزان گت و گل برفت ازباغ 
پسوخت با تو شکر لب رقیب روسیهم 
برفت صید مادم زییش جشم و هنوز 
ا گرچه دین و دل ار دست رفت عم نبود 


ا گرچه سوخت چوشمم وس نزداهلی 


هنور تأنفسی هست این هوس بافی‌است 
هنوز مغ مرا ناله در قفس بافی‌است 
شکر نماند مرا زحمت مکس بافی‌است 
هزار تبر ملامت زییش و پس بافی‌است 
پاپوس تو مارا چو دمترس بایاست 
هنوز طعنه باران همنقس بافی‌است 


۳۳۱ 


رقیب مانع دیدار بار من شده است 
بحون دیده و دل اعتی که پروددم 


تجب ستارٍ نحسی دجار من شده‌است 
بلای حان من وروز کار من شده‌است 
حر اجو گوهر اشثاز کنارمن شده‌است 


فزلیت 


امست : مو و میم نم 


کسی که ازغم عشق تو عبب من میگرد 


بیار باده و بی اختارم از می کن 
از آن خوشم که‌چواهلی: ببادشدخا کم 


۷۱ 


جودید روی تر | شرمسار من شده‌است 
حرا که کار من ازاختار من شده‌است 


که‌پارش آینه‌ساف ازفبار من شده‌است 


۳۳ 


حسن تو گرچهباهمه کس درتجلی‌است 
خااد ره از فروغ تو ای آفتا حسن 
عیسی دهد بمرده ز گفتار جان ولی 
حال من وسکت زعنایت گذشته است 
اهلی زاهل دولت اگر بر کناره ماند 


با دیگران بسورت و بام بمعنی‌است 
هرذره را به حشمة خورشیددعوی‌است 
مسکین کس ی که کشته گفتار عیسی‌است 
احوال ماحکایت مجنون و لیلی‌است 
دولت همن بسش که نه‌ازاهل‌دنیی‌است 


۳۳۳ 


باحوش نفسی می‌خورا گر ماهوشی نبست 


ژاهد منشن دز صب میخانه که ابیحا 
تلخ است مذاق غم و این جاشنی زهر 
هرجندفلك کینه کش از تلخی‌م گثاست 


ازسینة صد حاك و سفای دل اهلی 


آوازخوشی باری! گرحسن‌خوشی‌نیست 
در آینه مورتگر جن و حبفی نیست 
رندی است هن کاز بدستار کشی‌نیست 
حزمن که‌شناسد کهجو من‌زهر چثشی‌نیست 
هر گز بر از زهرغمت کینه کشی‌نیست 


پیداست که در آینداش هیچ‌غنی‌نیست 


۳۳۴ 


گسرعنا| گرچم وجراغ کلشن‌است 
حاحت گفتن ندارد حال‌من‌ای‌شمع حسن 
دست‌جون‌درخون من‌داردا گر بادیگری 
آتشغم ساقیا ننشاند الا آب می 
جیب آن گل دازد از سر آهن بوست‌نشان 
حال سوز دوستان ای شمع میدانی ولی 


نکلاهای بهجور ازدامن آن گل‌چو ار 


لاله‌یی کزخون دل داردنشان‌جشم»ن‌است 
قصهٌ جانسوزی پروانه حرفی روشن‌است 
دست در گر دن کندخو ن‌منش‌در گردن‌است 
رحم کن ای| بررمت کانشم‌درخرهن‌است 
گرنه کوری ایسرادراین‌مان ی راهن‌است 
من‌از آن‌سو رم کهچشمت بر ز بأن‌دشه‌ن‌است 


هر کجا خو اهدشدندست‌منش در دامن‌است 


۱2۹۰ 


۱:۹۵ 


۱۹۷۰ 


۱:۷۵ 


۱:۸۰ 


۱:4۵ 


۱۳۹۰ 


۱2۹۵ 


جپان جوان زبپار وخزان‌بری ماست 
تومست عیش و فقبرآن غبار عم دارند 
وصال چشمه حورشید سایه تابش نیست 
| گرجو در ه دلیریم پیشت ای‌خورشید 
خلاص ما ز اسری ماد تابه اد 


سخن زومف جوانان دلپذیر مگوی 


۱ غم از حقری ما نیست ذره‌وس اهلي 


دیوان اهلی شب ازی 


۳۳۵ 


کنون‌بساغر میوقت دستگیری ماست 
ترا چه‌غم زغبار غم و قفیری ماست 
مگ کمدوریازآن حبات‌سری ماست 
هم از حمایت مپر تواین دلری ماست 
| گرمراد توای دوست دراسری ماست 
گرمراد توناصح سخن پذیری ماست 
که آفتاب‌در آن کو بصد حقری ماست 


۳ 

پکوی‌عشق کنطوفان‌نوحاز آن‌وادی‌ات 
علام همت آن که پند عشق است 
حکاینی که سبا میکند ز وعدهُ وصل 


هرارساله غم از بپريكث نقس شادی است 
که سرو_پاهمه همت غلام آزادی است 
پسی‌خوش‌است ولیکن‌حکایت‌بادی است 
زیر میکده جو آن خضر اگر خواهی ‏ زخانقا‌جه‌خواهی؟ کهدیو ره‌هادی است 
خراب کردغمم خانه تن وغم نیست کهاین‌خرابی‌تن موجب دلآبادی است 
تفافل توکند سید خویش اهلي را نگاه کردن دزدیده عین صیادی است 
۳۳۷ 
ازلطف؛ گرچه باسگ خویشت:ب خون‌است من کیستم که‌باتونشينم ادی خوش‌است 
گ کم وسال تو نتوان بسمی یافت "ننشینمازطلب کهدرینده‌طلب خوش‌است 
گر بر توخوش بود غم و اندوه عاشقی - ورنیبپر کههست‌نشاطوطرب‌خوش‌است ‏ 
من‌منع صوفی از می و شاهد نمیکنم بالعل یار ساغر می لب بلب‌خوش‌است 
صاحب خرد خمار بلاسال ومه کید اهلی کههمست عشق بودروزوشبغوش‌است 
۳۳ 
شمع رخساربتان خانه زبنیاد بسوخت هر که راچشم برین طایفه افتادبسوخت 


شرر تبث فرهاد دلیلست بر آن ‏ کهدل‌سنگ‌هم ازحسرت فرهادبسوخت 


غزلیات سرت 


مردعشق آن‌ژن‌هندوست گه‌در کیش‌وفا ز نده‌حو نشممدر آتش‌شدو آزادبسوخت 
ازتف خون دلم خنجر او سرخ شدست ‏ یاز سوز جگر من دل فولادسوخت 
عاقت اهلي دلسوخته جون صیداسر آنچنان مردکه بروی دل‌صیادبسوخت 
۱ ۳۳۹ 
وادی مچنون و شان ؛ عالم آزادی است ازهمهغ‌رسته‌استهر که درین‌وادی است 
مرد ره عشق را از غم و شادی چه فکر مرد نیی گر ترا فکر غم و شادی است 
بمی‌همچون چراغ طلمت غم لك نیست گم نشود هر کرا پیر مغان هادی است 
نت موی ترا بباد بسبل چسو کرد هیچ پریشان مشو کاین سن بادی است 
گو بنشین و مبر سعی ره کعبه هیچ هر که ز کم همتی درغم بی زادی است 
اهلي » | گر چشم یار خانه مردم کند وای بر آن خانه‌یی کش دلآبادی است 
بارش 
بسکه هرجا صفت خون دل آشامی‌ماست در همه معر که بی قصهٌ بد نسامی ماست 
جام می زهر شود در دل‌ما بی لب تو زهرخوردن‌ب‌ازین جام م ی آشامی مامت 
ما که افروخته‌ايم آتش دل شمع صفت هر چه آید بس ما همه از خامی ماست 
حون سرانجام بدو نيك بجزم‌دن نیست کشته درعشق شدن نیزسرانجامی ماست 
عاقبت جان تو اهامي ز کف ساقی عشق گر بکامي رسد از دولت ناکامی ماست 
۳۴۱ 
تا گوشه چشمی بمن آن سیم تن انداخت خوبان جهان راهمه ازچشم من انداخت 
آن‌نر کس مستانه جوبر گل‌نظر افکند ‏ خون درجگر لاله خونن کفن انداخت 
آزاده بر آمد ز نسم باد خزان سرو زان سایه که او برسرسروجمن انداخت 
گر تا ابد از کوه دمد لاله عجب نیست زان‌خون که‌فلك‌درجگر بومکن انداخت 
آن‌دل‌شکن ازعموه‌شکست دل‌ماخواست بر زلف دلاویز از آنرو شکن انداخت 
ازخون دل آن‌میل که‌چش ازغ اوریخت طوفان بلا بود که در انجمن انداخت 
طوطی که شکر خند؛ او دید جو اهلی _ سرمست‌جنان‌شد که‌شکرازدهن انداخت 


۱0.۰ 


۱0۰۵ 


۱6۹۰ 


۱6۱۹۵ 


۱0۰ 


۱۵۹ 


۱6۳۰ 


۱6۳۵ 


«صج«پ۰پ«پب«بصبپصپصپصجب۰ب۰ دح ربب ۳( 


۳۳ 
قدطو بی واب کوثر و حود حور س‌شت است پارت مت است آدمی‌است ین چه,چشت است 


د انش موسی 
س دود با حول نو حیز 


صر بسرق مجیت نو 
آن لعل روان بد 
بش رنه وب کم نمکی‌نیست 
خشت سرخم بس بودم بالش ز 
این نیزهم از طنیت پالك است 


ی که اهلی 


گرازس‌طورست و گراز کنج کنشت اد 


با جشمه پی که روان از لب کشت است 


حت . بان چکنم من که سرملایق خشت است 


امیخثه با مپر تو ای حوز سرشت است 


وزن 


جنن که تشنه‌بحون لعل پار بی‌سب است 
من از آدب شمار» سک درت خود را 


اگرجه خالد شدم رخ‌متای ای خورشید 


به مجلسی که بود صد هزار دل برخون 
ر استحوان حه عج دز رطب کزوما را 


فکند ازآن سچنت شور در عجم اهلی » 


هلال ما عجبی نیست زندگی عجب است 
که آدمش نشمار ندهر که پی ادب است 
کهذر . ذره غبارم هنوز در طلب است 
چه جای ساغر عيش و باه ارب است 
بجای مغزرییکان در استخوان رطب است 
که جاشنی حدیث تو از شه عرن است 


۳۳۴ 


خونم به تیغ جورنو در گردن خودست 
مستانه سره ناز تو ره مرود مگر 

ره تو هر ک بسوزن کشد ز ز یا 
ی دوست کیست که فربادرس‌شود 
هر گز نار بد حرمن عسالم : کند 


هر کس کهباتو دوست بوددشمن خودست 
سر مست حلوه‌های خر آمیدن‌خودست 
همچون مسیح خار ره ورن طودت 
ما را که کار دل همه در گردن‌خودست 


اهلی کدخوشه‌جینی اش از ۰ جر‌هر ن‌حودست 


۳۳ 


آن بت که قسله دل عشاق روی اوست 
ای دل چراغ دیده ناريك بر فروز 


هرحا که هست رزوی دل ماسوی اوست 


نا حانه روش از اثر شمع روی اوست 


۰ من خال کوی او فروشم باب خضر سرجشمه حیات هم از خاك کوی اوست 


غر لیات -۷۵- 


جون هر که هست آرژوئی دازدازحبان دل را ک جیست گرش آرزوی اوست 

بی روی وموی اونه‌شم خوش نه رورهم جون روزوش مر اددلم‌روی‌وموی آوست 

پعقوب نور دیده دهد بوی یوسفش ‏ وین نور دیده زندگی ما پبوی آوست 

اهلی حیات وصل کند حستجو جوخضر مقصود ازین‌حیات همن‌جستجوی اوست 
۳۳۹ 


ه از طرب هوس گت با غم افتادست 
جه تیره است شیم بسا وجود آتش دل 
هلال خود طلبم من که می‌خورم بی تو 
حولاله بر سر راهت فناده‌ام بنگر 
بکوی او همه جا لاله زار شد اهلی 


هواي نو گل خود در دماغم افتادست 
مگر که چشم بدی پر چراغم افتادست 
گمان مبر که نظر بر فراغم افتادست 
که هوش رفته و از کف ایاغم افتادست 
ز بسکه پثب خونین ز داغم افتادست 


۳۳۷ 


مارا هوای عرش ازین استانه نیست 


این‌بوی جانفرای که از گل‌دمد مگر 


ما درد دوست پیش حکیمان نمی ارم 


اهلی ۳ بکعنه سا در حریم عشق 


ماو شراب کپنه که پار قدیم ماست 
حقا که آستان تو عرش عم ماست 
بوی حوش غراله عس شمیم مأست 
سافی ببار می که مسیح و حکیم ماست 
کز کد آنچه مي‌دللبی جر جر بم ماست 


۳۳۸ 


گر جو کلدر کف‌ماجا #می‌صبتگهی‌است 
ببرحان هر که دم از بی گنهی زد بکنش 
بادشاهان همه شب دای درت مبدار ند 
ایکه در بند بنانی ز حفا داد مزن 


آه مستان خرابات خدا رد نکند 


سر خ‌رویند جوگل اهلی آزین باع‌همد 


آنپم از سای اقبال نو ای سرو سهی‌است 
جه ناه بنراز دعوی این‌بی گنپی‌است 
پاسانی بسر کوی بان پادشهی‌است 
زانکه رسم‌ورهاپنطا یقه بی‌دسم ورهي‌است 
بلکه مقبول تر از زمزماً خانفپی‌است 


بلیل سو حنّد از یعت حجودش روسیپی‌است 


۱۵2۵ 


۱6 ۰ 


۱60۵ 


۱0۰ 


۱۵۵ 


۱:۷۵ 


۱9/۸۰ 


۷ دیوان اهلی شبرازی 


۳۹ 
ذر مجون خورشید کرددطالعولامعخوش‌است ‏ آفتاب‌پخت من‌لامع نشد طالع‌خوشاست 
میز ند تیم آفتان من که مبرم یش او گر شفاعتخواه بوددرمیان‌ما نم خوش‌است 
مپرسد گاهی بسمع محرمان حالم ولی ‏ حالمچنون‌را! گرلیلی‌بودامم خوش‌است 
سایام برس‌سگش‌همچون همامی‌افکند گر بمشتی استخوان‌من‌شودفا نمخوش‌است 
ناخوشیهائی کسا ازطلمت هجران کنيم گاه کاهی‌برق‌وصل ی کرشودلامع خوش‌است 
دوش دیدم اهلی آنمه همنشین در واقعه گر بخواباین‌تم همواقی‌شودو قع خوش‌است 

۳0۰ 


آنشع که‌پروا ن‌صفت‌بال وپرم سوخت 
جر صورت او در نظ.رم هیچ نیساید 
از عبرت اعبار چراغ دل و جان مرد 
ای شمع شب افروز که ما ندی زنظردور 
در جان منی هجرو وصالم جه تفاون 
من بودم وچشمی تر از ایام ولبی خشاث 
گویند که اهلی بخبر باش‌از آن شمم 


هر گاه که در حاطر م ید جر م#سوحت 
کزيك نگه آن‌مه, دوجهان‌در نظسوض 
کردازرخ‌خودز نده وفیرتد گرم‌سوخت 
باز آی که بی روی تو آه سحرمسوخت 
مشتاقی حرف لب همچون شکرمسوخت 
در خرمن أ تش ردی وخشكوترمسوخت 
تا چشم زدم برق بلا بی‌خبرم سوخت 


۳۵۱ 


هر چند عمی همچو عم بی ددمی نیست 
مردم زخمار غم و جامم ندهد پار 
پا حکم ازل مانع عاشق نتوان شد 
آن کز ستم خط تو دبدیم مگر باد 
صورتگر چین سورت زیبا چه نم اید 
گرجام جم آیینه صفت عیب‌نما کشت 
بازی تخوری اهلی از ایام که هر گز 


آنرا که بود گنج غمت هیچ غمی‌نیست 
در ثر گس او شیوه صاحب کرمی‌نیست 
ای‌خو اجه‌بروحاجت‌این بو الحکمی نیست 
در گوش توگوبد که حکایت‌فلمی‌نیست 
دل بردن عشاق بزیبا صنمی‌نیست 
هر آینه یی را صفت جام جمی‌نیست 
در دور فك شیوه صاحب قدمي‌نیست 


۳۵ 


درحت وادی ایمن ببور عشق کسی است 


| گر ه‌عشق‌بودهر جههست‌خاروشیاست 


غزلیات 


چو مبح همنئس مپر افتایی باش 
خراب سیمبری باش و گنج زر بگذار 
دلی که عاشُق شمعی بود جو پروانه 


کسی چو خضر باب یقا رس اهلی 


مزن‌به‌هرزه تفس زانکهزند کی نفسی‌است 
که در خرابة عالم آزین متاع بسی‌است 
| گر نسوخت‌نهعاشق‌بود که بوالهوس‌است 


۱ ۳۵۴۳ 
حان دادن از وفا هثر کوهکن بس است حاجت‌بقصه‌نیست همن‌یکسخن بس است 


ساقی رواج مدرسه و حانته شکست 
نا زنده‌ام پلاس سگت پیرهن کنم 
بوی گل وصال کجا مرس بمن 
من کشت توام جکنم معجن مسیح 
ما را بس این که در سرسروتو رفت دل 
اهلي اگر حکایت مجنون زیاد رفت 


درصد هزار بتکده يكبت‌شکن بس است 
چون میرم از غم توهمینم کفن بس است 
بکشا قبا ک‌نکیت ازین‌بیرهن پس آست 
حرفی‌بگو کهيك‌سخنمزان‌دهن بس اسث 
معراج بلبلان سر سرو چمن بس است 
حرفی ز داستان تو در آنجمن بس است 


۳۵۴ 


چشم تود گر دد پی صید دل وجان است 
گرداشت‌بریجون توا لی‌جه‌نبان‌داشت 
حال دل بیچاره مگر جان بتو گوید 
بوی تو نشان میدهدم ال پر درد 
مرهم بنهم بر دل وزخهم مزن از طعن 
گیرم بت چین جان دهد آرایش حسنش 
می بارد ازین مغسچگان طرفه غزألی 


صیادیت از دیدن دزدیده عبان است 
بیداست که از شرم حمال تو نبان است 
ا دوست حکایت نه سرو کار زبان است 
هر ناله که از درد بر آید به نشمان است 
کین‌زخمزبان سخت‌تراززخم سنان است 
من کشتة آن ساده رخم کافت حان است 
اینست درین مردم راهلی‌سگ آن است 


۳۵۵ 


بری خزان تاره بپار حواني است 
ایباقی صبوح که چون آفتاب سبح 
جامی ببخش و چپرژ ما لاله رنگ کن 


وقت شباب خوش که گل‌زندگانی است 
خارو گل از فروغ رخت ارغوانی است 
کاندر بپار عمر رخ ما خزاني است 


۱۵۸۵ 


۱0۹۰ 


۱۵۹۵ 


۱۰۰ 


۱۹۰۵ 


۱۹۰ 


رک 


جام شراب و کنج خرابات و وصل یار 
پیش می صبوحی رندآن و خواب امن 
آن‌مدعی‌است کز بی‌شپرت‌چوبرق «وخت 
اهلی: نشان از آن خط لب میدهی‌مگر 


دیوان اهلی شبرازی 


عیش نبان مگوی که گنج نپانی است 

شاهی و پاسانی لشگر شبانی است 
خرم کسی که سوختة بی نثانی است 
با طوطیان غیب ترا هم زبانی است 


۳۹۹ 


حیانی با رخ خوی کرد؛ اوست 
من از بالای او دارم شکابت 
جرأغ راهد ازعشق ار نیفروخت 
بر افکن پرده ای‌باد از رخ گل 
سکش دا گرشوم قربان جه‌منت 


جوبی آزار نتوان در حبان زیست 


رقیب از جون دل بی برد آخر 


که صد خترومسیحا رده اوست 
که در عالم بلا آورد اوست 
نه از عشق از دل افسرده اوست 
که گنج حسن زير برده آوست 
که مفز استخوان پروردةٌ اوست 
خوشا دلخته‌یی کازردء اوست 
که هی سیدییکان‌حوردهُ آوست 


ری 


تشر یف کرامت ! گر از لطف البی است 


۱۰ گرنامه سفیدی سبش توبه ز عشق است 


۱۳۰ 


مستی که ذوق رندی و بیجار گی نیافت 


در دعوی خونم | رت غمزه گواه است 
در وصفب حمالت که نبایت نىدیرد 
عاشق که ز طوفان بلا روی ناب 


اهلی نکُرد نور د گرهردم از آن رخ 


پشمینة مارا چه کم از اطلس شاهی است 
این نامه سفیدی نود نامه سیاهی است 
خون‌جگراز گریه که‌برچهرةکاصی است 
من‌راضیام) پشو خجدحاحت بکواهی است 
هر جند که گویند سخن نا متناهی است 
یونس‌صفتش کشتی نوح‌ازدل ماهی است 
آن رخ مگر آیین انوار الهی است 


۳۵۸ 


آن‌گل کجا گناد رخ خویش ای پری 


راه عدم گرفت دلم 51 مقام غم 
ای پرق گاه گاه وسالت مرا پسوخت 


مسبي نکرد و لذت مبخوار گی نیافت 
کانجا هزار همچو تو نظارگی نیافت 
آزادگی جر ار ره آوارگی تبافت 
خوش آنکه گر نیافت بیکبار کی نیافت 


فزلیات 


۷۵ 


الی که جان فدای سر دوستان کند ‏ کسرا بد از سگ تو بغمخوارگی نبافت ۱۹۲۵ 
۲۵۹ 


نا خورده می زنر گس اودل حمار بافت 
میکرد شمع از آتش دل بی فراز سعی 
آنرا جومن رواست که گشت جمن کند 
من در حقیرم و آن آفتان حسن 
جندان ز مپر او لك رفت دود دل 
با انس آن غزال کنار از جهان گرفت 


ا چیده يا گل ازمزه‌صد زخم‌خار یافت 
بعد از هزار سعی بکشتن فرار پافت 
کرخارو گل مشام دلش بوی بار بافت 
هرجا نظر فکند چو من صد هزار یافت 


.ایین جمال باخر غبار یافت 


مجنون که آرزوی دل اندر کنار پافت 
اهلي نمی هم از مره اشکبار یافت 


۳۹۰ 


نا پر گل توسئبل پر خم دمیده است 
تمیح است وحامه حالدزدی درم صیوح 
حور وفرشته را | گر از جان سشتهند 


در حیر تم زمپر خطت از دل رقیت 
اهلی دربن جمن مشو از جار عم ملول 


بوی بهشت در همه غالم دمیده است 
صبحی حنن زر جیب فلاث کم دمیده است 
بوی محبت از گل آدم دمیده است 
کر سنگ خاره سزم خرم دمیده است 
زانرو که خارو گل‌همه‌باهم دمیده است 


۳ 


امید خلق باقبال و دولت خویش است 
اسر محنت عشق از هوای راحت وصل 
چه غم ز داغ محبت چو شمع عاشق را 
دلی غمین نگذارد به بیش و کم ساقی 
بزیربای خسان سرمنه جوسبزه که‌سرو 
هزار سال اگرت مپر مینماید جرخ 
س بپشت ندارد ز کنجغم اهلی 


امید ما بغم ودرد وحسرت حوش است 
گرش ثبات قدم در مشقت خویش است 
غمراو خورد که نهراشی بقسمت‌خویش است 
بلند قدریش از قدر و همت خویش است 
مباش ره که دربند فرصت خویش است 
بپشت زنده‌دلان کنج‌خلوت خویش است 


۳ 


شش دل بیر خوبا نم ز دست افناده اس 
سیشه دن بر جو با م از دست ده است 


کاردل!زدست‌خو بان‌درشکست افناده است 


۱3۳۰ 


۱۳۵ 


۱۹:۰ 


۱۹۶ 


.۱۹6 کی‌نهم‌جا‌می‌از کف‌جون‌دهم آسان‌زست 
جز سر زلف تو صید خاطر اهلی نکرد 


۱۹۵۵ 


۱۹۹۰ 


۱۹۹۵ 


مه مت دیوان اهلی شرازی 


در کلستان جالت زان دوجشم می‌پرست 


۲ نبال فامتّت جون سايه‌اي سرو سپی 


او که در عشق ازغم دین‌بندعاشق‌میدهد 


نیست‌ماراغم که دین‌ودل فاد ازدست ما 


کفری‌خو تخواره‌ررهی گوشه‌مست‌افتاده است 
سربلندی‌جون کندوبی که پست‌افتاده است 
گوغم خودخورکه عاشق بت‌پرست فتاده است 
می‌بده‌سافیکها کنون‌رچه هست افتاده است 
گوهری کر حشمٌخضر مبدست‌افتاه‌است 


این چنین صیدی‌کسیرا کمبه شمت افتاده است 


۳۳ 
توپیش چشم‌منی‌چشم‌من بر آب ازچیست جودل‌بوصل‌تو آسود اضطراباز چیست 
ر شوق ان لب میگون دلم کیان بود نو آتشم زده‌بی‌ور نه دل کبان از حیست 


گرفت جاثنبی از لب تو ساغر مي 
عم از حساب قيامت مگر نداری تو 
جو آفتان برت کم ز ذره جا کست 


چوگنج حمن‌شدی‌حالدل‌خراب‌پرس 


حدیث حسن بتان گر نمبکنی اهلی 


و گرنه بپشی خلق در شراب از جیست 
و گرنه بامنت این‌طم‌پی‌حساب از چیست 
بخا کیان درت نار آفتان از حجپست 
توخودییین که دل‌زارما خراب از چیست 
بکنج صومعه فرباد شیخ وشای از چیست 


۳۹۴ 


چو منع غبر مجالم در آشنائی نبست 
گذشتم ازغم آن گل زرشك غیر ولی 
دلا ز صحبت خویان کناره کن ز اول 
خوشم چو بلبل مسکن بخارغع ای‌گل 
ز آشنائی و یاری بلا کشد اهلی 


ز آشنایی او چاره جز جدائی نیست 
ر حار حار دل از غیرتم رهائی نیست 
که آخرش بجزازجوروبیوفائی نیست 
ز بسکه بر گ وصام زبینوائینپست 
خوشاکیکه بکس‌هیچش آشنائی نیست 


۳۹۵ 


رفتی و نقش روی تو از چشم تر نرفت 
خاری که از ره تو پپای دلم خلید 
کارم بجان رسید ز زخم زبان خلق 
هر گز بس‌نرفت شب یکزغمت چوشمع 


حال توام جومر‌دم چشم از نظ نرفت 
تا سر نرد رحاك من از دل بدر نرفت 
جان‌رفتوزخ‌طعنه خلق‌ازجگر نرفت 
دود دلم بکبد اقلا بر نرفت 


غر لیا 


رفتم بحال و زیر سر از حس نم بماند 
مردم جوشمع و کار من اد پیش عاقبت 
اهلی گر جدغر قه بخون‌می‌شوددراشك 


ت‌ ۳ ۳ 


دستی کد هر گزم‌بکسی در کس نرفت 
با سوژ گرا شب و آه سحر نرفت 


بی‌سیل گربه یکتفس او سر نرفت 


۳۹٩ 


جنن حس و ملاحت با ملك نیست 
گل خوبان جو گلعنبرسرشت است 
مرا گر در وفا ك داری ایشوخ 
بکوی صبر عاشق زه نسابد 
مث هر گز نشد اهلي بمن پار 


مثراحسن! گرهست این نمك لست 
ولی بوی وفا با هی بل نیست 
ثر! در ببوفائی هیچ شكث شسست 
ره عشق و صبوزی مشتر لك ذیست 


مرا هم حشم پباری از فك نیست 


۳۷ 


شبی که‌بی‌توبرین یر خسته حال گذشت 
مگر بیانی و عمری نوم دهی از وعدل 
حبر نداشتم از بیخودی که حون رفتی 
نصیحتم مکن ای همنفس که تشه لبم 
ز بخت خفنه جه درخواب غفلتی اهای 


شبی گذشت که گوئی هزار سال گذشت 
که عمر من همه دورازتودرملال گذشت 
توخودبگوی کدبر جان‌منجهال گذشت 
نمی توانم از آن چشمةٌ زلال گذشت 
که روز هجر رسید و شب وصال گذشت 


۳۹۸ 


روی‌تومسحفی است که در آن‌خوبی‌است" 
حان حبان , مااحت روی تو تازه کرد 
طنرای ابرویت جومه نو تمام کرد 
آهسته‌ران که‌توس‌حسن‌توست ساخت 
رخسار دلفروز تو زان لعل بر نمك 
روی جو آتشت گل باع جوانی است؟" 


تعوان کرد . 
۲ - باغ لطافت است ( 2 , ن ) . 


خال توآیتی‌است که درشان خوبی است 
خوبی‌است‌جان‌عالمو آن حان‌خویی است 
منشور دلبری که ز دیوان خوپی است 
جولان هر که در سر میدان خوبی است 
این معدن ملاحت و آن کان خوبی است 
قد خوشت نهال گلستان خوبی است 


۱ مه کنا در سدهای + لا » ك وافظ آن «ععمی آیفیت وحالتی است که بلفظ نفر بر 


۱۹۷۰ 


۱۷۵ 


۱۹/۷۰ 


۱+8 


سلطان اگر زبود دلش حوبی غلام اصلی علا اوست که سلیلان خوبی است 
۳۹۹ 
بس‌شکل‌خوب جرخ کشیدوخراب‌ساخت ‏ تا صورتی بشکل نو ای آفتاب ساخت 
آه از شرار آتل غبرت که لعل تو ‏ باهر که خوردمی‌جگرمن کبان ساخت 
۰ تا در کمین مرغ‌دل کیستی که باز ‏ صیادوار جشم توخود را بخوان ساخت 
خونم که‌ریخت غمز؛ مست نو بیگنه ‏ چم خوشت بپاند خبال سراب ساخت 
جائی رسید فص اهلي که راز او پروجوان ترانٌ جنگ و رباب ساخت 
۳۷۰ 
بود از ازلم درد تو وین درد همان است عشقتز ازل هر که رقم کردهمان است 
هر چند بپار آمد و ایام خزان رفت عثاق ترا رنگ رتم زرد همان است 
مج آمد شب و آسودةٌ خوابند جهانی فریادو فغان سگ شبگرد همان است 
من زنده و تو سوخته‌یی مدعیان را بر آینهٌ خاطر من گرد همان است 
اهلی بود از روز ازل مرد عم عق گر دوز نه آنست ولی مرد همان است 
"۳۷ 
عید قربان شد وسردر ره جولان تورفت ‏ من سری‌دائتم آن نیز بقربان تورفت 
این جهشکل است‌وشمایلمکرازهدرن جدن آفتابی که بر آمد بگریبان و رفت 
۰ آالذت درد سکندر حصر امروز حشید که بحسرت زلب حشمه حبوان تو رفت 
رفت جان‌برر توبرباد ولی بر نوجه غم ؟ + جه تفاوت که نسیمی ز گلستان و رفت 
نه که حرمان تو تما دل من برد بخاك کرحیان‌هر که برونرفتهرمان‌تو رفت 
اهلی آن ژد که کند میل نو آن نخل‌بلند میوه شاج امید از لب و دندان تو رفت 
۷ 
سیندایصوقی! گرصاف است جون آییند ان هرجه خواهی رو نمایدازصفای سنه ان 
۵ حخحأطرت گنجینه مپرست بیمپری هناش حیف بانشد کز گهر خالی‌بود گنجینه ان 


۲ س_ ۰ ‌ 
ایکد با پار نوت پار من از یاد رت 


این جنین کزباد خودبردی‌مانبودعچب 


۳ گن‌هیخا ند شوزاهد کت سم‌روزمرگ 


بت بز بر حر فه داری اهلبی ار تفوی‌ملاف 


سا 


گر بباد امروز نود وعده دوشنبه ات 
مست برون امر ند أز مسجل ادینه ان 


تا نسوزد بری غيرت خرفهٌ پشمینه ان 


۷۳ 


جو شِ نکه دور فك بر مر اد من‌میکُشت 
خوش آ نکه‌برمن لب تشنه‌خون‌ترش‌میتشد" 
خوش آ نکه‌ازسخنملب جوغنچه گر بستی 
خوش آنکه کر گرهی می‌فناد در کارم 
خوش | نکدازرخ ان بت هزارعاشق‌مست 


خوش آنکه گاه تبسم هزار چون اهلی 


که خار کلشن‌بختم کل و سمن‌می کشت 


ان در 
۰ 


مرا از آن ترشی دهن‌می کشت 

د گرشکفنه تراز گل‌بيك سخن‌می گشت 

کره کشای‌من آن‌زان پرشکن‌می گشت 

زخنده جشمحیوان بدچشم من‌می گدت 

بمكث نظار که می کرد بر همه کشت 
ی "ر بر همن یی 


ستت 


دای آن آب شرین وآن دهن‌هی 


۳۷۳ 


و افتابی وتادر مبی دمن بافی است 
چراغ‌وصل گرازمپرمی کنی روشن 
دای میکده ونان عشی کند و لی 


۱ حور زاف نواهلی سخن در از نگرد 


مرا هوای توایشمع انجمن‌بافی است 


بیا ببا که هنوز آتشی زمن‌باقی است 


هنوز انش سودای برهمن‌بافی است 


۶ گلبرفتوخسوخا. درحمن‌پافی است 


ِ 


و دره‌جالحکایت بردسخن‌بافی است 


۳۷۵ 


این‌جد سروست که‌از کلانن جان‌خاستهاست 
گرد بر دأمن باکت نر سد ازره ؟ 


وای | کر آنقدر افزوده شود روز فراق 


سس 


عشق | گرتیغ بر آرد سرعتل حه سود ؟ 
اهلي از برق جباندوزغهت بی خبرست 


ا - حون ارس مندید ان 
چون ترش میدبد (ن) 


وبن حه‌ودست که حون خل کل آراسده است 
خاصه گردی کداز آ لودهد ی خاسنتد است 
کز ف قدر وسال ثو فلك کاسته است 
بر سر بنده رود آ یجه جرد حو استه است 


۰ ۰ ۰ 
ور نه این <ر فه مد با وسته بر استه است 


سس وروی پات ات مت 


پاد کن ای بیوفا از عاشق دیرینه أت 


۱۳۷۹۰ 


۱۷۳۹۵ 


۱۷۰ 


۱۷۵ 


۱۷۳۳۰ 


۱۷۳4۵ 


۱۷۶۰ 


۱۷۳: 


۳ 


۳۷ 
که نظاره دام ایمن از رقیان است.. کههر که‌هست‌چومن‌دررخ‌توحیران‌است 


حورفت دأمن وصلت ردست من برون 
بت تو من ار بيم خعم می پوشم 
توخود دلیل شو ای جشمةٌ حبات مرا 
مداز درد س خلق پیش ازین اهلی 


همیشْه دسنم از ین عصه در گریبان‌است 
و گرانه اینکه تو یی هزار حندان است 


که خضر گمننده زره هم از ین بایان است 
دلی که‌خون‌نودازعنق بر که‌ناوان‌است؟ 


۳۷۷ 


ببلاكخود نپوشم نظر ازرخ چو ماهت 
| گرم کشی‌چه حاجت ببزارتبر مگان 
جوتویادشاه حسنی‌قم دادخواه می‌پرس 
ولی از غرور خوبی بگدا کجا کنی رحم 
چومگس بدخوانوصلم بحماب | گرنیاری 
سرخون خلق داری منه ازدلم‌برون بای 
بحیات جاودانی نرسی چر خر اهلی 


که هزارجان شررین پفدای یك‌نگاهت 
کهبس‌استيكاشارت زدونر گس‌سیاعت 
کدبه بر سئی‌شُو دحو ۳ دلر یش دادخو ات 
که نگه نمی فد هم به هزار پادشاهت 
بسم اين که در شمارم بسپاهی سیاهت 
که ر ثر آه مردم دل من بود باهت 
مگر آنکه درد حامی بررسد زدست‌شاهت 


۳۷۸ 


همچوچنگافغان‌من بی زخم‌بیدادی خاست 
پیش‌من باداست آهی کا ین‌حر یفان‌میکشند 
مادر ایام حندأنك آدمی مییرور< 
از نبازما اسبران همچو سرو آزادما ند 
خود گرفتم‌در جمن شمشاد حیز دهمجو نو 
نامجان‌بخشت که‌برد؛ای‌خسرو شب بندهن 


بردرتاهلی نشت‌وحاست ازمردم‌بر ید 


نار گک‌حان از نو نخراننید فریادی‌نحاست 
الا حانسوز هر گز از دل شادی‌نخاست 
از کنار آدمی هر گز بریزادی‌نخاست 
جون‌تودر گلزارخویی‌سرو آزادی‌نعاست 
جزنرخ‌خوبتوهر کز گل ژهمشادی:خاست 
کر بس‌هرسنگ‌در کوی توفردادی‌نهات 
بی‌قدت يكلحظه گر بنشست بی‌بادی نخاست 


۳۷۹ 


بکوی مبکده آخر ..موتیه] بشکست 


مین «فیچگان آپروی ما بشکست 


غرلیات 


یک" تشنهما بود شربت دیدار 
گذشته بود زحد آرزو پرستی‌ما 
بکنج صومعه بودبم مست هی‌هی ذکر 
چه‌جای مستی ودیوانگی‌وبی با کی‌است 
کرشمه‌یی که مه نو بر آسمان میکرد 
د گر حکایت مجنون که بشنود ؟ اهلی 


۵یا 


ف دست سم درگلویا کت 
خلیل عشق بت آرزوی‌ما بشکست 
در آمدآن صنم وهای هوی ما پشکست 
کنون که‌سنگمل(مت‌سبوی‌ما بشکست 
بگوشةً نظری تند خوی مابشکست 
کنون که معر که‌اش گفتگو که بنکست 


۳۸+ 


امروز غیرغم رئو هیچم نصیب نیست 
در کوی عشق هر که پمیرد عجب مداد 
ای بیخبر که عیب کنی سوز نالهام 
هکس که‌داشت درددلی باطبیب گفت 
نگذاشت‌بر ق‌حس تو کسر | که‌جن‌نموخت 
هیر ۲ بکنج بیکسی و گر رسد جبیب 
اهلی شکایت تو زساقی نه برحق است 


دربهار نوجوانی باغ ما از کل تهی‌است 
ساقی ؛ ازجامی‌بگرمدستکاین‌دلننگرا 
باده خوربا نوغزالان ورفلك پاری‌مجوی 
خلت شاهی بگو در وصله خاصان ننفن 
شب نشن خلوت معبی کجا . آرد پیاد 
روح پرور باش‌باعشق وزشف آسوده‌باش 
طعنه‌بر روشندلان کم زن کهدر بازارعشق 
در دو عالم برو بر مغان اهلی بود 


فردا | گر همین بود آنهم غریب‌نیست 
جر تززند گست که میدن عجیب نیست 
سوز از کل است از طرف عندلیب‌نیست 
درد دل من است که هیچش طبیب تست 
وانهم که هست جان کسی عنقریب‌نیست 
جندان رقیب هست که‌جای حبیب‌تیست 


۳۸۲ 


درحزان‌بری امید کل ازوی ابلپی‌است 
صدهزاران آ رزودرحان و دست اوتهی‌است 
کاین پلنگ‌یبر باشبر ان‌ر «در رو بپی‌است 
خرفشه‌بنه بر ما خلمت تاهنشپی‌است 
روزعش‌س بلندانر| که رودر کوتییاست 
گٍ ر بات ذن جولاغر کشت‌جان‌درفر جهی‌است 
ساد گی آیینه را ازغایت کارا گهی‌است 
درره دنباً ودین بی‌بررفتن گمرهی‌است 


۱۷6۰ 


۱۷۵9۵ 


۱۷۹۰ 


۱۷۳۹۵ 


۱۷۷۰ 


۱۸۷۵ 


۱۳۸۹۰ 


۱۷۳۸۵ 


۳۳ 


دپوان اهلی شبرازی 


۳۸ 


عاشق آن نیست که‌شدگر و همدم بر دوست 
گرفلك هر دوجهان در نظرم عرض کند 
پرو ایخواحه مگو از سر یوست بگذر 
رحم دلدار بد از رحم رقیب است مرا 
بازاهلی دمن دوست جو گل‌خندان‌است 


عاشق آنست که محر وم بود از دردوست 
در دلم تقش ننندد بجر از ببگ_دو سن 
زانکه موبی بدوعالم ندهم از سر‌دوست 
حوشثر از رهم اعبار بود نشتردوست 


۳۸۳ 


درل خار ستم از با درون خر آهدشدن‌و فت است 
خزان عم ورق گرداند و دوی و بیار آمد 
گذشت آل شش کسا ناغم مز چز آی دیده سرلجون 
نداد اما 


نشان زر آب ورات آن دها نم دس 


بدین بخت نگون اهاي فیامت ذم کن‌از در به 


0 


۳ ۹ ل ددع ۳ ن< اوری دوز و-۱ 
هي در دب تسشن دز عون خو هلال رات 


۰ ۳ زد ۱ 4 ۳ 
رح رردم زشاد ی اه کون حو اف شدن وو‌است 
بت جش‌ازشادی برول خواهدددن وف است 
1 و ۰ 0 ۰ ۰ ‌ 
یز سک جو خفر مر هدوون خر اهدنو ن است 


3 طاب | عمانز برغمنگرن خو آهدشدن‌وقت است 


۳۸۴ 


دل مر ده از | نم کد مسیجا افسی تست 
از خانقد ایثیخ در کس نگفایند 
ای 2 گر فتار کد دوری ز گلستان 
بگذر جوشیم ازسر آپن باغ که دروی 
گر طالت باری قدهی بپش ند ایشیخ 


درسمل عم ازحای شدن کار حسان است 


فریادم از آنست کد فریاد رسی‌نیست 
معلوم شد اعروز که درخاند کسی‌نیست 
واماند گیت جز بشکست قسی‌نوست 
هرجاً که گلی‌سرزده بیخاروخسی‌نیست 
کز و معذ 0 در مفان راه «سی ندسدت 


اهملی‌جر جر یفان‌سکی بو | لپرسي نیت 


۳۸۵ 


بمن‌ازمشکین غالان گر ندبویآشناست 
پیست حأی هر کسی درحلقه رنجر عشق 
من طبیب عاثفانم نياك میدانم علاح 
دست این ش کر لبان‌در گردن ما کی‌رسد 


روشن‌است ار نو ر حور شیدرحش هر دزی 


آهویان‌ر| بامن مجنونسفت نی از #جات 
هرکجا آزدبی مي‌نمنجا مامت 
بیترین درمان درد عاشقان‌تر أذ دواست 
گردن ماهمچو قمر ی دق طوق بلاست 


۳ اعیبآیندر «پارب از سید بجتی حر است 


مپربان با دشمنان بادوستان نامپربان " مپربانيی حق آن نامپربان بی‌وفاست ۱۷۹۰ 


بندة حسیم دگر دربن جیزی نیستم 


همچواهلی عاشق آزاده درعالم کجاست 


۳۸۹ 


تانشدجو ن‌نافه حون ؛ دل‌بوکنداجوئی‌نیافی 
هرسیه‌مستی که گفت‌اوصاف گل‌درروی تو 
گرجه سیب آن زنخ گوید سخن با آدمی 
نک در سار هن موی منود 
گر چه اهلی‌دروفاداری سگ‌خو بان‌بود 


جر جک رخونی‌ازین‌وادی کس بوئینیادت 
بیش رویت جر بعدر بیخودی بوئی‌نیافت 
جز ز نخدانت کسی‌سیب سخنکوئی‌نیافت 


تادهانت در سخن نامد سر موئی‌نیافت 


تانشد بی‌خان ومان‌جابر سر کوئی‌نیافت 


۳۸۷ 


چثم همه را بر گل روی و نگاه است 
طوبی چکنم من که خرابم زقد تو 
مگذر ز وداع من بیمار که امروز 
آن خالزنخدان که دل من به جهافکند 
گیرم که بر افلالك زند خیمه رقییت 
گرخضربسرچشمه حیوان رسدش دست 
اهايي که غلام تو بود زان خودش دان 


انصاف بده دیدهٌ مارا چد گناه است 
سرو نومگر کمتر از آن‌شاخ گیاه است 
دل عرم سفر دارد و جان پرسرزاه است 
گر چاه دلم کند خود | ندر نه چاه است 
موقوف بيك شعله ازابن آتشی و آه است 
مارامی کوثر بکف از دولت شاه است 


۹ ۰ 
در نامه سی‌دست و گر نامه سیاه است 


۳۸۸ 


گل نو آمد وما را غم دیرینه گرفت 
آن حریفی که شبش‌بودمی‌آزخون دلم 
جند جان همه را آن مه توخط سوزد 
گنج بل دهنش تانبرد راه کسی 
دی مرا بود گذر بر سر کوی د گری 
بسکه بر خرقه پشمین بودم داغ ثراب 


تازه گلزارحپان بردل اهلی تنگاست 


مغ جان‌را نفسانذر قفس‌سینه گرفت 
بازش امروز هوای ی دوشینه گرفت 
آخرش دود دل خلق در آیینه گرفت 
۱ مپر خط لب لعلش دز گنجین گرفت 
رهبمن‌دوش‌سك کویش‌ازان کینه گرفت 
رل آش ازینخرقةپشینهگرفت 
مرغروحش‌ده آن گلشن‌دیرینه گرفت 


۱۳6۵ 


۱۸۰۰ 


۱۸5۹۰ 


۱۸۵ 


۱۸۰ 


۱۸۵ 


وی هیوست و ۰ 


وب 


دیون اهلی شرازی 


۳۸۹ 


سب تلخ‌است و دوای من خونن‌جگرست 
چون نالم که رفپیش بجفا می‌کشدم 
منم آن دلشده پروانه که جان‌بررس‌شیم 
هر کجاغه ره شوخی‌است بلای دل ماست 
ناصحا من نکنم ترك پتان قصه مخوان 
اهلی از بهر خدا برد زنار بکش 


داروی درد من از درد حگر سور ترست 
وین که‌او آ گه‌ازین نیست‌جهاید گرست 
بی خبر سوختهام تاد گران را خبرست 
تم بادان پلا در ره اهل نظرست 
گفتگوتی که بجائی نرسد درد سراست 


که تفاوت زتو تا پر همنان اینقدرست 


۳۹۰ 


کار از دهان او همه دم بر مراد نیست 
باز آ که غیجه وار دل تیک سته‌است 
جان حزین من که کسی یاد او نکرد 
توجان عالمی نه پری و نه آدمی 
آی‌چر خ کج نهاد بما راست چون شوی 
اهلی بجور بار چو خود دل نباده‌بی 


پرهیج اعتبار و بیج اعتماد نیست 
غبر از نسیم وصل تو هیچ گناد نیست 
درورطه غمیاست که کس رابیاد نیست 
آدم فرشته خویوپری حور زاد نیست 


جز کجروی جوهیج ترا درنباد نیست 


سداد او گرت بکشد حای داد نیست 


۳۹۱ 


گاه گاهم‌خانهازبرق‌وصالش دوشن است 
فارت‌دین‌میکند مژ گان اومن جون کنم 
ابکه پنداری جوفانوس آتثم در برهن 
عارض‌جوي کر دمان‌ای گل ز گوهر خرهني‌است 
طولی‌مسکن که جون‌من‌بند؛ُ حط توشد 
دامن نبلی قائی شتهام از گرد ره 
غم مخوراهلی گرت سوزدفلك ازداغ دل 


ليك تابروی نظر میأفکنم در رفتن‌است 
کاندرین ره‌هرسرموئی‌مرايك‌رهزناستِ 
شعله ور حانست چون شمهم ته‌در پر اهن‌است 
جشم ازمز گان بر نم خوشه‌جن خرمناست 
طوق‌لعل‌اوببن کش خو ن‌خوددر گردنلاست 
زانس‌صدرودنیل‌از گریها مدردامن‌است 


زانکه دامن گر شش آحر جول‌شفق آه من است 


۳۹ 


۰ ای سبز تلخ این نک حان گداز چبست مردم ررهرجتم تواین خشم وناز جیست 


۳ ۳ ۰٩۰/ سی‎ 


آنی که باتوهست حز ازمن کسی نیافت 
از عنوة توغیر گمان وفا که برد؛ 
تاداع عثق در دل شوخی ار نکرد 
از راز عشق حون خرت نیست ای فقیه 
ماراز طوف کوی توجون کم دل رواست 
اهلی رخ از نید بررهت ولی 


-۸8- 


مود واقف است که حسن ایازجیست 
من آ گهم که قصد توای عشوه‌ساز حپست 
و اقف‌نشد جوشمع که سوزو گدازجیست 
در حبرتم که بحث نو باأهل راز حیست 
مقمود کعبه وره دور و درازحجست 


شوحی وناز چه دانی نیارچیست 


۳۹۳ 


سرایاشمع‌از آن‌نورست کز الود گی دوراست 
بیمن دامن ناک توصافی دل بود عاشق 
بابد دوق گفتارت بت‌چین باتو زان لاقد 
من‌ار آب حبات آن دهان‌مست توهم دانی 
میان‌ماور اهددا غمی‌جون‌عنجه در گل‌شد 
حدیث سین؛ جالتو اهلی شبرتی دارد 


گرسوزدجنن‌پروانههم نورعلی نوراست 
کهدر آبینهناظرصفا ازعکس منتلوراست 
حدفهمد نقش د یو آرک‌مکن»ررش کهممذوراست 
۳ پن‌مستی کدمن‌داز مزه کار آب انگورست 
من از بی‌برد گی‌زسو او اودز ر ده‌ستورست 


۳ ک ۰ ۹ ۳ ۰ 
جدیوشی بر ده‌عبمی رأ تلددر | فاقءدهورست 


۳۹۳ 


خوش‌نیست‌بی توسافی گر بزم‌خلدافي‌است 
خا کم بباد دادی‌دامن فشاندی اما 
لمل ترا جد نسبت با حشمهٌ حیات است 
آییه‌ام ومارا حال نهان عیان است 
فیش دم مسیحا ار همشین جان است 
ازجنگ و بحث راهد درحانقه بمردم 


باشد جراغ اهلی دوشن شود ر شمعی 


از محبت دوعالم مقصود روی سای است 
نادامن قیامت گرد مالال باقی‌است 
کوش جه‌سوددا: دحون‌دو لتاتقافیاست 
هر کس که‌این نیا بد درعن‌بی‌مذافی‌است 
راز درون باکان روش ریی نفافی‌است 
جان بخش‌شدنسیمی کو با گلیملاقی‌است 
بااو عذاب گورم خوشتر زهم وثاقی‌است 
کر لمعه‌های نورش‌يك لمعه باعرافی است 


۳۹۵ 


ند گنج کعبه جایش‌جزدل ویر انه‌نیست 


حاقه بردر گومرنزاهد که کس‌در خا زه ایس 


۱۸۷۳۵ 


۱۳:۰ 


۱۸۹۵ 


۱۸6۰ 


۱۸6۵ 


۸۹۰ 


۱۸۹۵ 


۱۸۷۰ 


تسه 


ات ای رتش ی ور و تست جر ره ی 


ات 


و و وی سس زو 


دیوان اهلی شرازی 


۳ا ‏ چ ب(سشظ۰(۰«۰چ-سحسسس_عب٩بجب۰بجب۰ب۰-ب-۰ب-«-«حسجسسمحم‏ سس ۳ 


ورحر یم کعبه ویتخانه عاشق محرم اس هر که باعشق آشناشدهیج جاببگنهیست 
فصه صاحدلان درددل است افسا ندنیست 
چون کنم عفل معاشی بامن دیوانه‌نیست 
مستی اهل نظر ازساغرو پیمانه‌نیست 


سر بسر احو ال‌ماجون کوعکن‌جان کندن ات 
همجو مجنون نوغزالی‌راممن‌هر گز نشد 
مست‌خون‌خویشنن چون‌هردم جشم حودیم 
تاسفال درد باشد حام زمزم گو مده 
کس جو هی نهعمندر خو نکرم خودنکشت 

۳۹۹ 


لدتی درمی برستی نبست نامرد نه‌زیست 


رقصد ر نش زدن‌حرشیوه‌بروانه‌نیست 


هزار شکر که مارا سر شکایت نیست 
کاو ن کدخرمن خو بی‌شدی زهی| نصاف 
اگر حکایت حدفت کنم مرنج از من 
رخ‌تومسط حسن استوروشست بخلق 
نثان گنج محت زرند میکده پرس 
در آفتای قيامت مشو زمن غافل 
جودرد اروست دواهم ازو طلب اهلی 


هر کهبر خاستز مودای توب رحاننشست 
عرصا کوی تو صحرای قيامت باشد 
گرجه عمری بنذستم بسر زاه اهید 
دل مجنون ند بدپوانگی از خلق رمید 
داد طوفان سرشکم همد عالم برباد 
گرد راهت به سر سرو سپی باد نشاند 


بپلوی خار کسی سره سبی زا تدش ند 


و گر ند فص حور و را نبایت تیست 
کجاست‌درهمعا لم کداین حکاین ندست 


حنانکه حاحت تفسیر هیچ ات ‌نیست 


کشیخ‌صو معدر اهر گراین‌هدایت‌نیست 


که غر سایه لطف نوام حمایت‌نیست 
سخن صریح بگو حاحت کنایت‌نیست 


۳۹۲ 


تایفکند بای تو سر از بانفشست 
زانکه هر گززسر کوی‌توغوغا ننشست 
جزسگ کوی‌تو کس بامن‌شیداننشمت 
عفل او بود که بامردم داناننشست 
در تلور دل‌من آتش سوداننشست 
خال پای تو کجا رفت که بالاننشست 
اهلی ازیار مشو رنجه که باما ننشنت 


۳۹۸ 


غرسوزو گریهکار عامق درمانده چیست ای گل رعنا ترا بر گر ماحنده‌چیست 


سس با و 


زد در کل ار را در عم او 


کذنن تحم مجست بنده ز! کار دل است 


باغبان گر 


تأمنم درخون خودغرقم زیخت بد مدام 


بارجون خواهدها( کم‌مردنماز بر کیست" 


زقدر بادشه تابنده است 


فرق سیازی 


گر خانسمست‌عیش وههدمانر! حال خوش 


او دس وتو ی و و نم و کل وی ی و و و ی ۳ 


-4۱- 


"ور ذلآزرویت فبل‌شدباغان شرمندهجیست 
ابر رم گر نمیبارد اه بمده‌جیست 

من‌جهمیدانم 5 رح< حت‌وطا لعف خنده دس 
حون‌دل ون اشتن‌خوا است عاشقز زدهجرست 
بپش <ورشد حبال آومه ۳ بیده‌جپست 


کس نمی بر سد کد حا ای درما ندهچیت 


۳۹۹ 


صدهز اران‌جثم! گر برروی‌پوسف نانارست 
گر کنی‌زینگو نه در کاز محبان زهرجشم 
نش ابروی ترا تاقله دل ساختم 
و روه‌ستیآزمر نو جور و حفاعیباز رنونیت 
دل بدرد وعم نبادم لاحرم شادم ریحت 


کس نمی پر که از دردت ندارد تالدیی 


ازخر پدار ان برث دیدن‌محت‌طاهر است 
ثم تابرهم زنی‌کار حریفان آخراست 
کافرم ای‌بت گرع‌نفشید ؟ 
عشق ومستوری وحسن‌ودللو ازی‌نادرست 
شاد باشدهر کهاو بر بخت‌وروزی‌شا کرت 
ابنتدر باشد کهاهای درد مندی‌صا برست 


ب درخاطررست 


۳+۰۰ 


پیش سرمسنانءشفت گلشنو کلدن بکرست 
حسن‌آودردل رحام‌دیده سد عکس افکند 
خو بروبان همجو برو ین‌آند و اوماه نمام 


در گلستان حبان جر دی نمی بدهم دلی 


دید یعقوب روشن گشت ودشمن کورشد 


جنگ و بحث‌خا نقه پاران بیم دشمن کند 


گر نظربرغیر دارم غیر او متسود نیست 


دارمنصور ودر حت و دی ایمن بکرست 
دردز و ن‌حا نادجو رشیدهدررورنبکیست 
خوشه‌جن بسباره ی بدمد د ی<رمن بکیست 
گرسراسر گل‌شودعا لمبچشم من‌بکیست 
درمحل فرق‌است‌ور ند بو بر آهن بکیست 
اي‌خو شامیخا ند 5 نجادو ست بادشس کیت 


دیدهدرصورت‌دو شدا هید او دیدن بکیست 


۱۳۷۱۱ 


جان من مسکین که گرفتارغ 
مامست حفائیم و نحواهیم زسافی 


اوست 


۱ - کد 


میب مه مه 


۱ ‌- ۱1 ۳ تدم از «ثر مسا 4 ‌« اسن 


و ۰ 


۱۸۹۳۵ 


۱۸/۸۹۰ 


۸۸۵ 


۱۸۹۰ 


۱۸۹۵ 


۹۰۰ 


۱۹۰۵ 


۱۹۹۰ 


تست ری رآ سس مس یا ی رس ی ار سس 


همری‌است که درمدرسه ازفکر دهانش 
سدجان یدای فلم تم ات آنکس 


نادند حریفان همه از عبش دمادم 


گرد هزار سال وسالت هدسر است 
بی‌دوی دوست مر گت بهاززند گی بود 
تامانده است بك رمق از حان تشندام 
آن‌دم که مرد تشیهلی ازآرزوی آن 
ناسح جو مرهمی نمی بش هم مرن 
هرحا که بگذره همد زخم زبان حوزم 


بحث همد انبان وحود و عدم اوست 
کاین ایند عیب نما جام جم اوست 
کاین مورت زیبا همد نقش قلم او ست 
س_ باد کر | ره بجر یم ح<ر ۴ او ست 


حود ثادی ای بغم دمدم آدست 


با اگر یک شب هجران برابرست 
بأدرد هحر زهر ر ترباك حوشترست 
گرجرعدیی لو د تب اه د بر وزست 
آش جه سود دارد اگر آن کوتردت 
برژخم‌خورده طعند زدن‌زخم دیگرست 


کو مرهمی و کدر 9 ی‌زمین حمله تشر ست 


اهاي. درتد تذل رط‌دست کوته است همن بلند دار که روری مقدرست 
۳۳ 
۱ ۳ 

لعل او کز بر گ گلر نکن ث و ناز گذرست جان شبر ین‌است واز جان‌هم سی شیرین ؛رست 

خواب دز حشيم تیاین بی گل دویش شثبی بسکه ازسیل سرشکم بستر و بالن‌فرست 

۷ لد رایااشك جو نینام حد سیت می کنند لاله گراز خون‌بر ابداخك من خو اي ار سن 

. ِ ۱ مج ۰ 
عاشقانر ادرصف حو بان کسی کی جا دهد حایعاشق‌حون‌سگان ازخاثره‌پالن آرست 
مر 

مورا گردرخا گر دد. جان‌من خالد »اس اهاي سکن نگر کزمورهستن ترس 
۳۴ 

سر رشتدغم دل جون شمع ۳ نخدازست کوته کنم حکایت کین فسذیس در ازست 

اوهیچو سروس کش منخاد ره‌جوسایه ‏ آن دمم ناز وشوخی وین شیوهٌ نیازست 


ت_ 


آن سر و نار , کاری نکش ید از تیار م تامن نار دارم او در مقام تارست 


در کوی بت پرستان خاموش باش زاهد کانجا می حقیقت در ساغر مجازست 


مار ایحن‌صورت محنون ساخت آن مه 
گردون گرت نماید از حقه مره مبر 
گر گنج وصل خواهیلب تشبه‌دار اعلی 


۰ج جصص«أص«ص«ب«ب«بصبپب-۰-پ«-ص-ص-صسسس. 


محمو د را محبت پا سرت ابازاست 
بازی‌مخور که گردون تا هست‌حقهبازاست 


بعنی کلید این در دردست اهل رازست 


۳۵ 


1 مم ۰ 

دلن جگرسوخته ازجان سیدبخت من‌است 
صوزت حال جه پوشم که عبا نست مرا 
شمع روی تو که در خرمن کل اتش رد 
حسرو وقت جود و بنده در گاه تواء 


همه‌جا صح وصال آست زخورشید دخش 


جان‌هم آغشته بهون ازدل جالسعخت‌هن‌است 
هرجه در اینه حاطر يكث لخت‌من‌است 
برق آوراحه عم ازسوختن رخت‌من‌است 
حشن‌در تاح‌سرو حالددرن تخت‌من‌است 


۳۹ 


سرمه ره دردیده زان‌دارد که خاك بای‌اوست 
شاخ گل را ماچذان‌حنی که از گل‌حاصلاست 
زان کنپکاری که با تدش بدء‌وی سروخاست 
آن بهشب حتن کز خوی قیاعت میکند 
چشم مست اوبشوغی گرچه خونم می خورد 
بی جمال او چه کار آید کاتان جبان 


۱ که هدرن ال گل سرادم وی و2 


هر که را,اشدادب درچشم مردم جای‌اوست 
داغ سرت بر داش از قامت رعنای‌اوست 
سایه بر خاك خجالت دایم از بالای‌ادست 
جرن‌تو آن گفتن که درعا ام کسی همتای‌ارست 
در دروم دل کباب از آاش سودای‌اوست 
کاین چمنجشم وچ.اغش‌نر کس‌شهلایاوست 


گر کدد اهلی هم آنمم زخویپای‌اوست 


۳۷ 


بیدا غعشق,یکر کمن جون‌جراغ تست 
اشفته دل ز زلف توام بابنفشد گوی 
ام و وا 1 ِ عدم 
رود با زجود ویوست بود 

ای بیضر ز گر به تلحم بمن م<ند 
من هم مر بد طاعنم ای در ده ولی 
مجنون بگوه‌ودشتو حر یفان:باغ ۶ کشت 


داغی نبادها۴ که د گر حای‌داع ابست 
تا ناز کم کند که مرا آن دماغ نیست 
در پچش آفتان مجال چراغ نیست 
کاين چاثنی زهر ترا دد ایاغ نیست 
پکساعت از سجود بتانم فراغ بسن 


سرا گرفند را سرسودای باغ نیست 


۱۹۱ 


۱۹۰ 


۱۹6 


۹۳۰ 


۱۹۳۵ 


3 دیون اهلی شیراری 


اهلی بمردی و نشدی صبد باز وصل مرفی که این شکار کند غبرزاغ نیست 
۳۰۸ 
ای‌لعبتی که مثل تو کس در زمانه نیست خوشتر زصورت نودرین کارخانه نیست 
از زخم ترتست مرا استخوان سفید ما کشته توایم و ازین به نشانه نیست 
شبرین حکایتی است که هر جند کوهکن حان میکند حکایت او حز فسانه نپست 
۰ هرچند با پرهنه روم در رکب و هیحم نوازشی بر تازیانه نیست 
در سجده‌ام تواضع و مستی ببانه ایست زین بترم پسجده سافی پپانه نیت 
میرم زخلد و گندم آدم فریب او مرغ دل مرا هوس آب ودانه نیست 
اهلی مسیح ! کر رفلكث رفت گو برو مارا هوای دفتن آزین آستانه یست 
۳*۹ 
درزیر زلف روی‌توجون گل شکفنه است گل بن که زیر سای سنبل شکفته است 
0 مشکل که ازرخ تو کسی‌را گل مراد در باغ آرزو بتخییل شکننه است 
بس نیست داغهای توام بر گر که باز هر روز از زمانه صدم گل شکفته است 
طلم است چشم مردم بیدرد بر گلی کان گل ز آب دید بلبل شکفته است 
هر گه سبوح کرده بگلشن گذشتهئی کل پیش عارضت بتامل شکننه است 
بلبل چوغنچه تنگدل از پی نوائي است گل را رخ از تشاط تجمنل شکفته است 
۰ اهلي ۰ صبوز بای که ار کلشن مراد کلرای عاشقان بتحمل شکفته است 
۳۷۰ 
زاهد بره کعید رود کاین ده دین است خوش مرود اما ره مقصود نه این است 
تا بود دل خسته غمین بود ز عشفت ‏ هر جند که ديهیم همن بود و همین ابت 
جان دادن و کام از لب معشوق گرفتن این رسم حریفی است‌محست نه جنن است 
آمر وز که عشق نو بعالم زده آتش آسوده حریفی است که درزپرزمی است 
۵ هر چند که شد فننه جثم تو جپانوز تا خط نو بر خاسنه او گوشه نشب است 


خوشوقتی خلق از دل شادست و لبکن ‏ خوشوقت دلی کزغم عق توحزین است 
۷ 


فزلیات 


فد حه 


اهلی مکن‌اززخم جفا ناه که در عشق 


۳۹ 


که مرهم طلست و گپی نشتر کین است 


۳۲۱ 


ایکسییر سی کذبادل‌همسخن در خاذه کیست 
مار گنج عشق یار از عفل ما کی دم زند 
کی‌زندبرسینه‌سگ ازدست دل‌دیوا نهوار 
من نمبگویم که‌بوداز باده‌ف‌مست وخراب 
جرخ هم در کینه عاشق بودسنگ عمش 
حال بیرمی‌فروش ازمن‌مبرس‌ایشیخ شهر 
جان من خافی زءشات گر چو اهابي دم ز اند 


طو طی<بر آن‌جهمیدا ند که در آیینه کیست 
غبر محرم آ گه از نقد دل گنجینه کیست 
هر که‌دریابد که‌بادل‌همنشین‌در سینه کیست 
زر کست کوید کهمست از باده دو شینه کیست 
حان‌من‌درعا لمعشق ار حسدبی کینه کیست 
من میدا نم که شیخ‌مسجد د ببه کیست 


۳۳ 


عندلیب ازحسن گل‌افر وختن‌داندکه‌چیست 
او که سر آموزدم روزی ا گرعاشق‌شود 
هر که‌همچون غنچه بشکافددل‌پ رحس تش 
بر کنعا ی که‌جشم‌ازروی ءوس دوخته است 


برق‌عبرت‌شمعرا اهای بی‌برو اند سو <ت 


هر که باشمعی درافند سو ختن‌داندکه چیست 
ناحی عأشق بسر آموختن داند کهچیست 
از تو حسرت‌دردرون! ندوحتن‌داندکه‌چیست 
دیده آزروی حوانان‌دوختن داند که چیست 


کا نش ازدا نستم اف وختن‌داند که چیست 


وزشض 


خوشا کسی کدبکوی‌تو بخت همدم اوست 
دلم که درخمجو گان زلفانست‌جوگوی 
بمر گ مدعی از درد » دل بسوخت مرا 
دلا نو حند جو بروانه لافی از آتش 
ترا چه تان حمالی که مه ازوتابی است 
رسیل فننه حه عم حان دل ما را 
بیمن سافی عیسی نفس نخواهد مرد 


سفال دردسگان نو ساغر حم اوست 
شکسته شد همه عمر وهنوز درخم اوست 
هنور خانه بختم سید بمائم آوست 
ترا چه طافت يك شعله ز آتش غم اوست 
جه جای ماه که خورشید ذر ه کم اوست 
که از اساس محبت بنای محکم اوست 
جراغ خاطر اهلی که زنده ازدم اوست 


رز 


ا یکدم وسلت غم عالم نتوان گفت 


صد ساله سحن باتو بیکدم نتوان گفت 


۱۹۹۰ 


۱۹۹۵ 


۱۹۷۰ 


۱۹۳۵ 


۱۹۸۰ 


۱۹۸۵ 


۱۹۹۰ 


۱۹۹۵ 


-- 


ما وصل نجوئیم و عم هجر نو خواهیم 
بازخم توخاموشم وزخمید گرست این 
بسیار دهان تو کم از ذره بود ليك 
هکس کسک باز نشد گر حه فرشنه است 
ای‌منسگآن گوششن 5 توقدم‌آزدیر 
ساقی قدحی بخش و مترس از غم ایام 


دبوان اهلی شراری 


و ناز کی حجوی و این‌هم نت آن گت 
کاحوال دل دیش بمرهم نتوان گفت 
در روی نکوبان سخن کم نو ان گفت 
در مذهب ما هر گزش آدم نتوان گفت 
برون ناد و خبرش هم نتو ان گفت 
کانحا که تو باشی‌سحن ن ارغم‌نتوان گت 


با حشمه خورشید ر شنم نتوان گفت 


درم نتوان گفت 


پیش تو هزار آینه جم به یکی جو 

ترسا بچدیی فانل اهلی است که‌ازناز . با او سخن از عیسی 
۳۵ 

غنای و ناز تو با من ز غایت خوبی‌است _ که قیر وخشم بتان شبوه‌های حوبیست 

من از کمال طلب همچو خضر می پابم که آنچه می طلبم در کمال مطلوبیست 

کنون که یار زما مبرمید ميدانيم که زشت نامی ما در پیت خوییست 

توسایه کم‌مکن از مرا که سایه سرو حد کار ید گر 

سوی‌ئو مرغ دل آمد حکایت آژوی برس 

گر آستان تو اهلی بد‌یده روت هر نج که کار عاشق در مانده آستان زوست 
۳۹۹ 

کسی کد حق حریفان مپربان نشناحت سراست فرجگرش‌جور نا کسان‌خون نرساحت 


که رمزهای نباتی نه حرف مکتوپیست 


دریغ نیست مراجان | گر چه دیر نباند پن وحق دید وشناحت 


دریع سحت ی 
رهیل مغ دل ما از آن جهن آن رور که نگ تفر فه ایام در حبان انداحت 
که همچوشمع‌مر امفز استخوان بگداخت 
که برد نردهر اد ازفلاك ؛ که بازنیاخت 


جه | تثی‌است که درحان من‌فراق افکند 
به نقش بازی آبام دل مسداهلی 
۳۳۷ 


کر به کوثر تظرخلق ز تیکو عملی است شم بم ما بر کرم 


رنددردی کش‌مآراتوجد داني‌جهکس است بحز از و کول ات 


فزلیات 


ای طبیب دل وجان سوی خوداز ناژ مرا کی‌محل‌میکنی ودردمن از کملی است 


باك دل نیست کسی کز می سافی گذرد 


عمر باشد که در پن‌میکده باحضر وهسیح 


2۷ 


احتر از از محك تجربه عن دغلی است 
اهای ازجرعه کشان علی وال علی است 


۳۸ 


هر گزپوفچن,‌خوشت جانب من نیست 
در معر که ءشق‌توهر کس که شهید أست 
درخونحگر ردو گلگشت من‌اینست 
ایغواجه ترا گفت وشنید ازیی دنیاست 


میلت پمن سوخنه يك چشم زدن نیست 
مردست وبراوحاحت‌جادر ز کفن نیست 
مر غ دل ما را هوس کشت حمن نیست 
من بنده عشقم بتوام هیچ سحن نیست 


۳۹ 


هو |اخوش است‌وهرا پیز ختودل خوش‌نیست 
کل جمال تو شد نا جراغ بزم افروز 
اگر پری طلیم جون تو آدمی نبود 
بو ش دیس خدا زلف همحو زنارت 


بس نرفت بپاری که بی تو اهلي را 


هوای‌خوشسکندهر که اطرش خوش فیست 


حولاله نیست دلی کزنحت در آتش نیت 
در آدمی نگ مجون‌تو کس بریو ن‌ئیست 
که نیست‌هیچ مسلمان کزومشوش‌نیست 
خزان چپره بخون جگر منقش نیست 


۳۳۰ 


لمل جا نبخفش که آرام دل شید! ازوست. 


از گلتان جپان‌هر گزمبادا کم‌چوسرو 
من ز رنگ آمیزی مشاه او سوختم 
چشم‌هست‌او که‌بینی گگوشه گیرازهرطرف 
زاهدازغوغای مامشکن‌سوم راحه حرم 
یلی‌وشیر ین‌خریداران آن یوسف زخ) ند 


وف آن گل گویاهلیی کنذسیمره ج »دس 


راحت حان‌است مارابلکه حان‌ماازوست 
آن ول حنت که حسن کلشن‌دنیاازوست 
کاین‌دورنگی‌بامنش آن‌نو گل‌زیبا ازوست 


در حپان‌هرجا که گرددفتنه‌بی‌پیداازوست 
گر توا 


گر توانی‌منه‌او کن‌کاین‌همه‌عوغاازوست 


یم 
در سرمجنون وشان هم مایهةٌ سوداآزوست 
عندلیب گلشن روحانیان گویاازوست 


۳۰ 


۲+ ۰۵ 


۳۰۰ 


«۱۵ 


۳۰ 


۲۱۰۵ 


۳۰۳۰ 


۳۰۳۵ 


۹ 


سرو بر خالك ره از رشث قد پار نشست 
حال در دیده آن رهر ژ بی مر وسات 
0 جو سورت ی ارحان نشود الب ما 
حسن پوس همه را برده زاموس درید 
دوش درمجلس ما پاد سحر کرد گذار 
نم از ثوق بتان هیزم آنشکده شد 
تو درون آی که تاحان رود ازخانهٌ تن 


از گران باری تن‌<ان‌سکرو حان‌رست 


۳۳ 


ِث"؟ّ؟ 


۳ 
مهم ۳ تب 
2 ی 


رشته حان همد در وصله زتار نذشست 
که سی ما ند در ین حانه و بسبار سشست 


اهلی اززحمت جان نیزسکبار نشست 


( 


گر نن‌شکسته گشت دوا حزهللاك نیست 
هر کس که ازعم توغباریش بردل است 
ازار ما رقیب شمشر میکند 


پوسف هم آزماامت عشق‌است‌جامه جالد 


4 ۰ ۰ 
امای درین سب اجه عم جر می »جوی 


: ی 
۰ سس .۰ 


کاین سره مراد دربن اب و حأله تیست 


رازی 


ساقیا بی‌لب لعات می نان امد فیس 
گنج هستی طلبی عا لم هسنی بگذار 
جزدل‌خته کدباحوروستم خوی گرفت 
غرض از دود دام بوی حجت باشد 


ا#لی سوخندخون گریدا گر کر دچه ۳ 


گر ننذوق‌توبودشوق‌شآباینهم‌نیست 
۳ نکه‌این‌عا لم پر شور خر آبآبنهمه‌یست 
هیج کسراستم و جور تو نان پنهمایست 
ورنه مستان ترا میل کباباینپمه‌نیست 


حکند در حگر سو خته آی| مه سیستٍ 


«۴ 


۱ جح 1 ص 
ر کوی‌توجزمند -ر ی فجر و فسات ی تس 9 آمدن‌ورفتن حود| لد ندست 


5 ۰ سم یو سم ۰ عم 
سر دایم ردر ممحده باخالد سوم نه سر ی‌ببست که‌خالدره‌این‌در له بدست 


عز لیات کت 


نحل مشعود من سو خند کوازه دست <وش هدن ولی دست دعا کونهنیست 
زاهد از میکده مارا سوتی متیجد طلبید دلق آاود ما لایق پیت له ندست 
که مرو ازدردوست کاین حنن اهلي د أسوختههم ابلهتیست 

۳۳۵ 
گردون که کن امل نظر در نباد اوست اسیات_ نامی‌ادی ما پر مراد اوست 


ساغر پغیر داد مرا زهر غم دهد پیش که داد پار برم داز داد "زوست 


۳ ۱ ۰ 
دیش تُ امت‌مب< ت 


می خوزدنم بیاد لبش بود وین زمسان خون دلی که بخ بیاد اوست 
امروز در دلم گرهی از غم است سخت کوناو کی که چشم دلم بر گشاد اوست 
اهای متا او سجن است و درین زمان حیزی کد نارواست متا ع کساد اوست 
۳۳۹ 
گر کشدخمم بزوراز کفمن‌دامن‌دوست حکند کش دل که میان منو اوست 
فایت مپر و وفا داری من می بیند _ از اوبامن‌از آن‌اسن نه از تندی خوست 
با که گویم عم بدحونی آن ماب تلف که بت من‌شور یده جنن‌عر بده حوست 
ایکه سر تا قدمت حمله نکو می بیذم اینکه باما بسر حور و حفائی ندنگوست 


وت بلبل سود عبر دعا وئی گل کوش کن اله اهلی ومگو ده گوست 


۳۷ 


یأفتاد زره سب در و ۳ گر روش نمافت و سب من تجنان ژدشد ۳ سس دوس نیافت 
خاادشو که نب ازودازی کر آن‌خودشیدر خ هر کدخااد زشدیگدم در همسو رش نیافت 
۰ ۰ ۰ اجه 
شاه اه ارمیصت با کسی حزن من شد ‏ معجر عیسی زسحر چم جادو ویش‌نیاقت 
جان‌شي بنم فدایش کردوهر گزجان من _ يك‌نظر بیزهرجشم از تلخی‌خویش نیافت 


و 


۳ -_ 
عبر هلی کج دریای‌سگا سس صر‌ف‌شد مردمی‌دز هیچکس‌فبر از سک تو بش نماقفت 


هر‌صور نی کدهست رحسات شاندا بست ۱ بن‌حسن صورت نو عجب کار حانه‌است 


۰ ۸ تِ ۳ ۰۰ ۷ ۲ ۳ ۰ ۰ ۰ ۷ ۰ : 


۱:۰ 


۳۰:0 


۳۰۹۵ 


۳۰۷۰ 


۲۰۷ 


۰ ۰ 


۱ 
زر لاه عتق هز ار 


۰ 
سای 


حوبان مدام حید مي و نقل مي شوند 


در بحر عهق 


رآه دی ۸ ره لعن دور لس 


ارم هر طرف هد رجساره لسبی است 
اسوده ک۹ همد تالم و ای دلم 
آهسدرم کد در رهمخوبان بخاله وخون 

ن ملد اجلش حالتی اد + 


۳ بو احد کد ها کیمیا گر 


۳ ۱ 
درج د, ده است 
‌ِ 


امروز یافتم که جه د.د از میان خأق 


گیرم که نیست نالد ام از غم نه عاقبت 
.۳ 7 یی 
فر اد از ان غر الد شهین له بو | 


لست که آب حیات است ببر تغذه لمان 
اگر <ه الا حسرت حمیداز گل ما 
بر بخت بد خود شکایت از کدکنم ؟ 


انا ند است 


‌ ث_ِ_ِ 
هر ده در افناد حان نب د 
تب ۰ ۰ سپ 


و گرنه درغم 


دیوان اهلی شبرازی 


۰ ۰ 1 سب 
رل ۳ ردیل ۳۹ د گر اس ند رست 


قل‌عجت آنود! ندا سرت 


آ این‌س شرآب 
باه: ر مکن 51 عشق با ۳ ک اندایست 


ی 


۳3 طریة عشق گزین‌کین ها بسن 


ی 


. تسیر مس 
مجنون «شان امد 1 د 
مق ‌ِ س‌ ۳ 


ی 


۳ ۳۳۹ 
4 ۳ ۰ ِ‌ 


شم ۱ ۰ چا ۹ ۰ ۰ 1 ۲ ۱ 0 
دردی‌استدردلم با رحم‌زرد رده است 


4 

۳۹ 
۳5 فا و حممیحم ج با ن‌‌ من درد ده است 

مر ۰ ۱ ‌ِ 0 
۳9 ۳ 

را رت 1 
۳ دای مه ك رای لرده | هم 
سا ی سجن ب مان سده ‏ داسن 

4 ۳ ای اب 


بیخت من جوز سید اش حطر موزست 
شور دا توب حان <سرت آندوزست 
۱ ۰ ۳ ۰ 

که مر بالي دن از بجنت من بد | موزست 
فردای خو د کدام, و وزست 


که طعره ن همنعسان او گر دورس 


ی ۰ مر ۲ عم 
مه بد ماه دح او ز فلر خان بکدشت 
مي ‏ حصس ه 
قدأی‌دست و کم س‌سو ‏ با تسیل آرده ش‌ 


برون کشید مرا مو کشان رحلفه حلفه ذ کر 


من‌از کجاووسالاز کجاجه-رف است‌این 
بان چگونه کند از توحال دل اهاي 


کداین سا 3 ۱ جو رشید | سمان‌بگذشت 
خبر نداشت کهنرش‌زاستخوان بگذشت 
ری <وشان,گذشن 
ر زبان‌بگذشت 


بجود بودم 


گنک بر ای کر از آن کنو 


رون 


آن شمع کار خان کهرخش لا لدزارماست 


در دام عسق ما ز سر شوق هیر ویم 


م دید "۳ زد مسچحثد ِِ سافی بمیکده 


بی شمع رحت هیج صفا در دل ما تست 
خواهم سخنی گفت مرن ای گل رعنا 
مااهل وفائيم لیم 
هر نکند خوپی که خدا داد بد خوبان 
نیست که ما۱ 


رجور و 


طل 
ی 


ی است که در روز کارماست 
کشت و کار ماس 
ناحشر لالابی که دمد داغدار مامت 
کانکس کد مید ما کند اول شکار ماست 
پر کف شراب کوثر و در انتظار ما 


زان کیمیای عشق که خالد مرا ماست 


تحم محیت همد دز 


۷ ک‌ 
بای که بی ری نو در دید تفا تست 
مِ مس 
1 بو ۳۹ ی .۰ 


مِ گ ...۰ ]۰ ۱۰ 
جابی لد و فاهست‌غما حور دحا نیست 


صس__ ت۳۳ ۷ و فا ری نبینم که ثر آنیسن 
یت ‌ ‌ 


مت با 
ثبل و دستی بدعازیست 


د لعج زد دوأ تست 


3 ار ۰ 4 
ناحان ندهد عاشق 


سید در ماست‌آوم کش جو نکدرها مت 


۳۳۵ 


۳ ۳ مانده‌است 


۰۰ 


۳ 1 , مب 
ت د؛ دنو بامن ماد وحانودل‌نما ند 


5 رد ودزفت ازمیان آها نذا نهاما ندماست 


شکرایزد گر کر جدآ نار فتاینباها نده‌است 


۳/۸۰ 


۱۰۸۰۵ 


9 


۳۰۹۵ 


۳۱۰۰ 


۳۹۰۵ 


۳۹۹۰ 


۲۱۱۵ 


-۱۰۲- دیوان اهلی شرازی 


گرپرد برخاك ما مغ هوا گردد کباب بسکه درخا کستر ماسوزجا نیام نهاست 
تاد عتق من وحن توماند در مبال زانکده زر ر گوشدازماه داستا زباها نده‌است 
گر نماند ارباز ۱ مصت اهلی مجنون‌سقت باری ارعشق تو نامش برز پانیام نده‌است 
"۳ 
هیدت رحون ما عم دور جوان ادست گویا که سضِ ترن‌اهل نفلر در ۳۳ ببس 
در راه‌مهر خالك تنم ذره ذره گشت .. پکذره رحم در دلت ای آفتاب‌نیست 
اشکم نیافت بوی وفا تادلم نسوخت ‏ . هرشیمی که میچکدا زگل که 
شابد که بار بگذره اد حشم ای‌احل مشتان پکنفس که محل شتاب‌نیست 
اهلی بدیده خواب ندازد رحار عم دردیده‌بی کدخار بود حای‌خو آن نرست 
۳۳۷ 
۳ ل کدخونم‌خور دأی‌جور رنه بدا ری‌اررست او کدجاه دردلمن ساحته‌جو نجوا: ري‌آزوست 
مت وسل کشم زانکد ربی بند گیم خلق را درحق من‌حنم وفاداری‌آروست 
ابکه دستم بدهان می نهی از باب فغان . بردلجالك نهم‌دست که این زازی‌ازوست 
وه که بسمار جنانم که رمن بار کنام کرد با انکه مر اایهمه مماری ازوست 
طمع خام به بپنید که بادست نبی اهلی سوحته دل را هوس بازی آزوست 
۳۸ 
«مهر است‌میل‌حا لی که بر آن‌رخ #بلست حدر سد ما آز ین خو آن‌عد-ی ومد خلیل اس 
به بپشت و ساسپیلم جه دهی نوه شده , ما توببلت‌حسی‌ومیز کف و ساسریل است 
پی دفعم چشم زخمت نبود به نیل حأجت . که بمصحس‌رویت خطسبزبهزنیل‌است 
سر ار زبود تیفت بقيامنت نگیرم ‏ کهبشر ع عشقبازی‌سوخون‌ماسبیل‌است 
نشنیده‌یی که مجنون بقبیله تیغ‌چون زد بمحتت که اهلی بوفا از ان فیل است 
۳۳۹ 
در سوختنم آنکه بر افروختن آموخت شمعی است که‌یروانهازوسوختن آموخت 


فزلیان 


آنروز که تعلیم نظر کرد مرا عشق 
دل سوختن آموخت جو پروانه بعاشق 
بل زسرك ازغم گل دانه فشان است 
نظر باری‌اهلی 


۱ 


از فیش ازل عام 


۳۹ ۹ 


اول ز رخ غیر نظر دوختن آموخت 
انکس که‌بدان‌دمم‌بر افروختن آموخت 
مورست کهحرصش‌همها ندوختن آموخت 


۳۰ 


ک۳ حمن بوقت گلای‌همفس خوش‌است 
بی روی دوست گشت گلستان جه فایده 
ای عند لیب هر که بود با گل‌است خوش 
حسرت حورم زمبوه نحل بلند پار 
اهلی هوس بمی ز هوای_ بان کند 


وقت‌توخوش کهمرغ مرا باقفس خوفش‌است 
گلبانگسغ وبا صبایکنفس خوش‌اسث 
تساأحب نظر کسی اسن که با خارو خس خوش‌اسن 
دستم نمیرسد جکنم دسترس خوش‌است 


بر أست‌وهمچنان بوی وهوس‌حوش‌است 


ری 


مر بر بی گنه‌خون کهجست‌وجوئی‌هست 
بزبر پای تو صد سر ز آرزو خالك است 
گمان مبر که به بیداری وجگ رخواری 
بحاك جرعه چه ریزی بروی من مبریز 
توئی که درخم جوگان‌چو ماه چاردهت 
بفیر من که جو خار از گل تومحرومم 
بکوی میکده دردی کشان خوشحاليم 
هنوژ ببا همه آلوده دامنی اهلي 


فیامتی و سئوالی و گفت و گوئی هست 
با که در سره ۳ آرزوثی هست 
میان ما و سکت فرق جز بموتي هست 
ز خالد اگر چه کم آخر آبروئی هست 
بر کنار و میدان شکنه گوئی هست 
بقدر خود همه را ازتورنگ وبوئی‌هست 
حوشیم :۷ قدری ده در سونی هست 


ز آبررحمث ان پاد شمت و شولی هست 


رازن 


کدام زخم که بر من ز دلستانی نیست 
بخوشدلی نه که خاموش از توچون‌صورت 
مراست حانی و خواهم به بات افشاندن 
جو قنل خویش ک التمای روی متان 


کدام خالد کش ازخون ما نشانی نیست 
هزار نم ز تو دارم مرا زبانینیست 
جو باورت نشود به ر امتحانی لبست 


همن سحن بو دادیم داستانی لرست 


۳۱۰ 


۳۷۵ 


۳۱۳۰ 


۳۱۳ 


-۰2- دیو آن ۳۹ آزی 
ی ۱ ۳ ری 
۳۱:۰ دو عمر ی درک گر وفا گمان دارد بممر دد ست شد باری مر ا لمانی ثیست 


۷ کلرخان س_ کویت دیشت حاو بدست ِ باب «ای حّت هن ۰ س_ ٍ تا توا ی نیست 
۰ ۳ ۱ ۰" و ۳ از 
رای ال مت ما نود اهای ود کر اک ادن ند ۴ ما ۳ لما سل 
وش 
عوسی دم ونم ۱ ۳ لیست #دی دست ما ۰ هس غم آن کشت ۹1 یا با ماش ۸۵ ۲ بی لبست 
۳ ی )/ ۰ ]+1 ۰۰ و 
نی ۳ گرم مر حمتی کن د خر , اه و اشاث شن یرل خر مد دجی ی ت‌ 
۳ ۱ 
۱۱:۵ گر ول و حریم بکدای مکنم غیت درویشم و درملك توساحب کرم تست 
۱ 4 س ۰ ۳ . ت_ 
ب خجب مه جل تجنده فایی بت از راد وا ناه کتر ی کدتوخواهی لدعم ایست 
۰ کي ِ , سب مب !۱ چا ۰ 


اهای ره موه ند درحسم بو ددرسن ۷ بر سر حان ند کد دفر ۳ #دمی تسم 


بر سر حان 1 یم ,أث دم است 


۳ ی 
کسی که از دهنت آب زند گی ره برد عزاز باز بمیرد ز همردنش جدشم.است 
ی ِ؟ ِ۹ دِ ۱ 
2 سم ۵ ی لب مد " همم 7 ن‌ربان ردد دد ت مار ددي ۱ ج رل هم ر ۳ اش 


۳۱۱۹۰ نو شاه سسی داهلی‌خراب کشتن حود رد تبع جو اگ اما نمیکشی سم است 


ساقی»حبان‌سرذان حربفان گر قنه است 
حندان بجان رسد دام از 
با آنکه دامن از 
اکن 


جبان 
همد عألم کشیده‌ام 


ز آتش دل آه 2و ل کنم 


اد اه و ر ر ویب دست 


هستی 


-۰0-- 


کو کثتی شران که طوفان گرفته است 


کز محنت حبان دم جنر فنه است 
وز کر 


ما بی ز بان 3 آتش 


۳۳۷ 


در ر دعشق‌ارحدر همر ند گی‌واماند کی است 
قصد طوطی شنیدی مردنست آزادیت 
جو ن‌سراحی جز,مسکینی نگردی‌سر له 
عالمی د راك باشد غرقه وم ختنك لب 
گلن‌هزارشعادن است اما از آن روی‌چرمه 
در سس کر ی او اهلی عاشق 


درمانده است 


بیش صا<ب مشر بان ر دن‌حبات‌و ز ند کی است 
5 نمردی گر دنت‌دررعر طوق‌بند گی است 


ماس عالم غر قهدر بار ند؟ ی‌است 


مد هز ارش انفمال وخعات وذرمند کی‌است 


گر بسوی کمبه رو مبآرد ازدرماند گی | 


۳۸ 


تن عاثق همای لا مکان است 


7 ۱ ۳ 
از ان هرموی مب مار ی است لر در 


ت‌ 

ببار طور دریآن از سو<ی 

در آنشی گ بود درواأنه با شيب 
۰ سم 

رات از مك بگدشت الم 


نوینداری که مشتی استخوان است 


ک ماگ 


9 1 ۳۹ رو ی شنحی نبان است 
کد نا خورشید سربرزدخزان است 
بپشت جاودان است 


بر او اتش 


به‌عنی خود سث این آستان است 


۳۴۹۵ 


۳ شام وصال ه عفر ۳ دیاس 
ی 


ما چم 


۰ ,۰ و .۰ ,| شا اه ِ ثِ ۲ 
فدای نار بو اسر و سار نان ند که خوش نر ار تودرین‌باع سره ناز نرست 
۳ ۳ سجن دلی د در ۱ ز طالم سم 


۳ سجپر 2 ره ر حمیی ۳ ۳ 


حد لش بود که سافی بخا کساران کرد 


ند ر < 
0۳ 


۳ زر 
اگر حجدرحم درون به شود بمرهم عشق 


کد موی دا 


رم رد 


که مد عماز عم ازدل ره نیم حرعه بشست 


بخسمت همز (<ست 


۳۱۹6۵ 


۳۱۷۰ 


۳۱۷۵ 


۳۹/۸۰ 


۳۱۱۸۵ 


۳۹۹۰ 


۳۱۹۰۵ 


۳۳۰. 


0 


دل‌ازشکسته خود برمکن کهراستدل‌است 


سصه ات روج یوت مت خر وی وت رت 


بحق شاه ه اهای کته آیست درست 


۳۵۰ 


دو ببار آمدحو گلرخمازمی‌خواهدشکفت من 45 امروزم ذلی‌نشکفت کی‌خواهدشکفت 


من ن آنمغم که از بوی گلم دل؛ اشود 
کً ر هوای نو ببار ینست گلای مراد 
مطر با گر بانگ: بیز به گونه بیجو دساردم 


هجو گل‌در غنچه است آن و خِ اهاي ۲ | کشد 


گر کلم نبشکهد از بوی‌وی‌خواهدشکفت 


دمملم و خو اهددمیدو بی‌بدیی خواهدشگفت 


آه‌از آن‌روزی کز ایور نکم خواهدشکت 


۳۱ 


مراز عذق نه عقل ونه دین نه دلیائی اعت 


ند دی موق همین اس گد سوحنم ی ۳ 


تا شدم پقینم شه 
جو سوختم مبرای بادخا کم از دردوست 
زناتوانی از آن کعه 
جو طبع پار ۳ 


در فرشت م ر تحد 


حدا ز پوث حود 
مرادم دور 


مزن بر آتش ما آب آمشت ای گرید 


حهز ند گی‌است که‌من‌دارم این چهرسو ای است 
سخن‌بکی‌است د گرها عبارن آرائی‌است 
که چشم بسن یعقوب عین ببنائی 

که دشمنم نکند سرز نش کههر حا نی است 
خوش‌است کعبهو لی‌شرطره تواناثی است 


حه جای درد سر عاشقان یدای است 


که سوز سینه اهللی چراغ تنهائی است 


۳۵۳ 


«مدمت 


از حفا 


حان من در دوسی ۳ هر بان عی 
با من د لاسته تا درس چه داری 
گرحه‌ای‌مقسوددل گوئی که دریاری‌تر | 
ور خلقی میکشم 5 5 بکویت ی ۲ 


گرجهاز جور توجانم شدجواهلی ناتوان 


آنجه‌پو دی‌یش‌ازین] کنو ن‌نه آن‌می بنمت 
کاین‌جنن‌ای‌شو خباخو دسر گر آن‌می مت 
این چنین بارم ولی کم | نچنان می‌بینمت 
جان بلب می آیدم تا يك زمان‌می‌بینمت 
همچنان آرام جان ناتوان می بینمت 


۳۳ 
ان سرو ناز کر جمن حان دمیده است شاح گلی بصورت او کس ندیده است 


آن نو غزال با من مجنون انیس بود 


| کنون‌جهدیده‌است که از من‌رمید است 


ٍ ۱ و 
را کس نندام عم عشقش مر صما 
۹ ). ۳ فحم 
نج است در مداق دلش آب راد دی 
سوده دل ربب کمان اپرو بان جورد 


طوفان فنند فش ایست در ۹ 


اهلی ز دامش نکشد خار فتنه دست 


-۱۰۷- 


بوی محبت از شسی من شنیده است 


دب ۳ که زر هر حدابی نید ه است 


ما . ۱ 
ما رم خوردهایم و دل‌ما ز هیده است 


ابمن مشو که بر فك آدمیده است 


هر حند دامن ار همه عالم کشیده است 


۳۵۴ 


آن سرو هر که از تتار من گذشنه است 
دام‌ان ناز بر رده حون سرو هرود 
بر بسستون ز تیشة فرهاد کی گذشت 
حون سایه سوخت از اثر آتش دلم 
اهلی مگوحذر کن از آن‌شوخ منگدل 


گوئی که تری از حکرمن گذشه است 
گوئی ز جوی جشم تر من گذشنه است 
آنها که از غمش بسر من گذشنه است 
حورشبد اگر بر هگنر من گذشته است 


| کنون که کار از حذر من گذشنه است 


۳۰۵5۵ 


برقی که ز نعل فرس سیم نی حاست 


بروانه صفت آتش عبرت 


بی باده عن آمرور بسی 


حال‌ب اهاي‌چه شناسي‌تو کدهر صح 


آهی است که ازسینخونن کفنی‌خاست 
هر گه کهاز آن‌شمع بمجلس‌سغنی خاسری 
هرحا که صدای طبر کوهکنی خاست 
بوتی مگراز جانب گل پرهنی خاست 


حون گلزبرت غنچهلبی سيم تنی خاست 


۳۵1 


کر مد گذری با این دح وان چم هت 


خود بکنلد ای آهتاب 


عاثیت از هستی 
کردیم هندوی چشم أئینه دار روی عیر 
تن روز قیامت سر زند از خاله من 
با وحود سرو نازی آن جنن بالاا بلند 
گرزدی سنگی بغبری‌بردلد یو انه خورد 


ون | 


کافرم کر مد »سل‌ان را نسازی بت برست 
هر که ۵,جون دره دل بررشنه میراو ست 
روسیاهش کردی و آیینه‌اش دادی بدست 
پرسر خا کمدمیچون‌سر وا کر خواهی نشست 
سا طوبی نباشد غبر همتپأی پست 
د بگر انز اسر شکستاین‌سنگه ومار ادلشکست 


۳.۹۵ 


۳۳۹۰ 


۳۳۹۵ 


۳۳۰ 


وسسوی و و سونپ یدسوسووسسسس و وا ات و 


۰۸ دیوان احلی شر ازی 


ات مخت د رن 


۳۳۲۵ 


۳۳۳۰ 


۳۲۳۵ 


۳:۰ 


زان‌دهان امید نود هیچ صاح هسئیش با وجود هستی اهاي درین آمید هست 


۳۵۷ 
در مغان گدای درش همجو ما بسی‌است ما خود کسی‌ند ایم ولی برها کسی است 
گر بپردوست کوهکنی مر د فصد حپست در وادی مت آزین کنندها بسی ادت 
ه رگل که نیست بوی وفا داریبی در او گرهم گل بپشت بود پیش ماحسی است 
بادا ]دای فامت طوبی حرام او هرحاکه سروناری وشمشادنورسی است 
باشد 1 همر هان نظر کیمیا کنند در اهلی‌حزین که درینراه وایسی است 
۳۸ 
وادیمجنونجگرسوز ستو کس‌راناب نیس آهوبان تشنه را جزاشك مچنون آب‌یست 
بیش آننابروبر آوردست ومقصودی بخواه فبله ابروی خوبان کمتر ازمهراب نیست 
نشنه را غون ریغتن ظلم‌است ای ابر گرم دحمتی فرما که رحمی دردل قعیاب تیست 
تاسکش را دوست دارم دامنم ندهدز چگ کی کشهدلسوی کس از ان‌عارف قلاب نیست 
ال اهبی ه نبا خواب مرده‌سته است آهکز این ناله در چثم ملایث خواپ نیست 
۳۵۵ 
حیات شنه لبان رصل آن مسیح دم اسب که با وجود لبش آب زندکی عدم است 
گذاه کاسه زدن شیخ را جو غنچه نبان ناه ماست که چون لاله پرسرعلم است 
گدای پر مفانم به حانقد حه روم ! | گر چهمی‌همه‌جاهست‌بحت بر کرم است 
ز دلبران همد عاشق کشی ستم دانند ‏ ولی توعاشق خود گر نمی کشی‌ستم است 
ناز پر همه عم ز حسن عالم موز که گر بناز کشی عالمی هنوز کم است 
حسن روی و فرق است تایری بسیار | گرچه صوزت این‌هردو کاربك فلم است 
بحان دوست که آزار اهلی است حرام سک در تو مگر کم ز آهوی حرم است 
۳۹۰ 
مرا جوشینم از آن ماه حبات کم است که آفتاب مرا با من التفات کم است 
چراچو آب حیات از لیم نبخشی جان مگر دهان تو از چشمهٌ حیات کم است 
ز كوة میوه خوبی چو جستم از دهنت _لبتو گفت کد این‌میورا ز کوة کم است 


غر لیات ۰۹ 


تخنده شکر لعلت هات را پشحست بدین حلاون لب کوزء بات کم است 
بحسن وخلق و وف حون تو آدمی سود ه آدم ی که ملك سا بدین‌صفات کم است م۳۳ 
خلاصی من بر از غم حوانان نیست ردام عشق نکویان ره نجات کم است 
بات مپر چه جوئی ز گلرخان اهلي بروکه وگل این باغرا ثبات کم است 
۲ 


وف هسئی چرن عرق ازروی داجوی توخاس 
هر که زدزی عشتق کشتش ز نده شد در کوی تو 
گر چه صد جان از غیار خط هشکی‌توسوخن 
۳ و جود آنکه می‌سورم ۳ ه‌خود حوشم 


طام4 بر اشلی مرن گرگشت رسوای جبان 


شمه آب حیات از هرن موی او جات 
تور و غوعای وبامت در سر کوی لو خاست 
کی غبارخاطری ز أبینه روی تو خاست 
کز نسیم آهم‌ای مشکینافس » بوی نوغاست 


مه رسوایش از چم جادوینو خاست 


۳۹۳ 


ذوفی‌است که درتبره شی‌حون‌ش موبت 
نقاش باندازه کشد نقش تو را حون 
در حلقهٌ عشساق نو آن کعه حانی 
]یا و حود أی آهوی مشکن بکجائی 
زنپار به بیپودء ناصح نکنی گوش 


اهاي بده ازدست سوی می وحوشاش 


نا گاه درخشد ز کناری مسدرویت 
کاندازه ندارد صفت رويی نکویت 
کار باب وف سحده کنند از همه سوین 
کاس هر طرفی کمشد کاننسد بویت 
کن سحبت ما منم کند بیپده گویت 
زان پیش که برسنگ زند جرخ سبویت 


۳ 


دوراز توش وروز مرا خوان جر اماست 
شد نامرد از عثق توام محنت عالم 
از سبل زلاش حذر ای آهوی دل کن 
تا در بی کامی همه نا کلمت آید 
ما گر چه هلالیم و حر یفان همه بدز ند 
ساف می کوثر دهدم 


فرباد , که اهلی علم داد بر آورد 


من‌حو دجاسم که شور وز کدام است 
پا منت عاألم همه را عشق تو نام است 
داسته رواین راه که ا بحاهمه‌دام است 
دس تم از کام جوشستی همه‌کام است 
حون نباث ببیبی همه را کار تمام است 
وز دوست هنوزم طلب دزدی حام است 


آهش که بلند از لب یام است 


۰ ۳ 
از انش 


۳۳۵۰ 


۳۵۵ 


۳۳۹۲ 


۳۳۹۵ 


۳۷۰ 


۳۳۷6۵ 


۳۸۰ 


۳۱۸۵ 


وت دبوان اهلی شراری 


۳۴ 
ای باغان حه حاصل از سرو ناز باغت شممی‌طلب که ازوی روشن‌شود حراغت 
ای گل که‌سوخت‌عفقت‌س تاقدم‌جوشمم جر جشم حود ندیدم حائي برای داعت 
در مجمر محبت چون عود سوختم ليك بوی محبت من نگرفت در دماغت 
مجنون»فث مکش سرزان نوغزال‌ایدل ‏ گرمی‌کشد بزخمت ور میدهد به زاغت 
اهلی فراغت دل در بیحودی طلب کن کان‌دم که باحود آبی مشکل بودفر اغت 
۳۹۵ 
باغیان» آ نسروا گر بر طرفجوخراهد نشست آتش مغروری کل فرو حواهد نشست 
از رخ ساقی گل عیفی بچکاينك زباغ کل بخواهدرفتومرغاز گفتگوخواهدنشت 
اجان بر خاستن‌سل است‌بر مجنون‌عشق _کرغزالي‌خون‌تویکدم‌یش‌ارخواهد نشست 
گرجوشمع آتش‌زنی‌ای آرزوی‌جان مرا کی زحان آتش این آرزوخواهدنشت 
میدمد بوی مست از دلم کز آب چم در کنار حون توسروی«شکروخواهد تشن 
عاشق دبوانه را از سحبت خود ای بری ‏ گر برانی‌همجوسگ بر خالبوخراهداشت 
گر نسحشدصاف‌می‌سافی نما دز دی کشان ِّ و داهای کذدر دی‌درسو خواهدندسن 
۳۹۹ 
گر لت بمپی بر لب مستان حه ناوت کان مکسان در شطرستان جه تفاون ؟ 
هر چند پرستیدن بت عب عطیم است در مدهب معئوقه برستان حه تفاون؟ 
ماراکه نفاوت نکند نيك و بدخلق گر فص مارفت پدستان جه تغاوت؟؛ 
در کوی‌نوحون‌هر که‌بوده‌ست‌وصال‌است گرمن گذره‌سوی تومستان حه تفاون ؟ 
اهلی کهجو مجنون‌اظر ازهردوحپان دوحن درجم دلش خاره گلستان جه تفأون ِ 
۳۷ 
قدر م حومه از عبر سعادت اثر ست من هیح نیام هرجد بود از نظر نسن 
ایطایر فرخنده » نو طاوس بیشتی بخ ام که حشم همه پر بال و بر لست 


‌/ ۰ ۰ ۰ ۳ هس 
ای ان بقا حرعه جود <ش بحورشید کر عابت دلسوختهی حالد در دست 


۱۳ ٩ ۰ 


زاار | 
اهلی مگ ارجا نو زوزی بدر آیل 


-۱۱ ۱ 


وت و سوک : خر 


۲ ۲ ۳۹ 1 مج و 
۳ تست سر ین بو سر زرد حیلٌ ریحان جوی هم به داسوخنگان بر شهو دست 


خاری که هنوز ازفم او در جر تست 


۳۸ 


بکشب که دز فراق < حمال نو دلبر مس 
پادوست گر سجن ۱ عسیحا رژد خموش 
۱ ۰ "۹ 
از | که چشم صید تکییر نیع نو 
ار یرم ما سدق دل دیگران درز 
باور مکن که مرده 
زان لعل شکرین سخنی بس بود مرا 


ان خر 


بود 


اس 
ام 


باهد هزار رور قیامت برابررست 
۹ «جدی! ودسحر‌دوست‌حوشه ست 
۱ مس 
جون گوش روره دار بر الله اکیراست 
پیشی ِکث؟ در توحان طلبی‌هم هرسر ست 
۳۹ کد زندگی لب ش در ور ست 
هل ند طوطی‌است که در بندشلرست 


۳۹۹ 


حرمن تا کی باه انشن حواهد گذشت 


ای‌سبیقامت چوجولان آودیبر حاك هن 


مر 


‌ ر کمن تر منددو تن کرده‌یی دمدا۱ رباس 


سیل‌آشن!ردیدهمن سر بصحر! کرده است 


کُرسرمالایق فتراا آن‌خورشید روست 
ر بشاد بر داد اد هو است 


1 ی . ۰ 
سا رن س خر دو 


آه | گردورا: ز نو غرمنحنین‌جو هد گنشت 
سل قمات بر سر زیر ۱ مين حو هد گذشت 
جشمنابر هیر نی صداز کمن خواهد گذشت 
5 حبا بر مردم صحر | نشی‌خواهد گذشت 
زین‌شر ف‌ما راسر ار چرخبرپن خواهد گذشت 


نانگه کردی‌هم آناهلیی همابن؛واهد گذشت 


۳۷۰ 


حون کوهکن با بیستو! ن گفتمنو ازرراز گفت 


۳ ۱ 


ب ی میا 


ر در روی آمدیدم هلاكحویشتن 
از غمره غماز او رسوای عالم گشنهام 
چون‌سایشد مرو سپی‌خالك ره آ سروقد 


هك ۰ ۰ 
گررشتحان بکساداهلی‌منال ازدست‌او 


ات نبودش کوه‌هم حرفی که گفتم باز افت 
نام تسش آغاز گفت 
مسکین 


کارا رم تمازاینجارودنتو آن‌سحن ازناز گفت 


کس ی کاحوال‌خودبا رده غماز گفت 


آدن نکشهدر لوش دام حنك‌حز بن اواز گفت 


۳۳۹۰ 


ن۳۳۹ 


۱۳.۰ 


۳۱۳۰۵ 


۱۳۷۰ 


۳۳۹۹۵ 


۳۳۰ 


۱۳۵ 


--۱۱۲- دبران اهلی شرازی 


۳۳" 


گرچه ز گلهای می دامن ماشستنی است 
به که نگردد رقیب دوست که این دیوره 
سوختگان‌رامین خوار که آن شاه جسن 
خبزو بمیخا نه کش رخت که در خانقد 


اهلی اگر عاثقی فاش مکن سر عثق 


شستن دامن دمی عایت تر دامنی‌است 
دشمی ات دوس دوست اج دشمی اس 
دسممیل درسی دوسی ی دسمبیاست 


۳ ۸ ۹ ۰ و * ۰ 


در سر برآن رد و سو سك ره نی‌است 


قعهُ_معرا دل نکن نا گفتنی‌است 


۳۷ 


بی ت و بی‌بارم مرا ازمر گ چم باری است 
خوزشید سار تو شد رنشی گواهی و ,دهد 
دوری اباشاه گر ز من بیلو آمی سازد سکت 
نوت حل ف عمز ۳ از چت مود وراست زد 
سس لا ل+رخ کز داغ توه,جون کل رع:] شوه 
مستم کن از آپ کانچنین صبح فیامت شد مرا 


آن نر غزال مست را از زاری عاشق چه غم 


این بغت خواب | اوده اخو اب اجل بیداریاست 
افتان و یزان برژمین از غابت مماریادت 
کز بپاوی‌هن( و( شب رجا در خوتخواری است 
باما هنوز آن شوه گر درشیوه عیازی‌است 
نژ ردو بهاراز غمترو یش( و ن ژاناری‌است 
دانی ک4در صیجیچذین م-نی 4۱( دشیاری است 


کان آهری»شکین فس اهلی‌سگ باز ارکا.: 


وی 


درعشق تاتو در عم خویشی ملامت است 
مست ازشراب عشق بتان شو که جام مي 
درعاشفی بلاست حه مر کنو جوز ند کی 
صاحبدلی که شاد کند خاطری کجاست 
مد کشتد زنده کردیو کس راخبر تشد 


ما حگونه اهل سلامت گذر کنند 
۳ که گه ند دنه عدم ن 
ا«ای بِ و ین عدم سویم 


ار 


۰ ۰ هُ ۰ ی 
ار زو رمید بگدز ی همه <برد سال(هت است 
مستی و هزار خمار ندامت‌است 

مرا سیم اما 
مر‌دن مامت است و نمردن عر امت‌ست 
جر سر می فر ۲ ش که حض کر امت‌است 
یا ان ژندم کرد فسیج وویامت!است 
ر دنیا ن که کرد یا همد جار مامت است 


کان متزل سامت وحای افامت‌است 


۳(۳ 


۳ 
ندعا شق است 4 ۳ برو ی جونمدنست 


طیب من بتغافل نبرسی _ احوا[ 


پم کی 2 
۹ ۳ 
۰ ۳ ۵ و 
برون خراعوبرحمت رحالد زه پر در 


بر استان تو تنب سر بتان نبود 


که مرده متحر أه حو سا ید همره سس 

و گر نمحال که مونازضمیر آ که تست 
و کی 

سر سر که ار استان جر مد ست 


که‌تکید گادمه ومیر خشت در گه نست 


غزلیات 


بدیر و صومعه ابدل کسی ندارد جوان 
تو کی دسي ه کار حام ی ای عقل 


امید وسل ببر اهلی از فد آن سرو 


ب۱۱۲ت 


زسکاش همه مب ک رال له 1 
برو که درد 


. ۰ هس 
که مرد بت پلندش نه دست لو ند مت 


سرما زفگر بی ته نست 


۳۷۵ 


دید حشّه م بأی‌او بر ج حاك و حاك ره‌نخشت 
تا نداده حان ۱ طبیت دل ناهد بر سر 
من‌نه آن‌مردم که کس از حال‌خود آکه کم 
وه که آن‌سنگندل کافر زیاد از شم و نار 
شامحسن ‏ نکس بو د کوز ابودحسن ووها 


حال درچشم جر احاك ۱ ره آن مد : شدت 


کس تامیت درد مندان حسه له نخشت 
مه کزی.. مص 
مر دم ازدردو کسی‌بردردمن | ندشن 


»3 مِ 
صد رهم کشت پشیمان از جفا ثره‌نگشت 


۳۳ 


9 
هر کدخضرش‌رهنما یز اءشد گهر ونگشت 


۳۷ 


؟ 
گربوالبوسان راهوس‌شربت وسل‌است 
من بندة آن شوخ که از تندی و تلخی 
جور و سنم بار کم 5 نمی هست 
آن مرن که از میت گازار <روشد 
کرش و سی درزه غمرست زمردن 


۳۹ ک بو د هید د دذه با همد اهاي 


ر بار م۱ میل من حرررزد (سی برست ۱ 


من دانمواو محرم این زاز کسی‌نیست ‏ 


بر سب درش الاش جسم مکسی‌نیست 


ادیدن یارم نفسی‌نیست 


۱ 
دوشدر سس کن آخ ۲ «دجرمن در ی ۲ ماس 
خی ام دا" هئ با ۵ دی 
اي ۳ ما ۱ ری ی دس پلست 


جز پر خرابات درین راه کسی‌نیست 


روف 


عنان کار ۳ در دست مصلحت ی است 
0 لو ای مه نمه سد عمه ؟ 

ی سر ی لوا ض ۳ 
رعارمت مره حون فشان چه گل چیند 


بحان دوست کد در تو 


۳ 0 ۰ ۳ 
از ان‌دهان فدیتنگ از حد بث تا این + 
/ / 3 


ترجه 


ن <ودسم 


۲ ۳ ۳ 
نان بدست قضاده کد مع‌اجن این‌است 


این دید خدا پن‌است 
وه د ده 2 بی‌استب 


رح او 
کداین‌جمن جومش‌حدهزار کلچن‌است 


ِ ۱ : 
دای ی ۵ حجل دشمیی 71 است 
1 تلد ؟ نان او بد رجان سر ین‌است 


۱۳۳۰ 


۳۳۳6 


۳۳:۵ 


۳۳۵۰ 


۳۱۳۵۵ 


۱۳۹۰ 


۳۳۹۵ 


۳۱۳۷ ۰ 


نادار دل ا رشب دین درست ار تشق 


5 


عم 


! رز کن کشی ام ۵ م رح<شمه کینم نیست 
بکي‌به" لفر خوش‌استد ۳۳۳۲ 
۰ ۰ و و »و 3 " , 
نشان بای سکان ِ داسنان من است 
(#سمر ناله جو مجسون نما ن هسفسم 
زطوف کوی نو پروای نتم نبود 


تظر به گنج زر از گریه کی کنم اهلی 


وت دل و دین‌است 


مر 


ف در ۳ دب لیست 

‌ ردو ۹ کلی رهییمم تست 

۳ سگان درت شب همنشیم نیست 
ب 

زدبدن تو نفار سوی حور قیمم لیست 


کدام گنج که در 


ک ۰ ۳ ۰ 


۳۷۹ 


‌- 
[ 


دذره است دو ستت کرترشك عبر اروست 
۰ ۲ مِ مه ۰ 
ای شمسواز خسن ۵ و نان زلف سار 
در شته مراد 
گاهی زکه ک ی من ای آرزه 
ِ 

م آان‌خو ن<کان‌من اسرت! س بن‌بگرد< 
است ۳ 


زوی حان 


اهاي عرال مشث فذانی 


در ۳ آه مین که (وممل دور دست 


کافناده ده ۵ ۳ سر ما فد هه ار گوست 
ی ۳ 


ی ی 


باشد ا گر مرا يك‌مشت!سنخوانجو کمان‌استزیر بوست 


۳۳ 72 
ب ندان نکه که مرا ازتو أ رروست 
زا ۳( رح بند هر ملرفی ؛ بر کنار 2و ست 
۳ ناه های اد همه آذاق مشکوست 


۳۸۰ 


رم ۱ 
حوابمر ثم‌باد! ثر دوزاز توخوایم آرژوسن 


دل کابم رو( وس در ارژه‌ی آ نکه‌تو 


سر نفد اگ نو بابد بستمع ای شور با 


مب 4 ۱ 
سح‌فارون ازخداخواهم که باشمدررهت 
مر ۳ 
من‌حدسکگ ناس کهدر کوی‌نو اراهی دود 


+ ۰ ۰ | .۰ , ۰ : 
خوردو خوامبیخوری ارخون‌دل دو دلب ی‌است 


وب ۰ 1 ِ ۰ ۱ 
اهای لب وت مه ۱ ات مات 5 نس دده 


خون خودم م‌چدم هستت گر شرابم آرزوسن 
من جو ن‌ارمی وک لوی ۳3 آرژوست 
م‌ ن که گاهی‌بوسه ۳ 
ار پودد 


ش د 2۳ 
‌‌ ند 


اف 
۳ 


رآن زيم آرزوست 


‌ 
ارروست 


دری ی گزیند در سك 
و سم م‌ّ ّ , ۳ 
کر م ۵ ۱/۹ 


عتسر چم 


1۰ ۰ 1 وم کم ۱ ۳ 
<البٌ ناد سس سوتم در ذِم ار 


ساب 


۳۸۱ 


۳۳ را مدخوبیو برهریکی صددیده‌حیر نت 
شىامت درا یت باْدو هحه‌حالاست‌این 
0 ۰ - 

بهخو نخواهی‌عنانت را که یرد آفتای‌من 
۹ باشم‌من که‌درسر باندم‌سودایوهل تو 

۰ ۰ و 

بودشیر ین‌ترازجان تلخیص ثم دم مردن 
سرم‌بادا فدای خال بای شهسوار خود 
بچشمت‌ای کمان|برونگه گر میکند آهو 
دل اهلی بنورءشق آ بادان کن ایکردون 


مرايك‌جان‌وميخواهم شوم‌صدبارقربانت 
که دره رصح بر خبزدقیامت‌از گر بات 
عچب گر روز حشرهم رسددستی پدامانت 
سگ کویم سری دارم فدای‌پای دربانت 
ا گر پیش نظر باشدمر! لب های خندانت 
مرا جانی بود آنم فدای دردمندانت 
بپرمومیخوردخاریز ناو کهایم: گانت 
که خالد ره شمارد گنجهای ملا 


۳۸۳ 


رِ شکاز کس نو د گردو سجران‌حامل اوست 
مقبل آن نیست کهچون‌مدبفاك‌منرلساخت 
ختبه‌این است که‌آن تر گر ‌هسنی کهتر است 
حوانده باشی‌سبب است شطان زحه شد 
من کجا ذره صفت پرنو خورشید کجا ؟ 
چون مکس دوزيم از مذل او تلخ بود 


کار اهای همه دم گر به تلم است رتم 


یرم ازغر ثً نکس که غمت دردل‌اوست 
مقبل آ نس تکه ماهی‌جو نودرمنزل‌اوست 
همچو ابروی‌توهر کس که‌بودمایل‌اوست 
هر که درسحدد رویت شود داحل اوست 
چم امید وی بر کرم شامل‌اوست 
زانکه شیرببی عالم همه در محفل‌اوست 
آه ازین جاشیغم که در آبو گل‌اوست 


۳۸ 


عیش مايك عشوه ازجشم سیاه او بس‌است 
دل که جوید ازدهاش جشمهٌ آب حیات 
بت درست عشق کز گر د‌ که آلو دماست 
عاشفان را بیکنه گرمبکشد آن‌شاه <سن 


عاشقان راازدوعا لم‌يك ناه او بس‌است 
خط سب آن‌شگر لب‌خضر زاه‌اوپس‌است 
گریه شام وسحر گدعذرخواه‌اوبس‌است 
هر که گویدبیگناهم این گناءاوبس‌است 
عاشقانر ۱ الفات گاه گاهاوبس‌است 
بناهاو پس است 


تاه سر ژ سبی قدان 


۱۳۷6۵ 


۳۳۸۰ 


۳۳۸۵ 


۱۳۹۰ 


۳۱۳۹۹۵ 


۳۶۰۰ 


۳:۱۰ 


توص رو 


روی ور بود یل اه من است . خر من هر کها در حرم کوی‌تست 

در تشر آهن دل هر دوحبان هیج لدست ند صأحدلان تر گس جادهو ی تست 

۰ ۰ 1 برجم ۰ 1 ۱ م۰ زب ات 

حاارمجنون وسان ار همد عالم گذشت ۰ وج ارو نگذره ساسلد هو يس 
رم مج ثِ_ِ ۱ ۳ ۳ ۳ 

ما ند بجود دم ند ایم دید کمند عمب سلبلد حسان شوی حلنه کسوی‌تست 


هر کس ی اد ۳ ن کلستان « یل دمر ادی زباد نجل هراد دم فامت د ده ی‌نست 
بر ند غرالان شیر گردل ۵ دم درد اهلی اد ز آن ۳ ۰ ار غاست گوس آهوینمت 


۳۸2 
و ضِ 
مجاه رز جوِ سکان ۳ باس در کیت ۵ شید را نگذار» 5 که دنبرد سوابت 


۱ 2 ۰ 
حجد ی ۹۹ [ بیگانه مت همدم . کدحان‌خو یت زد 


یش بدو اه 
ردود اه حاز سا( 9 ت فًٍ که 1 کم رید ند له مد روت 
2 مه 2 1 0" ۳ . میم 
۳ ۲ مس 5۹ رم 

شاده لب بو لد دل‌برك ؟ سر .که شود در گنای دل ماس مسل و دت 


۳ ۱ زتلحی حو ی 7 ۳ من ز بجد که و شداروی حان است تلخی‌خوبت 


نگ و ی باحطبز ت که کی‌رو ت جو خر ؟د ۳ تونوشی وماأحه ؛ ال ل یلو ت 


زشوق » حشم لد ار اهلی زر هیده 1 مر دم که ه‌ونس یا ل محر ن‌بس است آهو دت 


۷ ی 9۰ ۳ ۳ ۰ ۰ ۲ ۰ ك‌ 1 
حو حیل رد شم ایرد لعل خندانت بکش ‌ِ گر ند کید دنت من بشما نت 


ِ 1 آر دج 
کمان بر دل مه بو سای ر جرد در دی آمد جر ماه ره در ارد س_۳ اد در سا س 
۰ کد دل هوجان د عا مشتافاه ۳۹ ۲ ۳۳۹ هر | ۵ با رد 
9 ها زا ی ی ۳ با ما ی با وم سا سل با اس 
ِ ۳ سید مب سو ۷۹ نی دارم کد دس ذو ند عاشق رس بد اما رن 


گر رد دامن مامفاسان شود ل ی جو درج ۰۰ یداد دهان حندان 


ی م 
کر ی ؟ کر از ۱ 
ر ۵ (تر سای در 9۳ چم دی ی ا ان جدسود ۳ ِ رین جح شسانت 
۰ ۰ ۳ ک ۰ ۷ ۰ ۰ 
مین یل ۵ ۳ الا مهد ن ۹ ‌ ۳ لد شا شین ار 2 وحن دت 
ب‌ با ۳ ۰ م م مي ‏ ب ي ‏ .. هو یر ص‌ + 


۱ ۳ , 1 ا. 
/ تا فا ها داد 
3 مب موی ف مب 


سيي- 


توباغ حسنی وصد عند لیب زار تر است 
مدام حون خورم‌ارحسرن دز نر گس نو 
تومست خنده شبرین حوخسرو ار ب<تی 


ا گرجه سوختم از عشق,باد خا کم برد 


فِ 


جو روز گارحفا کیشت ای بسر پرورد 
۰ -ا ۰ ۲ ۰ 
و 3 بان حفا دبشه را نمی زیدد 


۳ : 1 2 
شرت تمیر جرد ور حور 2۱ ه سل 


ی 


-۱۱۷- 


دنم که جر نو ندازم جومن‌هر ار ثر است 
شرآب من حور م وجشمبر حمار ثراست 
جه غم ز گربه فرهاد ارت است 
هنور بردل ارلد رمن غباز غباز ثر است 

تالم ازتو !گر خوی روز کارتراست 
نو جوز کن بمن و باوفا چکارتراست 
درین معاملد اهلی چه اجتا 


2 ۳ است 


۳۸۸ 


دل در خبال وصل حفا پیشه من است 
تب صر 
ای آنکه سنگ حور ت حود زنی 


دسمن بسوزن مر م سار 


آن سکم که س راك مین برد 


ی 


۲ با .. 
فکر محال بن 
و ار مس زا و 

قصدت ؟ دل حون شیند من‌است 
آبن خار خاردزر گی + درریشذ من است 
از آن‌شرف کد کو ی‌تو سر بیشد من‌است 
بیح مرا کند که ژباین نیشد من‌است 


گد در اند دشد من است 


این بیشد مرا 
دنل تسد من‌است 


۳ 
ج ال دم ۰ 
هن( مس رای ۱ 4 


۳۸۹ 


گر نمرحواهی‌مر ا:سیددل‌عمدیده حپست 
افتاب حسنی ودرات عالم عاسَفّت ح 
را بر ی سم کندن مر‌دمان بی بتدر 
گر نه بر یاد لست بر انشم د 
ایکه گفتی‌دیده گر حو زج ی‌هبن آن ای 
گرنند اهلی هااد غمز؛ آن نوجوان 


دود دل 


۱ 
ور نمیدر دج 


ی دلم‌این د ید5 در دیده یست؛ 


بی او قتات |( رز درم 


مرحمان ۱ اه دادن‌نادیددجیست؟ 
ردماثر این دواهی‌دادن‌نادیدهچیست! 
آب جسرت دمیدمدرد بددام گ < در دست؟ 
صذهر اران‌حان:د ای تگادش بدیدءجسی؛ 


ادیجیی دم | ندس در خاكو حولفدطمده‌جیست 


۳۹۰ 


1 تا .1 پص# 
س نو رد سم ۱ نز لف حونز جر سست 


گرزتبفش رغنه‌بی درجان نشد تقصیر ماست 


یر 


۳۹ / ۹4 ۰ ۲ و اه ۰ 
لا ی بل سیت. تور بت شید داد سین 
» ۰ میا ار نی ي ‌ گید ‌ 


ِ 
بکر مو باری از مز گان او تفدیر نیست 


۱:۵ 


۱:۲۰ 


۲۳:۵ 


۲:۳۵ 


۱:20 


۱:6۰ 


۱:00 


آدست در گرد: 


و وت موس و و تکاژ 6 ی تس و ی ار سا ی ی 


۱۱۸ 


یس وی سح 


تبر پاران بلا از بسکه امد بر نم 


کب 
دفتم آخر کم زتکیری اگرعاشقکن 


بند بران سود میدارد حوآنانر | ولی 
اشاي | ندردام ُم تسلیم شو ندیشه جند 
۳۹٩‏ 


درد می مهم دیش دل مار عم است 
وصل لذت ندهد تا نجشی زهر فراق 
درد حامی که رسد از تو غنیمن شمریم 
ای مسبحا نفس آخرچه شود گر رم 
چون کبوتر دل ما صید در و بام تو شد 
کوس بد نامی ما در همه آفای زدند 
کیست اهلی !که کدائی کنداز لمل توليك 


د و ۰ ان اهلی شبر 


نوجوانان 
نگردی کشته دز دام باا تدبر نست 


هر بن موم که ی ی شان در ستت 
گفت قتل شدیی راحاحت تکر نیست 
5 ۳ س۳ 


پیش ارینم 


را سوو سود ند بر بمست 


ورنه از دو لت سافی می‌صافی‌چه کم‌است 
لدت عشق هم از ز حانه ی زهر غم است 
دردوصافی ز کفت هرجه بود مغتم است 
بازیرسی که دل خسن ما درحه دم است 
باس مغ دل‌ما دار که مد حرم است 
آتش سینه ما در همه عالم علم است 
چثمهٌ نوش لب لمل تو بجر کرم است 


۳۹۴ 


چم دلم <ودیده از آن‌شمع روش است 


انشوخ نور چشم و چراغ دل من است 


ای سرو خوشخرام که از دیده مبروی جان مبرود زرفتن‌توءاین‌جه رفتن است 


پیش توام حموش من بیزبان ولی با باد فست هن س 


مجنون خار خار بیابان محنتم این 


ر موم وه بر تن است 


پخش‌ماست گرهمه آفاق کلشن است 


دل دم سرد ۷ رایمه سکن ثر تو دل نبست این کههستم | کووا 6 ا ن‌است 
دامان پا کش آاين؛ دل جلا دهد ما زا مفای‌سینه از آن با کدامن است 


رحمی بحال اهلی دیوانه کي کني ؛ 


بیش نو اه سین او دود لخن است 


۳۹۳ 
شمع‌روی آونه افر وحن چشم‌من‌آروست این‌جر اغیست که جشم همه مس رو ذن ازومت 


نت آن زلف بل تاکن که تراخون هن‌سو حنه در گردن ازوست 


غز لمات 


تست 


دهنت گر <4 ود دز مرهم دن ل هیچ نکفت لد درد نهر آیسمفحو: ن‌جورد 
پارت ازباد خزاني ورفش زرد ماد آن گل‌تازه که فروزی 


3 ست 


نم 
1 ۰ آدوست 


ییا ۰« ۶ 


۳ تكِ« 2 
آه ار ۱ نشوح بر یاه کید عاشق‌رار هستوهجلون‌و حگر سوخنه در گلفر ازوست 


اهلی از برون نکر دلخر تشد 


ن از 


ی دیده ثر د 


۳۹۴۳ 


دینمببرد آن‌بتو گویدکه جان کجانت 
صر 

گفتی که حای‌بار مکن جر درون حان 
حون شمععر 8 ار 2 وا ۱ نون کدبا توام 
هحرم امن زو | کد میرم سای و 
هشیار راعنان 
کریپر که ار 
اهلی مگو که ماهرخان را وفا نماند 


مسبوری یکت بو د 


۳۹ : 
دز از مبر ری مر و 


ناسح که کرد من دلم: این مان کجاست 
ما فرق تاقدم همد ياريم , حان کجاست 
خواهم کد شر سغردهم. اماز بان کحاست 
حائی کدءر کتیغبر آردامان کجاسن 
د‌ لمست‌او ست.د: کب هستان‌عنان اجاست 
بنشی که کعدیی بد از ین آستان کجاست 
اول توخود بکو که وفادر حبان کحاست 


۳۹۵ 


سرومن برق مفت‌امد و چون بادبررقت 


5 اه که هنگام (فت فر امد نکنم 


رفت از دیده را و دل من تیره پماند 
دیدی ایدوست که از سنگدلی‌ای فلک 


س‌ 


عم -_ 
۱ نجهجون غنجددلتنکمی انده حت بصر 


اهلی دشده در فرفت آر ن سرو سوحت 


سوخت صدخرمن‌جانوزهمه آزاد برفت 
حود حنان رفت که‌نام متش از باد برفت 
برمن سوخته دیدی که چه بیداد برفت 
جان شرین بچه شکل از برفرهادیرفت 
بلیل عمرز ده را وت فر باد برفت 
آه کن فرقت آن گل همه بر پاد برفت 
جون گیا کز 


4 ۳ ۰ 
سراو سایه شمشاد برفت 


۳۹۹ 


رقیب از کوی آن دهقان بسر رفت 
کها: دل 
زرثك حال خو:شید از شفق پرس 


بده جام می صاقی 


بیا سافی : که مراد از ده بدر ریت 
ضار غم بصد خون حگر رفت 
که درخون حگر روزش بسررفت 


3۹ 


۲: 


۶:۷۰ 


۱:۷۵ 


۳۸۰۵ 


۱2۹۰ 


۰ ۳ 
۱ 1-5 ۱ . ما ؟ ۵ 
‌ ۳ ۳۳ ا ۳ 9 
0 / ۰ ۱ ۲ ب ۳۹ ۰ ۰ 
2 اغ بده‌آم و د بل ۳ ل ر دمي کان ثٍِ رتسیوم ار دنر رت 
0 أً 0 
۰ ۳ ۰. ۰ 0 ۰ ۰ تب ق ۰۰ 
بد دستاویز سر میخواست اهلی ."لد دز گویش زود س‌پیشتر رفت 


درحسن کي به حر هر" ؟ لسییس ره اسب خور شیدمن کدخر هی مدضونه حین ازوسن 
آن باکدامن ایناش ب‌شار باد کاین با کدیده زا نظر بالد بی آزوست 
اهلی ببوش باش که درجام گردش است ‏ زهر هلاه و دل لمعش آنگبین ازوست 
۳۹۸ 
بار | گرزانزفیانت و گرزان من‌است ‏ گنج هپراو کدهقد و وستدرجان‌من‌است 
آب‌حیوان کز لطافت مرددر اجان‌میدهد گر خرامدیرزمیه سرد خراهان من‌است 
در حباأن‌بانرور 5 رطوفان نو ح حافتاده ات دمردم در کویاد از ک در بدعوذان‌من است 
هر کجا 


دین‌حمن‌هر حا ژل »بش یاس ده دست اسی‌است جا جاه در ی بر ددستش بدامان من ۰ است 
سافی دور ان شراب نو دادی‌یش این نو بت ردرغم است! کنون " لددور آنمی‌است 


در دباد چرخ کین م. شث عشه اهوست شیر اهر دارد اماحدم مان من‌أاست 


۳:۹۵ من ندجود بیرانسراهلی گریبان میدز م دس بداد حرانی در گربسان من‌است 


۱ ۳۹۹ 
ی رخان که سرم خاله راه ایشانست مر دما آن یک نگاه ایشانست 
فراق تو آن ظلم کرد بر عثاقی کد تا ابد روساه اییانت 
وچ با زا را اي ‌ 
۱ در ملدل دمن ان دو چم و در نز ند شاه من نود این گناه ایشاست 


س‌ 


۰ سك 
۳ کدگر فرشند دود هم گواه اشانست 


۱ ‌ ۲ ۱ ثِصثِ‌ ۰ ۰ 
هر ؛ بدشویی خجون : :زان 4 بار جرد 


| این رل را باع: ول ۱۰۳ مشاهت نمام ات 


غزلبات -۱۲۱- 


بان شیر اگر ملث دلبری دارند ‏ بحسن . دلب من بادشاه اشا ست 
ش از ذان دل همسایگان کیان دمم بالاي من همه از دود آه ایشا نست 
پناه من نبود غیر ‏ نیکویان اهلي ‏ نه من کد هر کن بود در بناه ایشانست 
1 
آنکه فرشنه را ازو دست امید کونه‌است _ بادل‌ما بودولی‌از دل خود کی آ قداست 
از بر ما چه میروی بپرخدا که باز گرد جان بفدای مر کیت چشم امیدبررهاست 
دست بلید همتان عسشق حو آفتان کرد سایه زیست همبی گه‌شده در ره حداست 
بردن بر ای جوان طعنه زعاشتی مزن باده‌جو سا لحورده‌شدمستیه سوز آنبکه‌است 
جامه زهد دوختن بر ن بر سیند تال ءثل هوس کند و لی رشنه عمر کو نداست 
ز آتش‌دوزخش جدغم اهلی آزابر لش‌تو ‏ ساب رحمت تواش‌درهمه حال‌همره‌است 
۴۰۱ 
آنکس طلید کید که بیگا زد عشق است گر عاشقمستی‌همه حا جازه عشق است 
ای عقل تو و مسجد معموره تفوی مائيم و خرابات که ویرانهٌ عشق است 
از پحر وحود وصدف سیبد آدم مقصود حدا گوهر بکدانه عشق است 
در مدرسه و صومعد و دیر و خرابات حرفی که شنیدی همه افسا نا عشق است 
بااینهمه هشیاری و عشقی که ملث راست دل شیفتاً شیوة مان عذق است 
مشکن دل دیوانه ام ای شیشه گردور ازوی بحذر باش کد دیوانة عنق است 
اهلي! گرش سافر جم نیست‌همین بس کز درد سفالی ساث میخاناً عتنق است 
۳ 
می خور که فکر عالم پر غم نباشدت ‏ عالم خوش است ا گر غم عالم نباشدت 
با نم دلا بساز که این هم زل اوست . با اء چه میکنی ا گر این غم نباشدت 
رآن درد خوشد حین نکند در دی تو کار کر حرمن مراد حوي ل نباشدت 
درسیدمم نردلر خ‌هم‌چون لت بس است حاجت بدام سنبیل بر خم نباشدت 


زخمی که یار در هم او می شود جد عم زخم آن زمان بداست که هرهم نماشدت 


۱۰۵ 


۳0۷۰ 


۲0۱۹۵ 


۱0۰ 


ت۲۲ 


کی سر غیب روی نماید چو جم ترا 


اهاي جواز غم تودل دوست خرم است 


سل 


دیوان اهلی شبراری 


گر روی دوست اینه جم نباشدت 
غمکن مباش گر دل خرم نباشدت 


وان 


از جلوٌ محبت خورشید حسن دوست 
طل همای عشق کدا شاه میکند 
۷۵ جز در دل خراب اسیران غم مجو 
تحقیق‌من زهردوجهان‌این بود 5د عشق 
کاك قضَا که اینمه سورت کشیده است 
از کاك مشکبار تو اهلی که دم زند؛ 


دره را هور ان کافتاتب اوست 

ثاه ؟ دج ۴ ۳ : 
اهی کدجرخ درحم‌جو تان‌اوچوکوت 
گنج ی که خلق‌هردوجها نش به جستجوست 
مغر حقیةت‌است ود گرهرچه هست پوست 


معصو د کار خأنه او مورن نکوست 


در گلشنی که‌خارو کلش‌جله مشک ست 


۴,۳ 
باورم نید که‌شددر هو ست‌مجون-وی دوست عاشق | ندر و ست کی گنجد کدبندروی دوس 
۳۰ کمبدوسل حبیب از راه نومیدی طلب ‏ رانکه زین نزدیکترراهی نباشدسوی دوست 
سجده آرم بر نشان پای او دز هر قدم 


سالپا گردیدهام پپلو به پپلو قرعه وار 


گرجه‌بپراو جومجنون گوشد گر ازءالهم گوشد حشمی ندآردسو یمن اهوی دو ست 


هرقدم گر آب‌مقصودی‌بوددر کوی دوسن 


بر آمید آنکه بشیمم دمی بهلوی دوست 


جان فدای همم از ان پر و + می سازو که شمم اس هسما ند رو من دلجوي دست 


کی ملك در سجده آدم فرود آیدسرش گ نه محر ابش بود طاق‌خم آبروی دوست 


ف 


9۳۵ 

در حم جر کان بت آ بد مرا گوی‌مراد گرسرمرااین‌شرف‌باشدکه گردد گوک‌دوست 

بیش ای ازدوعالودموی دوست 
۴۳۰۵ 

هر کس که با نپاد بکویت ز دست رفت 

زلب نو خواستم که بگیرم دلم دبود 

6۰ دلبر چو رفت رشن جان گو گسته‌باش 


از دوعالم پر کنارم غیراز آن موی میان 


هشیار و عافل امد و محنون ومست رفت 
انم بدست نامد و اپسم ر دست رقت 
دام اینزمان‌جه سود کدماهی‌زشست روت 


در حون نفستهام که کمان ابر ویم ز نار حون تر خویش درنظرم تا نشست رفت 


غزلیات -۱۲۳- 


ناصح جو دل نماند تصیحت حه فایده بندم مده به هرزه که تبرم ز شست رفت 
چون ماه نو بمپر تو دل صاف کرده‌ايم گر صدهزار بار برین‌دل شکست رفت 
اهلی که بر فرشته ز طاعت سق گرفت آخر بمهر ماهرخان بت پرست رفت 
۳۹ 
داغ دلم آن نیست که پامن سخنت نیست این داغ دم‌سوخت که پروای‌منت‌نبست 
پیوسته خورم ز خم جغا ازغمت ای سرو جز زخم جفا هیچ گلی در جمنت‌نیست 
ازار شکر از دهن تتك تو بشکست کس‌را گذر از بسن شکر شکنت‌نیست 
تسلیم شو ای مرغ گرفتار که هر کز از دام مت ره پرون شدنت‌نیست 
جون غنچه زبان همه , وز درد خموشم ‏ هر چند که گویند زیان دردهنت‌نیست 
اهای جو لب یار در آید بحکایت گرخضروسیحی که مجال سخنت‌نیست 
۳.۷ 
آنشمع که حسنش دل ازباب وفا سوخت ‏ دره رکه زد آتش‌رخ اوجان‌ما سوخت 
گفنم که چراسوختی‌ام خنده زنان گفت _ از شمع نبرسند که پروانه چرا سوخت 
آنکس که زند طنه بمن ز آتش عشقش . اوراخودازین آتش جا نسوز کجا سوخت 
آنمهدل‌من‌سو خت‌جهدزهجر وجهدروصل _ این‌بن که مراطالم‌خوددرهمه‌جا سوحت 
تا جان مرا سوخت فروغ رخ آن شمع ‏ بس‌خرمن عشاق که‌این برق بلاسوخت 
ا آه اسیران چکند با رخ آن گل کز آتش دلما جگر مرغ هواسوخت 
از عثق که ؛ اهلی‌است ترا گريه‌ندانيم ‏ بس گرب جانسوزتوباری دل ما سوخت 
۳۰۸ 
شمعی که زسوز دل گرمش خبری هست زان است که‌باعاشق‌خویثش‌نظری هست 
ناصح جه ملامت کنی‌ام روی نکو بن جزروی من ودوی نوروی د گری هست 


۱0:۵ 


۱۵0۰ 


۲۵0۵0 


گفتی که کباب از جگرت میکنم امشب از چم پد مست کسی را جگُری هست؟ ۷۵۹۰ 


عثل و دل ژزدین له نار قدمت شد ور کار بجان هر سد انبم قدری هست 


دار ند سری با سر تیفت همه عالم تونیغ بر آور که مرا نیز سری هست 


۱ 


۱0۷۰ 


۱۵۷۵ 


۳۵۸۹۰ 


ی 


صاحب نظران قدر دو رحسار تو دأنند 


دیون اهلی شرازی 


ی رتست رت و و و نو 


دید یه جهدانست که شمیه قمری هست 


اهلی همه کس عیب تواز عشق کندليك مشنو که بجز عشق کسی را هنری هست 
۳۰۵ 


نالا من جانعم بر ورد میدا ند که‌جیست 
مست ناز است آن بت سکن دل فار غ ر عسق 
گرجهلیلی‌همچومجنون جاننی‌ازعتق‌بافت 


موجب وصل طبیب ماست روی زرد ما 
قدراهلی‌را که‌میدا ند که گردزاه اوست 


رحم‌دل‌سحتاست‌صا <ب‌در دمیداند؟ جب. تن 


آفرم گر آه گر موسردمیداند که چیست 


عاشقی‌لیلی جد دا ند مردمیدا ند کد جیست 


م۶ ۵ ۰ ۰ 
سمل دل‌فدرروی زرد مدا ند کد <دست 


او که گر دانکیشت هم در گرد میداند؟» چیست 


۳۱۰ 


فیست کس * خورشید من ۰ اودر دپرودد تونیست 
کار بیدارانتشقت پاسانی جون‌سکاست 
نخل‌طوبی گر چد آب‌چشمخورشیدخورد 
کی‌خوری‌می‌از کمن گربجای باده‌هم 
مر‌دعشقت کی بو دو ان کز زن‌هنده دم است 
اپدل بیماد تا کی کیهیا جولی ز خاقی 
شکر کناهای که گر خالارهیدر کوی او 


سافی که پار ما بود اغیبر را چد بحث ؟ 
منتاق دیدنت چکند چشماٌ حیات 
توان خیال روی تو دیدن مگ بخواب 
حّر و مسیح ر! ندهند از لب تو مي 


اهلی کجا و کشت سر کوی او کج 


در دمن و آسمان پکدره‌بی‌درد و مست 
خوابراحت‌ئیومستان شبگرد توئیست 
در لطافت همچو سر وسا ید در ورد و تمست 
جان‌شیر ین‌در قدح‌ریز در خورداو نیت 
عانثقی کوزنده در آتش‌نشد مرد تونیست 
کیمیائی خوشتر از رخسارغژد 


لو تست 


ت 
‌‌ 


دامن آن بالك دا آلاینیاز گرد تونیست 


اج رت 


۰ 


۳۹ 


بای که گل‌حر یف‌شودخارراجدبدن؛ 
با آب خضْر نشند دیدار را حد بحث؟ 
در این <بال دیده بیداد را حه بحت: ؟ 
۳ این حدیت عاشق سمار را جه بحث ؟ 


باطر ی با غ‌مر غ گرفتار را جه بح ! 


س۱۲۵- 


وش 


سوحتیم از نم واین | تش پنپان همه هیچ 
غنچاٌ بخت مرا هیچ گل آخر نشکفت 
با حر بفان د گر بار شد آن گل‌حه شکفت 
دزسر 6 بود که در بای نوریزم دل‌وحان 


بجر از مپر و وفا هیج نما ند اهلی 


همه داعیم ز خوبان وبراپشان همه هیچ 
زخمهای جگر و جال گریان همه هیچ 
سعی باد و نفس‌مرغسحر خوان همه هیچ 
وه که ازداغ توشدکاردل‌وجان هده هیچ ۲۵/۸6 
نختو بخت‌وزرومالء سر وسامان‌همه هیچ 


وش 


سیب ما نشد از وسل بار جز غم هیچ 
بیاکه تجربه کردیم و : 


و 


ابا 


غر دیدن تو 
بسوسدئی دل بیجاره‌لی بلست آود 
و نو سار دل 3 حان عاشفی باز أ 


ك ۱ ۲ ۹ ۳ ۱ 
ر‌ در ف‌ شری مت نو مد و راست 


ساز باده بگو باد لر د ءسألم و 


بوعده‌یی ز دهانش خوشیم آنهم هیچ 
حراحت دل ما را نبود مرهم هیچ 
کر ان‌ذکر که توداری نمیشو د کم هیچ 
که در جپان نتوان یافت‌بی‌توخرم هیچ ,۲۵۹ 
بپشت اگر نه مشرف بود به آدم هیچ 


که پیش‌همت اهلیاست هردوعا ام هیج 


ی 


۴ 


معلم را بگو فریاد.از آن شوخ 
ازين شرینی گفنار ترسم 
حفائی میکند کز صد وفا به 
بیادش میخورم صد کاسهٌ خون 
کرد 


زشوخی کشت شهریدادار آن‌شوخ 
که سد شب ین‌شودفر هاداز آن‌شوخ 
از آن باصد غمم دلشاد از آن‌ثوخ 
بپر مجا س که آرم باد از آن‌شوخ 


بذای جوزشه بنیاد از ان‌شوخ 


۲۵۹۵ 


2 


دوش از دیر ۲ ملك در ۳۳۹ آو راد در ‌ 


ف 


ژِ# اد داری ببازی دست عفلم تان داد 


مه 
سالها پرورد پوس ز! بجان یعقوب زار چون عزیزمسر گشت اورانمامازیاد برد 


| گد آن‌بت پیش جشمم آمدا نها باد برد 
شوخی ن گرد آخر بنج استاد برد 


۰ 


۱ 


۱۰ 


۳۹۹۵ 


۳۹۰ 


س ۲ ۱ 


هن غلط کر وم که اولره ببسنم بر سرت 
خسرو از بخت است‌شر ین کام آهازدت بت 


عندلیت عاشق از پیداد گل‌هرحند سوحت 


اهلی؛ آن‌باز یچ‌دیدی کانتدروخوش‌خرا 


مسکینی ما رانتوان شرح وببان کرد 
کارمی ومعشوفه سرادر همه سودست 
الم که در صید که عشق 
باور نکم‌من که‌بری‌چون‌توبهسن است 
شاید که دل کوه بفریاد در آید 


آن آفتان حسن محر میل باده کرد 
گفت سک توام نظراز من بخشم نافت 
گفت آدمی‌گی‌سگ من‌جون شوی ببن 
در کلشن امید از آن غنچه لب دمید 
گفتم که ساغری بد کم نه بناز گفت 
سیلاب شوق آمد و نتش خیال فهم 
اهلی که همنش بغلك سر نمی نپاد 


وصل نو گر زمانه نصیب رقیب کرد 

در عشق صرفهیی نبرد جز کسی که او 
س_ 

عمری است کشنای سکان در توام 

یندم مله که هیج دل از دست رفته‌ان 


گابانگ اهلی از گل‌رویت بلند شد 


٩ 
۳4 


9 


۹۹ 


دیوان اهلی شرازی 


قطر هقطر ه سیل کشت وخانه از بذیاد برد 


نج ضاریع درحپان ازطالش فرهاد برد 


کفرم گر غیر او پیش کسی فرباد برد 
حون‌بداماقتادوحونرفت‌ودلازصیاد برد 


مسکین‌تر از آ نیم که تقریرتوان کرد 
از کس نشنیدم که درین کارزیان کرد 
تبر تو مرا در صف عشاق نشان کرد 
حسنی| گرش بود حراازتونپان کرد 
ام‌وز که اهلی ز غم عشق فان کرد 


۴۷ 


صبح سعادئم در دولت گشاده کرد 
خشمی که سد هزار محت زیاده کرد 
این مردمی که آن صنم حورزاده کرد 
بوثی که خارو گل‌همهراهست‌باده کرد 
بیپوده کی توان طلب نا نهاده کرد 
شستازدل آ نجنان کهس‌الوساده کرد 


سیلی عشق عاقبتش سر فناده کرد 


۳۱۸ 


شکر خدا که درد تو ما را نمیب کرد 
دنیا و آخرت همح رف حبیب کرد 


ار من سگ تودوش نگ هی6ربب کرد 
و 


برد 


قیض جمال گل مدد عندلیب کرد 


نشنیده‌ام که گوش نك دید ادیب 


۱۲۷ 


۳۹۹ 


ساقیامی‌ده که صرو عشق مرجور آزهمند 
در مبان دیده و دل از مه رویت صفاست 
جر ف‌عفلازماهیر س‌ازعا فالان‌هم جر فحتق 
اور حون ماست‌مست‌وماز جذمش‌در حماز 
دلخراباز پپلویمن‌من‌خرآب‌ازدستدل 


<«سن توازعشق اهلی شبره عشق اوز تو 


عنق حرمن‌سوروعقل حوشه جین‌دور از همند 


ر ان سرای دیده‌ودل هردویر نورازهمند 


رار هشاران و مستان‌تو مستورازهمند 


نيك‌بخت آن همنشینا نی که معمورازهمند 


لیأی وه‌جاون‌بحسن وعنق‌مشپور ازهمند 


۳۳۰ 


مستان تو گر باغ و بپاری شلبیدند 
رس که درینبادیشد کنتدچومچنون 
راه همه در معر که عشق پتان نیست 
میب د گران‌خور که مر اباس‌توکارست 
بی‌روی تومشو که‌رشمم مه وخورشید 


از درد سر خلق کناری طلبیدند 
هر پارءٌ او در سر خاری طلمیدند 
کاین فوم ز صد خیل سواری طلبیدند 
در کوی تو هر کس پی کاری طلبیدند 
از اهلی یگنت غماری طلیدند 


۳۳۱ 


آن حیان کس بجز ازجر عه کش نخورد 
هیچ از نعیم برع بپشتش نصیب نیست 
در خون کشيدیم چکنم کز جهای بخت 

لوت کن 


رلفت ندشت بررخ وروی‌توجین گرفت 


اهلی هزار شکر که چون شبخ خا نفد 


در کس که کردتوبه‌زمی آب‌خوش نخوزد 
هر کس که باده باسنمی‌حوروش نحورد 
دستم بدامن تو درین گیرو کش‌نخورد 
هر گزسیاه روم شکست از حش نخورد 
می در بای زهد بدستار و فش نخورد 


ورن 


خوبان که همچو شمم زنور آفرریده‌اند 
آن‌طر فه | هو بان که به مجنونوهان‌خوشند 


چون من بخون خود نشوم‌غرقه ازتان 


سر تا قدم جراغ دل و نور دیده‌اند 
این طرفه است کزمن‌مجنون رمیده! ند 
کز برح دلفریبی و شوخی پریده‌اند 
کزمن به تب کم محلی دل برید‌اند 


۹۵ 


۳۹۳۰ 


۳۹۳۵ 


۹ 


۳۹۶ 


۳۹۵۰ 


۳۹۵0 


۳۹۹۰ 


۲ |ام 


آسوده نیستم دمی ار سوحتن جو شمع 
۵ ر گر کسا بشربت کوثر شوند حوش 
اهای جوم ع بسملار آن میعأید بحا لد 


رسید یار و دلم بی فراز خواهد کرد 
باعتقاد قدم نه جو کوهکن در عشق 
مگو که شمع‌ها لت ببرده حوآهد ماند 
ا گر وفای بتان را من اعتماد کنم 
ید تبرگی همد رم گذشت از آن امید 
کسی که صید کمند وفاجومجنون است 
بزهد و توبه کی‌ازدوست بگذرد االی 


اٍ روز کار بر ه دلم بر غبار جر ؟ 
از خون دل کنار و برم لاله زارشد 
وسلت بکام غیر و عن از غیرنم لا 
عمری بود که منتظر جان سردنم 
شد اهلی از حفای تو دیوانه عافت 


سفید موی و سید تأمد از گنه تا حند ؟ 


جوشمع جند بسورم بکنج عم بی تو 


حبان بدیدن دیدار دوست حوش باشد 
تدسافی دگران ما بدید؛ حسرت 
بر ادران طر پتت ۳ ادی پر سند 


دیو آن اهلی شرازي 


گوئی برای سوختنم آفرید‌اند 
نلجی کشان که زهر حدائی حشیدها ند 


مردان‌جددای‌خالد کددر خون‌سیده| زد 


فغان که کرید مراشرمسارخواهد کرد 
که اعتقاد تودر سنگ کار خواهد کرد 
که حسن حوهر خود آشکارخو اهد کرد 
درین سفن که مرا اعبار خواهدکرد 
که‌برقه سل‌تورو وزی گذ دارخواهد کر د؛ 
بعاقت سگ ایلی شکار خواهد کرد 
که گرفرشته شود ذ کربارخواهد کرد 


روزم سیاه شد ستم روز کار حند ؟ 

دود چراغ وعنت شبپای تار چند؟ 

ددرمیان آتش و گل در کنار جند ؛ 

ماس سدزخمخار چند؟ 
ز انتتلار اجل : | 


اه ب تا کی وصبرو وفرار حند ؛ 


حو نامد رزوی ستید ودردر ن سپدنأحند + 
کسي ببرزهکند مر خود تدتاند : 
و گر نه دیش رز رخبار بر ‌ مدتاحند ! : 


هاالد يك نتلر و مست یا ۹۹ 


۰ ِ ۰۰ ۰ 
1 بو سیف دل »سین اسر جدتأحند 1 


دا و سس و و ات اد ۱ ار سس 


غرلیات 


د جو شود ان بنففان و زاری تو 


بگرد پار مسا هم تمه سد اهلی : 


شادم که وجودم همه سیئات _ عدم برد 
هر کو ستمی برد هم انداه فرحی‌یافت 
تاحند حفا کز ستمت هر غ حرم هم 
بان زحسودان‌قدحی گرم کن ایشیخ 


اهلی ز حیال دعنت هی عجب نیست 


سل ۲ بت 


زشوقش‌اینیمه فریاد و آه ووه‌تاجند؟ 


ترا ده دیده ر امید او پره‌تاحند ٩‏ 


۳۳۹ 


کز کوی تو بنیاد بلاخانه غم برد 
مسکگهه 


من دل من بود که تابود ستم برد 
فریاد زبیداد تو بر مرخ حرخ برد 


کر دست شمان نتوین نام کر م برد 


صِ 
گرغنجه صقت سر یک ان عدم برد 


۴۳ 


خلق ازسکت دار شین فغان کنند 


دانم 


هی مس و اوه ند 
حوبان بروی ما نکشایند در 


حجمْم 
مگر 
مر غ دل از مان در در ره ۳ رل بر کی 


۱ های‌رومف ۱ 9 شکر پن آب‌غر 4ب ایست 


دشمن ج سگ د‌ د گله ازدوستان کنند 


۳ 4ص 


بر حود نرستدام کد مرامنع از ان کید 
رسک این خودمبدگمان کت 


ی که نو بپار جوانی خزان کنند 
کاین قفوم مدید دل نه بدتبرو کمان کند 


۴۳۸ 


حوبان هود مجنوب دل و افت حاند 

حلفل نر اید 
بر نو نشان مت دی ما کرد 
خون گر بد کید + مر 


, ۱ ۲ 
از مردمث دیده ۳۳ براسی 


نب 


زر عبد تو 7" رن دمن آن 


هرحند که من وم کنم بیتر اژ | نند 
کش 


رای نثلر آن 


جانی شهد محبت بچشانند 
د همد عالم بد نها تند 
س‌حای من حستد همان بد که ند نند 
کاندر صفت لعل لبت خون بجکانند 
هر <.ل کد ارنطا فد تل هما نند 

و ایمان ص ن آین ۰ 
مت | ی 


دفت است 


علر قد ۳ در 


: ۰ ی ! ۰۰ 
۳ رل امیدش ی ای 


۱۹۹۵ 


۳۹۷۰ 


۳2۷۵ 


۳۹۸۰ 


۳۸۵ 


۳۹۹۰ 


۳۹۹ 


۳۷۰ ۰ 


۲ 


خرم دلی که ده بسر کار خویش برد 
فارون‌جه کرد باهمه گنج‌زری که‌داشت 
از مد یخی بمشرب مقصود برد راه 
آنکس‌حکیم بود که دانسته وا گداشت 


دسمن سرد بار پمزل به سروری 


چشهم ز گربه خاناٌ مردم پر آب کرد 
گفتی لب مراست بدلپا حق نمك 
ز امید می ز لعل تو مردیم در حمار 
وصلت نصیت مر دم ببدار شد زر بحت 
حسات‌چراغ دیله‌ودل‌هر دوبرفروحت 


اهلی رضای دوست سندد زکام خود 


جو خستگان ز دردل گشاد می پابند 
زباغ روی تو عثاق گل کجا چینند 
بتان شیر بازار حسنت ای بوسف 
زسک کم اند رقیمان بی‌ادب زان روی 


به کن اهلی از آن رو همیشد! ند افلالد 


سوز حدیث شمم زبان را خبر نکرد 
عوغای رستجین ۳ | ین رعاشتان 


۱ با بچه آیین ( ندخه م ) 


۳۳۹ 


۳۳۰ 


۳۳۱ 


ور 


گوی مراد نا بتوانست پیش برد 
وان ره کهبرد باهمه أئُن" و کیش برد 
نوش جمان‌بمردم وحود رحم نیش برد 


اهلی باین شکستگی و پای ريش برد 


طوفان اذكث من همه عالم خران کرد 
حفاً کد این نمك حگر من کباب کر ۰ 
باما ثراب لعل نو کار سرآب کرد 
مار! بعشوه نر گس مسّت پخواب کرد 
کاری که کرد حسن توکی آفتان کرد 


آزهر حه خوانده‌است‌همن انتحاب کرد 


ز نا مرادی از این در مراد می‌با بند 


همین بس است که بوئی زباد من‌یابند 
بدین فدر دل خود از تو شاد مي‌با بید 
مناع خوبی خود را کساد می‌بابند 
که از سگان توخود را زیاد می‌ببن 


۰ ۵ 


که داغ مهر تواش دز نهاد می‌بابند 


حرف سر زبان بدل کس اثر نکرد 


ان‌مست‌ناز ژی‌چه‌سر ازخوآت بر نکرد 


غر لیا 


طوبی که سرفرازی باغ بشت یافت 
کردم طمع بجرعه جامش فضا نهشت 
زان آفتاب حن مد بحت نو نشد 
پیش مکن حسود | گرازرئك مابمرد 
هر گز نکرد سوی‌من آن‌عشوه گرنگاه 
اهلی نظر نبست په‌تیغ ازجمال دوست 


۳ 


لعلت‌بخنده هرچه دل از توخواست کرد 
متصود ما هلاك شدن بود غاینش 
برقی زآفتاب رخت درجمن ثتاد 
دیدی که‌چشم‌هست و حون<و است‌فنل‌ما 
باور مکن که چرخ حتا کار کج نراد 
اي برید دل زطمع ای شکر لبان 


۳۳۴ 


شامان | گر بصحبت رندان نظر کنند 
بادشمنان عتات بود میلحت ولی 
خون دلم چنن که دولعل تو میخور ند 
مارا بپشت صحبت برست وحام می 


اهلی‌مگوی‌شرح غم خود به گلرخان 


(۳۵ 


گاهم‌دو آهوی‌توسگ‌خویش‌خوا نده| ند 
مادل نمي‌بریم که شاهان جو باز خود 
مارا چوجشم خویش حریفان بیوفا 


تاداده‌اند جر نو جامی زلعل حویش 


-۱۳ ۱ 


هرگز زشرم قامت او سبدر نکرد 
آه اقا که رحم بما آنقدر نکرد 
تاسوی من بگوشاً چشمی نظر نکرد 
در #رخویش بترازاین يك هنر نکرد 
کز عموه رخنهٌ د گرم در جگر نکرد 
این‌شوخ‌دیده‌پن کهز کشتن‌حذر نکرد 


صد وعدهٌ دروغ بيك خنده راست کرد 
عشق تو آ نچه غایت مقصود ماست کرد 
بازاد گل جوخرمن مه روبکاست کرد 
نگذاشت‌جا یآشتی‌وهرحه خواست کرد 
کاریجنا یه خاطرما خو است است کرد 
ازجان گذشتو [ نجه هر ادشماست کرد 
شاید که نازو سروری ازس بدر کنند 
بادوستان بچشم عنایت نظر کنند 
دل رفت ورخنه عاقينم درجگر کنند 
لفلان _راه میل به شیر و شک کنند 
ایشان کسا تحبل این درد کنند 


کاهم بسنگ تفرقه ازپیش رانده‌انه 
کس رانرا نده| ند کهپازش تخوا ندهاند 
مخمور و ناتوان بکناری نشانده‌اند 
خوبان عشوه ساز به جانم رساند‌اند 


۳۷۳۹۰ 


۳۷۳۵ 


۳۳۹ 


۳۷۳۳۵ 


۳۷۳۰ 


مه ۱ سم 


ا که داده‌اند بتان نوش‌لعل‌خود 
اهلی بدرد پیدای و 
نامد شوق تر! تابکیونر ندعند 
گر ب<ست‌سو یمستان‌نگر ی بأهمدحتم 
سرو قدان جبان نحل مرادند دلی 
پارب‌این‌تازه نهالان ز کدامن جمند 


قیمت‌ومل بتان گرجه بودجان اهای 


خوپان کد لپش برچگر زبش میر ند 
خار ازدلم بزخم زبان کی برون شود ؛ 


درحر تم که ماه وشاین از چراغ حسن 


۷۳۵ ده بربتان بعقل که بندد؟ کذ این سیاه 


۳۷۰ 


باس سگان او کدءك در حتا 


اهلي صبوز باش که مرهم پدیر ثُیست 


با له‌سدت 
‌ 


امروز دل از ین جان نظرت کرد 
می نوش کد مپلت نود در جمن 
درمیکدها: زحرعه کسی هه هبح 

افیا ند ه اععط ۳29 است 
ِ 


ای 
سر ددءی ؛ رس 


ی‌نرست 


خوش‌باش| گرت پارجدا 
اول بکشیدی زفدم بار که سیل است 


اهای.مس‌فلبی‌تو.ولی‌زرشوی ازعشق 


)( چر عه آشي‎  [ 


بیکسی بساز 


۳۳۹ 


۳۳۷ 


۳۳۸ 


دیوان اهلی شراری 


اد , رش هر جشم جاشايي , هم حشا زده | ند 
در مان‌علب نکن کدعامیبان تخوانده| ند 

هر غ راره بسر گوی نو دلس ندهند 
زهر چثم نو بدد شر بت کوثر ندهند 
بجر ااسکت سیم هیو ة 
کد حور ندازدل ماان و بما بر ندهند 


حان دهم گر بدهمدم چکنم گر ندنل 


مر 
دبگر ندنل 


نوشی نمی دهند حرا نیش می‌زنند 


مره ده بم ۵ ود نی ۰ به دل ریش می‌ر ند 
آ ور مه ززند 
۱ ال حرا درم دردیش هیر 
ال بل مسلحت ند نس ی میز نند 
بیگا نه مردمی کد دم | زخویش میز نند 


زخمی کد گثر حان <یر با کیش هی نند 


عاشق نظر امروز بچشم دگرت کرد 
کر آن حیا نی کد باید گذرت کر د‌ 
طلبی_ دربدرت کرد 
خاك ره اوباش که از خودخبرت کرد 
شکر کرمش گوی که بی‌دردسرت کرد 
امر وزیگره ن ناله کد رهمدرچگر نک رد 
زانروی کدا کسرسعادت نظرت کرد 


| ۶ ۰ ی 
+ ا ۰ را 
سر اي ریبادت 


عزلیات و ۹ 


۴۳۹ 
نا دل سر زلف پار گ کرد سر رثته اختیار گم کرد ۳۷۵ 
دل در عم پار برشود گم بیچاره دلی که يار کم کرد 
عل آزمی عفق مست گردید سرمایهة اعتبار کم کرد 
ای مغ ز زیر کی‌مزن لاف کان گل‌جوتوصد هر از گم کرد 
در خاله مگی ار یبد ۰ هرکو دل بیترر گم کر 
ستره‌تا یه روز گار اهلی زان فننه روز کار گم کرد ۱۷0۰ 
۳۴۰ 
کرسگان توانیس من محزون شده‌اند آهوانند که همسحبت مجنون شده‌اند 
ابکه در حلقه بزم طربی یاد آور زان‌اسران کهدرین‌دایره‌برون‌شده‌اند 
خالك راهند زجور تو بتان باهمه از نازنینان بنگکز ستمت جون‌شده‌اند 
آفتابی تو وعیسی صفنان ذره تو ‏ خاله راهند ا گر برسر گردون‌شده‌اند 
نوخطان‌باهمه جانبخهی لمل لب‌خوش . فتنهٌ آن خط سر و لب میگون‌شده‌انه ۲۷۵۵ 
دل پریشانی عشاق جواهلی زلب‌است دردمندان تو آنفتد نه | کنون شده‌اند 
۳۴۱ 
هر جند آهنن دل ما ناز بیش کرد آهن ر بای هم ما کار خورش کرد 
بسی‌شیرهای جان پم آمیخت روزگار ‏ تا لعل ینار شربت دلهای ریش کرد 
هر جاني بقمد محبان کنید تیز ‏ اول مرا زعان بد مهر پیش کرد 
خارم ز لب پجای رطب توخطان دهند .. بت سیاه نو مرا له نیش کرد ۱۷۵۰ 
اهلي فکند پوسف جان را بچاه عم بیگانه باکسی نکندا نچه خویش کرد 
۳۴ 
هردل که جزخیال تو دروی مقام کرد خلوتسرای خاس ترا وقد عام کرد 
تاخون خلق بر لن لعلت حلال شد . آب حیات برهمدعالم حرام کرد 
ازنوش وصل جان فلك سوختم زرك . آخر بزهر هجر عجب اننقام کرد 


۳۷۳۹۵ 


۲۳۷. 


۷۳/۳۵ 


۳۷۳/۸۹۰ 


۳۷/۸۵ کی ازین‌سودن دح بر درمسجد من‌مست 


ری ی 


مرعان این <من همد اراده حاطر ند 
سای بسوش حام می‌ارتشم خر فه وش 
در دور آفیان حمالت که خلق سوحت 


0 


اهلي که فر تیاو قدهس سوحنی جرسمع 


سودای یل تومرا مرن دام کرد 


کان چم 
فرحنده‌طا لمی است که صبحی بشام کرد 


آخر خبال وسل تو از فکر خام کرد 


صّ ‌- 
شور بدنگیی سوی مس 8 درد 


(۳ 


تأجران‌بوده‌است با نیکان‌بدان‌در کین ند 
بکذرازاهل ودغ کاین مردم افسر ده دل 
قدسیان که سر محر کر سل نل 
در حراباند مستوران به مستی منهم 
کی عم دردت در ون‌اردل کنم کین همدمان 
آ نحریفان کزمی وسلتوش‌بودندمست 


غیت رندان نکر اهل د 
عبت رندان نشنحد در درون اهل دل 


سر 
میگساران ۳ حسو دان دشمن در بندا ند 
۳ ام ی ان 
همچو گرم بیلد زیر خرفه بشه‌یندازد 
"1۹۳۳ اج ده که مر 
عاشقان بادا ‏ عشقش نقد آن گندیندا ند 
مفتیان هستند و شیج مسجد آدیندا ند 
همجوحان‌در دل‌در ون: همجودل‌در سندا ند 
تا فامن در حمار ان مي دوشیندا ند 


دم مرن آشای که کان صفا یبن ند 


رو 


حورشید اج عزت خوبان ماه زوبند 
خامان زعذق یوس لافند جون زلیحا 
ازعاشتان کر بزان ایگل‌مشو که‌ایشان 
ردی‌تو ای برپوش گر نیست رهرن‌ءثل 
لب‌نشنگان کر آنلب دار نددردل آ تش 


از سجد؛ بتان شد اهلیر خ توبر خون 


معراح‌خا کساران‌این‌پس کدخال کوینه 
من عاشق خموشم‌مردان زخود نگویند 
می برلب و ننو ند گل بر کف ونبویند 
بس‌عاشقان مجنون دیوانه ارجد رد بند 
گر تشندشا ن‌بسوزی آب ازخضر نجو بند 


ص۱۳ 
پاسد دو سم در بان روی تور سود 


۳۵ 


من اگرحسرت دوی توجبن حوأهم پرد 


در بد جنت ره من بادل بر آه دهند 


عرت دین اگرم درده ر ژنار کشد 


حسرت روی زمن زیر زمن خواعم برد 
دوزخی رابسری خلد برین خواهم برد 
بس‌خجا لت کدمن بیدل‌ودین حواهم درد 


سر نوشت ازل از لوح جبین خواهم پرد 


من نهنم که جواهلی پی معراح مراد 


فلت 


7 نس 


-۱۳۵- 


هنت همرهی رز دوح امین خواهم برد 


۳۹ 


پار شد مست ودل ما پغغان باز آورد 
عافت بحت سلم بیشه حنان کر د کدبار 
آیجنان زد ره عقل‌ودل ودین شاهد می 
رجت بستم زدرش تاندرد حامه صبر 
ای سا آهوی آزاد که در قید دلش 
ه رکه يك جرعه کشید ازمی لعلاباو 
اهلي کمشده در فگر دها نش صد بار 


گر به بد مستی ماهم بمیان باز آورد 
حره بخدیده مارا پزبان باز آورد 
که پعسل سال ریات تنوان باز آورد 
آخرم نعره ز نان حامه در ان باز آورد 
هوس دیدن آن دست و کمان داز آورد 
آب‌حسرن جوم راحی‌بدهان بار آورد 
ازجهان رفت وخیا لش بجبان باز آورد 


روت 


گرچه درپای‌توای شمع‌بسی‌سوخته ند 
عاشقان ازغم خال نو جوموران‌حریص 
آتش ه من سوحنه دل سل من 
بندةٌ مردم رندم که بازار جهان 
دید دل بگفا اهلی و غافل منشن 


همد این سوخنگی‌ها زمن آموخنداند 
در درون‌خرمنی از تحمغم آندوخته! ند 
که جراخ فلك از آه هن افرو خته‌اند 
بدو ع لم سر پکموی نو نفر وحندا ند 
که حسودان‌بشکست نو نظر دوخندا ند 


۳۴۳۸ 


گرحسن و دلبری بتو مار داد‌اند 
| ندم که خورده‌اند دو لعل تو حون ما 
ما کشت توایم و ترا از پرای ما 
آن سافیان که باد متعود مدهند 


اهلی ملاك نیسنی + بی نشانی است 


چشمی بماهم از پی نظاره داده‌اند 
بك‌جرعاهم بنر گس خو نحو اره داده‌ا ند 
اپن نخل قامت و گل دخازه داده‌اند 
حون دلی بعاشق بیح-اره دادها ند 
کانجا نفانش از دل آواره داده‌اند 


۳۹ 


وصلش نما ند و تلحی زهر بر اق ماند 


وان جاشنی جوشیرء جان‌درمداق ما ند 


بت ستاره سوحند در احتر اق مائد 


۳۷۳۹۰ 


۳۷۹۵ 


۱۸۰۰ 


۱۸۹۵ 


ی ی 0 


-۱۳۹- دیوان اهلی شبرازی 


تأحشر در میان من و جان فراق ها ند 


رده اهلي از دل بی اتفاق ماند 


حان در هوای کوی توازمن برید دل 
شد در حرپم وسل حپانی به اتفاق 
۴ 


درعرق شد حورخشز أتش‌می‌نابی‌خورد وه که زان روی عر فباه دلم ابی خورد 


۰ در خبال خم آن طاق‌دو ابرو دل‌من ای‌بسا می‌که ببر گوش محرابی خورد 
جون بپوشمز کس‌این قصه که‌باهه‌جومنی آفتابی جو و می در ش مپناپی حورد 
فکرروژی چکند کس که دام آب حیات ازخدر <ستی و از خنجر قصابی خورد 
کی دل اهلی مسکان بسلامت باشد زینهمه سنگ ملامت که ببربابی حورد 

۴۵۱ 
کار ما عشق است ومارابپر آن آورده‌اند هر کسی رابهر کاری درجهان آورده‌اند 
۵ اینمه افسا نه کز فرهاد ومجنون ساختند ‏ شرح‌حال ماست‌بك‌يك‌دربیان آورده‌اند 


۳۹ ِ ۰ ۰ ۰ ۰ .۲ 
عاشقانر اعشق! در جو نشمعم,-وزد رواسن تاحرا سور تهان را برربان اورده| ند 
آ ندولعل لب کک‌جان بخشید چون آب حیات 


درطریق‌عاشقی املی ز کشتن‌جاره‌نیست 


درسخن‌صد همچوعیسی را بجان آورده‌اند 
خوش‌بر آ: کامی‌وزمارا درمیان آورده‌اند 
۰ 


بحای آب حبانم شکر لبی دادند 


هدایت است‌نه کسبی رمور عشق ار نه 


۱۸۳۰ 


تونیزعاشقی‌ای مدعی و لی فرق است 


همان جراغ محبت که احل دل | بود 


حمعی که دل بررره بریشان نکردها ند 


۵ هدهد چه عرس‌تاج دهد زانکه بلبلان 


سس 


حبان خضر بپر کس ز مشربی دادند 
م حنا نکه تولی یز مدهی دادند 
هر آنکه هست‌دوروزش بمکنبی داد ند 


بسوختند مرا گر ترا 


بدست آهفی بد روز تب شبی دادند 


هر گز نفار رما لم وبران نکرده! ند 


پروای تخت و تاج سلیمان نکرده‌اند 


و و و ۵ 7 سوت ۹ ما و وت باه 


با بودها ند اهل نطر رحم حورده| ند 
آنان که عیب اهلی و زنار او کنند 


مارا درین معامله نرخان نکرده‌اند 
اپن‌مشکلی‌است برهمه آسان نکردها ند 


کو یا هنور مر بگریان نگرده‌اند 


۴۵۴ 


بأر ان خه شد که بت ۳ ش باری نمی‌کنند 
ار د بر ۲ لا ۲ بِ کل د ز کنارهم 


ماه پبسو حت ناد جر بفان واین گروه 


بر دردمند حویش گذا: ری امیکنند 
بادی رجال سوحند باری سکن 


۱/۸۳۳۰ 


آخر گذار هم بمزادی نمیکنند 
کاین ناله های سرد نو کاری نمیکنند 


دنم از انتطا: دِ رقمقان دیوخا 


اهلی ترا بداله که فریاد رس شود؛ 


۳2۵ 


بسکه‌از گرماختلاطی گلرخان آتش‌وشند 
خسر وان‌ملك‌خوبیر اهمدجیزی خوشست 


عاتقان تادیده‌ا ند این فوم را درآ تشند 
اینقدر باشد که گاهی بافقر ان‌ناخوشند ورب 


۳۹ ۳ ی کابن‌دردم‌دانزهر هجر آن‌میچشند 


حل نیا کی‌مکنبرما که ر ندان‌بی‌غشند 


ایکه رشك آید ترا برعش‌مستان وصال 
سالیا در کورءٌ رند 
بش لطلفب سافی ماصافی ودردي بکیست 
۳۵1 
گرقسمت ماشد زازل غم چه توان کرد؟ . وین‌دردی‌نم گرنرسد همچه نوان کرد؟ 
گفت ی که بپرداز دل از دردم وخوش‌باش ‏ چون‌دردتوازدل‌نشود کمچه توان کرد؟ 
شد هم عالم.ادزدت بگو ام ال توا کرد 


ی جوزر بکُداختم 
هی ازیی‌بخنی ما عاشقان دردی کشند 


۲۸۰ 
از دوستبت دشمن من 
حون چاره‌ها(است بدهرهمچه‌توان کرد؛ 
زاهد زکف دوست ننوشید می خلد حیوان سفتی گرنشد آدم‌جه توان کرد؟ 
گرم که بریشا نی | رام شود جمع رافننه آن کا کل بر حم جه توان کرد؛ 
وصف لب خاموش تواهلي جه بگوید حائی که مسیحا نزند دم‌چد توان کرد؟ ویر 


‌ 
زخمی که زدی برچگرزیش من از هدر 


۳۸۵۰ 


۱۸6۵ 


۱۸۹۰ 


۱۸۹۹۵ 


-۱۳۸- 


دیوان اهلی شراری 


مت يت ون پوس وی از ول 


۴۳۷ 


خوبان دل گرم و نفس سرد حه دانند؟ 
آسوده دلاني‌که بخوابند همه شب 
گویند حریفان که جرا دل بنو دادم 
خلنی‌همه راجشم حسد بر گل وسل‌است 
اهلی » سحن صومعه بگذار که زهاد 


باروی چو گل قدر رخ زرد چه دانند؟ 
سر گشتگی عاشق شبگرد جه دانزه ؟ 
من دانم و دل مردم پیدرد چه دانند ؟ 
خاری که نود برجگر مرد چه دانند ؟ 


راه و روش میکده پرورد حه دا ند ؟ 


۴۵۸ 


درجنگ غمت سخت‌اسیرم جهتوان کرد؟ 
بی زر تتوان دامن یوسف بکف آورد 
در روز جوانی نردم صید مرادی 
گرم که شفا بخش شود لعل توروزی 
هرچند که من کوه غهم در صف عناق 
گرکار بجان مبرسد ازجان گذرم هست 


رای ببلا کم چه نمیرم چه توان کرد ؟ 
مسکین من حروم فقیرم جه توان کرد؟ 
امروز که افناده و پرم چه توان کرد؟ 
آن‌روز که درمان نیذیرم حه توان کرد؟ 
در چشم رقیب تو حقیرم چه توان کرد؟ 
وز لعللبت نیست گزیرم جه نوان کرد؟ 


در بندغم او جگرم سوخت جواهلی ‏ بااینیمه چون پند نگیرم چه توان کرد؟ 
۳۹ 
هر که مست تونشد جام شرابش ندهند بخدا گر همه خضرست که آبش ندهند 


صورت حوب تو کزديدة ماپنهان است 
وه که ایسگدلان صید جگر تشنٌخود 
سخن ناصح مانیست بجز توبه زعشق 
هر کرا باده دهند ازلب خود نوش لبان 
خلوت تیر؛ اهلی که تو دوزخ شمری 


گنج حسن است‌نشان‌حز بحر ابش ندهند 
بکشند وز دم آبی به توابش ندهند 
کرسخن‌این‌بود آن‌بهکه‌جوابش ندهند 
جر دل سوختة خویش کبابش ندهند 


خوش‌بپشتی استا گرخلق‌عذابش ندهند 


۳۰ 


زاهد ؛ مرا که بیدل‌ودین ‏ فریده اند 
روی تو بود قبله گه آسمانیان 


عيبم چه میکنی که چنین آفریده اند 


روزی که اسمان و زمن آفریده اند 


غزلیات 


و 9 


آهاینجهفستستکههر حنتی کههست از بپر عاشقان حزین آفریده اند 
هر گزز مپر چرخ ندیدیم فير کین مپر سپیر را پی کین آفریده اند 


اهلی ۲ گفتگو نتوانده حموش شد 


جون بلبلش برای همن آفریده اند 


۳۱ 


فیرسد_بتو دستم چه ميتوانم کرد 


چه همت است ز جانبخشي فاك پرمن کهچون‌نو آفت[جانرا]بل(ی‌جانم کرد ۲۸۷۰ 
زن گس تو چگويم که نان کردم بعشوه کرد نگاهی که از زبنم کرد 
ز ثوق کم مق‌ود اینقدر رفتم که خار باد بپاری در استخوانم کرد 
اگرچه ریخت فاك‌خون‌ازستن اهلی ‏ خوشم که بر در او خالك آستانم کرد 

۳ ۱ 
ایکه رخسارت‌زروی لاله آبور نگ بر د دامن با تو از آیینهٌدل زنگ برد 
کوهکن در کوه جوی‌شراکر بردیجهشد..._ چشمخون‌افشان من مدجوی‌خون درسنگه برد ۲۸۷۵ 


که وصلت ببای سعی من بس دور بود 
او که بود ازشرمردی بارسائی دعو یش 


الا داسوزاهلی‌را که داند شرح کرد؟ _ زانکه‌شد دیوانه هر کس‌بدینآهنك کرد" 


حذبهةٌ عشق توام‌هر لحظه‌صدف رسنگ برد 
5 نکه کرد آهوی‌جشمت داش از چنگه برد 


۳۳ 


قومی نشسته با تو ومی نوش میکنند 


فومی برون در سحی گوش میکنند 


من حود هللك آ که زدورت نظر کنم م ردم حیال بوسه و آغوش میکنند دنل 


آه وفغان بر آرم از این سنگدل بتان 
من آن‌شهیدغرقه بخونم که‌چون‌مگس 
حاثا که در بتان نود شیوء وفا 


زین جورها که بامن. خاموش میکنند 
خیل فرشته بر سر من جوش میکنند 
اهلی منال کز تو فرا موش میکنند 


۴۳۴ 
شدم هلال ورمن حز دریغ و درد نماند باد رفت عارم جنانکه کرد نماند ۲۸۸۵ 
گذشت رفص کنان حانج و کردازخودیاد ‏ بکوی أوچه حریفان هرزه گرد نماند 


۱ - کذا -محتمل , ( هکس [رو] بدین آهنگ کرد ) 


۱۸۹۵ 


۱۳۹۰۰ 


۳۹۰۵ 


۹9 


وج و و وس ۳[ 


کجاشد از می وصل تو سرخ روئی من 
برقت کسرمی بازار همدمی بر باد 
ربود درصف عشأق از آن ز لیخا گوی 


بپاد چشم و لت مست شد جنان اهای 


دپوان اهلی شرازی 


که در خمار عمم غر رو زرد نماند 
حنا نکه در دل هن عبر اه عرد نما ند 
که دز محبت پوس ر هیچ مرد نماند 


کهجون فرشنه‌در اوذوقخواب خورد نم ند 


د۷ 
۱ و ۰ , ۳ 
۰ حو بان بگلشن از نطر ما حجد میرو ند؟ جون‌جا تددر ل‌است بسحر اجههبرو رر؟ 


بِ 


ده 
4 


حیرتم که با خط یا قون لعل 


۰ 
مج ار 
سا 


آن صوفبان که منکرسودا و مستی اند 
اراد دلان که طاقت خاری نیاور ند 
عرت برم که در که حو نر بز عاشتان 
خوش میکنندغارت‌دین زلف و خمال او 
اهلی بکو که با د 


م2 


همچون بهشت او 


کل عارضان بسن خط از جاحه میرو ند؟ 
حود درسماً چورفص بسودا حه مرو ند 
در کلستان آن ک رعنا جد مر و ند؟ 
مارد مردمان بتماشا حه مرو ند؟ 
کافر دلان نگر که بیغیا جه‌میرو ند؛ 


۹ 


مجنون شوم و وا دم از پوالپوسی چند . باشدکه بر آرم بفراغت نفسی جند 
مردن به ازین زندگی تلخ که بینم ‏ برشکر عبسی نفسان خرمگکسی جند 
باشد که نسیمی وزد از جاف لیلی ‏ تا از ره مجنون برد خاروخسی جند 
هر گز دم وادستگی از کس نثنيديم ‏ مرفی‌دوسه دیدیم اسر قسی چند 
اهلی زحریفان جبان قطع نظرکن ‏ آدم شوو بگرز ازین هیچکسی جند 


۳۲ 
کیحارا ۱ ن‌طیب حان‌حر یغان‌حال من گورند 


مسر 
نسوزددل‌بدرد کس‌مگرادرا کددردیعت 


کپوا سرو آن زیان دار ده آگو ید چون قد ارم 
پر آید ول لپ وب هن ددان غذچه گر بااو 


فنان بابلان اهلی ه_ بروجهی بود گویا 


که گر باشد مجال|وحدیث‌خویشتن گویند 
مراحان‌سوزداز حائیسدن از کوهکن گویند 
مگر آن ۳ زبان زا «ردع از ۷ سخن گوبنه 


حدیت انش انگیز تواک شیرین دهن کویند 


که مرح داغٌ من لها دمر فان جمن گویند 


غرلیات ثِ 


قناعت از دو عالم میتوان کرد 
تخواهم پی لبت ماك سلیمان 
طبیب درد یاران چند باشی 


کح این مر دم آمیزی بری راست 


گ رآنعبسی تفس اهلی به‌غع کشت . 


تست بت هه 


۸ 

صوری ران میان کم میتوان کرد 

سلیمانی به خاتم میة.ان کرد 

نظر بر حال ماهم میتوان کرد 

پری دا هر گز آدم میتوان کرد ۰ ,۲۹۱ 
علاج او بيك دم میتوان کرد 


ض 
باز شععم خانه روشن, کوری اغيار کرد عاقبت دود چراغ شب نشینان کار کرد 
صدهزاران عاشق گل گشت و کسآهی نزد مدعی از رحم حازی شک سیار کرد 
در سربازار حسنش گل‌خریداری نیافت ‏ گرحه حندی نگ فروني کل ددین بازار کرد 
دور ازانلپا نمی‌خواهم حبات‌وزند گی ‏ زانکه‌هجراو مرا از زند گی بیزاد کرد ۲۹۱۵ 
درده بگشود آن گلواهلی زحبرت‌دم رد گر جد با خودهمجو بلیل صسخنتکرارکرد 
.۴۳۷ 
فصل بپار و خلق بعشرت نشستداند ‏ ماراجه لالساغر عشرت‌شکته‌اند 
برون‌خرام‌ای گل‌خندان ۶.د. جمن آین نو بار بیاد تو بستهاند 
از خالد کشتگان غمت لاله می‌دمد . یعنی هنوز ز آتش داغت نرسته‌اند 
ببجاره‌عاشقان که ردست‌نوروی‌زرد همجو ن گل‌دور نك پحو نان‌شته‌اند .۰ ۰ ۲۹۲۰ 
اهلیی که نهر چمنی‌بود شد کنون ز آ نپا که‌باشکسته بکنجی نشستها ند 
۳۳ 
رلف پار ازدست رفت ودل ازودیوانه‌ماند مشاگرفت ازخانه امابوی آودرخانه‌ما ند 
خانٌ ناموس کندم از پی گنج مراد آن نیأمدعاقبت‌دردست واین‌ویران‌ماند 
شمم چندان سر کشید از از کز برق فنا خودنمانه وداغ‌حسرت‌بردل‌پروانساند 
ساغرعشرن‌شکستوهر کسی‌راهی گرفت ‏ عاشق افتاده دل در گوشه میخانه ماند ۲٩۲۵‏ 
گرچه آن‌شوخ‌پر بوشرا نما ندآن نو ناز اهلی‌سر گننته باری‌از عمش‌دیوانه ما ند 


۱) 


۳۹۳۰ 


۱۹۳۹۵ 


۰ 


۵ مردچوقصدپرسش‌من کردی‌ای طبیب 


۰ دج چات ورتم یس ۱۵ 


مشنو که بی‌تو نالا زارم هوس نماند 
کس بك نظر ندید ترا کر توجون گذشت 
تا بر سمند ناز بخوبی بر آمدی 
آتش زدم به سینه که مر غ دل عرا 
اهلی‌هوس ببوسو کنار توداشت ليك 


فلك بدور توطفلی که در وجود آورد 
کسی که قبله کش آن دوطاق ابروثه 
دلم که کرد زسودای عتل حمله زیان 
توشاه حسنی و مهمان عاشق درویش 
کباب کن‌دلوخونش تومی برغبت خور 
فغان که مطرب مجلس زنشتر ممران 


مرا جو صورن ایینه روی او !اي 


خاری که ره دردل‌از آن‌حو ر م‌شه اکرد 
سگیندلی‌است صورت‌شر ین که کوهکن 
مردم بری به‌یشه: گرازساحری کند 
هر کس کاهست آهوی‌چثم نو گفته‌است 
ورد فرشته بود چو اهلی طریق من 


از گرد راه دل بامید تو شاد بود 


۳۷ 


روف 


زرف 


۴۷۵ 


نگشودازابروی‌تودلم گرچه زان کمان 


دیوان اهلی شبرازی 


بر شد حبان زناله محال نفس نمانن 
او راز حبرت تو نظر باز پس نماند 
دامن گرفنن نو مرا دسترس نماند 
زین بیش نحمل فید قفس نماند 
جائی‌رسیدعشق که هیچش هوس نمانه 


کحا بث مسخحلو محراب سرفرود آورد 


مر نج ازآنکه می‌و تال دیروزود آورد 
که نانوان تو درحا ند اجه بود آورد 
خراش«ر رل وجان از خروش‌عود آورد 
هزار بار عدم کرد و در وحود آورد 


از سکه ماند دردلم آن جاز ریشه کرد 
بوسی تراش ارو نو اند ۵ تیشه کرد 
چشم خوش و مردم ساحر بشیشه کرد 
مشنو که بنجه باك او شیر بيشه کرد 


تعلیم مره تو مرا محر پیشه کرد 


کایی مگر سواز در یغا که باد و 
فصد تو حود هلاه من نا مراد 


غزلا 


ساقی من آن‌نيم که تو جامی مگ دهی 


اهلی کجا و باد وصال تو از کجا 


دور فلك که جام مرادم نمیده.د 
من با پنان وفا کنم ایشان جفا کنند 
پیو ند مپر میکنم از بخت حود مدام 
مبرم بیاد آن لب ووه‌کاین دل خراب 
اهلی جو صید بار شوی تشنه لب بمبر 


۳۷ 


عرش ومعراح نه درخورد من زاز بود 
مینه گر زخم تو دوزد سپر طعنه شوذ 
زین‌جمن هرجه‌نهجونل» دروداغدایست 
آن زمان برتو وزد بوی گل‌باغ‌بهشت 
مسّی و حامه دریدن صفت انسانست 


جان‌بخواری کشد ازسینهاهلی‌غم عشق 


۳۷۸ 


جو دل به ومل دهم جوریار نگذارد 
کنارمن‌فلك از گریه زان کندجیحون 
تو غنچه لب چوشکفنی زدست من‌رفنی 
سموم هجر تو خواهد که تشنهلب میرم 
به بی قراری اهلی رقیب کرده قرار 


ت‌ ۲5 ۱۹ 


- این جرعة شرات ز پاران زیاد بود 


این بی که در خیال تو آمد پیاد بود 


هر گز چو خلق هم دل شادم نمیدهد 
پارب جه شد که عدل تودادم نمیدهد 
بادلبری که هیچ گناد نمیدهد 
يك لحئله نگذردکه بیادم نمیدهد 
کین فاتل تو آب به‌آدم نمیدهد 


عرش من کرسی و معراج سردار بود 
رشته کاین کار کند رشنه زنار بود 
کر همه شاخ گل تازه بود خار بود 
که گل باغ جهان در نظرت خوار بود 
هر که اینها نکند صورت دیوار بود 
همچو آن رشته که درخاله گر فتار بود 


جو یار رحم کند روز کار نگذارد 
که آرزوی دلم در کار نگذارد 
و گل شکفت کس اورابخار نگذارد 
مکر برحمت خود کردگار نگذارد 
ولی فك همه بریک قرار نگذارد 


وصل ما یکنفس از روی نکوئی باشد ‏ بلبل از صحبت گل مست ببوئی باشد 


زندگی جبست کناری و لبی بوسیدن 
دشمنم طالم خویش است که‌بارم سازد 


خاصه آنهم بکنار لب جوئی باشد 
هر کجا سنکدل عر بده حوئی باشد 


۱۹۰ 


۱۹6 


۱۹۹۰ 


۱۹۹۵ 


سم سم 


۱۹/۰ 


۳۹۷۹۵ 


سس ۱6 


باهمد سازم و از خوی تو سوزم که جرا بحلاف همه کی عادت وحوئی باشد 


گر جداهلي پسحن بلمل‌شمر ین نقس است 


گرنه ذکر تو کند بیهده گوئی باشد 


۳۸۰ 


هر که سوی قبلاٌ مقصود رو میاورد 
در ره‌طاعت جو اعبلحق بر ستی‌شدسجود 
روز وصلش‌زان‌نگر بمحرفهدرانکاینددیت 
صدره‌ازدست‌غم آن آرژوی حان بحشم 


0 ۰ و ۰ 
مست من‌پیش‌حر پغان گر نبدباری‌سری 


1۳ مقصود هم رو سوی او میاورد 
ای‌خوش | نکوسجده.رروی‌نکو میا ررد 
تلخی آن زهر باژم در کلو میآورد 
میروم زانکوی وبازم آرزه میآورد 


نأن‌مبر اهلی که با کس‌سرفرو میآورد 


۳۸۱ 


ترك دین بپرتوحون عاشق مسکین ندهد 
رس عادت بهل ایخواجه که افتادءٌ عشق 
دست در دامن گل‌زن که حس‌وحارجمن 
هم‌می کو رو هم آب عب جو ی کددو ست 
تانشوثی دهن از سر که ابرو نرشان 


۰ طوطی ساده دل آموخت زآیینه سخن 


۲۹4۸۵ 


قسدٌ شوق بگو اهلی و اندبشد مکن 


کفر باشد که برای تو کسی دین ندهد 
ترك معئوق پی ملت و آئین ندهد 
کرصنش آن دهی سنبل و نسرین ندهد 
نه کریمی‌است که گر آن‌ندهداین دهد 
هر گزت سافی ما شربت نوشن ندهد 
کس بمرخ‌چمنی عشق نو تلقن ندهد 


سخن راست کر ازهره ؟ که تمکن ندهد 


۳۸۳ 


یست‌جان‌رفنن که نو ازچشمروشن مبرود 
دست من گبرید یا دامان او کز رفتتش 
همچوبرق ازدیدهرفت آن‌وخ‌خرهن‌دوزمن 
دامنم چون دامن صحر است دایم لالهزار 
چشم‌ما کاش‌شداز خونجگرو آن‌سوناز 
خلق بندار ند کاتش در سرای من فتاد 


سوی گلشن آن بری مردم بیگانه رقت 


این دود کان نورحسم از د دده من مردد 

۱ ۱ ۱ ۲ ۱ "1 ۳ 
بأیم ازجا مسر ۴ ازدل جانم از تن میرود 
وه که از آه درون دودم بدخرمن میرود 
بسکه حون دل رجشم تا بدامن میرود 
میگذارد چم ما و سوی 5( مبرود 


شب جودود دل ز اهم سوی رورن مهرود 


اهلی دیوانه از جورش بگلخن مرود 


غزلیات 


و ؟. 


۲ 
ف 


گرخار بای گشنمو گر خالد ره شدم 
گفتم که تحفدٌ بر او دل کنم ولی 


۰ )۰ ۰ ۹ 
عباز <سرن دور ار دلم ند 


هر جند بحت تبره‌بتار یکی‌ام پسوخت 
حاز سم که ازعم او بود بردلم 
زوی زمی بشست دوجشمم زاشل‌شون 


آسان‌نگشت کوی‌نومنز ل‌جو اهلی ام 


سمعءت 


۳۸۳ 


هر گز زسد مراد یکی حاصلم نشد 
آن شاخ گل بپیچ صفت مایلم نشد 
آنبم قبول از دل نا مقبلم نشد 
جز برق آء روشی محفلم نشد 
تابر نرست گل ز گلم از دلم نید 
وین‌شوری غم ازدل و آبو گلم نشد 


تاسر نرفت کوی توس منزلم نشد 


۴۸۴ 


جو شرسوار مرا رخ رباده کلگون شد 
بيك نظاره دلم برد ومست خویشم کرد 
چو آن پری ز گل چهره برفکند ناب 
ندانم از چمن کپست آنگل خندان 
فنان که دمیدم آن نارپیشه چون مد نو 
جهن ی که سوخته جانی بسادشد خا کش 
دلاء گدای‌نظرش و که زرپررست‌جو گنج 


رحار خار عم عشق آزین حمن اهاي 


غان ترمن مت یرون ش 
چنانکه فیج‌ندانم که حال دل‌چون شد 
هزار همچو من ازيك نظاره مجنون شد 
کههمچو فغنچهزشوقش هر اردل‌خون شد 
بحس روز فزون نازحسش افزون شد 
که‌همچو دره‌فبارش به چشم گردون شد 
بخاله ره فرو رفت ا گر جه قارون شد 


شید نر گس مخمور و لعل میگون شد 


۳۸۵ 


کی‌از لعل توجان‌من بيك دیدن‌بیاساید 
ترا کاین گلشن‌خوبی‌بودازرخچه کم کرده 
تودر آسایش‌عیشی‌مدام از خرمن خوبی 
جو بخت‌سرت ایثه‌شادقد داداین‌سر افرازی 
کنو ن کز عاشْفی کار همهم ر ست‌خون‌خوردن 
جهان‌تبرهرااهلی؛ که‌خو آهدی‌بریروبان 


ی لب برآب هن‌نه که جآن من بیاساید 
گرازنظار‌مسکینی‌ازین گلشن باساید 
بولتاخوشه‌چینی‌هم ازین‌خرمن بیاساید 
سرد کر سایه‌ات خلقی به‌یرامن بیاساید 
عجب کر حان‌هن بکدمز خون‌خوردن,باسابد 


مگردایو نهتي‌خواهد کددر کلشن‌پیاساید 


۱۹۹۰ 


۱۳۹۹6 


۳۰.۰ 


۳۰۰۵ 


«۱۰ 


۳۰۵ 


۳۰۳۰ 


۳۰۵ 


)۱ دیوان املی شرازی 


۳۸ 
زان بری ما را دل دیوانه رسوا میکند این چهرسوائی است کین دیوانه با ما میکند 
ابکه میگوئی زافغان چنه فوغا میکنی من خموثم عشق او درسینه غوفا میکند 
پار بروای شهیدان محبت کی کند صدهراران کشته‌است | نجا که‌بروامیکند 
نا بسوزد خرمن صبر مرا آن شرسوار نعل اسش آنشی از سنك پیدا میکند 
لعل آن‌شر پن‌دهان‌راخنده‌هم درچاشنی‌است فطع جانم آن لب شرین نه تنبا میکند 
افطراب من چر مرغ پسمل او را خوش بود من بخون‌میفلطم و آن مه تماشا میکند 
همچو آهومبرمند ازعاشتان خوبان شبر ‏ اهلی زاین جومجنونروسحرامیکنه 

۳۸۷ 
تا کلك فا نقد وجود از عدم آورد ‏ نقشی جو خط سبز تو کم در قلم آورد 
ای تازه پر یوس مصری بحفیقت با مادر گینی دو برادر بهم آورد 
انی بشهیدان ره کعباً دل داد بوثی که نسیم سحر از آن حرم آورد 
صبرازدل غمدیده جو ک کشت جه‌جوبم کن گمشده تادردل من کشت غم آورد 
مو بر تن من از رقم عشق تو زد تیغ تیغ همه عالم بسرم این رقم آورد 
بر ستكك هزارم بنویسید حو فرهاد کاین‌بود که‌تان اینهمه سنك ستم آورد 
مجنون جگرخسنه بزد در صف عثاق اهلي که نواهای عرب در عجم آورد 

۳۸۸ 
چون میل دل خلق جپان سوی نو یابند هر دل که شود گم بس کوی تو یابنه 
میل دل عثاق جرا سوی تو نبود چون قبةٌ دلها خم ابروی تو یابند 
چون سوی‌تو نایم که گرم خاك شود تن هر ذره که بادش ببرد سوی تو یابند 
گل در نراهل‌محبت خس وخاریاست زان روی عزیزست کزو بوی تو یابند 
آن‌مفك کزو نور برد مردمك چشم از ناف مشکین دو آهوی تو یابنه 
اهلی که س‌بندگی ازتر 4 فلك داشت خواهد که سرش در ره هندوی تویابند 


غرز لیات -۱4۷- 


۳۸۹ 


گربءدعمری‌یکفس مار نظ‌سویش‌بود ‏ کی‌رامجال يك‌نظر از تندی خویش بود ۳۰۳۰ 
مژگان‌پرازخون ماشقش گر اچه‌بیندکزجگ چون ارفوان پرکالهثی بر هر سرمورش بود 
آن کلشر خویی که درنگشود برباد صبا ‏ گویا نمیخواهد که کس‌آسودهءاز بویش‌بود 
لاف حبت‌چون زنم چون‌ننك نایدازمنش آنکس که گر خواندسک ننتازسك کوش‌بود 
پارب به‌بینم ساعتی کان آفتاب نیکویان از اوح از آید فرومیلی بدین‌سویش بود 


من پیرعا شق‌پیشهام جور جو انان‌خوش کشم کانکس که نبکورویشدکی‌نیکی‌خویش بود ۳۰۲۵ 
دوری‌نباشد گر کند جان‌درسوکارنظر . اهلی که خسم‌جان‌اوجشم بلاجویش بود 
۹۰ 
بخاك مرده | گر برق عشق بر گیرد چراغ مرده دگر زند گی زس گیرد 
گذر بکو ی نو چون آورم رجورزقیب که‌اوسگی‌است که برصیدرمگذر گرد 
کس ی که یکنظرت دید بی توکی‌ماند ‏ مگ رکه نقش جمال تو در نظرگیرد 
چراغ بخت که روش ندیدهام هر گز ‏ بودکه ازدم گرم تو شمع در گیرد ۳۰4۰ 
چو برهمن حذرش نیست زآتش‌دوزخ کجا زآتش خوی بتان حذر گیرد 
مباش بی خبر ازحال خود چنان‌اهلی که در توآتش آن شمم بی‌خبر گیرد 
نیاز من نخرد کس , که کس‌فقیر مباد . بناز حسن فروشان کسی سیر مباد 
به نیم ذره نکرد اعتبارم آن خورشید . به چشم یار کسي اینچنین حفبر مباد 
دو دیده بر سر دل شد چو پير کنعانم بلای عشق حوانان وبال بر میاد ۳۰6۵ 


هلا کرد مرا خثم و ناز آن بد خو 


کسی خراب بان بپانه گیر هیاد 


حراحت دل عاشق دو | بدیر مباد 


علاج زخم دل خود چه میکنی اهلی 
۳۹۲ 


هر کهچون‌بادازسر کوی‌تو برون‌میرود کس نمیدا ند که از آشفتگی جون مرود 
بای‌رفتن نیست عاشق را کزین دربگذرد میفشا ند سیلآشك از چشم ودرخون‌میرود 
پیش‌لیلی گررهدازچشممجنون‌خون‌جه‌شد ‏ "۰ از آنساع که اوازچشم‌مجنون‌یرود .م۲۰ 


-۱6۸- دیوان اهلی شبرازی 


حان نکوبیرون کن‌ازتن‌تادر | پمدردلت ‏ جون‌تولی‌ای‌جانمن ازخوش‌برون میرود 
خون من‌دامان گر دون چون ثفق‌خواعد کر فن 


جرخ| گر بدمهرشد کس‌رانکردازهمهرمنم 
گر بافسون ار بیچار گان سازدحکيم 


سکه خون ۳ ز جدم از چور کردون هیر ژد 
برمن ار حورفلك طلم تو افزون مبر ود 
کورمادر زاد اهلي کی‌به افسون میرود 


۳۳ 


۳۰۵۵ 


۳: 


۳۰۵ 


۳۰۷/۰ 


از سحت ما درد کشان باز نخیرد 
بگذار که دل‌بر کند ازمپر توعاشق 
در گلشن فردوس ا گر سرو نش ند 
نردی‌است‌نظر باری ما کزس آن‌نرد 
پرواندل گر نود میل هلاکش 
زان‌خا نه‌خراب‌است جنناهلی بیدل 


خوشباس که روزی کل امید بر آید 
بی نور نماند شب تاريك کس آخر 
دولت زدر میکده جو زانکه بجامی 
گل يك‌دوستر وریست‌بیاساغرمی گر 
ازغرمچوفیض محبت که محال است 
باران سخن‌راست همین است که گفنم 
نومید مشو اهلی از ایام که آخر 


فراخ دسنی گل دادعیش ومستی داد 
بهم عنانی عقل ازغم جهان که رهد؟ 
مکش ز دار فنا سر زیستی همت 


فغان‌من جعحبز از پدهان ۶ بیدا نیست 


جمد شمشد دل شکند اواز حیزد 
کاين مبر گیا گر بکنی باز نخیزد 
حوشتر رتوای سره سرافراز نحیزد 
تاحان ندهد عاشق حان باز نجیزد 
پیش وحن ی تمع پبرهاز تحبرزد 


کز کوی توای حانه برانداز تخیزد 


روشن‌شو داین‌طلمت‌و خورشید بر ید 
گرمد نبود صبر که ناهید بر آید 
دروش صد حشمن حمشید بر آید 
سمست گلی باش که جاوید. پر آید 
وین مبوه «حال‌است کهاز بید پر آید 
درباغ جهان عرچه بکارید بر آید 


مقصود شود حایبل وامید برآید 


شکست که دل عنجه تنکٌستی داد 
خوش آنکه درغمعالم عنان‌بمستی‌داد 
که‌سر بلند نشدهر که تن به‌ستی‌داد 


زنیستی‌است فغان کس‌نزدزهستی داد 


عزلیات ت۱4 


خدا پرستی‌اهلي کنون چه سوددهد که همچوبرهمنان دادبت‌برستی‌داد 
۴۹ 
کی‌بودعاشق کسی کر سوختنغمگین‌بود عاشق آن‌باشد که‌جو نرپروانددد آش‌دو ۰ 
کور کنا: گر بدبی‌بارم که‌جونبقوب‌جنم کوربترز آنکه بی بوسف بعالم بنگرد 
پر کم دل | گر برجان نشانی تخل عشق یر بار دل عجب گر میوه‌گی بارش بود 
عاشفی تلخ است‌مارافلخ‌تر کان نوش لب می‌خوردباغیروازغیرت دل‌ماخون‌خورد 
کارا گر با غیرت مرد آزما افند زعشق ‏ زن‌بهازفرهاد | گر ازجان‌شیرین‌نگذرد 
نیست در دسم سر موی و لیکن همم یکس مویت بملك هر دو عالم میحرد 
هر کدچرناهلی‌ها(لعل‌جانبخش توشد کافرم گر منت از عپسی مریم می‌بر د 
۱۹۷ 


هر کدچونسورت‌چن‌دیده‌بروی‌تو کناد ‏ چم دیگر رتماثای تو بر هم ننپاد 
مگرآن لحفلد زر فیت تو زمن پوشدجشم که رود حال وحود من دلحسته باد 
آنچنان شادم از آش که بخوابت دید که نميايدم از شادی آن خواب بیاد 
یارب آن آهوی مشکین بیابان امبد کس‌جومجنون‌تو کمگشنه ببوی تو مباد 
گر حریغان تر ساقی «بمی‌ازدست شدند ‏ اهلی دلشده ناخورده می ازیای افناد 
۳۵4۸ 
آهگر می زغمت عاشق غمناك نز که زسوزش د گری جامد بتن حالا نزد 
بر گرانجان هشو ایخو اجه کدروح انهم 0 سپکروح نشد بای بر اقلا نزد 
کشنهً سید که عذق سرافراز نید تاسرش دست برآن حلقه فترالد نزو 
کس حراعی شب عم برره مجنون ننهاد . تاز سوز دل خود شعله بحاشالد نزد 
بی تواهلی‌جو سر خااك کندنیست عجب ‏ عجب آنست که بردیده جرا خال نزد 
۴۹۹ 
هر کس که چشم مست تو نظاره میکند مژ گان بصد سنان حگرش باره میکند 


حائیکد صد هزار سر افناده هرطرف در آن میان که‌زخم مرا جاره میکند؛ 


۳/۵ 


۳/۸۹۰ 


۳۰۸۵ 


۳۹۰ 


۳۰۹۵ 


۳.۰ 


۳۱۰۵ 


۳۱۹۰ 


-۱۵۰- دیوان اهلی شرازی 


رحمی بکن یمرد عالم که هر که هست 
تا ننگرند روی تو جاووش غیرئت 
من خود ننالم از تو بجور وجفا ولی 
شبرین برفت از نظر و کوهکن هنوز 
اهلی که باده پاره دل آزخویش میبرید 


فریاد از آن‌دونر گس خونخواره‌میکند 
خلق از وجود در عدم آوازه مبکند 
داد از سم که بحت سنمکاره می‌کند 
حون صورت ایستاده و نظاره میکند 
این‌بار تركك خویش به یکباره میکند 


6۵۰ + 


گرفتم آنکه بشکل تو دیگری باشد 
تو گر کنی زشپیدان خویش روزی یاد 
بدور سرو صنوبر خرامت ای دلبر 
اگرتو درخ چو گان‌س آوری‌چون گوی 
توجمله جوهر جانی ودر خزائن روح 
نظر بکعبه و مسجه دل ازدر تو نکرد 
کنون که اهلی‌ما راست بیوفائی کار 


کجا بشيو# از تو دلبری باشد 
فیامتی شود و رور محشری باشد 
دلی کجاست مگر درمنوبری باشد 
چرا دریغ کنده هر کرا سری باشد 
گمان‌مبر کهد گرچون‌توجوهری بانه 
که هرزه گرد بود گر بپر دری باشد 
نهکار او بود این‌کار دیگری باشد 


3 


عالم از سیل فنا گرچه خطرها دارد 
غم عالم ببل ایخواجه غم خویش بخور 
سافی‌مپوش ويث؛ششه می‌و کوش امن 


هر که درعا لم مستی‌است حه بروادارد 
ز آنکه عالم چه نم از نك و بدما دارد 


هر که افزود بر ایا سر غوغادارد 


چون کس امروز نداند که سر آردیانه ابله استآنکه چو زاهدغم فردا دارد 

اهلي‌دلشده چونشمم بسی سوخته‌است تاکنون در نظر اهل دلان جا دارد 
۲ 

شوخی که خون من چومی‌ناب میخورد شاخ گلی است‌کز دل من آب‌میخورد 

هر گه فکند بر‌گل دخ زلف تابدار مارا چو شمم رشتاجان تاب‌میخورد 


دل باخراش ناو او خوش بود مرا عودا نزمان‌خوشاست که‌مضران‌میخورد 


باورمکن که گوشه نشن کشت جشم او 


مست است و می بکُوشهً محراى‌میخوره 


غز لیات -۱۵۱- 


دل صید رحم دار وز دست و زبان خلق هر جا که رفت ناوكك پرتان‌میخورد 

بپر خدا مگوی بدشمن حدیث تلخ کاین نیش زهر بر دل احباب‌میخورد 

اهلی ز اضطراب تو دان ی کهآ که است صیدی که تشه حنحر قصأب‌میخورد 
_ 

روز ازل که جزرقم کفر ودین نبود ما را بغیر حرف وفا بر جبین نبود 

تا بوده‌ام خراب بتان بوده‌ام ولی هر گزچنین نبودم و کس‌هم چنین نبود 

خوارم کنون‌بنزدتوخوش آنزمان کهمن اظهار عشق با توام ای نازنین نبود 


۳۱۵ 


ترث بتان کفایت عقل است ودین ولی انگادم آنکه هر گزم‌اینعقل ودین نبود . 


گرشد گذای حسن تو اهلی متاب دوی زانرو که هیچ حرمن بی‌حوشه چبن نبود 
۳ 


جودل بوصل نهم جور يار نگذارد 
کنارمن‌فلك از گریه خون کندجیحون 
توغنچه لب چوشگفتی زدست من رفتی 
سموم هجر توخواهم که تشنه لب ميرم 
به بیقراری اهلی رقیب کرد قرار 


جو گلت‌شکفت‌ازمیعرق‌از کنارسرزد 
بتفرح از سکو جو بر آمدی خرامان 
بنما جو ماه عیدم ز کنار بام اپرو 
رسرشك چثم‌مجنون گل‌حسرت‌وندامت 
بزمن فرو زخجلت رود آفتاب گردون 
بکنایه گفت مستی که یکیست‌باتواهلی 


۵01 


ای همنفسان دست زما باز گذارید 
دستش‌چه گرفتید گرم میکشدازجود 


جو پار رحم کند روز گار نگذارد 
که آرزوی دلم در کنار نگذارد 
و گل شکفت کس اورابخار نگذارد 
مگر برحمت خود کرد گار نگذارد 
ولی فلك همه بريك قرار نگذارد 


ز مپت شفق بر آمد زشفق ستاره سزد 
مه نو ام گردون ذ پی نظاره سرزد 
کهکم از کنار پامی‌جوتوماه‌باره سرزد 
هز گل‌دمید نها که زستكك خاره‌سر زد 
مگر از کنارمیدان‌مه من‌سواره سرزد 


سخن حقیقت | خرزشر اب خواره سرزد 


کار دل ما را بخدا باز گذارید 
من دانم و آن دست شما باز گذارید 


۳۱۰ 


۳۵ 


۳۹۳۰ 


5 س۱۵- دیوان اهلی شیرازی 
چون برس کویش‌تتواند که‌پردمرغ یفام دل ما بصبا باز گذارید 
ای‌ماهرخان گرچه‌حفالاز+حدن است آخر به‌کرم بخش وفا باز گذارید 
۵ یکباره‌همه صبروسکون دانتوان‌برد یکباره برای دل ما باز گذارید 
پاران , دل اي سر بهبود ندارد ‏ از زندگیش دست دتا باز گذارید 
2۷ 
سک آن‌طیبا نفاس کهرشكهشاك جی‌باند - نسیمی کرچنان گلزارخیزدا پنچنن باشد 
جنان ازشوق اومستتم کهییکسان‌است‌پیش‌من | گر درغایت یاری| گر درعن کن‌باشد 
وصال‌مار | گرجویم‌حریفی‌بوالپوس‌باشم من و گنج خیال او وصال من همی‌باشد 
۳۱۰ از آن‌لب بستهادايم کززینآنش کمن دارم تفس گرمپزنم ترسم که آه آتشن باشد 
حریف عاشقان!هلی نه ازراه سلامت شد ‏ ملامت کش کسی‌باشد که‌باماهمنشن‌باشد 
۱ ۸ ۵0 
دل شکسته ما گنجي از وفا دارد . بخر شکسنٌ ما را که‌سودها دارد 
مک نکناره زعاشق! گرچهدروش‌است ‏ که برتو نظرش فیض کیمبا دارد 
۱ نا وخشم تومارا و فا ومپر افزود کرشمه‌های محبت. لطیفه ها دارد 
۵ بلب حوالاٌما کن مکن حواله بچش. کهچنم مست توپروای‌ما کجا دارد 
تو آفتاب جهانی نظر دریغ مدار . زحال سوختهلی کز جهان ترا دارد 
مراد دوست بدست آروغی‌مخوراهلی که‌هرچهخسم کنددوست کی‌روا دارد 
۰۹ 
هر کدورت که نصیب من دلحسته شود جون بمیخانه روم یال ز دل شسنه شود 
تامر| در جگر آتش بود ازشوق رخت ‏ کی جوشمم‌ازمژهاماكروان‌بسته‌شود 
۳۱۱۵۰ مکُسل از من که بامید سر زلف تو دل میبرد از ر گ جان نا بتو بیوسته شود 
آندم‌ایدیده زخار مژه گل‌خواهی‌چید ‏ کهدوصدخاربن‌ازخون‌تو گلدسنه شود 
کی بود ایمه بد خو که پشمشیر اجل اهلي از بندغ هجر تو وارسته شود 


غزلیات 


۰ 


داغ پنهان دلم هر دیده مشکل بنگرد 
هر که‌شمع‌خلوت جانش‌توباشی‌در خیال 
دل بيك نظاره ازجا رقت و کي ماند بجا 
جشم مجبون دیدن لیلی‌صللاح حال‌اوست 
جشم‌من بر حاصل و صل آست! گر پاشمسر شك 


مدعی بابت پرست از حودبرستی بد بود 


-۱۵۲- 


تاجه صاحس‌دیده‌یی‌باشد که‌دردل بنگرد 
کوربادا دیده‌اش گرشمع محفل بنگرد 
دره‌گی کو آفتابی در مقابل بنگرد 
در صل(ح حال ع لم چشم عافل بنگرد 
هر که باشد دانه‌یی اول بحاصل بنگرد 
عبب اهلی کی کند کو حق زباطل‌بنگرد 


۲۱ 


نایریراجون‌توخواندم‌دوری ازمیدم کند 
وهجشوق است‌اینکسیخو اهم جهان بن‌مر| 
وقت نیاو برحه با شدحام‌می‌در کرد شآد 
عمرمن‌در پای‌خمبگذشت و گروقتمرس 
ازسگان کویاواهلی جوقدر خود هناخ 


لاجر تعریف بیش ازحد کمان‌را گم گند 
توست پا حاك زه یکسان بزیرسم کند 


تك‌عیش آنکس که کاراز گردش| نجم کنه 


دوستی خواهم که خا کم همبپای‌خم کند 
سر م میدارد که حودرا داحل مردم کند 


رز 


آن تقویام که ازهمه کساحتر از بود 
ساقی که‌می بخر قهُ این توبه کار ۱ ررجت 


روش بود جراغ وا ی انیب من 
از حگ و یا مدرسه رفنم بسکده 
اهای شکست کار تو میحو است مدعی 


تقوی نود مای هد کبر و ناز بود 
خوش کرد اگرنه قصه تعوی دراز بود 
هروقت کامدم در مبخانه باز بود 
دیدم میان درد کشان صد نیاز بود 
بیچاره فافل از کرم کار ساز بود 


2۱۴ 


جه سود کوشش | گردوست‌کام ما ندهد 
جلای یه سینه از خراش دل است 
در آنکه سوز دلی نسست بادم گرهی 


بسمی‌خود جه توان کردا گر خداندهد 
که بی حراش دل عاشقی صفا ندهد 


۳۱0۵ 


۳۱۰ 


۳۹6۵ 


۳۱۷۰ 


۳۱۷۹۵ 


۳۱۸۰ 


۳۹/۸۵ 


۳۹۹۰ 


-۱04- دیوان اهلی شیر ازی 


چومرغ وحشیام از باغ‌دهر بیگانه ‏ که نوبهار جهان بوی آشنا ندهد 
بفیر سنگ جفا از بتان مجو اهليي ‏ که نخل باغ بان میوٌ وفا ندهد 
۴ 
نه‌هردل کز نوا دم زدقبول دلنواز افتد سرممود میباید که در پای ایاز افتد 
اگر ازبام عرش‌افند سر برخالك راهءتو زشادی بر جهد ازجای ودرپای‌توبازافند 
سگانت بر نیاز نازنینان نازها دارند مباد آنروز کایشانرا بنازکس نیاز افتد 
توراهر گه که میبنم جرا غ‌مجلس‌یاران ‏ جوشمع‌ازرشك‌مغزاستخوان‌در گدازافند 
ببای‌هرخس وخاری‌جو آب‌دیده‌زان افتم که باشسایه‌ئی برمازسرو سرفراز افتد 
من ازغیرت‌نمیخواهم که‌تا بدبر تومپرومه ‏ که‌ترسم‌سایهات بردیگری‌ای‌سرونازافد 
بفتر الدحقیقت گفته‌بیاهلی کهیا بددست؛ حقیفت پرسی آن‌عاشق کهدرداممجازافند 
۵ 
زبسکه گرد رهت جان عاشقان دارد نسیم کوی تو پیوسته بوی جان دارد 
دونر گس‌توزمز گان‌بصدزبان‌درحرف . جرا جه غنجه لبت‌مپر بر دهان دارد 
بسینه دل که طبید از خبال غمزه نو کبوتری‌است که شاهن‌هم آشبان دارد 
بکوی عشق‌زبان‌هرچه میشود سودست . کسی که سود طمع میکند زیان دارد 
رخ جو ماه کند اقتضای بد مپری گمان مبر که کسی ماه مپربان دارد 
نعیم هروو حهان کوثراست و آب‌حیات شپید عشق هم اين دارد وهم آن دارد 
پر آستان نو اهلی است سر بلند اما اگر بعرش رسد سرپر آستان داره 
5۹ 
سرمن | گر نا نی زدر کشت دارد جکنم کسی چه داند کهچه سرنوشن دارد 
بصااحو ید مردم تن‌من چگونه‌چونخم نفود سرثتهٌ می که چنین سرشت دارد 
نرسد بدرد نوشان المی زسیل فتنه که سراج4ُ محبت نه بنای خشت دارد 
چوقد مکشیمرنجد چوکنيم توبه گوید که هنوز عاشق ما نغم خوب وزشت دارد 
جوشران‌خورد اهلي ز کف‌حبیب‌امشب ‏ که حوالةٌ صبوحی به هی برشت دارد 


عاقیت داغ دل ما بدوا هم پرسد 
گرجه طوفان بلا وقت مرا بر هم زد 
سرپلندی همه از دولت تیفت دارند 
انیت سبوري که از خوان کر 
اهلی از ساده رخان ز نجه بدشنام مشو 


-۱۵۵6- 


وین کدورت که تو بینی بصفاهم پرسد 
وقت برگتن طوفان بلاهم برسه 
بخت | گر یار شود نوبت ماهم پرسد 
بخش کس‌جمله جفا نیست وفاهم بسن 
دل بدشنام بنه وفت تا هم پرسد 


را 
دلم ازشوق اومسحف‌جو بپر فال‌بگناید برویم مزد؛ٌ وصلش در اقبال‌بگشاید 


جومجون گر نه‌مشنی‌استخوان گردمزهجرانش ‏ همای وصل او کی برسرمن بالبگشاید 


جه‌جا یآ نکه عاشق‌ر اشکایت‌باشدازمحنت ‏ کهعاشق‌نیست گر لب‌هم بشر ح‌حالبگتاد 

دلم ازبند وجان‌از آتشم گاهی برون‌آید که ترا مست من بند قبای‌آل‌بگشاید 

کناد از بختاکرخراهیءروزیی آستان‌اهلي ‏ تحمل کن که گرنگشو دیارامسالکدابه 
21۹ 


بغبراز آن که بمبرم د گرجه خواهد شد 
اگر نگاه کنی اینقدر حه خواهد شد 
گدای‌يك نظرمیک نظرجه خواهد شد 


گرم جو شمع برد یار سرچه‌خواهه شد 
يك نگاه تو از قید جان توان رستن 
بنه در پین ای گلشن جمال‌که من 
من از و روی ایم بیم رسواأئی جنانکه من‌شده‌ام زین بثرجه خواهد شد 
مدار دست ز زنار زلف او اهلی ا گر چه دین ببردگو ببرچه خواهدشد 
۳۰ 
تیغ تو کلید در گنجينهٌ او بود 
داغ کهنش از غم ديرينً او بود 
عکسی ز حمال تو در ایینةٌ او بود 
گویاغم عالم همه در سین او بود 


دل کارزوی وصل تو در سینه او بود 
جونلا له ببردل که نکه کردم‌ازین باغ 
ماهبت خورشید چو دريافتم آخر 
آه از ستم چرخ که با هر که نشستم 


۳۹۵ 


۳. 


۳۳۹۰ 


۳۳۵ 


۳۳۲۰ 


۳۳۲۵ 


۳۷۳۰ 


-۱۵4- دیوان اهلی شراری 


1 وم 


آن ثیخ که میگفت کد ما فاسق‌ومستيم فسق همه در مك شب دید 3 بود 


ای برهمن‌از خرفد جو صوفی بدر آمد رنار تو ره ز پشمینه او بود 

غافل مشواز اهلی‌مسک که همه عبر جرخ از سیب مپر تو در کین او بود 
۳۱ 

محرومی ما جر گنه بحت ناشد ورنی دل کس یز حنن سحت ناشد 

گر درسروسامان زدم آتش مکنم عیب . آنراکه چگر موخت غم رخت نباشد 

نقش محبت . هرسینه که چون‌یند پات لخت نبااند 

آ نا که 


هر گر نبدیرد رقم 


ازشوق تو درس حوس خال نشینی‌است سر تاج ودل تفت نمشد 
از تب رگی بخت شدی اهلی از اووگم .یارب که کسی چون توسید بخت نباشد 
۲ 


گنت ر عاشه ق‌شوم گاهی غمی‌خواهم کشید من حه دانستم کهبار عا لمی‌خواهم کشید 
زهرینپان ن درمی عشق 1 ست‌امادلکش سس ث ‏ کشندهم گرمیشومزین‌می‌دمی‌خوادم شید 
<شم‌حو نویزتو گرمردم کشیز .زسان دند درس رکوی توهر دم ما نمی خواهم کشید 
آتش محرومیم نیزسته نتوان باتو گفت این‌سخن باری‌بگوش‌محرمی خواهم کدید 
حالك شدزان‌لب دلماهلي کمال شوق‌بین _کاین‌چننزخمی‌بیاد مرهمی‌خواهم کشید 
ووت 
گفتم که جان‌تربان کنم آن مه چو مهمان‌درردد _ جان خود کجاما ند دمیکآنآفت جان در ردد 
ید جان بپر موی رود مراد اگر آن شاخ کل در جم سرمستان خود کا کل پر بشان در دسد 
ایمر غ جان خود نامه بر موقوف فاصد دم مثو ترسم‌که تا قاصد زسد ناگاه فرمان در رد 
مارا گر.بان کر درد از دست عم بود ءجب جائی که س‌هستی چجنین دستز گر ببان در رید 
چول سبزء باز از خرمی عربرژنم از خاكاگر ‏ برخاك آن‌سروروان چون آب حبوان دز رسد 
چوکان زلف اوسرمکو کرد ۰و باش اینچنین داشدکه یکباز دگراین گو بچوکان در رسد 
اهلی کجادستش‌دهد گل‌چبدن ازبای‌چنن - باشدبخارراه او در باغ رشوان در دسد 
وارن 
کلك قضا که صورت ابروی او کشید . مدی ز مثك بررسر آهوی او کشید 


فزلیات 


خن تن مص و مت ا ر ج ا جوت و رس ی ی یر و نا ون تا 


ی سس مس نی وی دس و وت خر جخایی اس راید 


مشکن غرال من ز پر من حه مرود 
شبرین مگر بشر بت کوثر کند خدای 
مشنو که کاكك صنع بدین تا ز کی د گر 


روی کل ار چه‌باد بصد گو سر خساحت 


ما ۰ راوج عرش بدرین قعر جاه عم . 


مگر تو ان 


در برم او جبه فد بر د اهای کدا 


مشق جنون ز نیم ی حرفی 


اس هو هه 


۱۵۷ 


جون در کمند عثق‌مراموی او کشید 
این تلیی که‌جان‌من ازخوی او کشید 
سروی بشکل قأمت دلجوی او کشید 
سد گونه انفعال گل ازروی او کش 

هاروت وار نر گس جادوی او کشید 
در گوش او ز سلسلٌ موی او کشید 
جانی که‌داشت پیش کوی او کشید 


2۳۵ 


دل ازغم زار ویارش 


بدلاف عاشقی نتوان نرحیل‌عششازان 
ادیرلر کازبر کس ود 
بدان کان‌نمك عقوت پوس را کندهسر 


مجمت‌اغیار میب ید 


بپشت و کوثروغلمان‌تراارزانی‌ایز اهد 
سود د‌ و زاین که که میگ و پم فد ( بادجانمن 
سر کوی‌نو گلز ار بست ایسرواز کلندامان 


هلاک جان عاشق را همن دز کار میباید 
شد ‏ گرب رخون‌ودل‌پردردودلافگازميباید 
تحمل بر حفای دشمنش بسیار میباید 
دریغا دیده بینا در ین بازار میباید 
سخن از بار گو باما که ما دا پار میباید 
یگفتن داست تاید کار را کردار میباید 
حواهای‌عندلیبی‌هم دراین گلز ار میبار 


۳۱ 


بر من آزدورشن بنوبت ساغر می‌میرسد 
مر همی تا کی‌رسد برد بش‌دل از اعل اد 
عاسق لب تشنددا ار سافی دور فلك 
در تحهل حان‌سبدت‌من جو سنك‌خاره‌ادت 


باد! گر , راستتحوا ونم میوزد ۷ ز سور دل ۱ 


کمب ثن کن‌اززخمدلاهلی که آن! بروکمان 


نو بت ما یارب از دوز فك کی میرسد 
حالیا زان غمزه ام زخم پیاپی عیرست 
دیده پررحون‌میشودتأجرعه‌لی‌می ميرسد 
زینهمه سختتی کذبرجان‌من‌ازوی میرس 
آتش سوزنده را مانه که برنی مبرسد 


مرهمی گرمی‌نبد صد ناو ازیی میرسد 


2۳۷ 


دد در 2ه آن رح باد با گشاید 


شا ید 


روی گناد او کا مرا گشاید 


۳۳۳۵ 


۳۳:۰ 


۳۷:6۵ 


۳0۰ 


۳۳۵۵ 


۳۹۰ 


۳۹ 


۳۳۷۰ 


-۱6- 


مارا زبوی یوسف نل؛ دهیچ کاری 
زان آفتاب خوبان یکذره کم نگردد 
این از وسر بلندی کاین سروناز دارد 
اهلی منال‌از آن بت کز نار بر تودر بست 


جایم بروز واقعه پپلوی او کنید 
نعلی بر آورید بلند و به سایه اش 
محراب وار بر سر سنگک مزار من 
در بیستون برید مرا پیش کوهکن 
بوی وفا اگر شنیدید از کسی 
زنار بت پرستی خود می برم بحال 
در شیشه‌ئی کنید کلاب سرشئكث هن 
تلقن من که هندوی زنار بسته ام 
تعویذ دوستی است که)هلیی نوشته است 


دلی که شاد ز وصل تو در دیر شود 
مراچه غم که ر قیبت‌جوسك گشاددهان 
من‌ازهلالد خودم نبست نغم‌از آن ترسم 
گرفت در گلویم آب خنجر تو اجل 


ِ‌ً 


زدرد عشق تو چون به نمیشود اهلی 


چون ننالم که ز عشفم همه بیداد رسد 


صورت‌جن که‌به آرایش نقاش کسی است 


مرهمی نه بدل از ند شیرین ورنه 


دیوان اهلی شرازی 


گر چشم التفاتی بر حال ما گاید 


کي‌نر گسش سوی ما چشم رضا گشاید 
يك درا گر به‌بندد صد در خدا گشاید 


او قبله من است رخم سوی او کنید 
خاکم یباد قامت دلجوی او کنید 
نفشی بصورت حم ابروی او کنید 
جای شهید عشق به بپلوی او کنید 
بویی بخالا تربم از بوی او کنید 
یعنی که رشته کفنم موی او کنید 
وانرا که یار کشت کفن شوی او کنید 
حرفی زسحر تر گس جادوی او کنید 
اپن را بیاد گار بباژوی او کنید 


به يك نظر که به پیندترا چه سیر شود 


کسی که‌ست توشد در دهان شر شود 


که‌تراد مستی وچشمت بخون دلیر شود 


نبشت آنقدرم کز گاو به زیر شود 
اکر ها شود زود به که دیرشود 


بحز از ناله زار که به فریاد رسد 
کي بزیبای آن حسن خدا داد رسد 


از ترشروئی شیرین چه بفرهاد رسد 


شاخ طوبی نتواند بتوایشوخ رسید 


با غم روی تو آسوده و مجموع دلم 


آه من خاطر مجموع پریشان سازد 
زهر حشمی یم اهلی دلسوخته را 


لطیفه عچب از غمزه نر کست داند 
خران مستي آن عاشقم که در گامش 
زباد فتنه میان من و فرج گرد است 
به خاك میکده تنها نه من فروماندم 


ندانم از در درا حه یافتی اهلی 


حوشم به‌هچر تو گروصل صدحضور آرد 
در آ بصحت مستان که شمع قامت تو 
بروز گار تو از صابری نشان نبود 
کرامجال ؟ بنزدیکی توای خورشید 
اگر نسم توای گل صیابرد در با 
کسی که‌درس کوی‌توسرزند برخشت 
بیام دوست که آرد به بیکسان اهلی 


سید آن‌شوخم کههر گه‌بز+عشرت مینهد 


آفتان من که میل کس ندارد ذره‌ئی 
برخسان گل میفشانداز کاستانش صا 


پا به چذمم کی نید با اینبمد خار مژه 


غزلیات 


-۱۵٩س‎ 


حکند شاج گياهي که بشمشاد رسد 
آه گر زلف پریشان تو پا باد رسد 
دور باد آنکه بدان سرودل آزاد رس 


تا بيك جشم زدن در عدم آ باد رسن 


که عالمی کشد و خاطری برنجانه 
چو جرعه‌ئی بفشانند جان بر افشاند 
سفال باده بیاور که گرد بنشاند 
کهصدهزار حو قارون بخود فروماند 


که همتت دو حبان را بپیج نستاند 


که‌این صفای دل‌افزاید آن غرور آرد 
بیکندم که نید صد صفا و نور آرد 
مگر که مادر گیتی دل صبور آرد 
که تأب دیدن حورشید هم زدور آرد؛ 
هزار بلبل شوریده در تفور آرد 
اگر حکایت حنت کند قصور آرد 


سروش عیب مر مزدهٌ سرور ارد 


زلف‌بردخ میگشاید دم صحبت می‌نبد 
گرم مهری گر نمایددا غحسرت می‌نید 
درره اهل میت حار محدت می‌نید 


۳۳۷۹۵ 


۳۸۰ 


۳۳۸۵ 


۳۱۹۰ 


مس سس 


-۱۸- دیوان اهلی شرازی 


۳۷۸ بارعشقاو که کس‌رابرك کاهی‌تاب‌نیست . می‌نهدبرجان‌من‌صد کوه ومنت می‌نید 


۳۳.۰ 


۳۳۰۵ 


۳۳۰ 


گرجوشمعآ نم ءرویم‌دا غ‌پیشان ی کشد 
هر کجا اهلي نشان‌پایاوبر خالدیافت 


ووت 


سر بجای پای دز میحانه میباید نهاد 
گر خراباتیومستی‌جامة رندی بپوش 
اندك اند چندسوزد کس‌بداغ عاشقی 
۹۳ » ما تز بیداریم بر آفسون,مدم 


اهای آن گنجی کهعیجو ۳ در ۱ «ن و بر افه دىست 


ِ جون ؛ برسرمن من اج مزا عزت منود 


حای مردان را قدم مردائه میباید نباد 
ورنه این رهدوور ع درحانه میباید نباد 
دا غ دل‌یکباره جون بروانه میباید ناد 
کودکان را گوش برافسانه میباید نیاد 
برون رب ن۳ وپرانه میباید ناد 


۳۵ 


نصیب کوهکن از وسل دوست جون‌باشد 
ننالم از تو گرم جای لطف قبر کنی 
کجا ز شوق وصالت سخن کنم با کس 
مراد من بده و با رقیب هم منشن 
تو آ‌خضریوات تشنه حون ریدبی تو 
کسبکه روی تو دیدو نلست باتو دمي 


پراست ساغر چشمم ز حون دل اهلی 


ارت 


بعل مر گمزاغ‌جون هر باره جائی‌افکند 
چشم آن‌دارد که لافدبادو چشم آن‌غزال 
کی گذارد کب نیکونی که آنسلطان حسن 
استحوانم عافت شاهی شود دد عرءهیی 
اهلی از بختِ بداست‌اينيم کددایم‌روز کار 


که سنگ تفرقه اش کوه بیستون باشد 
کهبرمن‌این‌ستم ازبخت وا گون باشد 
گرم نه سرزنش از نبمت جنون باشد 
که درد رشك زنومیدی ام فزون باشد 
و گرزید مگراز گرید غرق خون باشد 


۳-2 ل 
توخودبگو کند گر بی‌رخ‌توچون باشد 
اگر چه کاس درویش سر نگون باشد 


دیده ام باشد بکوی دلربانی افکند 
لیک می در سم کدخود ر در بالا؛ : ی افکند 


کوش حشمی بحال ث لد 


دایه گر پر خال می‌زینان‌همانی افکنه 


رشته مبرت رك‌ست بیو ۵ -الي اد 


لیات 


ت۱۱ 


۷ 


چون گل روی تو را آتش‌می‌تان دهد 
سو ی مستجد مرو اي له من ورنه آمام 
نر گس‌مست نوای‌موحچه مشرب دارد 
گر جنن سیل دمادم رود از دیده ما 
اهلی ایمن نشود از تو گرش‌جام دهی 


عارش پر عرقت چشم مرا آب دهد 
روسوی تو کند پشت به محران دهد 
که به بیگانه می وژهر با حبان دهد 
عاقبت گریه ما خانه بسیاای دهد 
کاین شراب آندمآ بی‌است که‌فصای دهد 


2۳۸ 


مرا حیات ابد از لت هوس باشد 
بزبر تیغ تو ای شوخ در صف عشاق 
تو آفتایی و با ذره کی شوی نزديك 
دلم به سینه مندجاله بی تومحرون است 
ببخش سافی اگر حرعه‌نی دهد دستت 
بغر بر مفان از که التمای کنم 
بکوی دوست ز طوفان گریه زهلی 


کی گر آب<یات‌است یال نفس باشد 
کسی که پیش نیامد همیشه پس باشد 
مرا ‌ دود همن دیدن نو بس باشد 


حزین بود دل مرفی که در قسی بأشد 


۳۳۹۵ 


۳۳۲ ۰ 


کدفایت کرم است آنچه دسترس باشد ۱ 


کسی‌نما ند و گر ماند تاجه کس باشد 


۳۹ 


شوه حوبی لیلی همه کس چون داند! 
| نچه درجان‌خر آبودل پر خون‌من‌است 
من بحسن آرهمه افزون مهحود ۳ دانم 
با شپیدان محبت دم عیسی جه کند 


جر دل سجن بر ای شوریده مبرس 


حالتی‌هست حزازحسن کد مجنون دا ند 
هم مگرجان خراب ودل پرخون داند 
اومر | نیز بعشق از همه آفزون داند 
حاره کته عشق آن اب میگون دا ند 


درهمد عمرجه داست که | کنون داند 


۵۰ 


حط دمید ازرخ او کار بلا با ۷ شد 
وه که‌دی‌غمزهز نان‌شو 
1 


۰ 1 1 ۰ 
بیان را هد حجدد 


یارب این فتنه بنپان ز کجا بیدا شد 


ور 
نکبی کرد کد مظ دل من ازحا شد 
عر قد بجر عمت ند لت از در یا شد 


نالدبي کر دم د احوال درون کوب سد 


۳۳۵ 


۳۳۳۰ 


۳۳۳۵ 


۳۳۶۰ 


۳۳:6 


۳۳۵۰ 


۳۳۵0۵ 


2 


دیوآن اهلی شرازی 


اهلی آن‌خرقه کهبرعیب نهان می‌پوشید ‏ عاقت جالك شد از بیخودی و رسوا ش 


کی‌بمن, وصل جنن غالیه موی برسد 
گردمی نیزشوی رام من‌ای‌طرفهفزال 
تیغ‌جون آب‌بر آور که از ین حشمهمر 
گر بفریاد دل ما دم عیسی فرسید 
گر بمیرم مکن ای همتسم زود بحال 
بی نصیب از کرم پیر مغان کیست دلا 
نگسلداهلي از آن زلف جو زناز تودل 


۴۳۱ 


دایم گر بمن سوخته پوئي برس 
تا هماندم به رهی بیهده گوئی برسد 
چثم آن نیست که‌آبی بگلوئی برسد 
شس پا کدلی از سرکوئي برسه 
نفسی باش که نا آینه روگی برسد 
صاف می گر نرسد درد سبوئی برسد 
اگرش کار تن زار بموئی برسد 


زارت 
چشم‌صاحب دل‌نظرچون‌بررخ گلمبکند از جمال گل قباس حال بلبل میکند 
ه رکراچون کوهکن بارغمازرینلباست لاجرم گ رکوه غم باشد تحمل میکند 
با کبازان از صفا آیینه‌اند و مدعی صورت آلوده خود را تخیل میکند 
عاشقی کز زهرهء‌روبان‌دل‌بوصل آنوده‌کرد ‏ گر ملك باشدکه عشق اوتنزل میکنه 
از فریب آهوی چشمش مشو غافل که او حال ما میداند وعمدا تفافل میکند 
جز بعال کوی او اهلی نیاردسر فرو آسمان بیهوده این عرض تجمل میکند 
وت 
هر که شدسامان طلب پیوستهدردس کشد 
ماربان گرم آزچه رانی محمللیلی‌چنین 
ساقبا غافل مباش ازحال خاموشی که او 


وقت آن دیوانه خوش کش‌دردسکمت رکند 

نرران‌چندا نکهمچنون خازی‌ازیادر کلد 

بر کند ساغر ز خون دیده ودم در کشد 

چون مرا ازدیدن آن‌شوخ بیم‌مردن است ‏ آهاگر روزی بقصدکشتنم خنجر کشد 

تتك میبیند جهان بررخویشتن اهلی بسی ‏ رخت ازین‌عالم مگردرعالم دیگر کشد 
اوارت 

عجب که شمم شبی در سرآی من سورد من آن نیم که کسی از برای من سورد 


عز لیات 


مجال خواب چو شمعم ببیچ پهلو نیست 
چنن‌که آتشل آهم زبانه زد ترس 
اگر فرو نحورم ناه در چگر بیراست 


شرار سینه نه تنها بالای من اهلي است 


-۱۸۲- 


زسکه داغ توس تا بای من سوزد 
که‌آه من دگری را بجای من سوزد 
که همدمان مرا ناله‌های من سوزد 
که هر که مینگرم در بلای من سورد 


۴۵ 


ه‌آه از جان زار من برآمد 
ربودند از من مجنون غرالی 
مر باد صبا زآن سوگذر کرد 
عج نبود که گرد از من بر آمد 
خوشم اهلی کزین مر گان خونریز 


کددود از روز کمار من بر آمد 
که عمری درکنار من بر آمد 
که مشکین بوی یار من بر آمد 
حنن کز جا سواد من بر آمد 
گلی آخر ز خار من برآمد 


۳۹ 


زد حامه حال و سینه صافی حو مه نمود 
جشمش بيك نگاه مرا کشت وزنده کرد 
ساقي بیا که روی وی ازساغر صبوح 
اول براه که قدم میزدم زشوق 


برروی او جو رلف پریشان حجاب شد 


گوئی شکافت ابر ومه جارده نمود 
آن مه قیامتی بمن از يك نگ نمود 
چون آفتاب از شفق صبحگه نمود 
آخر مرا به پتکده آنشوخ ره نمود 
عاام بچش اهلی بیدل سیه نمود 


۷۲ 


چشم زنار یوسنش سوی پدر نمی‌فند 
منتظرم ولی‌تو کی جنم بچشم من کنی 
چون‌توزدردر آمدی‌باش که‌جان فدا کنم 
از کف ساقبی‌چوتو باده مستی این چنین 
دام شون نباده‌ام درره آرزو ولی 
دم اهل راز شو بند فبای ناز را 
اهلی‌ا گر برافکند خانه عمر یلم 


ازییین که برپدد چم پسر نمی‌فند 
کین دوستاره راپهم هیچ نظر نمی فد 
زانکه بجان ازین بها کار د گر نمی‌فتد 
سنگ بود نه آدمی هر که بس نمی‌فند 
صبد مراد را بمن هیچ گذر نمی‌فند 
پاز گنا که از میان راز بدر نمی‌فند 


جون تو بعشق زنده‌ثی تام تو بر ذمی‌فمد 


۳۳۹+ 


۳۳۹۵ 


۳۳۷۰ 


۳۳۷۵ 


۳۳۸۰ 


۳۳۸۵ 


۳۳۹. 


۵۰ میتوان که پپوشم غدش | 


م4 


دیوان اهلی شراری 


۵۴۸ 


گر همست و اهی زسر درد بر آرد 
گر بردمد از خاک من خسته گیاهی 
صد حانه بفر یاد شارمن کددرین کوی 


خامست دل صومعه پرورد وخوش آندل 


مرد از غم پوسف جو زلیخا نزند آء 


مشکل گ- نسوزد دل آزاد؛ٌاهای 


گویند شب جمعه موز م ی که ء آرد 
آبی اگر ازمی برخ کار 

کار دل ما راست شد از زلف کج دوست 
بحر امه لو فان نکندهمچوتوای‌جئم 
کار همد اهلی جو زز از دولت اء شد 


از خاک تن مدعیان گرد بر 
بی باد حرانی ورق زرد بر آرد 
تاحند فغان این سک شگرد ۳ 

کش ر مغان میکده برورد بر آرد 


افغسان ز مجست دل نامرد 


ر غم گردیر آزد 
۳ مب ۳1 خدا راست نیارد 
ار ایسمه مانند تو سیلات ندارد 


من آن مس قلبم که به هیجم شماء د 


2۰ 


ٍ اشانی من کاخرش حدائی بود 
لعج ج وسل ند ادم فلک امان ور ند 


سوخت اهلی بیدل جدا ز وصل بتی 


جدا زجان شده‌ام این چه آشنائی برد 
۳۹ 2 ۰ 
سب سیاه ما دفت روشنابی دود 


۵ د 
۳ 5 3 ۰ | 
خوشم که ره زدلش کی رهنمائی ( د 
۳ ۳۳ ۰ ۳ 
رل تلل ص‌جمس سا ند حدای او د 


2۵۱ 


او که از دید حونابد چکانم تر هد 


اینقدر درشب وصاش ِ 


تر ود | 
د داب ۳ از دیده که جانم نرود 


ی 


1 رد نظار د اء تن و توانم بر ود 


دافم «سست ۹۹ اش 


ن کر د که از 


نوا 


غزلیات -۱۵- 


دل پرخون که نثان کشت‌بخالقدهش . باشد از سیل فنا نام و نشانم نرود 
او که رنجد زفغان گو لبم از خاتملعل  .‏ مپرکن تا بغلك آه و فغانم نرود 
اهای آن سروروان‌مو نس‌جاناست مرا جون کم کزبی اوروح وروانم نرود 
۲ 
سوی که روم من؟ که دلم سوی تو باشد روی که : بینم؟ که‌به از روی تو باشد ۲:۰۰ 
سرو حمن کیست که ماند بقدتو ٩‏ شمأد که؛جون قامت دلجوی تو باشد 
محراب پرستشگه ترسا و میلمان . چون نيك ببینم خم ابروی تو باشد 
کوی‌تو ببشتی‌است پر ازطرفه‌فزالان . خوش‌وفت‌حریفی کگ کوی‌توباش 
مو » تیغ ند برتنم ار غبرن عشفت . کاین سوختهدل زنده جدبی‌موی‌نوباشد 
باران غمم برسر و در آتش قپرم اینها هماز نر گی جادوی توباشد میم 
بردوش تواهلی نشدان دست حمایل ‏ آن تیست کماني‌کد ببازوی توباشد 
۵۲ 
دلاء ز تخت سلیمان کسی جه یاد آرد ‏ که عاقبت برد باد آنجد باد آرد 
مگر نسیم فبولم جو غنچه ببنوازد کهکار بسن من روی در اد آرو 
جو آفتان کسی کو بلندهمت شد زسنك حاره برون گوهر مراد آرد 
اگر ند مستی عشق آورد فراموشی ‏ بوصل دل ننبد هر که هجر یادآرد ,وم 
به نیم جرعاٌ عیش ی که‌میکنی خوشاش که گر زياده کنی درد سر زیاد آرد 
منال اهللی از آن مه که درشریمت‌عشق گناه از طرف آ بود که داد آرد 
5۴ 
ببر جان‌قصد تو گر بردل‌مجروح بود ‏ جان‌به شکرانه‌دهدهر کسبکروح‌بود 
مردم ای مهم دل‌عاشت انصاف بده دل‌من نا بکی ارداغ تو مجروح بود 
درچنن بحربلا مردمك دیده بس است ."که بطوفان غم آسوده تر از نوح بود و۱ع۳ 
در مسجد همه وفتی نگشایند بد حلق در میخانهُ عثق است که مفتوح بود 
جان من‌بانو توان نست‌شحصی کردن کدسرا بای وجودش همد ازروح‌بود 


۳:۲۰ 


۳:۲۵ 


۳۹۳۰ 


۳۹۳۵ 


م۱1 دیوان اهلی شرازی 


حال اهلي کهچه‌شمع ازغم دلمی‌سوزد ‏ گرنیاید بزبان پیش تو مشروح بود 
موه 
عیسی گذاشت دنیا , قارون اسير او شد آن بر فلك بر آمد این درزمن‌فروش 
آب حیات وصلت تا روزی که گردد؛ شقد حیات مارا باری بحستجو شد 
باصولجان عشقت مارا چه چاره باشد ‏ جائی کهچر خکردوناس کننه‌همچ و کو شد 
جون‌خالامیشودتن خوش‌وقتآ نکه‌ايم درکوی‌می‌فروشان خا کث مس‌سوشد 
سافی‌زدرد دوشن جزدرد سرچه گوئی می‌ده که‌عمر اهلی ضایم‌به گفتگوشد 
۱ده 
گرنه‌جاه ذقنت عقل زره می فکند ‏ جان من‌یوسف دل‌را کهبهجه مي‌فکند؟ 
دردلم جذبه مپری عجب ازخال توبود .که به‌هرره که رود سوی‌توره می‌فکند 
بر گرفتاری پروانه دلش می سوزد ‏ ه رکه برشمع جمال تو نگه می‌فکند 
تن‌بیمارمن از ضعف جنان گشت کهمور ‏ میکشد گاه بخاله ره و گه می‌فکند 
بر در صومعه اهلي جاشوداشك فشان تحم امید جه در خاک سیه می‌فکند 
2۷ 
هرکه آگه زدل‌سوختةً من باشد ‏ بخدارحم کند گرهمه دشمن باشد 
آفتابا , نی خانهٌ من روشن کن چند گوشم به در وجشم به روزن باشد 
برق رخسار بتان گر همه عالم سوزد .جهن آنرا کهچومن‌سوخته‌خرمن‌باشد 
گر بوساقی گلچپره جهحاجت‌بچمن گل‌بدست آر که عالم همه گلشن باشد 
عم | زس‌وقدان گر همه کلشن کردد ‏ مرغ عاشق نظرش‌بر گل وسوسن باشد 
تاجو گردم نکند ازدر او دور رقیب . مپل ای گريه که گردیش بدامن باشد 
بزم ما تبره کند اهلی شوریده به آه جای دیوانه همان به که بگلخن باشد 
۵3۸ 
پرمگ رقیبان تو خرم تتوان بود ‏ دلشاد بمرکث همه عالم نتوان بود 
بی سلسله اینست پریشانی زلفت زآشفتگیزلف تو درهم تنوان بود 


غر لیات -۱۱۷- 


درخلد پرین باهمه اساب فراعت 


باه که بی روی‌ئو یکدم نتوان بود 


گمت که چهسجنون تنه‌دلسلامت ‏ گرعشق‌چنن‌استچنان‌ه‌نتوان بو 
اهلی‌زسك کوی بان مردمی‌آموخت ‏ بی خدمت این‌طایفه دم تتوان بود 
۵204۹ 


عشق گنجینا اسرار الپسی باشد 
نسبت‌عاشق ومعشوق زیکرنگی خاست 
هر که ازنامةٌ دل حرف غم غبر بشست 
از فك پایٌ معراج جمال تو گذشت 
خون ما کزمژه‌ریزی ا گر انکارکنی 
همه از بحر غمت حان بسلامت پردنه ‏ 


دایم‌ازعکس‌رخش دردلي اهلی نور است 


گر بدین گنج زسی هر جه‌توخواهی‌باشد 
کپربا میل کپش از رخ کاهی باشد 
تا قبامت خجل از نامه سیاهی باشد 
این کا مرتبةً بوسف جاهی باشد 
هر سرموي زبانی به گواهی باشد 
کشنی ماست که مایل به تباهي باشد 
شمع من نور البی است الپی باشد 


2 


پار برخاست برقص آن‌قد وقامب نگرند رستحین است درین حانه فیامت نگرید 


زدعلم آتشم ازسینه و صد خانه پسوحت 
اگراین کلشن حسن است‌جه<اجتکل‌وسرد 
نه چنان نامه سياهم زخطش کرد دقم 
آتشی‌درجگ رافکنده‌ا از عشق جو شمع 
کوهکن بردل او گرد ملامت بار است 


نیست درمیکدهاهلی نهسی بی می وحام 


علم داد بینید و علامت نگرید 
رح ببینین خدا را قد وقامت نگرید 
که زلوح دل‌من حرف سلامت نگرید 
داغها بر رخم از اشك ندامت نگرید 
گرد من وه غم امامت نگرید 
کرم پر با بینید و کرامت نگرید 


۱ 


ای تازه گل که بوی‌خوشت دم رروح رد 
درحیر تم که حاد درت ازجه گل نساخت 
ای میفروش در بگشا جرع‌یی ببخش 


خرم کسی که باتو شراب صبوح زد 
اشکم که تحنه برسر طوفان توح رد 
کاین در کسی که رد بامید فتوح رد 
کوی قبول توبه که دست نصوح رد 


۳:۰ 


۳:10 


۳:۰ 


۳:۵ 


۳:۵ 


۳۹۷۰ 


۳:۷۵ 


خچ ٩۹٩۰٩۰۹۰٩۹٩۹٩۰۰۰‏ ُ(َةَّّْْغّغْلأغقأقظ(چ(چ2چ(چ(لقةذً(( ۹۰۰۰۰ :هضههظ_ظ۰ظلمس««آصحپصشحض۰»ى>ى«(ص۰٩»۰«ب«ص««ٍِب«ج«‏ سس سس« 


اهلی که مرده برد زغم زنده شد کدباز 


راه کهن بنازه جوانی جو روح زد 


۲ 


آب حیات اگر بسر کوی او رود 
گر آرزوی حلقه فتراك او کنیم 
گر بحث برسرست‌به‌پیش سگان فکن 
هر گز مرید یر مغان زرد رونشد 
دارم هزار نك ثبرین ولی میرس 
اهلی همیشه دان خالی جومور حست 


شاید که دز رمن رححالن فرو رود 
بسار سر که در سر ین آرزو زود 
من کیستم که بر سر من گفنگو رود 
هر حا رود بهمت او سرخ رو رود 
وفت سخن گپی‌است که می‌درسبو رود 
ترسم که زیر حاله درین حسحو رود 


۴ 


آن گل جوشمع‌برمن مدهوش میز ند 
چون‌شمع‌هر کهسوخته‌شددل‌نهدبهنیش 
هم خود مگر ز لطف شر یاد من رسد 
گفتی مرو رهوی بوملش ۱ جنان کنم 
دام ره‌است خر ف؛ حنل تاره هوش دار 


اهلبی مگو که کشت مرا در گوش او 


خونم زشوق تیغ دگر جوش میزند 
خام است‌عاشقی که دم از نوش میز ند 
زین زخمها که بر من خاموش مین‌ند 
کلول بيك کر شمه ره هوش میز ند 
کان خرفد پوش راه قبا _بوش میز ند 
کاین نکنه بپلوئی به بنا گوش میززند 


۴ 


ابر نوروزی جو گل را برورق شبم زند 
ای‌رقیب‌این‌جور نا کی کاخ اتدر خرمنت 
گریه حسرت زحد شد سافیا ساغر بیا 
زآتش عشقت‌ملاتر احان‌چوماهر گز نسوخت 
ناز ز لفت دعردم حون ناقدحوئن دل‌شدم 
خااد آدم در ارل‌عشق تو جو ن باقع سرشت 


اهل مجلس را نماند خرمی گر بشنود 


غجد ثر سازد دما غ و جنده بر عالم زند 
دود آه شب نشینان اش مسأنم زند 
ترسم این طوفان محنت عالمی برهم ز ند 
آء کاین برق بلا در خرمن آدم زند 
خون‌شودهردل کهازپوی محبت دم زند 
لمسین آدم هر کد درعالم دمی بی‌عم ر زد 
الا اهلي که آتش در دل خرم زند 


غزلبات 14 ۱- 


ات 
عاشق دلريش را زخم تو مرهم دهد مبرده دلاثرا شفا عیسی مریم دهد 
صیدخودازجه کردچشم نو" زمن رمید آهوی جشم خوشت بازی آدم دهد 
صد گل راحت دمد از پی هر خار غم زا له ز زخمی مکن کانیمه مرهم دهد 
تلخی غم عافبت کام تو شیرین کند آنکه می تلخ داد تقل و فا هم دهد 
گرتوبغمراضبی شادی‌ومحنت یکی است شاد شو از داد دوست گر همه ماتم دهد 
می به طلب کم دهد » ساقی پدخوی را گر تو طلب کم کنی جام دمادم دهد 
هر که چواهلی شناخت‌فیمت‌حسن تورا یکسرموی ترا کی بسدو عالم دهد 
۵۱ 
جثمةٌ نیش نوخطان مپر گیابر آورد جشم؛ جنم عاشقان خار بل بر آورد 
جند یم بر من دوی نیاز بپر او جنه بر آسمان کسي دست دعا بر آورد 
گرجه زنو گلرخش بوی‌وفانمی دمد ‏ باشد از آب چشم ما رنك وفا بر آورد 
گربکشد زغمزه ام غم نبودز سرهرا . ترسم از آنکه تیغ او سر بجفا بر آورد 
اپکه‌رقیب ماشدی گرهمه‌بیستون‌شوی ‏ تکیه مکن که آه ما کوه زجا بر آورد 
اهلی | گرچه کاردلنیستبکماز آن‌دهان ‏ صبر که کار به شود کام خدا بر آورد 
۷ 
وجود ما زغمت تا عدم نخواهد شد . غم تو از دل‌ما هیچ کم نخواهد شد 
کسکه سر نگشت‌از غمتو درهمه عمر بيكك دو روز دگر سیر نخواهد ند 
به کوی مغبچه محرم کن‌ای‌فاثما را که کار ما بطواف حرم نخواهد شد 
به هرزه چند گدازد دلرفیب ازعشق .یقن که سنك سه جام جم نخواهد شد 
جنان ناد برین آستانه سر اهلی که گرسرش برود یکدم نخواهد شد 
4۸ ۱ 
در سجدة خود آن مه صد آفتان بیند ‏ پوسف کی‌اینءزپزی هر گر بخواب بیند 


ماازسفای آنر خ حق بین شدیم وصوقی لین نکند در نأید گر صد کتاب بیند 


۳۹/۰ 


۳۹۸۵ 


۳۹۹۰ 


۳:۹۵ 


۱۷ دیوان اهلی شیرازی 


وی 


من گرچددل خرایم برمن‌چه اللفاتش گنجی که از نم خودعالم خراي بیند 
۰ دل از پشت وصلش جون راحتی نیابد از دوزخ فراقش تا کی عذاب بیند 
خوش وقت‌دیکیختی کزفیضابررحمت جون گل مدام در کف جام شراب پیند 
لب تشندماند اهلي بیلعل یار هر چند از گریه هر کناری صد حوی آب بیند 

۹ 
سرثك شادی وسل ارچهجان گداز آمد خوشم که دیگرم آبی بجوی باز آمد 
یکعبه هر که زبپر سجود شد زدرت سری بسنگ زد آخر بمجز باز آمد 
۳6۰۵ اگر جه عشق نحست از مجاز میحیزد حقیقت همه عالم درین مجاز آمد 
جو بائو شمع بدعوی زبان کشد ترسم که سر بباد دهد چون زبان دراز آمد 
دل رقیب چه سوزد ز آه من چه عجب . که سنك خاره آزاین شعله در گداز آمد 
سر نیاز بپیای تو مرو ناز نبا جو ناز در تسو نگنجید در نیاز آمد 
بسوحت‌اهلی و يار از درش درون نامد ‏ کنون که نیز در آمد بحشم و ناز آمد 

۷۰ 
۲۰ مایه حوبی عم بیجار گان خوردن بود حوبی حورشید هم از دره پروردن‌بود 
ایکه عاشق‌میشوی ازخون‌دل‌خوردن‌سنال . عشق‌ورزیدن بخوبان‌خون‌دل‌خوزدن‌بود 
عاشقی هرچند افروزد چراغ‌دل‌چوشمع اولش سوزو گداز و آخرش مردن‌بود 
ای خوش آن جنگی که افتد در مبان دوستان آخر از صلح و صفاشان دست در گردن بود 
نبستش بروای ک سآنشوخ و کس رادلنه‌انه وای اگرآن بیوفا در صد دل‌بردن‌بود 
۱۵ بارا گر افزون زخورشپدست‌ما ازذره کم باضعیفان خشم وبدمپری سم کردن‌بود 
گر حوشمعت‌عشق-وزداهلی ازمردن,هاست سوختن دلگرمی وم‌دن دلأفسردن‌بود 

۳۱ 
جنم مجنون هرجه بیند صورن لیلی‌بود خوش بود صورت‌برستی گر بدینمعبی بود 
من زآب ورنگ حسن سافی خود یافتم آنجه فیض آب خضر و آنش موسی‌بود 
گوبمیر افسرده‌دل‌کاین‌نکنهبامرشیی کفت ‏ هر که از داغی نسوزد مردنش اولی‌بود 


غز لیات -۱۷۱- 


زان خوشمبا کنفم کزرشکفیر آسودهام دوزخی کاسوده باشم حنت اعلی‌بود 
هر که‌پامشکنغزالان‌همچوه‌جنون خوگرفت مبرمد زآنجا که بوی مردم_دنیی‌بود 
رشتهٌ مربم اگر باسوزن عپسی‌بود 
خاطر اهلی ملول از دنیی وعقبی‌بود 
۷۳ 


حالددل‌توآندم بی‌غمزه‌ثیز لف تودوحت 
در دو عالم گر نباشد مایهٌ شادی غمت 


شادمان ازوصل‌جانان بخت‌ماهر گز نبود 
با هزاران دوستی بیگانه ازما شد سگت 
دور باش از محبت گر بنالیم اژ بل 
دوستان کشتن بودرسم. تو ورنه‌پیش‌آزین 
کرسروساهان رود در راه عشقت گوبرو 
م‌هم وصل تو مارا اتفاقی دست داد 
گر جهاهلی مبتلای عشق شدبسیار کس 


عاشقان‌را بخت‌وخوبان راوفاهر گز نبود 
بی وفاء گوئی که پاما آشنا هر گزنبود 
هر که زد لاف محبت بی‌بلا هر گزنبود 
درمیان دوستان رسم حفا هر گر نبود 
من‌همان گیرمس‌وسامان‌مرا ه رگن نبود 
ورنه کس را از تو امید دوا هر گزنبود 
کس بدین رسوائی ما مبتلا هر گزنبود 


۳۳ 


کس عشوةً خونخواری او را نشناسد 
ازسکه رخآزعربده افروخته‌چون گل 
درمان دل خسته ییعمدا نکند یار 
بیداری جشم از غم دل بود همه شب 


ترس که وفائی نکند يار به اهلی 


کس دشمنی و د.اری او رانشناسد 
کس منتی_ و هشیاری او رانشنامه 
آن نبست که بیماری او رانشناسد 
دل حون حق پیداری او رانشاسه 


حون قدر وف داری اه رانشیاسد 


۷۴ 


گر جوش گریه ی دل خامت بر آورد 
جون مرغ خانه در ته دیوار تابکی؟ 
معراح وصل | گر طلبی مست عشق باش 
ساقی بدان امید شدم خال ره که بخت 
ترس که گرد از من واز دوز گار من 


بحر کرم بجوشد و کامت بر آورد 
جهدی یکن که عشق بنامت بر آورد 
کاین حذدیه بر فلك بدو گامت بر آورد 
کم دلم ز حرعه حامت بر آورد 
سرو باشد فتنه خرامت بر آورد 


۳۰ 


۳06۵ 


۳5۳۰ 


۳۵۳۵ 


۳۵۹۰ 


۳۵1۵ 


۳۵0۵۰ 


۳6۵۵ 


۳۵۹۹۰ 


۱۷۲ 


از زلف تست ماهی دل عرق بحرحون 
اهلی بشق کشته شدن بی گناهی است 


دیون اهلی شرازی 


باشد که سر بحلقه دامت بر اورد 


همت بر آن گمار که نامت بر آورد 


2۷۵ 


حان هلاه ازشوق و پار ازدیدة مامیرود 
گر دلو دبن درفر | قش‌ازملاعت-و خت‌سوشت 


در دوع لرهر کجاسیدی بودنخجیراوست 


تشنه مردم حشمهٌ حیوان بصحرا میرود 
یار من پارن سلامت باد هر جامپرود 


او بقصد دیدن عمدیده عمدآمیرود 


ناصحم گوید که بنشن‌در پی‌اش‌صحر امکّر جون کنم + گرمی نشین‌جان شیدام‌رود 


میرود انشوخ و فریاد اسران در پیش 
بارش ارای‌همنشنوفتنه شان کان سواز 


درسر بازارحسن‌او که صد یوسف کم است 


شاه حو بان است و باصد شوروعوعامیرود 
بای اگر در زین‌در ارد فتنه بالامرود 


اهای از جوش خریداران بسودامرود 


۷۹ 


در عشق | گر از کشته شدن مرد بما ند 
دوزخ به از افسرد کی صحبت خامان 
گردی‌استترا بردل‌ازین سوخنه‌خرهن 
درسینه‌امارعشق تودردی‌اسن مگو چیست 
گر در همه عالم زند آتش رخ ساقی 
0 کی دلم از طلمت بحت سبد حود 


در وادی وسل تو رسد احلی محزون 


نا روز فيامت رخ او زرد پماند 


ای عشق مپل کاتش ما سرد پماند 


ترسم که نمانم من و این گرد بماند 
بگذار که تا در دلم اين دزد بماند 
افسرده دل صومعد پر ورد بماند 
در حسرت خورشید جهانگرد بماند 
آن رو که از خلق جپان فرد بماند 


۷۷ 


چند جر|غ آه من عمر مرا تبد کند 
گرچه‌بنان‌سگدلرحم‌بگریه ک کنند 
دانه خال نیکوان تخم گنه شود ولی 
در ره علق میرود کید اد نیتی 
خواری گلرخان‌مراعرتخا قکرده‌است 


روشدی حپان شود جا رد من سیه کند 
حشمةٌ اثاث عاقیت در دل سنكث‌ره کند 

بی و مب ۳ گ. ۰ 
هسیی‌سوقی آدمی کی حدر از ذنه کند 
مست غر ور ین که‌جون‌نکیه‌بخا نقه کند 
دمنز‌ند ز عاشقی هر که مر | نکه کند 


غر لیات 


اهلی شب اشن نفس‌بی رخ دوست کی زند 


۱۷ 


مرع ستریویگل ال مگ کل 


مه و ی مت مت ور و 


2۳۸ 


زاف قلایش رکف دلا جو ماهی مییرد 
ایکاش‌باز ید که شدجشهمسفیدا ندررهش 
گر نقد دولت‌بایدت‌روسوی مشق آور ت‌عشق 
اشکم کهدعوی‌میگنددر شر حع ق از خون‌دل 
هر گز نخواهدباغباناین‌خستهرادر گلستان 
اهلی حریم وصل او معراح‌اهل دل بود 


فلاب دردل میز ند خواهی‌نخوآهی‌میبرد 
آب حیاتی کز نظر نقش سیاهی‌میبرد 
دست گدایان میکشد در گنج‌شاهی‌میبرد 
پر گالهای خون ز دل بهر گواهی‌میبرد 
کاب رت کلای اواین‌ر نگ کاهی‌میبرد 
مارا به معراجی چنن للف البیهیبرد 


8۷۹ 


کرسینه شرح رحمت گوید گنه‌ندارد 
حون شمم من کهداردر وی سفیدحر مد 
در کوی می‌برستان‌در خونطبندهستان 


تأبی‌عمار تن جان همچو سیم نبود :. 


اهلی. گدای کویت گ کشت پادناهاست 


مچه مم 

اه هر حه بید در دل نکه ندارد 
عبب‌است‌باتو گفتن حرف یکه ته ندارد 
روی سشمد مه هم جشم: سبه ندارد 
شیخ این سماع ومستی در خانقه ندارد 
بوی تو در نیابد سوی تو ره ندارد 


عیش گدای این در سد بادشه ندارد 


۵۸۰ 


فك که مشعل مبرش زبام میسوزد 
قرو 3 مشعل دو لت‌جو برق در آگذرست 
دلا پخرب زبانی خیال وصل هبز 
اگر عزیزم | گرخواربگذرم زین در 


فروغ حسن حبانسوز او بین اهلی 


زرشگک مسجت رندان مدام میسورد 
چراغ گوشه نشین سبح وشام میسوزد 
که شم مجاسازین فکرخام موز 
که خارو گل همهآنجا تمام میسوزد 
مپرس کز دل و جاتت کدام میسوزد 


2۸۱ 


روی نیاز ما همه دم پر زمن بود 
در خاله کشتان غم از داغ حسنت 


هر کو نیازمند بتان شد جنن بود 
سد دوزخ نیفنه بزپر رمبن بود 


۳0۹۵ 


۳۵۷۰ 


۳۵۷۵ 


۳۵۸۰ 


۳۵۸۵ 


۳9۹۰ 


۳۵۹۵ 


۳۹.۰ 


ای بحر نسبت تو کجا اشك ما کجا 
دل‌خوشه‌چی حرمن حست‌چوشدمر نج 
آن مدعی بود که ز شمشیر دم زند 
کشتی‌بصد هر آرغمم وین‌هم اندلداست 
اهلی کمال‌اوست کدرموردوست‌سوخت 


کس چون تونبودست و خواهد پس ازین‌بود 
در کعبه و بتخانه در من نگشادند 
دل گوشه تنگی است‌ولی وقف عم تست 
لب بستهام از شکر و شکایث که رخ تو 
از خالد بتان در سر کوی توچه دیدیم 
تاباد صبا نافه گشا گشت عیان شد 
کرد آهوی‌چنمت نلرازلش به اهلی 


روزی که ماه ابروی آن‌شوخ کم نمود 
درسینه تم مپر چه حاصل دهد که‌بخت 
جان بخشدت سگرچو قدم بر سرم نپد 
تا يافتيم پایةً معراج نیسنی 
عشق تو بسته بود ره از ثش‌جبت‌بحلق 
گر راه‌کعبه بر دگران میزنه صنم 


بقرار يك نظر دل زتوجون کنار گیرد 
توچنن‌بحون عاشق‌چومی شبانه نوشی 


بکشی به‌جورم آ نگه بکشی بهدارعبرت 


و سا رس 


مارا هزار همچو تو در آستن نود 
درخرمنی‌چننچه غرازخوش‌چین بو 
شمثیر اهل دل نفس آتشین بود 
مارا توقع از کرمت پیش آزین بود 
آدی کال مپر و محبت همین بود 


در باغ جهان میوة مقصود همین بود 
مارا همه جا بحت بدخویش قرین‌بود 
تابود غمت در دل ما گوشه شی‌بود 
ض راحت حان آمد وهم آفت دین‌بود 
در هر قدمی بتکله‌ثی زیر زمین‌بود 
کز زلف توخون درجگر نافشچن‌بود 
با آنکه سگی همچو رقیش بکمی‌بود 


روزی بما گذشت که سد سال غ‌نمود 
از زحم ناخنم همه داس ستم نمود 
مارا سگ نو هم قدم وهم کرم‌نمود 
راه هزار ساله بما يك قدم‌نمود 
هجرت دلیل ما شد و راه عدم‌نمود 
اهلی دلش بکیبه‌دل آن صن‌نبود 


تومگر بجان در آئی که کسی‌قرار گیرد 
بصباح حشر ترس که تراخمار گیرد 
پتوهر که عشق ورزد زمن اعتبار گرد 


حرلیات -۱۷۵- 


توبللف آب‌خذریمن| گر چه‌تشنه‌سوزم 
مژه را گشاد اهلی ندهد بگریه لیکن 


نرنم نفس مبادا که دلت غبار گرد 
حکند که سیل خون راسرره‌بخار کیرد 


ماه 


شام‌غم دل خستگانرا بی‌توجان‌بر لب‌رسد 
ازتب‌غ‌چون نگریم بانسوزهمچو شمم 
کی به‌جشم من‌رسدازخالك پایت سرمه‌لی 
پارمپمانست ساقی‌مي‌بده کاین فرصتی‌است 
من جه کارم باحدیث بوسف زندانی‌است 
زاهدا.می‌پیش‌صا حب‌مشر بست آب حبات 
ما کجا اهلی وصاف چثماٌ نوش از کجا 


تبره گردد روز بیماران جووفت‌شرسد 
چون بمفز استخوانم آتش آن تبرسد 
جشم میدارم که گردی ازسم مر کب‌دسد 
کید گردرخا نبخت‌من‌این کو کب‌رس 
ده آن‌سرو آزادم که ازمکتب‌رسن 
جیف باشد آب‌جیوان گر به پیمشرب رسد 


جرعجامی‌مگرزان‌شوخ شیر ین لب رسد 


2۸ 


از دیده رفت و از دل برحون نمرود 
از آتشس فراق دل عالمی بسوخت 
از آن دیده مدعیا؛ منم میکند 
اهلی,خموش با ش که از عشقآن‌پری 


در دل حنان نشسته که برون مرود 
سودای لیلی از دل مجنون نمرود 
دود داسی عجب که بگٌردون نمیرود 
من عیب‌خود کنم که چراخون نمیرود 
کار تو از فسانه و افسون نمرود 


۸۷ 


امید وصالت فرح جان حزین بود 
| اهل نظرچرخ فك برسر کین است 
در عشق تو رسواأی حپان شد بملامت 
تبغ توهر| ست لب از شکر و شکایت 
در زیر زمن کار شپیدان محت 
المنة ل که کس از راز من وئو 
محروم شد از صید وصالت دل اهلي 


نومید شد آخر زتو امید نهاین بود 
امروز جدن ثیست که تابود جنن بود 
گررند خرابات و گر گوشه نشین بود 
وز دردسر ماهمه متصود هم بود 
زاریستهمان گونه کهدرروی‌زمین بود 
آ گاه نشد گر همه جبریل امی بود 
مسکینچکندچش حسودش بکمین بود 


۳۹۵ 


۳۹۹۰ 


۳۹۹ 


۰پچ«۳ 


۳۹۵ 


۳۹۳۰ 


۳۹۳۵ 


۳۹:۰ 


۱۷٩‏ دیوان اهلی شرازی 


۵۸۸ 
عمرم باه و ناله و فریادمی‌رود ‏ عمر عزیز من همه برباد مپرود 
شبرین نماند وشوری‌خسرو کلم کرد روز قيامت ازدل فرهاد میرود 
در هرقدم هزار گرفتار در رهند . وان سرو ناز از همه آزاد مبرود 
عم نیست گر به بسثر مم گ زهجر او در این غمم که مدعیام شاد میرود 
بادم کجا کند که اسران درد او حندان بود که درد من از باد مبرود 
باسیل گریه‌شا نهر آن کوی‌چون کنم؟ کنجا هزار خانه ز بنیاد میرود 
اهلی که‌شد باتش آه ازجبان برون از جور دوست باعلم داد میرود 
5۸۹ 
ایکرده‌جشمت‌عالی‌مست‌ازشر آن‌نازخود ‏ يك جرعهتی‌برمافشان‌ازنر گس‌تمازخود 
هر گرجهدا نی‌حالءن کزحسن ونازت‌چونیود جو نکس ند یدی‌در جهان‌هر گز نگویم‌رازخود 
ازبیم خوی‌ناز کت شبها که افغان میکنم . از جنگ وغوغای‌سگان کم‌میکنم آرازحود 
هرجند کز دود دلم هرموربان‌حال شد گرسوزم‌ازغرت بکس هر کز نکویمرازخود 
ای‌طایر اقبال| گر برخالداهلي‌بگذری ‏ بنشین که غروساوباز آید ازپروازخود 
2۹۰ 
کی‌سگت از استخوان من شکارمن‌شود قرعی می‌افکنم گر بخت یازمن شود 
خالك من‌ای گریه‌ازراه سگان اوبشوی ‏ ورنه دامن گیر آن پاکان غیارمن شود 
من گنه کارم ندارم چم رحمت از فك گر شود کاری رجشم اشکبار من شود 
کرحه کس برروژ گار من نداردرعتی ‏ کس نمیخو اهم بروزوروز گار من شود 
غم‌خوراهلی کداین آتش نماندزیر خاك ‏ عاقیت سوز درون شمع مزار من شود 
2۱ 


5 تقد دلم جو عنجه به مستی ردست شد دست و دلش کشاده شودهر که‌ست‌شد 


تسلیم شو که جان به طبیدن نمیبرد . صیدی که در کمند بلا پای بست‌شد 
تاآتش هال تو مجلس فروز گشت . دیدم که سر بلندی صدشمع پستشه 
امید رحم بیشتر از زخم داشتم ‏ رحم‌این‌زمان‌جدسود کدتیرن زشست‌شد 


۷۱ 


رد افکن است عشق توز نهاردست گر کز بافتاد اهلی و کارش ز دست‌شد ۳۹6۵ 
2۹۲ 


بارمبجو گان‌باختن‌جون رو بمیدان‌مینهد 
چون‌غنجهدل‌پردا غ‌شداز خندة آن‌نو گلم 
طلمی که‌حشمش‌میکندجای‌ه زار افغان بود 
هر حند چشم‌مست و استادسحروعمزه است 
گر دون که‌خو ن‌عاشةان‌بیه‌زدو بیمنت بر بت 
از جثم‌ساقی‌هر طرف‌هستا نبخون غلملیده اند 


اهلی جویاد آمدمر| آهو ی‌چشم آن بری 


2۳ 


افغان که درد ما بدوا کم نمی شود 
پا کیزه دلج و آینه‌ئی‌ای‌فرشته خوی 
آبش مگر زچشمةٌ خورشید داده‌اند 
ازحد مرجفا کهوفائی که پامن است 
ناخود مین گل وبلیل چه واقع است 
اهاي نما ند [هیچ] ر شاهان چم نشان 


2۹۳ 


چو عنچه کرچه لبت مپر بردهان دارد 
زبسکه باد برد حان عاشفان زغمت 
کمال حسن کند اقتضای بد مپری 
بسینه دل که طبید از خیال غمز؛ تو 
بکوی عشق‌زیان‌هر که میکند سودست 
نعیم هر دوجهان کوثرست و آب حیات 
بر آستان نو اهلی أست سربلند ما 


ازدر که خواهد گوی سر گردن چه‌چو کان‌مينود 
يك لطب‌ظاهرمیکندصدد؟ غ پنپان مینپد 
مپر حموشی بر لبم آن لعل خندان میهد 
بالای استادا برویش ازغمزه دکان مینهد 
حوشباش کاخ رخون‌ما مدش بدامان‌مینهد 
اینفننهها خودمیکندیر جر ختاوان‌مینپن 


مجنون‌صفت حان‌ازننم‌رو دربیابان‌مینهد 


تا بیش میشود غم ما کم نمی شود 
زان است کز رخ توصفا کم نمی شود 
سرو ترا که تقو و نما کم نمی شود 
از صد هزار جور و جفا کم نمی شود 
کامد شتد سیم صا کم نمي شود 
اما نشان اهل وفاکم نمی شود 


ژ غمزه نر گس شوخ توصد زبان دارد 
نسیم کوی و بیوسته بوی حان دارد 
گمان مب رکه کسی پا مپربان دارد 
کبوتری‌است که شاهین‌هم آشیان دارد 
کسیکه سود طمع میکند زیان دارد 
شهید عشق هم این دارد وهم آن دارد 


۳۹0۵۰ 


۳ 


۳۹۹۰ 


گر بعرش رسد سر بر آستان دارد ۳۹2۵ 


۳۹۷۰ 


۳۷۵ 


۳۹۸۰ 


۳۹۸۵ 


۷ب 


تامن از مادر نز ادم عم کیحا زآییده شد 
کی ببوی‌وصلتاز بادهو اخو اهدشکفت 
غیب‌من کر دآ نکه<سنت‌بر دوجا نش در بد 
نانیفتد پرتو خورشید همت. بریکی 
شد پدرو یشی‌قو ل بند گی‌اهلی‌زدوست 


جراغ چنم دل آن دلربا بر افروزد 
خوش استآتش مجنون ونان‌خرهن‌سوز 
جو آفتاب وصالت نمی شود طالع 
رخش زدیدنم آن‌آفتاب دل آفروخت 
فك چراغ دلّم ثر نمی کند روشن 


زشمع بحت‌تواهای فروغ دل‌دورست 


باجان چرشد سرشنه عم عشق چون‌رود 
هر عاقلی که شیفتهُ روی و موی ئست 
منم مکن ز گریُ خون کن فراق تو 
توس بعشوه تند مان از خدا بثرس 
ناصح برو کاسبروسکون کارعشق‌نیست 
گر کوهکن‌فرونخورد گریه‌های‌خون 


اهلی حولاله سینه‌بناخن جه برشکافت 


پوسف‌مصری یکی‌مم ازخر پداران نست 


۹۵ 


۵01 


۷ 


۵20۸ 
بپر خونریز من‌ازخواب صبوحی پارشد 


دیوان اهلی شرازی 


تانمبرم آتش دوزخ تخواهه زنده شد 
غنجه دل کز تپال زندگی بر کنده شد 
بش یو سف‌مدعی ازدست‌حودشرمنده شد 
سااش بر کی نخواهد چون هما فرخنده شد 


نیکبختینجا کسي‌باشد که‌پی‌زر بنده‌شد 


که نانگاه کنی از حیا بر افروزد 
نه آتشی که زباد هوا بر افروزد 
چراغ طالع ما از کجا بر افروزد 
چو آشنا نگ‌رد آشنا بر افروزد 
به رغم آتش محنت جرا بر افروزد 
مگر ز غیب چراغی خدا بر افروزد 


جان‌را برون کنم «گراینغم‌برون‌رود 
آخر چو شم بر س‌داغ جنون‌رود 
دردی‌برون زسینه به‌هر فطره خون‌دود 
زور تو حند بر سر مور زبون‌رود 
کار خرد بود که به صر وسکون‌رود 
خوناب حسرت از جگر بیستون‌رود 
باور مکن که داغ نواش ار دزون‌رود 


ساقبا می ده که بدن حفندام ببد‌ارشد 


اونه بهسر خود فروشی پرسر بازارشد 


غرلیات س۱۷۵- 


کفر زلفت دردلم از بسکه قلاب افگند .. خواهم آخر و کشان در حلقة زنارشد 
کس چهسیداندچه‌خون‌خورد آهوی‌شکی تفس تاگره‌های دل او ناف تاتارشد 
غمزه‌ات گفتا طبیب درد پیماران منم نرکس «عنا ز درد این‌سخن بیمارش 
منگهدر خون‌ميطیمبامنکهخواهددوست کشت هر که دیداحوال‌من‌ازدوستی بیزارش 
کاراهلی جندحان کندن‌بودازدست‌دل؟ عافت‌جون کوهکن‌دسته دلش‌از کارشد ۴۹۵۰ 
۹۹ 
شانه میخواهم کمدمزان کا کل پرخم‌زند پرزبان تیزست ترسم عالمی برهم ژند 
چبست دانی‌نسبت آي خضر با لمل تو مرده‌گی کزروح بخشی پاسیحادم زند 
ه رکه چون‌پرو انپیش‌شمی رویش‌جان نباخت بپتر آن باشد که لاف عشقباژی کم زند 
آتش‌عشقت نگیرد در رقیب سك صفت ذانکه‌این برق بلادر خرمن آدم زند 
من‌بنم‌نادم‌چواهلی گو دلم‌خرم مباش ‏ نیست‌عاشق‌هر که‌اولاف‌ازدل خرم زنه ۳۹۵۵ 
.۹ 
عیب دلم کلب آن کززدل خبر ندارد ‏ با درد دل نداند پا دل مگ ندارد 
پنهان شدن بری رااژحسن وناز نبود با آفتاب رویت تاب نظر ندارد 
درلاله زار عالم یکدل‌نمیتوان یافت ‏ کز داغ آرزویت جو ن‌درچگر ندارد 
خون ریزی‌دوجشست‌ماراچهبالباشد ‏ طوفان| گر بر آید عاشق ند نداد 
ازمابسنك طعنه ناسح چه فیض یابی ‏ بگذارسنكوبگذرکاین نخل‌بر ندارد ‏ ۳۷۰۰ 
ای همنشین‌خبر کن کز جذبه محبت ‏ لیلی شدست‌جنونهجنون‌خبر ندارد 
از آثابوماش هردره گشت ماهی . اهلی چاشدکه مارا ازخاك برندارد 
۵ 
عاشق چو مر غ بسمل بروای سرندارد .. درخون خویش‌رقصد وزس خبر ندارد 
بنگر بدان غزالی کز ما دمد بشوخی ‏ نبودکسیکه‌ازوی‌خون‌درجگر ندارد 
ناصح مرا یکشتی از دردسرجه حاصل خوشوقت مرده‌باری‌کاین دردسر ندارد ,۳۲۷ 
مجنون‌چوساك‌مجاوربر آسنانلبلی‌است ‏ گر میزنه به سکش‌جاید گر ندارد 


۳۷۳۹۰ 


۳۷۹۵ 


۳۷۰ 


۳۷۳۵ 


س ۱۸ 


سس 


اهلی زشوریختی‌دورست از آن‌شکر لب 


دیوان اهلی شرازی 


باورمکن که طوطی میل شکر ندارد 


رز 


نایوسفش چا کی‌چ و گل‌درجیب راهن ند 
اول زرشك دوستی فررند آدم کشته شد 
سروازسحود فامتّت سجاده بر آب افکند 
ننپاد گنج دوستی حر در دل ماعشق تو 
بیدا نشد مفزطرب‌دراستخوان هر گزمرا 
نگذاردمغر ن‌ کهدم‌جو ن‌غنجه‌ازداعتر نم 
از آه اهلیی کس نشدو اقف زحالد سینه‌اش 


از نکبت پیراهنش چشم‌پدر روشن نشد 
تنی‌غیرت سرنرد کس قابل کشتن نشد 
کاین‌طاعتش حاصل کسی بی پاکی‌امن‌نشد 
آر ی‌فلكث هم بی‌غر ص‌با آهل‌دل‌دشمن نشد 
0 مرهم بیکان او در استخوان من نشد 
زان | تش بنبان‌من‌برهیچکس روش نشد 
تا آزدرو نش‌دوددل‌برون بصدروزن نشد 


+۳ 


هر که فکرازبرق آه عاشق‌مسکن کند 
گرزنا کامی‌ببای شمع‌حودیر وا نه سوحت 
کیدعافر بادری گر ددچودشمن گشت‌دوسست 
راست‌میگوید که‌حدم نیست وصل اماچهند 
دعوی‌معجز کند همچون مسیحاشیخ‌شهر 


تکیه کی بر بیستتون چون‌سورت‌شبر ین کند 
کاءاواین بس که‌شمهش گریهبر بای کند 
گردعا گوید مسیح وجبرئیل آمین کند 
چر خ‌بدههر از حسد مشکل که تراك کی کند 
گر به پیفام دروغی خاطرم نسکین کند 
گر حدیثی از اومرده را تلقن کند 


وصفرخسار بتان‌ناز کترازاهلی که کرد؟ بلملی باید که وصف لاله و نسرین کند 
٩۰۴‏ 


نوش روز گاروسل که مارادوئی نبود 
درجان من تو بودی ومن در دل توهم 
<وش آنکه‌بودداروی درد دل‌ازوصال 
بادام وار در تك يك برهن دو مغز 
بود از کمان بخت گشاد دل ضعیف 


جادوی فننه حوی دو حشم ترا نظر 


نا روز کار بود بدین نیکوئی نبود 
من در تومحوو با تونشان نوئی نبود 
رحم فراق و رحمت بی داروتی نود 
بودبم همجو يك تن ومارادوکی نبود 
صید مراد دل بتوی باز وثی نود 


پر فتنه با وجود چنان جادوتی نبود 


غزلیات -۱۸۱- 


0 


پیونداز آن کسستکه با زلف هندویت 
اهلی که‌صید آهوی‌جشمت بر دمیاست 


سر رشمه وف زر گ هندوئی سود 
هر گزشکار کس‌بکمان ابروئی نبود 
1.۵ 


خون‌شدحگر از خنده که آن‌رنك«لك دز 
چندازدل آلوده صفا خرح توان کرد 
دود دل من دامنت ای ماه بگراد 
در عشق مجو وصل که ازهجر بسوزی 
اهلی سفر از خانقبت هست مبارك 


حوافهاجگرم‌غرتی خون نخواهد شد 
جفا بر اهل محبت ز گردش فاك است 
پروژ گار شدم بت برست و توبه رعشق 
مباد کز سر کویت روم و گر بروم 
جولاله طاهرحالم بجرعه‌ثی خوش کن 
اگر چه باد فنا بیستون ز جای برد 


به زخم هجر نادیم همچو اهلي دل 


بر آستان حر ۴ زاهدی که س میزد 
شوش آنکه درزه خود روگ چون زدم میدید 
شماع شمع فلك پیش آتشین نویش 
خراب فتله خال و خطش نه آمروزم 
زخار بای کشیدن از آن کشیدم دست 

خوش آن‌طبیب کهاهلی چر مرههی‌میجست 


تا جند توان بر جگر ریش نمك زد 
آخر مس قلي همه عالم به مك زد 
هر حند که از جور تو آتش بفلك زد 
هر کس که‌دوشش خواست‌درین نرد دويك زد 


<-ون در مان نعره آرزه معك زد 


حبال‌حال تو از دل برون تحواهد شد 
فك بطالع ما واژ گون نواهدشد 
بروزگار شود هم کنون نخواهه شد 


پغیر بحت بدم رهنمون نجواهد شد ‏ 


گر چه مرهم زخم درون نحواهد شد 
غبار کوهکن از بیستون نخواهد شد 


طمع ز وصل بریدبم چون نجو آهد شد 


شش بمیکده دیدم دری د گر میرد 
زنعل مرکب خود سکائی بزر میزد 
به صد هزار زبان بانك الحدر میزد 
که‌دردل‌از ازل این تخم فننه سر میزد 
که زخم سوزنم از طعنه بیشتر میزد 


هزار ناو کش از غمزه بر حگر میزد 


۳۳۳ 


۳۷۳۵ 


۳۳۹۰ 


۳۷۹0 


۳۷9۵۵ 


۳۷۹۰ 


۳/۹۵ 


۱۸۲ 


شوقی د گر امروز دلم سوی تو دارد 
دل‌میردم سوی توپیداست که مرغم 
از ز ندگیش دل چو صبا جز دمفی نیست 
برخاك سر کوی تو خوابد بفراغت 
اهلی زپی مردنش آسباب مریاست 


قاصد رسید و بوی خوشی باز ميرسد 
ای از دو دیده دور حنان در دل منی 
من زنده ام ببوی تو کز زلف عنبرین 
باز آکه گر تو باز نیائی ز اوج ناز 
باز آ که نیست صبرم و گرصبرهم بود 
کی بو صبا ز غنچه مکتوب ما برد 
اهلی ؛ ترا ز لعل لب‌آن مسیح دم 


رخت که بروجوان را بيك نظر سوزد 
حدیث الا من کآتشی جگر سوزست 
بوصل | گر قدری مرهم دلم کردی 
دلاجو سوختی ازغم د گرچه می‌ترسی 
دوای داغ دلم صبر شه چه چاره کنم 
ببال خود که‌تواندپرید؟ سوی توشمع 
سخن درست بگویم » سم بود اهلی 


تا یار ز شوخی بکناری ننشیند 


۸ 


۹۵ 


۰ 


۷ 


دیوان اهلی شبرازی 


گویا کششی ازطرف موی تو دارد 
آهنك کمانیخان آبروی تو دارد 
وین زندگی ازجان نه که‌ازبوی تو دارد 
عیشی عجب است‌اینکه‌سك کری تو دارو 


باز| که‌همن آرزوی روی تو دارد 


وین بوی خوش زیار سرافراز ميرسد 
کز لب گشودنت بمن آواز مبرسد 
بوی حوشت زهند به شراز ميرسد 
کی مرغ روح را بتو پرواز میرسد 
زرا گاه مرك حانه بر انداز مبرسد 
کاين راز سس بمپر به همراز میرسد 
محر سخن بای اعجاز مرس 


جه آ نشی‌است ندانم که‌خشك‌وتر سوزد 
ترا بگوش نگیرد هرا جگر سوزد 
بداغ هجر تو جانم صد آنقدر سوزد 
زمستی توجه باقی است تا د گر سوزد 
که مرهم دلم از داغ بیشتر سوزد 
که اول.آ تش شوق تو بال و پر سوزد 


که‌طوطبی‌چومن ازحسرت شکر سوزد 


دل در برما هم بقراری ننشیند 


غرلیات -۱۸۳- 


در کوشهُ مبخانه بستی دلم افناد . تا مست نیفتد بکناری نشیند 
گرخالا شودچون من آلوده جبانی بردامن پالك نو غباری ننفیند 
یکاش چونایی ندهی وعده که عاشق . در خون همهدم بپرتوباری ننشیند 
گرخارغممرخنه بجان کردغمی نیست امید که در بای تو حاری نشیند 
با کار جبان اهلي دیوانه چکارش سودا زده هر کز پی کاری ننشیند 
و 
گر چه کار دلم ازسبر بسامان نشود هم‌صبوری که کس ازمبر پشیمان نشود 
حان ثابت قدم آئس که در راه وف خال ره گردد و یکذره بریشان نشود 


آنکه‌صد سال پرستنده بود لعبت‌ جن کفرم گر بپزای تو مسلمان نشود ۲۷۷۵ 


تا تو راهی ننپی پیش من ایک وسل مشکل کارمن از سعی خود آسان نشود 

اهلي آسوده زنومیدی خودباش که‌عشق کیمبائی است که بی‌مایه حرمان نشود 
۳ 

منت قتل از رقیبم باز می‌باید کشید بخت بدبین کزاجل هم ناز میباید کشید 

شمع‌من‌چون‌نیست غیرازسوختنانجام وسل ‏ دامن از وصل توهم ز آغاز میباید کشید 

یا س خود درره دلدار میباید نباد ياقدم از راه یاری باز میباید کشید 

چشم اوتايك نظر برحال مسکینان کنه صد جفازان نر کس غماز میبایدکشید 

بختا گر یارستاهلی عم نگردد گرددل بار غم از طالع نا ساز میباید کشید 
۴ 

باز از فریب وعده دلم را شکیب داد صد بارش آزمودم و بازم فریب داد 

زیب جمال او نهکه مشاطه داده است خورشيد را که زینت و ین وزیت داد؟ 


۳۷/۸۰ 


دررثك آن سرم که بفتراك حویش سث کو راهزار بوسه به ران و ر کیب داد ۳۷۸۵ 


بخت ازلیش دهد همه را پیجسان بخش مارا که نیست وعده بروز حسیب داد 
4 که چ هه ۱ ها تم ۳ ۳۹ 
شادم پوصل‌وهجر که کشتی بخت هم در مسوح عشق تن بفراز و نشیب داد 


!- کشتی چرخ ( 4 , مچ ) 


۳۷۹۰ 


۳۳۹۵ 


۳۸۰۰ 


۳۸۰۵ 


۱۸ 


دیوان املی شرازی 


من خودسگ کهام کهبر آن کوی‌بگذرم جائی که ثبر را سگ کویش نبیب داد 
از خنده گر نداد شکیب دل آن بری اهلی ز گریه داد دل آن ناشکیب داد 
۵ 


دل ز حور فلك بجان آمد 
تا حدیشت شنید عيسي دل 
هر کجا حرعاٌ تو ریخت بحاك 
زان دهآن مبرسم یم آخر 
قصه از حد گذشت وکار ازصبر 


1۹ 


یت کت یرازآ پم ند 
در آتفی که ممم همدهی کجا پابم 
وفا زتنگ دهانان مجو که اینمعنی 


دلاء به نك و بد دهر صسر کن کاخر 


قدم زعالم هستی برون زدی اهلي 


گشتيم پر ویار همان نوجوان که بود 
ای سرو,نر گس تومرا کشت یاقدت ؟ 
کس در مان حسن وفا از بتان ندید 
تن خالد گشت و باد بپر گوشه میبرد 
پنداشتم که زنده بجانم جو یار رفت 
مارا نمانده‌است بجز مشتی استخوان 
کردند دیگران به زبان کار خوددرست 


هر گرد بلائی که خدا خواسته‌باشه 


۷ 


۹۸ 


بفلک بر نمی توان آمد 
بزمن پاز از آسبان آمد 
مده را آن در دهان آمد. 
ینم از غیب بر زبان آمد 
اهفی القصه در ففغان آمد 


بیار باده که کشتی بخك کم گذرد 
مگر صبا بمن از غایت کرم گنرد 
حکایتی است که در عالم عدم گذرد 
عم حبپب وحفای رقیب هم گذرد 
کجاست مرد رهی کز توبکقدم گذرد 


مدیم و آرزوی دل ما همان که بود 
ببر خدا که راست بکوآنجان که بود 
تنهادرین‌زمان‌نه که درهر زمان که بود 
سر همچنان فتاد؛ٌ آن آستان که بود 
معلوشد کهیار که‌بودست‌وحان که بود 
یش سیگت بتحفه کشيديم آن که بود 
اهلی‌همان‌شکسته دل بی‌زبان که بود 


جون بنگرم از کوی‌توبرخاسته باشد 


مجلس بتو نازد که تو آرایش بزمی هرجا که تو باشي بتو آراسته باشه 


فزلیات 


ای رت وت سک سار روا پرور٩‏ ز زان ازج مه وچ حو. 


یکروز | گرروی و حورشید به‌بیند 


با اطلس شاهی نتوائّم که رقصیم 
اهلی نبسعیاست مرادازدل معشوق 


۱۸۵ات 


روزید گرش‌جهره حومهکاسته باشد 
ما را که کپن خرقه براسته باشد 
باشد که مراد تو خدا خواسته باشد 


کس‌جون غم زلیغا پوسف ندیده داند؟ ‏ ,دست بریده حالش دست بریده دانه 


خسرو ندیده حرمان کیذوقوصل‌پا بد 
کی مرهم وصالی بحشد به سپنه ریشان 
۳ آشای من کو نا دیده کرد دیده 
کستاخ پا نهادن نتوان بخالك کویت 


مرا زهچر پشتی دحی بحان دارد 
در آبه گلشن و بازار سر کشان بشکن 


شهید تیر ترا گرچه نی دمید از گل " 


جر احت‌من‌ومجنون کسی‌زهم نشناخت 
نگنته سوز دلم جمله خلق میدانند 
گرچه هررلداهلیزعشق جانی یافت 


گرچه پاروی نکو خوی نکو میب پد 
چندکوشيم و نبخشد لب او آب حیا 
نه که‌هرسروقدی دل برد ازدست کسی 
گوشه چشممن‌ای سروسپی مایل توست 
تائو در معر که‌ثی دربی جوگان بازی 
احتراز توزمن جیست بگفتار رقیب 


قبر لبان شیرین تلخی چشیده داند 
مستی که حاك سینه جیب دریده داند 
گر بشنود ففانم هم ناشنیده داند 
کاین حال راه اهلي نور دودیده داند 


چنن بش خوفی دوژخی چنان در 
که سرو ناز پسی سر پر آسمان دارد 
بری چه حسن‌فروشد جه حدآن دارد 
هنوز از آن مژه صد تبردر کمان دارد 
که زخم تير بنان جمله يك‌نشان دارد 
تو گفتی آتش سودای ما زیان دارد 
یکی‌برون نبرد گر هزار جان دارد 


عاشقان را ز پتان تندی خو می‌باید 

شش ماچکند بخشش ازاو می‌باید 
سرو سیمن بدنی غالیه مو می‌باید 
منزل سروسبی بر لب جو مي‌باید 
سرما درپی چو گانت چوگو.می‌باید 
احتراز از سخن بیهده گو می‌باید 


۳۸۰ 


۱۸۹ 


۳۸۹۰ 


۳۸0۵ 


-۱۸- دیوان اهلی شیر ازی 


۷۰ اهلی از لمل تو گر میطلبد آب حبات 
1 
جان به فکرحپان نمی ارزد 
بر زمین یکزمان چو دلتنگی 
سود عالم زپان عاقبت است 
صحبت‌با غ| گرچه روح‌افزاست 
۳۸۳۵ بش ما عاشقان نا پروا 
دوق مستی و می پرستی هم 
اهلی از کس‌مخواه مرهم دل 
ور 
از تماشای توکس منع دل ما نکند 
پیش ما دار نا مرتبةٌ معراح است 
۳۳۶۰ برمکن عیب‌سیه رو ی خورشید پرست 
باوجود تو بمحراب کسی سر چدنهن 
شمع رخسار تودر سوختن‌خسته‌دلان 
درصوفی بگثایند بآن شرط ولی 
باده اهلی بکسی پر خرابات دهد 
رز 
و۳۸6 گر صد هزار رنج وئس باغبان برد 
آی پقا مجوی که لمات روز گار 
برستك | گر کنیم نشان‌نام حودجه‌سود 
عمری‌بحون‌دیده حه پروردم آن‌غز ال 
اهلی تو را که قبله دو باشد نماز تو 


زو 


تابود زنده چو خضرش‌تك وپومي‌باید 


این‌جبان هم به آن نمی ارزد 
ببه زمن و زمان نمی آرزد 
هیچ سود این ریان نمی ارزد 
منت بأغبان نمی ارزد 
زندگی رایگان نمی ارزد 
طعنه_ نا کسان نمی ارزد 
که به زحم زبان نمی ارزد 


صورت خوب که‌بیند؟ که تماشا نکند 
جز شهید غمت این مرتبه پیدا نکند 
که ترا غرت این آینه رسوا نکند 
جای آنست که سرپیش توبالا نکند 
آفتابی است که یکذره محابا نکند 
که در عربده بر درد کشان وا نکند 
که بنوشد می و بنشیند وغوفا نکند 


گل چون شکفت باد صبا ازمیان برد 
مشک ل که خضرهم بگذارد که‌جان برد 
ما را که سیل حادثه نام و نقان برد 
کزچنگ من زمانه چنان رایگان برد 


شرمنده آن فرشته که بر آسمان برد 


۰ بی‌توجوشمع کرد‌ام گریهوخنده کارخود خنده پروز دل کم گربه بر وز گارخو د‌ 


۰-۰- - ۳۰سسسجحِس ۳۳۳ 


عزلیان 


ای‌جوغزال مشگیو صید تو صد هز اردل 
در دل پرغجارمن گر گذری ببل که من 
بی‌تو بپیچ صحبتی نیست سکون دل هرا 
اهلی| گرجه سالپا داشت امید وصل تو 


۱/۸۷ 


هن جه سگم که | هوئی حون توکنمدکرخوذ 
بالد کنم زدود دل سین بی قرار خوذ 
هم توبگو که جون کنم بادل‌بی قرار خود 
شاد ندید یکتفس جان امیدوار خود 


1۰ 


جام وسلت بکف کج نظران نتوان دید 
کامم این‌بس که نگاهی کنمت در گذری 
از رفیبان مشنو لاف خریداری خود 
گنجمپری که‌براولاله صفت مبر وفاست 
خبر از موز محبت دل پروانه دهد 
سراین نکته که‌شد آن حیات آن‌لب لعل 
عیب یعقوب مکنکانچه زیوسف اویافت 
خضرا گر ز آب بقا سیرشود نیست عجب 
اهلی آن شیوه که دل‌می‌برداز اهل نظ 


چشم خوددر کن‌دستد گران نتوآن‌دید 
بیش ازین کم زمر گذران نتوان‌دید 
کاین‌بصارت رحنن بی‌بصران ننوان‌دید 
جز بویرانةً خونن جگران نتوان‌دید 
جزدل افسرد گی‌از بی خبران‌تتوان‌دید 
تانکردنه گل کوزه گران نتوان دید 
بدا کز رخ دیگر پسرآن نتوان دید 
سیری اما زلب سیمبران نتوان دید 
حز بچشم دل صاحب نظرآن تتوان دید 


۳ 


جز در حرم کوی تو دل خانه نگیرد 
من عاشقم از می ردنم عیب شا ین 
از دانه اشکی که فشانم بسوی مید 
درعشق بتان شرح بالا عایت‌خامي است 
هر کس که چشد چاشنی دزد محبت 
از پرتو خورشید فك بیش برد فیش 
اهلی اگر آن شمع بروانه زد آنش 


مرغم دل ما انس به بیگانه نگیرد 
صاحب خرد این نکنه بدیوانه نگرد 
کس مرغ بپشتی بچنن دانه نگیرد 
دل سوخته هنگامه بر افسانه نگرد 
درمان نود تاره میحانه نگرد 
درویش اگر رخنه ویر أنه نگرد 
باشدکه در او آتش پروانه نگرد 


روا 
دودیده درره آن مه که کی سواره در ید کی بطالع من هر گزاین ستاره‌بر آ ید 


۳۸6۵ 


1۱۳۸۹۹۰ 


۱۳۸۹۹۵ 


۳۸۷۰ 


۳۸۷۵ دل رقیت ندارد فروغ نور میت 


۱۸۹۸۹۰ 


۳۸۸۵ 


۳۸۷۹۰ 


سس مه هو سرت ی 


۱۸۸ 


اگر براه امیش هزار سال نشینم 
و گرجهدردل‌من‌دو زخی‌استزآتش عشق 
زبسکه سینه خراشم ز خار خار فراقش 


زمن معر که بیدا نمی شود ز حریفان 


مستی و گر فرشنه رلمل تو بو. برد 
دردورچشم مست تو ایشوخ ؛ شیخ شر 
چشم نوجادوئی اسث که هاروتراسحر 
نام بری ز شوق تو که گاه می پرم 
پیشت نهاد پنجه خورشید پشت دست 
سودی نداشت گرب ه که برزوی رردمن 


جون‌میرم ار عمش بمسیحم جهحاحت است 


حدیث ما و تو هر بوالپوی نمیداند 
من از حدیث تو مستم رقیب ازشکرت 
دل ترا چه غم ازمن که مرغ آزادست 
جنان گرفت دلم بی تو خو به تنهائی 
گذشت ناله اهلی زعرش رحمی‌کن 


دیوان اهلی شراری 


هزار ساله مرادم بيك نظاره بر آید 
بسوزم ونگذارم که يك شراره بر آید 
خن چ وگل ازتن هزارپاره رید 
مگ که‌ماه من از گوشه‌ئی‌سواره‌بر آید 
حگو نه آش‌مو سی زسنگ حاره بر آید 
مپل که نالا رند شرابخواره برآید 


دندان بدین رطب که توداری فرو برد 
گردن نبادکز پی رندان‌سبو برد 
از حوی شنه آردو بازش بجو برد 
کس‌را چه حد که نام توای‌تندخوبرد 
با آنکه حسنش از همه آفاق گو برد 
رنگي نریختی که کس ازشستشو برد 
اهلی همن بسم که کسی نام آویرد 


زبان عاشق و معشوق کس نمیداند 
سخن سرائی طوطی مس نمیداند 
بلای عشق وحفای ففس نمیداند 
که غیر نالا خود همنفس نمیدانه 
که جز وصال تو فریاد رس‌نمیداند 


۳۰ 
هر ک سکطاق ابروی اوسجده گه‌کند رویش ز قبله گردد اگر رو به مه کند 
آن‌بت کسی که مزکرمن ازنگاه اوست دین و دلش زدست برد تا نگه کند 
گر شد گناه سجد؛ همچون تو آدمی حفا که گر فرشته ود این گنه کند 


ی را رد ری ی مه 


جشمت سواد دیده ما ساخت توئبا ایلپا بود که حانه مردم سیه کند 
بوسی طمع کند بکنایت زلعل نو اهفي‌که چون لبان و را دید وه کند 
"۳ 
حس نکس ازدلمآن شکل وشمیل برد مرهم درد توا وملی کس از ول جرد 
هیچ دل جان نبرد از غم عشق تو برون هیچکس کشتی ازین ورطه بساحل نبرد 
دل‌هر کس که قبول تو نشه مقبل نیسته حسن مقتول تو غیر اردل قابل‌نبرد 
عثرت همئسان نالا من مائم کرد هیچ عاقل من دیوائه به محغل‌نبرد 
بار در کعبه دل یافت بحدمت اهلی هر که خدمت نکند پار بمنزل‌نبرد 
۱۳ 


۱۸۵ 


برشم فلك حسنت آن لحظه که تاز آرد 
گرطایر قدسی را برخال تو چشم افند 
جانبخشلبی داریکاندم که سخن گوید 
ای طالم کفر دل وی کافر طالم خو 
هرچند زناز آن مه آزرده کند دلا 


از جلوه گه نازش باخالد نیاز آرد 
از سر حفیقت رو در دام مجاز آرو 
از وادی خاموشی صد گمشده باز آرد 
داغ تو مرا تاکی درسوز و گداز آرد 
اهلی تو نیاز آور شاید که بناز آرد" 


۳۸۹۹0۵ 


۳۹۰۰ 


و 
گرچه اك‌من خبر ازییگاهی میدهد ‏ جثم او فوی‌بخون از دل‌سياهی میدهد 
دل گواهی‌میدهدکان‌غمزه‌ریزدخون‌هن ‏ کی‌برم‌جان‌از کفش جوندد کراهی میدهد ۳۹۰۵ 
مزدشب بیداری‌بابل نگر کش هرسحر ‏ گل‌بدست خودشراب صبحگاهي میدهد 
خضرا گر بخشش کند یکجردهبهده‌تدنهد ۱‏ وقت‌سافی‌خوش کهمی‌جندانکه‌خواهی میدهد 
هر که‌در بحرغازبی لنگری‌طوفان کند کشتی دل را بگردان تباهی میدهد 


کام ما گر میدهد لطف ألبی میدهد 


اهلی ازسکی‌دلی آن‌بت نخشدکام کس 

۳ 
در ره دوست که‌باشد ؟ که حفائی‌نکشد کیست کز رهگنر عمر بلائی نکشد 
کی گاید دل من تازمیان جونوئی نگذاید کمر و بند قبائی نکشد 


۱ - کذا » ودر نسخه مج [ اهلی تو پناز آور! شاید که ناز آرد ] . 


۳۹۹۰ 


-۱۹۰- دیوان اهلی شبرازی 


۳۹۱۵ 


۳۹۷۰ 


۳۹۵ 


۳۹۳۰ 


تشنا وصل توای چشمهٌ خضریم ولی . نا نصیبی نود کار بجائی نکش 
ایکه آسوده دلی بر دل مانیش مزن که جفائی نکند کس کهسزائی نکشد 
اهلی گمشده در راه تو ای کمبةٌ دل . چکند گر نزند گامی و پاثی نکشد 
1۳۵ 
مرادردی‌است کزدرمانکس‌تسکن‌نخواهشد ‏ طبیبتا نخواهد کشتن ازبالن نخواهذشد 
مر بی باده‌جون‌ساغ رکسی‌درخنده چون‌آرد شران‌تلخ| گر نبود لبم ثیرین نحواعدشد 
ا گر بختاینچنی‌باری‌ده‌دیار آنجنان‌بانه ‏ کسی‌غیرازاجل بارمن‌مسکن نخواهدشد 
چنین بدخو کهمن‌دیدم که کردد شاداز ادروزی ‏ که روز دیگر از خوی بدش غمگین نخواهددد 
زاشك و آمخود اهل ی گرفتم رهکنودرسنك - باینپا رخنه‌ئی‌در آن دل سنگین نهواهدشه 
۳۹ ۱ 
گ رکه گاهی‌عنان ازنازومیل ما کند ‏ تو من نازش ز خوبی با ز تندیپا کند 
قطره‌ی ازاك خود درساغرش‌خواهم‌نکنه ‏ پاشد این تخم محبت در دل او جا کند 
جلوه طاووس حسش سیدشاهان‌میکند من کهدرویشم بسوي من کجا پروا کند 
باچنن‌حسن و ملاحت وه چه خوش میزیبش ‏ گوشهٌ جشمی که سوی‌ما باستفنا کند 
چون نسازدباغشاهلی ککررکرددملك . همچو اوحوری پریوش از کجاپید! کند 
۳۷ 
به‌هر ناجنس جون‌طوطی‌دل ها کرستن‌دادد ‏ کسی‌همر نكما باید که مارادرسخن آرد 
غیورستأ نشه‌خو بان وغیر اینجانم یگنجد کسی کیردعنان‌او که‌دستازخویش‌بگذارد 
بغر ازعشق خو نخوارت کسیغمحوادما نبود ‏ سرمجنون‌بغر ازناخن‌شیران که‌میخارد ؛ 
رسید آل جنگجوه‌ست دعرف میباره از عارض دلادر گوشهئی‌بنش ی کههرسوفتنه می‌بارد 
دل‌ماخرمنءشق است‌وماخودخوده‌چین اهلمی چه غم داريم اکر مارابيك جو خواجه شمارد 
۳۸ 
لبت از روزه جرا خشك جوعنان شود لعل سیراب توحیف است که‌بی آب شود 
آفنابا بکُثا روزه جو بی تاب شوی حیف ازجشمً خورشید که بی‌تاب شود 
کلی‌ازوصل توجینم مگر آندم که‌تورا نر گس‌هست صبوحی زده‌در خوأت شود 


و ری را ی وا مس . 


چون‌شکارت‌نشود ماهی‌دل بلکه کباب چون‌برآن آتش رخ موی تو لاب شود 
خون‌منر یخترقیب‌توونگذاشت بمرگ گرلداز آن‌نیست کسوصوفبقصان شود 
سیم ااك اینهمه میریزم و حبرت دارم که بخاك سر کویت همه سیماب شود 
بردر میکده آن به که نثبند اهلی تا بکی متکف کوش محراب شود 
1۷۳۹ 
امن رقیب دون کسی از همد می نشد خود را خراب کردم و او آدمی نشد 
از جان کستم و نگستم ز عپد تو . هرگز بنای عپد بدین محکمی‌نشد 
ثادی دهر | گر چه نبر زد پغم ولی کس در زمانه شاد هم از بیغمی نشد 
ای پیر میفروش گدای توام که کس محروم از در تو به بیدرهمی نشد 
بوی نشاط بر دل اهلي نمیوزد کوش هب اهل دلان حرمي‌نثد 
1۴۰ 
ای شاه حسن آنکه تراتخت وتاج‌داد ما را بگوشةٌ نظری اجتیاج داد 
جام جم از حقیقت لعلت خبر نداشت. عشفم نشان بجوهر جام زجاج داد 
جانم نمانه هیچ توداني وتن دگر تاکی‌توانم از ده ویران خراج داد 
من خسته حریصم و جویم شراب وصل . دابر طبیب حاذق و صبرم علاج داد 
ساقی با که رونق ازین بزم رفته بود ‏ اهلی دگر بگوهر نظمش رواح داد 
1 
جون‌غنچه بیدل‌ننگیی کسرألبی‌خندان نش یوسف عز یزمصرهم بی‌خواریز ندان‌نشد 
جندانکه دیدم ای‌بری جورترا نامردمم گردردلم ازجورتومپر توصد چندان نشد 
دوراز تو بودم تنگدل تا نامدی‌سو یمد گر جو تفنجهام نگشو ددل‌جو نگل لمم‌خندان‌نشد 
دیوانه باشد عاقلی کویند مجنون میدهد درمان‌درد عاشقان ند خردمندان نشد 
ازعشق‌ومستی‌زاهداناهلی| گرمنعم کنند من رند عاشق‌پیشهام کس‌ما نع‌رندان‌نشد 
۳ 
گر دردخسته‌گی را درمان‌دهیجه باشد؟ کارشکسته‌گی را سامان دهی حه باشد ؟ 


۳۹۳۵ 


۳۹:۰ 


۳۹:۵ 


۳۹۷5۰ 


۳۹۵0۵ 


۳۹۹۰ 


۳۹0 


۳۹۷۰ 


-۱۹۲- 


دیوان اهلی شرازی 


چیه 


جائی که بیدلان را در کار تو زیان شد ‏ گرتوبه‌نيم خنده تاوان دهی جه باشد؟ 


چشم توکار ما را سازد بيك کررشمه گرابنقدر تومارا فرمان دهی حه باشد ؛ 


لب تشه امیدیم ای ابر رحمت از تو کشت امید مارا باران دهی جه باشد؛ 
آنجا که با حریفان می نوشی آشکارا گرجرعهئیبه‌اهلی پنبان‌دهیچه باشد؛ 


در کوی بتان جز بفقیری وان بود 
در بحر بلا غرفه توان بود به آمید 
خورننیدوش‌در #ُخودخوان که‌ازین‌بیش 
گیر به عز بری رسم آروصل‌چویوسف 
اهلی سر خلت مکش از بندگیعشق 


زتاب آتش غم سینه جاك خواهم شد 
اگر چه شکرتآلوده نیست ای ساقی 
سرم کهخا لا رهت نیست‌بپر خدمت‌نوست 
کنون که برده ز زنار من بر افکندی 
کجا به‌میکده تر دامنی کنم اهاي 


1۹۴ 


نسیم باد بپادم بهوش می آرد 
گل امید تخواهد شکفت دل حوشدار 
خجل زموی سفیدم که مو کشان بازه 
صباحدیث تومیگفت و بلبل افغان کرد 
حر یففعربده جورابکوی‌دوست فرست 


۵ 


مپی کهمی‌خوردوجنك‌زهره گوش کند 


با نوش لبان از سر سیری نتوان بود 
لیکن تو | گر دست نگیری نتوان بود 
در جشم حریفان بحقری نتوان بود 
درهجر تو عمری به‌اسپری تنوان بود 


در روز خوانی که به بری تون بود 


پیاز باده و گر نه هلاك خواهم شد 
چولب نمی نپی آندیشه نالخواهم شد 
و گرنه عاقبة الامم خاله خواهم شد 
سجبه پیش‌توب‌ترس‌وباله خواهم شد 
که پاك آمدم اینجا وپاك خواهم شد 


نوای فاخته خونم بجوش می‌آرد 
که این پیام بگوشم سروش مي‌آرد 
زخانقه بدر میفروش مي‌آرد 
خراش این سخنم در خروش می آرد 
که عشق‌بازش از آنجا خموش می‌آرد 
سوی درد کشان را بدوش می‌آره 
کج حکّیت اهلي بگوش ميآرد 
کت 


غزلیات -۱۹۲- 


1۳۹1 
رقیب آزرشك‌من‌هر لحظه‌دردل‌خارهادارد - که آن‌پو سرخ ازشوخی‌بمن آزارهادارد 
مرا چون دید بنماید بغیروزیر لب خندد ‏ من‌از آن‌خنده میيابم که پامن‌کارهادارد 
بپرجائیکه‌بنشیند جوخیزد دامن افشاند که میداند زمژ گانم بدامی خارها دارد 
نگویم با بری‌ماند بریرا من کجادیدم همی بیس که نقشی بر در و دیوارها دارد 
سك کوی‌بتان‌باشدخورد سك جفا‌هلی نه ازبیگانه بلك ازخویشتن آزارها دارد 
رف 
سایه کی برخالدمن آن سروجالاك افکند ‏ شمعاز آن‌نبود که‌هر گزسایهبرخاكادکند 
من که درعمری زدلتنگی ندارم خنده‌ثی - عاقبت‌چون پسته این‌غم بردل‌جالافکند 
تابکی گرد رهت باد از جبین من برد کی بودکاین توا در جشم نمنله افکند 
دوزخی گرددهر آن‌منزل کهمن منزل کنم بسکآهم آتثی درخار و خاشالدافکند 
باجنن آه جگرسوزی که اهلی میکشد گر نبا بدکام خود آتش بافلاک افکند 
1۴۳۸ 
من که بیپوشم از او مست شرابم مکنید مکنید ازلب اویاد وخرابم مکنید 
یساد او در سرمن بیشترم می سوزد ‏ سوختم آخر از این بیش کبابم مکنید 
باری از ياري غیرش بمن ای همتفسان مدهید آ گپی و دیده پرآیم مکنید 
حید سوزد حگرم یاد بپشتی عفتی دوزخی دارم آزین بیش عدابم مکنید 
بخیال رخ آن شوخ چو اهلی امشب دیده خوابم نفسی پشت زخوابم مکنید 
۹۴۹ 
من‌مجنون نمی‌يابم کسی محرمبحال‌خود _ پپارآیینه تا گویم حکایت پامثال خود 
خیالت اینکهبامن‌باشی وازدیگرانپنبان ‏ مگردرسینهجا کم در آئی‌چون‌خبالخود 
چنان‌بی‌طالم‌ازبارم که‌فالی‌هما گر گیرم فروشویم بائك نا امیدی نقش فال خود 
من‌خو نن‌جگر راسوحت گو؛یک رکب طالع کهمچو ن نافه‌دورافتادماز مشک غز ال‌خود 
چواهی برسرراهش‌مدام یم که تاباری _ سلامی گویم‌وهر گن نمی‌بابم مجال خود 


۳۹۷۵ 


۳۹/۹۰ 


۳۹۷۵ 


۳۹۹ 


-۱۹4- دیوان اهلی شیر از 


+5 
گرجه بررما روز کار تبره مشکل می‌رود چون ترا دیدیم درد عالم از دل میرود 
۵ که معنی دری دارد زمحرآب مجاز هر که این در یافت بی‌زحمت بمنزل‌میر ود 
دیدن گلزار روبت میدهد دلرا صفا ‏ تبره‌پختآنکس کزین گلزارغافل‌میرود 
من که میگردد مرم از جلوُ رفتار او هر کجامی‌بين آن شکل و شمایل میرود 
اهلی از آن‌روی‌چون آیینه‌جانیا بدولی ‏ میشود بی‌جان جوبازش از مقابل میرود 
۱ 


درخواب گنج وصلت جان خراب بیند 


مفلس‌خراب گنج است امابخوان پیند 


۰.۰ هر گه که مست آیی از بزم غر برون عاشق رداغ غیرت خوو زا کیان پریل 
آثر اک سافیی تولب نشنه بایدش مرد گر ک دحود ز گریصدجوی‌آن _ 
صاحب‌نظر چویابی‌بررخ‌چه پرده‌پوشی کو آفتان رویت از صد حجاب بیند 
بیند سزای خود را هم در کنار در دم گر بی‌تو جشم گریان در آقتاب بیند 
پیداریخت‌ستی کز خوان سر بر آرد.. واندر نتلر چو نز کس جام شران‌بیند 

۰ شیرین لا . به اهلی لطفی نمای یکره . تاكي زنوش لعلت زهر عتاب بیند 


15۳ 

تاعشق از آن ماشد بخت ازحبان برافتاد 

حسش که بود پنپان برقع فکند نا گه 

تا خانه کرد آن مه در کوجةٌ خرابات 

باران عشق آمد پایم بگل فروشد 

۳ از نام ما نقاني در خاطر که ماند ؛ 


تاملك حسن ازاوشد مهر آژمیان برافتاد 
شوراز جپان پر آمد عشق نهان برافتاد 
بس‌خانمان فروشند بس‌خاندان بر افتاد" 
سیل بلا بر آمد بنیاد جان برافتاد 
مارا که همچو اهلی نام و نشان برافتاد 


دك 0۴ 
مید دست آموزم وقدرم نمیدانی چه سود میزنی‌سنگچه بگریزم پشیما ن‌چه سود 


ی و وت هو و ی 
ت. وت تون 


| -بس جانها برون شد بی خانمان برانتاد ( ك ) 


غز لیات 


اینزمان | یینه بی گردست دما روی دل 
برفقیران‌چون گشائی گوشذْ جشم‌از کرم 
منکه عمری‌سوده باشم چهره پر خالك دهت 
اهلي لب‌تشنه آ دساع تکدجان‌دور از توداد 


فم و فرح بمن می پرست میگذرد 
نهآ نجنان گذرد عيش ما که میحواهيم 
جو بخت نیست‌به شبرین کجارسد فرهاد 
دلم جو غنچه ازان گل چه طرف بربندد 
عجب که خانهُ عاشق نیفتد از بنیاد 


دی مبر8 ۱.۰ 
نی بدر صبر شا به کی ادلی 


کس از فراق توعیش وفراغ را حکند 
کسا فراغ بود بی رخ تو عاشق را 
به نوبهار نشاط است‌باغ وصحرا خوش 
دماغ کشت غم را بخور عود جه سود 
عبار عم بزبان گر نیاورد عاشق 


زمپرروی‌تو اهلی چوشمع ثب‌همد شب 


نیشکر قامت من آنکه دل من دارد 
تاچه برمیدهد آخرغم آن سرو کددل 
شکرینلعل لبش‌را سپه خط چو گرفت 
آخرای همنفسان کیست کدازراه کرم 


باردل‌چند کشی!هلی ازین‌سگدلان؟ 


ولی برمت دندان مست می 
درین معامله کی زوردست می‌گذرد 
که جون نسم بقصد شکست می گنرد 
که سیل گر به‌اش از پای‌بست‌می گذرد 
ببای حین که کار اززشست می گذرد 


سوب 


د 


3 نهآ نروزی که گردش گردبنها ني‌جه‌سود 


کر کره‌برروز نی از جن بیش نید سور 
ح‌ 


گر بدامن گردی‌از رویم بیفشا نی چدسود 


جان‌من‌سرتاقدم گر آب حبوانی چهسود 


که در دوصاف حبان‌هر جههست‌می گذره 


گذرد 


می‌طرب چه خوزد گشت باغ راچکند 
وگر فراغ بود هم فراغ‌راجکند 
خزان رسیده عم باغ و راغ راچکند 
شید غمرده عطر دما غ راچکند 
چو شمع دز غم او سوز وداغ راچکند 
سوزو گریه‌خوش‌است‌اوفرغ‌راچکند 


سبز تلخی‌است که شیرینی ازومی بارد 
روز کاری است که این تحم بلا میکارد 
حون مکُس‌عاشق مسکن‌پس‌سرمیخارد 


خاری ار بای من سوحته ببرون ازد 


باری ار حاأن تواین بار جد) بردارد 


۰۰۵6۵ 


32۳ 


۰:۵ 


«۳۰ 


۳۵ 


32 


سوت وسووی وت سوت وتو و و و و و ات ی 


س۱۹- دیوان اهلی شبرازی 


۷ 
گویند که باغیری وین گرچه یقن باشد میدانم و میگُویم شاید نه چنین باشد 
در بای تو از بحتم امید بود مردن این غایت امید است گربخت‌برین باشد 
در کوی غم از مجنون پیشی‌وتوس‌دانی این پیش و پسی طاهر در روزپسین باشد 
عشق تو نمی گنجد در جان و دل خرم هر کس که‌تراخواهدباید که‌حزین‌باشد 
جون‌غمز #چشم‌توشد گوثه نشن| کنون ‏ هرفتنه که برخیزد از گوشه نشین باشد 
لعلت که‌به کوثر زد از خاتم خط مبری گنج دو جهان او را در زیر نگین باشد 
شد نکن غم اهلی سر دفتر عشق اول يك نکنه اژین دفتر گفنيم وهمن باشد 
2۸ 
م‌اصدخار از آن‌نو گل| گردردددرون‌آید ‏ اگرخاری‌رودبیرون‌زجشم‌من‌برون آید 
بزهر چشم وخون‌دل بماحامی دهد سافی جه‌شادی بخشد آن‌جامی که‌ازری‌بوی‌خونآید 
ززخم حسرت فرهادا گر کوهآ گبی‌بابد ‏ سزد کزچشماٌ چشمش‌سرثك لالهکون‌آید 
فسون برمن‌مدم زاهدکه من‌دیوانعشتم ‏ کجاباح‌ل‌خودهجنون‌بتعوپذوفسون آید 
در آن‌وادی که لیلی‌سور تانمجنون: شان‌چویند ۱ گر ءافل بوداهلی بز نجر حنون 7 
24 
باهمه شاد و ملول از من پیچاره شود بیم آست کزین عصد دلم باره شود 
آنکه ناشته لب از شر جذن میکشدم وای برجان من آنروز که میخواره‌شود 
غم جان نپست مرا گر کشد ازخوی بدم جان‌فدایش‌غم از نسشکه خوکاره شود" 
تا کی آن زلف سیه دل که بر یشان بادا عاشق سوخته را مانع نظاره شود 
از گرفتاری اهلي جه ملول است ایکاش مك اشارت کند از نغمزه و آواره شود 
۰ 


۰5۰ هر که‌مفلس کشت رسوای‌خلایق میشود آماز آن رسوائی دیگ رکه عاشقٌ میشود 


درزبان‌ودل‌خالافی نیست عاشق‌راجوشم عشق چون آمدزبان و دل موافق میشود 


۳۹ خو زدواره سود ك 


بکذراز عالْم جو عیسی تاشودقدرن بلند 
دانا تسیح زاهد کی برد باز از رهم 


ست و و۳ ار وت رسد سیسات وروی وی رو و ار ار هر یز سس سس 


بله زانکه این کر ریست کر ترذ علایق میشود 
مر ع م جون‌باری بدام افتاد حاذق‌میشود 


دامن یال تو اهلی بات ار دامان باك دو لت لابق اهیب. مرد لابق مشود 
11 


۱ گرازغ توصدجان بدیکی نفس بر آید 
توبکا کل پریشان نرسی ز هیچ راهی 
بنوحال‌من که گوید؟ کدبحضرت سلیمان 
قفس تن‌من از س کدبمرغ‌جان بودتنگ 
هوس‌وسالدارم | گرم کشی چه بالشاست 
تو گرم نه دل خراشی فکنم فغان ونال 
بیلد همبي جو بر شاخ وسل ادلی 


نفسی ند از دهانت بمراد کس بر 
که‌هزاردود آهت نه زییش ویس بر 
1 دهد محال کانجا سجن 0 و بر آید 
پردهزار فرسخ گر ازین قفس پر آید 
جه عم ازها(ك باشد اگراین هوس‌بر آ ید 


به خراش‌زخمیاقغان زدل حرس‌بر آ ید 


کم اداز آن سپی‌قد ند بدسترس‌بر این » 


رن 


يك بوسه‌هر گزملب سیمین بری نداد 
مادر خمار <سرت وپروانه گرم وصل 
هر ساغرم که داد ول گر حه رهر بود 
زهر از کف‌توهمجوشکر میخورم که بفن 
از حشاث وتر حه پیش تو آرم که طا لعم 
حز<سرت از نظاره‌پوسر<ان‌چه سود 


اهلی که مست وسل سان ود عافست 


هر گز نبال عاشقی ما بری نداد 
دولت بعاشقان تو پال و بری نناد 
ناخون نکرد در دل من دیگری نداد 
هر گز به اوطبی به ازین شکری‌نداد 
غبراز دهان خشکی و حشم تری‌نداد 
مارا که ب<ت‌جون‌همه سیم وزری‌نداد 

د ارحمار هجرو کش ساغري‌نداد 


۷۳ 


دوستان‌جون‌میرم آن‌خشت‌دزمبا لین کنید 
از شهیدان غم عشقم مرا در زیر خاک 
حون شود سرمست‌میل‌قتل‌مسکینان کند 
مردم ایکافردلان تلحی و تندی یا بکی 


وزلب جانبخش‌او حرفی مراتلقن کنید 
بارج پرخالك وخون وحامدٌ خونن کنید 


زینهار ای دوستان یاد من مسکن کنید ۰ 


جان‌شبرین‌مرا گیرید ولب ثبرین کنید 


۰۵ 


۰:۷۵ 


«۸۰ 


۱۹/۸ 


لعلت به تلخ گوئی دل در خروش آرد 
ساقی زفکروعقلم‌هوشی که بود کم شد 
در کوی میفروشان پی‌خانمان شدم‌من 
گرفحنة محبت مستان عشق گیرد 
گل‌رارخ توسوزد چون‌شمع‌رشتةً جان 
ساقي‌زلال کو ثررجون وعده درببشنست 


سم مس و 


یارب آزارینبیندهمچواهلی کسزعشق - خوش دعائی میکنم ایماشقان آمین کنید 


دبوان اهلی شرازی 


می‌تلخ و نند باید تا خون بجوش آرد 
می ده که مستی می بازم بپوش آرد 
باشد که رحم برمن هم میفروش آرد 
رسوا زخانه بیرون صدحرفه پوش آرد 
گولاله این فتیله پبرون ز گوش آرد 


می‌ده کزین تحمل کی درد نوش ارد 


تافصر حور عیش رضوان بدوش ازد 
15 


دلم‌برنان وئن سوزان و آهم آ تشن باشد _ نو آتشیاره‌گی دل درتوبستن‌اینچنن‌باش 


اهای‌جوست‌مرد در کوی میفروشان 


و آن‌س وی کهسر بر سمان‌داری‌زناز خود! من آن‌خارم کهدرراه‌تورویم برزمن باشد 

| گردزدیده در روی تومیبیم مکن عیبم ترادزدیده‌خوا هددید! گرروحالامی‌باشد 

چوخواه ی کشتنم‌روزی بفر دافکن این فرصت بکش ای‌عمرمن‌ترسم که گمدد کدینباند 

گدای‌تست اهلی سر بپر پاری فرونارد حولیلی خرمنی باید کهمجنون‌خوته‌جنبانه 
1۹۹ 


گرنه ابروترش آن‌غمزء خونری ز کند 
تا فاك‌دیدتر | دست ز یوسف بگذاشت 
نر گس مست نو گررهزن مردم نشود 
سخن تلخ به بپمار مت لایق نیست 
اهلی از پرتسو زنار نبیند کفر 


گبی که برمتت از مرحمت نفلر باشد 


بصد نشاط رسم سوي تو جو باز آیم 


٩‏ - زیار خود (ك) 


برلباعل تو دندان همه کس‌تیز کند 
باغبان تربیت گلبن نو خیز کند 
برمن گوشه نشن فتنه که انگیز کند؟ 
مگرش خندٌ ثیرین شکرآمیز کند 


آنجه بادین من‌آن رف دلاویز کند 


طبیدن دل ریشم زیاده ثر باشد 
دلم طبان ولبم خشك و دیده تر باشد 


سس و و سم و رپوس 


۱۹۵ مه 


و و و وس سر و را ور و و و نی 6 


بحالتي ز لبت دیده‌اء شکر خندی که‌تا قيامنم آن شیوه در نظر باشد 

ببوی زلف تومیرم که سازدم هشیار ‏ گمی‌که بر من بیخود ترا گذر باشد 

به مپر اهلی از آن گرم شد دلت‌آخر که آه‌سوخته را عاقبت اثر باشد م۵.» 
0۸ 

مرااژدوریت‌تا کی‌صبوری‌کارخواهد بود | گر حال‌این‌بود کارم بسی‌دنوارخواهد بود 

جنان‌باز است درراه توا ی‌حورشیدحشم‌من کدتأصبح‌قيامت‌دیدهام بیدار خواهد بود 

به‌پیماری کشیدازهج تو کارم‌توخوددانی کذهر کو بی‌توما ندلا جرع‌بیمار خواهدبود 

بپار حسن گلرویان دوروزی بیشتر نود توبایدسومن‌باشی کز ین بسیارخواهدبود 

بود خط غلامي نامه اهلي بسوی تسو ‏ بحشرش‌خط آزادی‌همی‌طومارخواهه بود 1۱۰۰ 
1۹۹ 

گر دلت این مورت مقصود بود . هرچه مقصود توباشد همه موجود بود 

درمحت فرضی گر بودآلوده‌دلی‌است حیف باشد که محبت غرض آلود بود 

دیر حاصل شود از تخل قدت موه دل ‏ بقيامت هم‌اگر وعده کنی زود بود 

مشکل‌این‌است کهمیسوزدم‌ازدوددزون لعل نارسته خطت کاتش بی دود بود 

ال مغ ز گل خامیت عشق بود ‏ عاشقازدوست‌محال‌است که‌خهنود بود ۱۰۵) 

دل پیدرد دراین ره بحه کارت [ بد بد بود اهلی اگر درغم بیبود بود 
۷۰ 

سوار من که سرخسم خالك راهت باد . هوای معر که داری خدا پناهت باد 

بدان دو آموی شرافکنی که هست‌تر | نگ بر که کنی کشته نگاهت باد 

جحاجت‌است کدنیغ توسف شکر باشد شکست صد سه از شیر کلاهت باد 

جو آفتان جپان دره پروری یارب که ساییان_بقا سایهً البت باد .ء 


بر کجا که جو آب حیات خواهی شد 


دعای اهلی لب تشنه خضْرراهت باد 


اف 
دیده گرجای توای‌جشمٌ خور شید شود 


خار در گلشن جثمم گل امید شود 


مت مرو سس ما مت ماو و مد وا وا دون تا تست رفته. ت_ 0 وی نو و 


۲ دیوان اهلی شبرازی 


شا ِا 


گرلب لعل توبخشد همه‌را آن‌حیات .. همه‌کس همچوخضر زند؛ جاوید شود 
عکس رخسار تو ساقی.! گرافتد در می حام می در نظر ۱ آیینه حمشبد شود 
۳۱۵ به رقیسار کرم ورحمت جود عام کنی نحل کم همه بی میوه ثر از پیدشود 
۰ ۶ ی ۰ ۲ 

جذباً مپر اگر درهعه گرد اهلی ‏ چون‌سیحاهمه کس‌همدم‌خورشيد ود 

۷۳ 
ار ان دزد رده بعقویشعم بو سف غار آرد که‌عنق آموخشن مر أنه سر کوری‌یبار آرد 
مکش‌ای‌مست‌نازامروزمارافکرفردا کن کهدرد سر نررد مستبی کاخر حمار آرد 
توخودبگنادری‌ای لو کر نباغبانهر کز - نمیخواهد که بوئی سوی ماپاد بهار آرد 
۱۰ بتلخی کوهکن در بیستو ن گر جان‌دهدآخر با بدجان‌شیر ین بار| گر شبرین گذار آرد 
تو خورشیدیوماذره‌حانازماجهبر گبری که درجمع‌هواداران که مارادرشما آرد 
رعذقت‌من وفاجستم ندحار آرمدعی‌خوردن جهدانستم کهتتم مپر کشتن خار بار آرد 
جواهای بیل با غتوامخواربمکن‌ای گل کدنا رداین جمنم فی‌چومن گرسده‌زار آرد 

رز 
به بر ی‌جو نجوا نان‌تا کیم‌دل‌مست‌می‌باشد جوانی‌نابه بری بیری آخر تابکی‌باشد 
۵ سحن با کس نميگویم تفس آزمن نمی‌خیزد مگردزمجلس‌جمعی کهآنجازکروی باشد 
‌ فرمان دل مجنون بر بش نید احل دل بریشا نی کنشد آن‌حی کذمجنونهیر یبد 
چوفو لت نشنوم ناسح نسبحت‌هر تمس تالی _ ببل تایکنفس گوشم بقول جنلشونی‌باشد 
رداغ لاله رخساران بمردن دل بداهلی که‌حزمر دن‌دل‌مار ادو ای درد کی بأشد 

۷ 
جون صرع بسملم جر از تراك سر شد نیع و ریحت ح<و ۰ وهیچم جر رشد 
۰ عقوت هم بباخت دل وچثم بپر دوست . چشم و دلي که در سر کار تظر نشد 
تا بحث ره یکعدٌ وسلت کرا دهد؛ ورنه کسی پسعی در من بیشنر نشد 
بیچاره من له درطلب بوی زلف تو کاد دلم حونافه بحون حگر نشد 
اهلی ببز یار کسی یاد ما نکرد بس جون شود حکایت ماکاینقدر نشه 


لیات -۲۰۱۰- 


۷۵ 


۰ و و ۷ 
سم ۰ مین ترجبرصسمت در ‌ در ي‌حو اهد بو د 


۱ 
ایکه د؛ رد رده ز من باد گر آن می نوشی 


گر فدتو چون نیل روان 
ایکه از کوش حچشمم نگری 
گر ترا بادگری میل بود جان کسی 


رل هرس س م5 


میدن 


تفس ۳1 مرا هم اثری جوآهدبود 
هیچ مپان شود هر مر ی جو آهد بو د 
شم , ۲ 

ددری حوآهدبود 
کد بیدا حال منت آخر 2 ی حواهدبود 


بش تابوت من او با 


۱۷" 


۱ گ ۱ 

ادن حد دعتار است‌بارن! ین جهشبر بن[ ب‌کداو 
رو ۰ ۱ 

وله ۳ | مند ر حسارن ای مد کر ده‌ا ند 

ق آمد سمل ححل ‌ ررحت 


دهیحا زه بلث از کعه 


شین با بجسم عانْة 
فارغیم ازمسجد « 


گرجهاهلی همحو سرو آزاده ه عالم بود 


زانکه ک 


تم 
2 حشم‌جون بگشاد تا خوا ندسیاهی‌رفنه بود 
7 ۱ 
هر حد لفتاز لطف‌هبر ی بر سرهیرمفزود 
کر نهدیدار و باشد دید روشن حد سود 
زدچنان آهی کهماه‌از خرمش برخاست‌دود 
۳ 
دلبا تشود 


بندة اه شد که از مپرش‌خربداری نمود 


دستد ما ار نظو 


4 


۷۷ 


شوج 


نی لد هی تور دود ل خلق خون کند 


آوید مجوی ٩‏ حعد ام و 11۳ ز ۵ هم مکن 
خواحد به خشم و ناز کند کم مبحیئم 


ای اد بمی یه دردل در ش انرنگرد 


وای| نزمان کهحپرهزخون لالدگون‌کنه 


سس عاسَة ی کددل‌بکسی داد حون کند ؛ 


غافل کد اب ن کرشمه محبت فزون کند 
سم 

اه ی کد رجبه در چگ دبسنوان کند 
گ ۰ ۰ اه 
دام ُ درسشی تمي اردل بردن مد 


۷۸ 


هر کس که بدان سرو قباپوش_ نشهند 
از گرد میفشان برخ آنکا کل مشکن 
شیبار ثرا تنل شود طابر فد عزالی 


مگ ف س 


۰ نس ه‌ ۱ 
در دو بر د ار مسسی عسق بو جر سمل 


سود! زده پرخیزد و مدهوش نشیند 


ترس کسدغباری په پنا گوش نشیند 
کی مخ سعاو و ری 
س هر ع دت سر دوس شنت 
رندان 


در حلید قدح نوش تشیند 


۰۱۳۵ 


333 


۱06۰؛۶ 


۳ 2 


از سر بنپد سرو سپی ناز جوانی" 


گر پیش تو آی‌سرو قباپوش نشیند 


۵ در اشك حودم غرقه کد سودای‌توبکدم نگذاشت که ديكث دلم از حوش نشیند 


۱۰ 


۶۵ 


اهلی .لب ازاوصاف گل‌خویش‌چه‌بندی 


حیف‌است که مرغی چوتو خاموش نشیند 


14۸۵ 


ذوق دیدار تو در حان بلا کش باشد 
حاجت سوختلم نیست چه دورم ژلبت 
بایربشانی جود شادم از آن می‌ترسم 
دیده پا من اندیشه ز دوزخ نکند 
اهلي ۱ ن‌شوخا کر ش‌هپروو فا نیست‌در نج 


راحت کعبه پساززحمت ره‌خوش‌باشد 
ماهی از آن جه شد دور در آتش باشد 
که زمن طبع شرف تو مشوش باشد 
غم از آتش نخورد سکه جو بیغش‌باشد 
مردمی کم طلب ازهر که پر یوش‌باشد 


#۰ 
حو آ تشیازه‌گی‌ازدردر آمدخانه گلشن شد چه آ تشباره کزرو یش چرا غدیده‌روشن‌شد 


خیالدا نا لش‌من‌ازدل‌چون کنم بیرون 
ملامت‌تا بکی‌زاهد؛ فیامت‌سر نجو اهد دد 
به کنج غم‌نما نداز هن‌بغیر ازذره خا کی 
دل کمگشته‌ام بیدا نشد جر درخیال آخر 


نما ند ان‌باری‌از بحنم که‌بودن‌دوستی هی 


که آن نش باابکدانهبوداموزخرمن‌شد 
که‌از بپر بتان جون‌من‌مساما نی برهمن‌شد 
که‌آنم اغبار آه من بیرون ز روزن‌شد 
تن‌چون زشنه‌هم طاهر مگر درچشم‌سورن‌شد 
حفای بخت‌من بنگر کهبامن‌ددست دشمی‌شد 


۸۱ 


ندان از غم عشقت دل که میسوزد ؟ 


۷۰ دهی که همتشسانم به عيش بنشینند 


هم ازعنایت تست ای پری کهرخ‌پوشی 
همین سعادت من بس کز التفات توا 


خوشم که سوی توام بی حجاب میآرد 
که باد آمد 2 «وی کیاب میارد 
مرا خیال تو در اضطراب میارد 
و گرنه دیدن رویت که تاب میآرد؛ 
گبی بسك سگان درحساب میارد 
مک حکایت دوزی که خواب مپارد 


آن سبز چورنگش ز می ناب بر آید 
باتیره شب هجر پساز ای دل نومید 
زددست ال کوس رحیل وطمعم‌نیست 
هروفت نماز از ستم ابروی آن شوح 
زین دید؛ نمناك تو اهلی عجبی نیست 


ت‌ و 5 


از سبزء تر لاله سراب برآید 
کامقب شبآن نیس ت که مپتاب‌بر آید 
کاین بخت گران‌خو آب‌من از خواب‌بر آید 
فریاد زهر گوشه محراب برآید 
بعد از اجل از خالد تو گر آب بر آید 


دفه‌غم دوراز تومیل باده‌ام چون میشود ‏ دردهان‌جونزهر تلخ‌ودرجگر خون‌میدوه 


مستوخندان برسرعاشق‌مران ببرخدا 
همچوشمهم آتشی کزمپررویت در کرفت 
آنهمه پیکان که لیلی بر دل اغیار زد 
کو کب بخت کر اتاخواهدامش‌سرختن 


۸۴ 


میرود از بر د گره تا بر که میرود؛ 
توسن خشم کرده زین؛دامن‌ناز برزده 
بسته میان بجابکی رهزن‌دین عاشتان 
در بدریم درطلب ما و دل از پیش ولی 
گرهمهباحر یف‌خوددست ز ننددر کمر 
بی‌لب‌شکرپن آومن‌چه کنم شک لبان 
زخ فراق‌برجگراهلی‌زار | گر نشورد 


۸ 


نسیم گل دگران دا دماغ تاژه کند 
جولاله دامن صحرا گرفته!م بی‌دوست 


فراغت همه کس درددل برد اما 


کش‌عنان اختیار ازدست بیرون میشود 
گریه نا کی نش ندبلکهافزون‌میشود 
بك‌بيك پیدا کنون‌از خالامجنون‌مینود 
آء!هلی کزدل‌سو زان بگردون‌مبشود 


ناز‌وتر حه‌نخل گل در نظ رکه میرود؟ 
طرف کلاه کرده کج تابسر که‌میرود؟ 
راه که میز ند دگر بر گذر که‌میرود؟ 
من بدر دل آمدم دل بدر که میرود؟ 
دست‌شعیف‌جون‌منیدر کمر که میرود؟ 
تلخي زهر حستم از شکر که میرود؟ 
اینپمه‌سیل‌خون بگ و کزجگر کدمیرود؟ 


مرا جومر غ چمن درد و داغ تازه کند 
که دا غحسرت من گشت با غ تازه کند 


مر است درددلی کش فراغ تازه کند 


۰۱۷۵ 


2۰۱۸۰ 


2۱۸۵ 


۱۹۰ 


3 


۶ ۰۰ 


۵ 


۰۱۰ 


کر ۳ دیوان اهلی شراری 


نمزشوق توهمچون چراغ سوزد انك . جهروفنی‌است که سوزجراغ تازه کند 

دماغ وهلی مسکین بسوزد آتش غم 
۷۸۱ 

گل بیاد عارضت دل را گشادی میدهد ‏ نیست چون روی توا ازتویادی‌میدهد 


بحش حرع حود تلاماغ نازه کند 


از توجون‌نا م کهاین‌حو رم ندآمرورست زبس 


گرجه بیداد توام از گریه می‌سوزد ولی کشتلمل توام کزخنده دادی میدهد 


بحت من دایم ما کافر نپادی میدهد 


که بافت ند که‌ساغرحورزادی مندهد 
گر عافلی نیست‌بی‌م؟ 

#۷ 
دا همه هیچ است و وفا هیچ ندار د 


حوش بپشتی نقددار ددرحپان»ر اس 


اهلی از درد د فاث ؛ عاذل مشو کری گر رت اقش‌مرادی‌میدهد 


بر هبنج منه دل که بهیج ندارد 
سا م نوش منه ازدست که دوراره راحام یج زره باه ندا 
ی هی ول زدست له درا در حا۳ بجر رصی بار هیج دارد 


خورشیدمن از الط سراس همعمپراست ‏ با من بجز ازجور وحفا هیچ ندارد 


بی‌شمع رحش نیست حفا جانه دل را گر کمه بود هم که سفا هیچ ندارد 
بجر کر م است آب بات دهش لك آن پحر کرم بحش گرا هی ندارد 


اراسته شلد از جح سپزش 


ست گدای 


دن سس 


قو از ان‌زدبد‌عادست 


۰ و اش و ] ۰ 
ی سره جمن سو و دی ات ندارد 


اهلی | دز دست گرا عبر دعا هیچ ندارد 


14۸۸ 


زسکه ره زماز آن مه ملال می‌خیزد 
نیال قد پتان حمله فتنه انگیز ند 
بسوز کو کب بخت زبون من آیماه 
رسید وسل‌ما جثم زخم هجر آری 

چه گلشنی است‌جمال ت کدازعرژدروی 
نمردمید گل و سر و اگر بدانستي 
مگر پیام ترا مغ جان برد اهلی 


شبم بکشتن خود صد خیال‌می‌خیزد 
دنم از چد زمن ان نهال می‌خبزد 
کزین ستاره مدامم وبال می‌خیزد 
شرار فتنه رشمع وسال می‌خیزد 
هزار حشمه آن رلال می‌خیزد 
که ازقد تو صدش انفعال می‌خیزد 
که بادصبح بسی خمنه حال‌می‌خیزد 


عز لبات -۷۰0- 


۹۸۵ 
گرآه کشم آن سگ کویم بر آید ‏ کز آه من سوخته بوی حگرآید ‏ 4۲۱۵ 
از شعف چنانم کها گر ناله کشددل . بیپوش ب 0 سِ حند بر آید 
د بم برهت بپش صبا دیده گشايم باشد که‌دمی ؟ آن‌رهگذر آید 
ازدرد و خلق بگریند هر ۹ ۳ بود ی 
نی که کشی تیه بی‌فتل محبان . اهای | گرش ده بود اینجا بسره‌آید 


۹۹۰ 


۰ ۲ ۲1 , ثِ"- ۵ ۱ 
ر حاك رهم عشق بر افلاك بر رد حون ذره مرا میر تو از حالابر ازد ۲۲۰ 
۳ رفت گل روی لو او گلشن جشمم مث کان در چم از حس وحاناك در آرد 

ب 7 -‌ 
یبا پمرحال قبیدت نه جراغ است آهی است که اواز جر حال بر ارد 


از آه من آسوده باشد مالايك کین اتش دل دود زاقلالك بر ارد 


پزدود مه روی نو از سیتل ابرو هر زئك که آیینه ادراکک بر آرد 
4 .۰ ك ۳ مِ ۰ ۰ 
هر حاز ذد | لوده بای سکت ارحون سم از مره اثك وشان با بر آرد 26 


‌- 


شددر سدف دیده اهلی دز اشکی ."هر ژاله که آن‌دوی عرقناك پر آرد 
۹۱ 

اگه ازشمعرخش‌هم عاشقی‌حون‌من‌شود هر کجادر گرد آتش سیزاه دوشن شود 

بارس ید که باشد ۲ خانه گوویر اند باس رِ ۱ که ۳ در کل ن‌بودازرویاه گلشن‌شود 


وس ی ۵ شود 
میم ۵ ی ما شا و 


عشفار ان ر: دل باری کد جوا ندش با داند هرری برد کر 1 
شوخ‌خو تخواری کههر کس‌دیدآمببکند _ آداز آنحانی که آن‌خو نخوارهراسکن‌شود 4۲۳۰ 
کرنت‌سوزدچوشمم ازعشقاهلیغرنور عاشق آزاده کی هر کز اسپرتن شود 

۹۴۳ 
مرا که کیرو‌مسلهان نظر پرست‌شناسد... خوشم کده ر کسیاانجنا نکدهت‌تنا داد 
اگرچستو رسوا زطن غیر خلاسم... بکوی‌میکده هشیار کو؟ که‌ست‌شناس 


بت ی ۳ 


1 - بر آورد ۰ همه ییات (۵) 


۰:۳۵ 


333 


3991 


۰*۱۰ 


5 5 


مخوان‌ز کعبهبهدیرم که‌خاطری ننشیند 
کچجاست‌دست‌وتر نجی که‌منکرانزلیخا 
شکستن‌دلازو ازدل خراش عیان است 
خراب جرعٌ جام تواع بخاك میفکن 
بغیر داز فنا همت بلند تواهلی 


دیوان اهلی شبرازی 


کبوتر دل من منزل نشست شناسد 
نظرا گرحه بدردند دست دست شیاأسد 
کسبکهرهبرداین ناله آن‌شکست شناسد 
که قدر دردی یر ندمی‌برست شناسد 
اگر بمرش بر آیدهقام پست شناسد 


1 


سم 


سحر چو آه من می پرست مبخیزد 
کسبکهبا توجو یاری نشست و خاست‌کند 


کر سوحت دل زار کز درون دودی 
زهی فریب توای بت که کر مسلماني 
مگر به تیغ تو اهلی زغم رهد ورنه 


بپسر که میوزد ازخواب مست میخیزد 
چه جای‌دل رسر هرجه هست میحیزد 
بلند میشود وناله ست مبحیزد 
نشست با نو دمی می‌پرست میحیزد 


کرا بر توکاری زدسن میخیزد 


1۹۴ 


سرابای تسم هرد۲ رموح دبده تر گودد 
جر احنها که‌ازتترتمادرسینهجالاست 
جنن کافناده‌ام دور از تواینز نده میدارد 
سمندخو یش جولان‌مده‌جز پیشمشتاقان 
تراندیدهعیباهایی‌مسکین کند هر کس 


بغر قاب‌غممزین بجر پارب زودبر گردد 
بناحق مبخرائم‌دمبدم تاتازه تر گردد 
کهعرجابنگر تکتوا نکر 
که گر کردی‌بر آیدهانتا نراناجس کردد 


پر فکن‌برقع از عارض کدعیباوهنر گردد 


1۹۵ 


جوبرقنل‌غیر آن مهبه تب آبگون‌خیزد 
دلم جر نمیگرددو گر گردد چنان نبود 
نباشدخوش فغانو گریهبی‌جایگه لیکن 
حذر کن‌ایدقیب‌هن که گشتمزبن‌بر برویان 


زغیرت‌برسرآ بای قنم ر گمای خون‌خیزد 
نحیزدسیزهرین وادیو گر خیزدزبو‌خیزد 
جهدرمان‌چون‌مراینهارز خم| ندرون‌خیزد 
سا‌دیوان‌ثی کز نا لهابوی جنون خبزد 


جرابیدردخوا نی باوجود گرریه اهلي را نمیگُوئی که گردردی نباشد کر بهچون‌خیزد 


غرلیات 


صباچو جعد سرزلّف یارمن بکثوه 
شکفهاند حریفان چو گلزهرسوئی 
کمان‌حسن کهزه کر ددرجپان‌روزی 
فذان که گوشجشمی بمنز نار نکرد 
بغیر داغ نکویان نیافت بامن هیچ 
هزار بوسه توان زد بدست آن نقاش 
گذدت بار جو برحالك تر بتم اهلی 


رئكا رقیب تا کیم اي ببوفا کشد 


س ۲۰۷ 


گره زکار من وروز گار من‌بگشو د‌ 
مگر به خنده‌دمان‌نوبپار من‌بگشود 
که‌ناو کی‌نه بفصد شکاز من بکُشود 
بتی که نر گساودر کنار من‌بگُشود 
اجل چو عاقبة الامص بارمن‌بکشود 
کهچهرهثی بقل چون نگارمن شود 


در بپشت بروی مزار من بکشود 


خواهم اجل رقیب‌ترا یا هرا کشد 


یرم زا گر بتوگویدکمی سفن .یرت باست وه کهمالن با کند 

پروانه‌ئی که رشك زییگانه میبرد ‏ دستش بغبرجون‌نرسد خویش‌را کشد 

تا کی فاك به مپر جهانی برورد وان ناخدای ترس به تیغ حفا کشد 

باری ببری‌اهلي از آن بیوفا طبیب ‏ کآخرچوخنته‌گی تنوازدجرا کشد 
1۹٩‏ 


هرچندبیخم میکنی,وصلت گرم‌خرم کند _بازم نهال زند گی پادر زمبن محک کند 
شد بامن مجنون‌صفت آهوی جشمتآشنا ‏ این آشنائی آخرم بیگانه از عالم کند 
در کعبه کویش دلا از راه نومیدی درآ گردرحریم‌حرهتشمحرومیت‌محرم‌کند 
مغمورغمر! دردس اپندخلق افزون‌شود ساقی سرخ‌بر گشاتادرد س‌ها کم کند 
ایغافل ازعشق بان کز خوردوخواب آسوده‌ثی حیوآن‌صفت‌هی بینمت عشفتم گر آدم کن 
زخم دل عشاق‌را خال لحد مرهم‌بود خا کش‌بس‌هردل که‌اوزخم‌ترامرهم کند 
ترشدلوجان‌ای‌صنم)هلی بعشقت کر دء‌است اوما نده‌است‌و ترلودین گر بت‌توئیآنهم کند 
1۹4۹ 
دید؛ هر که از هوس سوی توسیمتن بود ‏ غرقه بخون‌دل‌شود گرهمه چشم من بود 


۶۱۵ 


33 


39۰ 


2۷۳۰ 


آه که گیرده نفس راه گلو ۳ ث‌ در امسي که پامنش یار سر سجن دود 
۶۲۷۵ می‌بدهم کهبیخودی‌می‌نهلد کدچون منی خون‌خوردو آب توش پیش لب ودهن بود 
گربگشائیام کفن لاله حصفت زبعد هرد زآتش داغ غم دم سوخته در کمن بود 
مر 6 روز کار ۳ مانم ! گرزمردن است االی زأ اهر ۳ مانم ربستن بو د 
۷ 
جشم‌صاحندل نظر حون بررخ گل‌میکند از حمال کل قباس حا ل بلبل میکند 
هر کدراجون کوهکن لعلابتبرینهواست بار کوه عم بباد او تحمل میکند 
۶۸۰ عاشقی کر زهر عرویان‌دل بوصل | لوده کرد گرمنك باشد که عشق او تتزل میکند 
دردل باکان که از روی حنفا ا بیند است مدعی نا ۷ کی جو د را تعقل میکند 
رو آسمان بیپوده ازوی این تخیل میکند 
۷۱ 
7 ثٍِِ« ۱ ۱ ۳ ۰ ۳ مر 
کسیاز شا رخا جان‌مجنون کی چبر دارد مگرهم راد لیلی کهخاری‌در حگردارد 


جز بحال وی او اهلي نیارد 


5 رهر چم او مهرد در رغا اب چم من حجددر وزدم رده ۷ دل‌نبالی کایند نمردار ‌ 
۳ ت‌ 
و ۰ ۶ ۷ ۱ ۰4 ّ ۰ . 1 2 ۰ ۱ 
۶۸۵ در شمم در د ۳ ۳ جرا برعن نوی دا دد سك بادرات عانم افتای هن نبلر ۳ د‌ 
6 ۰ ۰ ۱ 
و 6 ۳۹ ٍِ_ ِ 
جر آس‌سند امای مارد در رالا سودی بدراجن< 
۷ 
جه4عیب ار <ون بکر بممجونمر ار آندیز کوی‌خود دلم<و مست از ین‌در ده تمیار بر و ی‌حود 
جوز از خود ژشا.م 8 1 ردان کرا هه رور آرد 3 3 دم ص 5 ۵ دص راحي ۵ آژلوی خود 
از آن رو اه : ۱ آ.زوی: 
۶۹۰ زان رو 9 حمراب زفدلم در آ-نن در درم ۷ هجشو س دذ ات د 2۰ د دوسات ا.روی‌خود 
فد از رش وله ازغیرت#می‌موزم آدچون کاکل هم آغوشت نمی عايم تن دمتر زموی خود 
رئوق تامه‌ات اهلي جو رد از جای هیتبزد رش هر غی که بال افمان شمی مد سوی‌دود 
۷۴ 
را وه لیلی که‌سردر که 4 ۵ ۳ هامون مبکند نظض دن #2 ۳۹ ر <ستجوی مجون میکند 


ت۳۹ 


گوش بر افسانه من خاق را دفع ملال ‏ این‌حکایتبا کههن‌دارحگر خون‌میکند 


۹ 


غر لیات ۲ 


زندهام من‌آزغم دل‌پس‌دلی کوبی‌غم است پارن اوزند گانی در حهان حون میکند ۲۵۵ 
خارخارم میدهی ازرشك‌زان‌دوزم که تو باتو بودن جان من درددل افزون‌میکند 
حال گفتن با تو اهای را ندارد فایده حالیا دردی زدل یکباره برون مپکند 
۷۳ 
خاله ره‌خواست‌سرم یار وجنان‌خواهدبود هرجهاوبرسرماخو است‌همان‌خواهدبود 
جان من‌رفتی‌و جون صورت‌بیجان برهت جشم من تا بقيامت نگران خواه‌بود 
مبروی‌سرومن‌ازدیده وجاني که مراست همجو آب‌ازییت ای‌سروروان‌خواهدبود ۳۰۰) 
من بشکرانه کم جان سر تبر هلال گرهالكمن از آن دست‌و کمان‌خواهه برد 
زخم تبرت طلب آن روز که من‌خالشوم - زاستخوانهایسفیدم که نان خواهدبود 
گر بدا تو روم تا ابه از خالك مرا لاله وار آتش دل شعله زنان خواهدبود 
کرچهخارم گل از خالادمدچون به‌رهت ‏ سرمن خال کف پای سگان خواهدبود 
قصه کوته کنو بردوست‌فنان جان"هلي ‏ حندگوئی که‌چنن‌است وجنان‌خواهد بود ٩۳۰۵‏ 
۷۵ 
بذات حق که مرا تا وجود خواهد بود سرم بای بتان در سجود خواهد بود 
توگر زمپر بشیمان شدی مر! باری همان محبت دیرین که بودخواهد بود 
جرا زدود دل من به تنگی می آبی جو آتشم زدی البه دود خواهد بود 
توحود بو که 2 زرد عاشفان تا کی زدست سیلی عشقت کبود خواهد بود 
زیان دپن ودلم ثیست غم که درره دوست مرآن زیان که شود عن سودخواهدبود 1۳۱۰ 
مباش دور زاهلي که‌مر کک نزدیك‌است وگر چه‌دیر بود دیر زود خواهد بود 
۷۹ 
جاردیوار جبان کزغصه دلبا خون کند ‏ نم کشیدازخون‌ما کس تکیهبرآن‌چونکند؟ 
سرفروبردر می ورندی که‌ازمکر جهان ‏ درزمین‌خواهی‌فرورفتن گرت‌قارون کند 
اله کم کن‌ایدل‌ازدردشو گر نالی‌چونی ‏ نالهئی‌باری که دردی از دلی‌بیرون کند 
آتشما گر بود درجان‌مجنون‌همچوشمع مرغ نتواند که منزل‌برسر مجنون کند ۳۱۵؟ 


2 ۳۹ دیوان اهلی شیر ازی 


ترلاخوبان کی کذعاشق بطعن‌وسرزنش بلکه گفتو گوی‌مردمشوقاوافزون کند 
اهلی | کسبرسعادت نیست‌غیراز صابری کیمیای صابری درویش را قارون کند 
۷۰۷ 
لیلی نبودش‌این نمكث شیر پن‌جن‌ریبا نشد خواه‌از عرب خو اهاز عجم چوز ار کر پیدا نشد 
ناوحشت مردم بود الفت نگرد آن‌بری دیوانه از پاران خود بی مصلحت‌تنبا نشد 
۰ هر کز نکر دی‌سرومن‌دره‌جاسی آهنگ رفس کن شوق آن با لاو فدصد بیقر ارازحا نشد 
می‌جستز بر دآمنم بت‌یأفت‌شیخ ازخرفهام زیسان کهمنر سوآشدمه_ کز کسی ر-وانشد 
اهای نها حیدل‌بود کوعیب‌این‌شیدا کند کز آرزوی آنبری دل‌نیست کوشیدا نشد 
۷۸ 
در لعل لیش حاشنی خنده ببینید دز آن حیات آنش سور نده به بینید 
نظاره کنید این طلعت او را تاصورت حال من درمانده بد پینید 
6۵ خونربزی جثم دیه‌اوا گر این است مشکل کمدر آفای کسي‌زنده بد بینید 
گر کل بشکست ازر خآ نو وب فیست گل جبست؟ شکست‌مهدتا بنده به ینید 
اشاه وشان دو لت<و بی گذران‌است بلره‌سوی‌درویش کپن ژنده به بینید 
اول‌نظر از خویش ببوشید جو اهلی وانگاه در و صورت فرخنده به بینید 
۷۹ 
بار از سر کو چومه بر آمد هر گوشه هزار وه بر آمد 
1۳۰ برخاست قیامتی که در صبح ماه شب جازده بر آمد 
سر‌مست به خانقه گذر کرد فرباد ز خانفه بر آمد 
متصودم ازاوهلاك خود بود مقمود بيك نگه بر آمد 
بعقون صفت بسوخت اهلی نایوشف او زحه بر آمد 
۷۹۰ 


از سایة شود هبر مد دل ۳1 رفیب زر ده شهه سک دا نداز پی‌سا »هر اسیدی که برکان‌خور ده‌شد 
۰.۳۳۵ ثر کوه دش ند چئر‌صاحب نار 8 دد ز تمل درآ سردمسنکنراخون در جگر اسر ده‌شد 


لین 


بوی بهار و جام می‌تنها مرا مفاس نکرد 
کم ودازخاق آن دهن شد باژ پیدا در سخن 
چون‌سوخت‌ول درجر او کو بشکفداز بوی وعل 
احهی که‌بود آزوزدلههچون‌چراغ افروخته 


تا تورا آرزوی همفسی بامن شد 
دز علاح‌دل ببمار که جونشمع‌بسوخت 
بسکه اندیشة خالت زدل‌من سر زد 
خلق‌رادوش کمان‌شد که‌ساخا نهبسوخت 
نیکیختان همه در گلشن معصود شد‌ند 


فیروزی بخت همه کس لعل نو بخشید 
چشم همه برراه تو بازاست وتو ازناز 
هرحند که دوری زنظر یاد وصالت 
بی داغ محت نتوان رفت رعالم 
جان ند خلقخوش ساق اس کده رز 
اهای رسی از عشق مجازی بحقیقت 


۷۳ 


نظاره بین که عاشق بیجاره میکند 
گرمن‌جگر کبل دماین نهاز من است 
حیران آن‌لبم که ما کشت وزنده کرد 
کوی توجنت است ولی مدعی به مکر 
آمد زقتل دمبدم آن غنچه لب به‌تنگ 
اهلي | گر جمال تو را گوید آفتان 


۱۱اب 


مس و ای و 6 


گر هم بسر مستی چومن‌هر زر که بودش‌خورده‌شد 
ثیرینی کفتار او حاوای آن‌گم کر ده‌شد 
فکرید گر کن ای‌سبا کانمنچه خود پم ده‌شد 
ناما ند دور ازشمم خوده‌سکینءچر دل‌مرده ند 


هرکچا همق بو من شین شد :)۳ 
سعي یار نمودیم ودوا کشتن شد 
آخراین تخم بلادردل هن خرمن شد 
بسکه دود ازچگر سوخته برروزن شد 


اهلی سوخته دل بود که در گلخن شد 


فرورهٌ ما بود که هر گز ندرحشید ۵و۳ 
هر گز نظری از دل مادور نگُردید 
خوش وقت کسی کرچمنمر کلی‌جید 
از بی ادپی های من مست تر بجید 
گر یار به تحقیق شناسی ده بنقلید .و۳ع 


بکچشم زدن رو ننماثی حو مه عید 


حان‌داده همچوصورت و نظاره میکند 
آن‌چشم مست بین که جگرپاره میکند 
کی عشوه چارة من بیچاره میکند 
شیطان صفت زجتم آواره میکند 
نمهید قتل خلق بیکباره میکند ۳۵۵) 
تشیه آفتان به سیاره میکند 


ت39 


۳۹۰ 


2۳۷۰ 


۶:۷۵ 


و ی رس سر رو و وت و و وت : 


۱ نت 


هر حند که گفتم عم دل سود ندارد 
منت زطبیبان نکشد خسته دلی کو 
ازمن که دذر کرد؟ که‌حون لالهبدامن 
انالٌ بلیل چه‌شکیید دل شیدا 
دل بیش # انداز کهاز بپر توعاشق 
حوشباش که بنده کهدرعشق خر بل ند 


اهلی کهجوپروا نهشدار عشق توس مست 


فکر وصلت کسش خیال مباد 
دز بریزاده م‌دمی نود 
گر ببوشی بجای می حونم 
هیچ پری جومن برسوائی 
در و بال است دایم اختر عفل 
فننه راه مرغم خاطر کس 
در <م سبل شکسته او 


عبر کن ای باغبان کاندوه پلیل بگذرد 
عشق‌شیر بن آزهاران خسروشیر بن به‌است 
گرچه دشوارست کارغم تو کل بر خدا 
دربیابان فنا مجنون سر گردان عشق 
اهلی ازجورش زبان بکشاتحملتابکی 


یخوش آنک کنر گل» .تیه کنه - آغری 


دیوان اهلی شرازی 


۳۴ 


۷۹2 


۷۹ 


رز 


مپسو رم و هیج اش من دود ندارد 
اندیثهً مرگ و غم بهیود ندارد 


تم س 
دافی زسرشك حگر آلود ندارد 
کشفشه سس نفمة داود ندارد 


حانر اجه‌وجودست که موحود ندارد 
0 ۶ ۰ 0 
اندرشه سلعتانی هحمود ندارد 


حزسوحتن از وصل تو مه‌مود ندارد 


کس در اندیثه محال مباد 


آدمی زاده را زوال مناد 


کی 
خون من هر گزت ماول مباد 
مست طفلان خورد سال مناد 
کوکپ عشق ر! وبال میاد 
دانه و دام و رلف و خال میاد 
کس‌جو اهلی‌شکسته‌حال‌مباد 


خواری بلل سر آید خوبی گل بگذرد 
حسن‌معنی‌جو کین حسنوتجمل بگذرد 
کارما شاید به اخلاس و توکل بگذرد 
گم‌نشدزان‌سان که کسرادرتخیل بگذرد 
جاره فر بادست حون کاراز تحمل بگذرد 


سس 


برق حسن‌تو که برلاله رخان آتش زد تاجه با خرمن مشتی خی وخاشال کند . 


آخر ای پادشه حسن نگوشی که کسی_ تا بکی داد زند حند به سر شاد کند 

چند افتیم سای همه‌جون نبست کسی که بدامان کرم جبره‌ما یبال کند 

تنگدل‌اهی از آ نگل‌جوشویغنجدصفت ‏ که هزار از تو بيك خنده فرحناله کند 
۷۸ 

آنکه لملش دم عیسی به کرامت دار عالمی کشت جه بروای قیامت دارد 

عشق راخاصیت این‌است که‌باهر که‌بود روز کار از همه دردش بساامت دارد 

داشت دعوی بقدت قامت طوپی کفلك ‏ تا ابد بر سر پایش بغرامت دارد 


عافت خاله شود در ره سروق به هوي هر که در سرهوس آن قد وقامت دار 


الي ازراهروان‌است‌درین خانه خالا. دوسه روزی بپوای تو افامت دارد 
۷۹۹ 
مرا تصور وصلت خیال باطل بود بجر تصور باطل د گرجه حاصل بود 
غم تو دردل من سد هزار عفده فکند احل کشود گره ورنه کارمشکل بود 
سم عشق ! گر پرده‌در شد آی عنچه و گل‌بجلوه گری‌هم دل‌تومایل بود 
مك نظر ررخت شد خر اب ناصح من طبیب درد من ازحال‌حویش غافل بود 
نگار بل جان بود ومدعی نشناخت سجودقبله جان کرد هر که مقبل بود 
بسوخت روز سياهم کجا شد آن شبا . . که شمم روی‌تومارا چراغ‌حفل بود 
رسید درد تو اهلی زعشق او جائی ‏ . کدباوجودتومجنون‌حریف عاقل بود 
۳۲۰ 


مهدو هفته اگر رفت عمر ساقي باد . !گر ستاره نماند آفتاب باقی باد 
خوش‌است دولت وسلت گر اتفاق افند ‏ مرا سعادت این دولت اتفاقی باد 
به خا کبای تو مردن مذاق زاهدنیست که خالك برسراین زهد وبی‌مذافی باد 
جوحان بر بد دل‌ازمن‌بیاد آن‌س کوی به سا کنان ببشت درت ملاقی باد 
گر آب خضر نشدروزی نو ای اهلی .شراب خاد نسیبت ‏ زدست ساقی باد 


«(۸۰ 


2۸۰ 


1۳۹۰ 


۳۹۵ 


-۱4 ۲ دیوان اهلی شرازی 


3 33/ 


39 


323 


33 


۷۱ 
نصیب ما ز ازل درد و داغ وهجران‌شد .. نصیبه ازل است این ملول نتوان شد 
شکستگان محبت ره عدم رفنند . دل شکست ماهم یکی از ایشان شد 
چوغنچه جامٌ جانم درید و دلفادم که دست خاری ایام از گریبانشد 
کچاست ساقی مجلس که درخمار ستم دلم زتشنه لبی سیراز آب حیوان شد 
بجان خیالرخت‌خانساخت وه‌چه کنم کهدره‌لی جومم! آفتان مهمان شد 
محبتی که مرا غایبانه بود به تو کنون که باتونشم هزار جندان شد 
دلیکه نده‌چوشمم ازجراغ‌وصلت کشت زپای تا بسر از فرق نا قدم جان شد 
زیخت تیرخود مشکلی که اهلی داشت بنور دولت آن آفتان آسان شد 

۷ 


هر گزاز کوی توکس دور بشمشیر نشد ‏ هرگ از دیدن دیدار توکس سپرنشد 


گام بر سره باغ طریش باد حرام هرکه در داه وفا برسشمشر نشد 
مید نخجير گه عثق بهامی نرسید تا به چايك صفتی در دهن شرنشد 
دستساقی بکرم درهمه وقت است‌بلند هر گز از دور فاك دست کرم زیر نشد 
زود رفت از برما یار ودل اهلی زار سوخت از دوری او گرچه بسی‌دیرنشد 
رو 
عیسی دم من‌کز نفسش جان بتن‌آید گر مرده حدیتش شنود درسخن آید 
مائیم وسجودی ونیازی بران بت جز مجده دیدار جه ازبرهمن‌آید 
حون لاله ز دافت کفنم گر بگشایند ‏ برون کف خاك سیهم ازکفن‌آید 
امردم اگر از سم دوست بنالم گر محنت عالم هیه برجان من آید 
هردلکه‌سفر کردجواهای‌پسوی‌دوست ببیار غریب است اگر باوطن‌آید 
رف 
زنده میسازد لب او خلق و مارا مبکشد وای برجان کسی کورا مسیحامیکشد 
کاش‌بوسف‌درمیان‌ناید که آ ندست ونر نج دیگران رامیبرد دست و زلیخامبکش 


عرلیات ۲۱۵ 


يك تفس ازمید دلپا چشر‌او آسود‌ئیست غمزه مرغ دلم یا میزند یامیکند 
زینهار ای پارسا یرون میاکان‌ترژد مست میکشد اهل صلاح وسخت‌رسوامیکشد 
هر که بزم مطرب‌ساقی نبدبی‌روی‌دوست درد مندان محبت را بفوغامیکشد ,۲)؛ 
بیش آن شمشاد قد گر کشته گرددعالمی بر اجل تهمت منه کان قد رعنامیکند 
لاله بر خاك رهش اهلی نشانی میدهد _یعلی آن گلچپره خلق‌ازدا غسودامیکند 

۷۳۵ 
آمدآن عبسی‌تفس کزعشوه وناژم کشد ‏ زند‌ام سازد به مپر و ازحفا بازم کشد 
روزوصل آمد ولی ترسم که درروزجنن طالع اساز گار و بخت ناسازم کشد 
گو:بدارمبر_کش وبر بسترهجر) مکش کشتنی گر گشتهاباری‌سرافرازم کشد 6( 
مادردهرم چه می‌بر ورد عمری در کنار؛ کانچنی‌درخالوخون | نت لدطنازم کشد 
همچو اهلی‌دارم‌از رازغمش گنجی نهان ‏ گر کشدعنق آخرازافشای‌اینرازم کته 

۷۳۹ 
خوشآنکه دل زغم هجر بر کناری‌بود ‏ زیمن وصل تو فرخنده روز گاری بود 
هزار زخ اگر مرسید خوش بودم کهرهم دلمازوصل چون تویاری بود 
توآن گلی که فاك با وجود یوسف‌هم ‏ به نوبپار نواش چشم انتظاری بود 46۳۰ 
دلم زهجر تو شدهمچو غنچه پژمرده ‏ خون آنکه همچونسیمت بمن گذاری‌بود 
تنم بباد فناشد ولی خوشکاخر زداه ماو تو برخاست گر غباری‌بود 
کس این زمان نشماردبپیج اهلي را خوش آنکه پیش سگان‌تو درشماری‌بود 

۷۳۷ 
ساقی ز زهر جشم بمن قپر میکند . . تریاگ باده در دهنم زهر میکند 
خورشیدمن‌جهانال‌است| گرچهماه .. خودرا بحمن شهر صدشهر میکند و64۳ 
ما دل بریده آیم رییو ند روز کار کاین نوعروس ؛ ماك بقا مپر میکند 
بر کشنگان عشق ندارد تفاوتی گریار می نوازد و گر قبر میکند 
اهلی یام دشمن اگر شد روا بود زان رو که دوستی طمع ازدهر میکند 


هِ«« 


333. 


۰:0۰ 


«۰٩۵ 


و دیوان اهلی شرازی 


رس 


۷۳۸ 


جوش سودای عم دل بایم از جا میبرد 
هر که‌عاشق گشت همچون‌ذره از بسنی برست 
بسکه‌سیگردمچومجنون‌دور از آ نج بك غزال 
گرجه خعطوخالوز لفشهر یکیغار تگرپست 
حان که‌باز آرد زدست غمزه‌اش کانشاهباز 


کشته‌شداهلیزعشق وداش اینجا کی نداد 


ساقی آن شربت کرم‌فرما که سوداعیبرد 
کار او را آفتان عسق بالامسرد 
سبل اشگکازخانه رخت من بصحر آمسرد 
دل زدست عاشقان آن چثم شبل(میبرد 
مرباید دل زدست حلق و دریامیبرد 


باشهیدان رخت خون آ لوده اینجامیبرد 


۷۹ 


عانشق آشفته دل از طعنه خامی نشود 
می خورو سبحه وسجاده صد باره ببل 
پیش مر غدل ما کعبه و بتخا نه‌یکیست 
صف ملامت زبتان بینم و اپنطایفه را 
سوحت‌بروانه وشمم ازرخاویادنکر 


دامن باك اکس آلوده بحامی نشود 
مغ ریرك زبی دانه بدامی شود 
طایر سدره مقیم لب بامی نشود 
کم به پینم که ما ذوق سلامی‌نشود 
هیچکس سوخنه در آتش خامی نشود 


عشق ازخراجگی و بندگی آزادبود ورنه محمود گرفتار غلامی‌نشود 

هر کد رفتار بناندیدحواهلی‌عجست که سرش‌حالد ره کبک حرامی‌نشود 
۷۳۰ 

هیچ لب نشنه بد میخا نه سری‌بر‌نکند گن لبی از کرم پر مفان تر نکند 

توسن نازمکن زین بی گلگشت‌جمن تاصا خا ره ازدست توبرسر نکند 

نکند نر کس‌خونخوار توساغر گبری تا کسی‌خون دلاز دیده بساغر نکند 


وعدء کام مکن از دهن خویش بکس 
ملکت عشق کلیدش بکف فیر‌هادست 
هچر ووصل‌وعم وشادی‌همه ازدوستخو #ست 
اهفي ازساقی دوران طمع صاف‌مکن 


کاین‌ستن بکسرمو کس‌زتوباور نکنه 
خسرو این ملك بشمشر مسخر نکند 
عاشق آن به کهبخود هیچ مقرز نکند 
تادل صافیت از درد مکدز نکند 


۷۱ 


شدسگش یار رقیب وجور با خود میکند 


بابدان هر کو نکوئی میکند بدمیکند 


غزلیات -۲۱۷- 


سرومن درباغ و نگفاید در من بافبان _بافبانهم نازبرمن ذان‌سبی قدمیکند 440۰ 
زلف چون زنجیر او بازم مقید میکند 
ماچه سكث باشیماوخودلطف بیحد میکند 
گر قبولت میکند اهلي و گر ردمیکند 


۷۳ 


در پیابان عدم سر میمهم دیوانه وار 
می‌زدن کی‌از سفال[ سک کوحد ماست 
سربنه بر آستان او بامید قبول 


گرحه آزعشق بتان صبرودل وهوشم شد باز عاشق شدم آن حمله فر آموشم شل 


هیچ سروی نگرفتم به بر از یاد قدش که نه در خون دل آغشنه در آغوشم شد 465۵ 
چاله دامان قبا برزده ازمن جو گذشت جاکها در دل از آن سرو قبا پوش شد 
دوش ساقی بیکی‌جرعه که درکارم کرد سبحه رفت‌از کفوسجاده هم ازدوشم شد 
اهلی ازتلخی‌هجران‌نکنی ثاله که‌چرخ نیشزد هر که از او آرزوی نوشم شد 
۷۳۳ 
هرشمع جمالی که بر افروخته باشد پروانةٌ او جان من سوخته باشد 
چش ازتو کهیوشدمگر آننل>‌چونزاد از مادر ایام نظر دوخته باشد 4۷۰) 
خواهد به نثار قدمت دید من ریت لعلی که بخون حگر انده خته باشد 
میخاناٌ ما کم فیض است کز آنجا . صدتیره درون شمم دل افروخته باشد 
در مپر و وفا حاجت آموختنش نبست اهلی که وفا از ازل آموخته باش 
روف 
گنجی است‌عشق کزوی‌صدجان»لاك کردد ‏ صددل خر آن گرددصد سینه جالد گردد 
صافي دلان کدورت بردل ز کس ندارند باشد که مدعي را آیینه با کثه گردد ۷0 


هر کسکه دیده‌باشدچون عمق‌رستخیزی از فتن قيامت کی هولناک گردد 

درکوی‌آن بریوش صدسرببر گ کاهي دیوانه‌است کانجاپی‌ترس وبا گردد 

پیش‌سگانش‌افکن اهلی دلت که از وی فیضی‌رسد بغبری به زانکه خا کث گردد 
۷۷۹ 

صید یوسف صورتان دل از ره معنی کند ‏ کر لبیمعنی جسك‌باشد که‌این‌دعویکند 


س۱۸ ۲ 


۱ 


دیو ان املی شراری 


ینت تست یت حیت ها ی وس اسان ی و وی بو و و او ای 


۸۰ آنچه بیند دیده مجنون نبیند چم فیر گر چه چثم طالمی نار لبلی کند 
فیض‌جا نبخشی بهفل و نکته‌دانی کی‌بود؟ ‏ کی فسون سحر کار معجز عیسی کند 
با جنن شکل وشمایل گر در آید ازدرم دورخ بیت‌الحزن راجنت اعلي کند 
دممزن‌اهلی که عشق آن خاموشان بود ‏ نیست عاشق آنکه‌اوازدوست واویلا کند 


33 


2۹۰ 


3 


"5.۰ 


مفاطهٌ تو حلو از ای سر بود 
باسایه همرهی نکنم شب بکوی تو 
گرسیل‌خون زدیده‌فنا نیم دورنیست 
ذوقیاس تکشته گشتن عاشق زبپر تو 
از تعل آرزو دطبی ۳1 نمپدهی 
هرجند عاشقان گله ازدلیران کنند 
گرشمم راهعر غوسحرشد چراغ‌گل 
اهلی جو بند؛ٌ نگبی شد بيك نظ 


افتنةٌ چشم تو چه تدبر توان کرد 
باز آی ونگهدار دلم‌ر! که زهجرت 
برمصحف رخسارتو ریحان خط سب 
گرحک‌بکشتن کنی‌ام چاره‌هلاكاست 
این قصه محال است که افسانه و افسون 
مارا پخرار ثر دعا هی یکف نیست 
اهلی ز فر اق نو بجان باز نماند 


بغررخون چگر دل شراب ناب نخورد 
زسکه بود دل من بحون او تشنه 


به خند نمکیم چگر خورد لب تو 


طاووس راحه حاحت مشاطه گر بود 


صاحب نظر زسایه خود برحدر بود 


مارا که ازتوآ نهمه‌خون درجگر بود 


ور حان دهد ببای توذوقی د گر بود 
سنگی بزن که ازتو مرا این‌تعر بود 


مارا شکایت از دل خود بیشتر بود 


۳ را جراغ راه ز اه سحر بود 


او را بخر که فيمت‌آويك نظر بود 


خوابم نه جنان است که تعیبر توان کرد 
مجنون‌نه چنا ندد که بزنجی توان کرد 


آن‌سحر نپرداخت که تضير توان کرد 
حکم تو آن‌است که تغیر توان کرد 
هر گزپری‌بی‌همچوتونسخی توان کرد 
کی‌مر غ هوس‌سید بدین تبرتوان کرد 


آنروز کزین مرحله شگر نوان کرد 
بنلخی‌دل من هیچکس شراب نخورد 


مرا بتیع‌نوتا حون نریخت آب نورد 


بدین نمثمه من.هیچکس کیاب نخورد 


غزلیان ۲۱۵ 


خو شادلی که گرافتاد درجهان طوفان . شراب خورد و غم عالم خراب نخورد 


جز از سفال سك آستان او اهلی__. بکام دل دم آبی بپیج باب نحوزد 
۷۳۹ 
گرمی‌کوثر بدان‌لبپای خندان داده‌اند جرعهٌ دردی بما هم درد مندان داده‌اند 
آنهماخوبی کهیوسف داشت‌درمصرحمال از ملاحت دلبر مارا دو چندان داده‌اند 
شاخ گل میافتدازرئكسپی قدان بخا ک کاینهمه شوخی باین بالابلندان داده‌اند 
بیش آن‌مز گان ساحررسامر یکوسالهاست ‏ بازی‌صد سامری آن چشم بندان داده‌اند 
آب چشم و آتش آهم نگیرد درداش چون کنمکاو رادل‌سختی‌چوسندان‌دادان 
ازغ‌هجر آن بمر‌دن‌رست‌جان وخرماست جون کسي کاوراحلاص از بندوز ندان‌دادهانه 
رفتاهلی از جپان‌جو نشمم خندان لب برون ‏ جان‌بجا نان‌عاشتان‌سمستو خندان‌دادهاند 
۷۰ 
بیخود شده بودم جو سخن یار بمن کرد کوواقف حالی؛ که‌پرسم چه‌سخن کرد 
دزدید نهانم دل و نگذاشت بفریاد فریادکه دزدیده کسي غارت من‌کرد 
هرخون که‌بخالك ازجگرسوختهاریخت بر بوی تواش باد صبا مك ختن کرد 
جون داغ توام موخت شهیدان غم عشق خواهنهز خا کستر من عطر کین کرد 
ازدوستیام سوخت دل خویش بصد داغ بیگانه نکرد نچه دل خویش بمن کرد 
اهلی صفت قد تو چون زهره ندارد مقصود توئی گر صفت سرو جمن کرد 
۷۳۱ 
میرس یوسف من کر تو گلرخان جونند جو گل‌بریده کفازرشاك‌وغرقهدرخونند 
فتاده سلسلةٌ مو ببای مپرویان کنایتی است که بپر تو جمله مجنونند 
از آن حساب_ تبرسند از شیدانت که‌گرحساب کنند از حساب بیرون 
بهانه جام شراب است ورنه سرمستان خراب نر گس ساقی و لمل میگونند 
غمن مبن دل شاد عاشفان اهلی کهمحض‌دل‌خوش‌اندآ نزمانکسفزونند 


32 


(5 


2۱۵ 


1۰ 


۶۲ 


«۰۳۰ 


22:۳۵ 


«02۰ 


5 دیوان اهلی شیر ازی 


۷۴۳ 
کی شود سرومن آ گه زدل‌افکاری جند تا جوگل درته بانشکندش خاری چند 
حون گل‌از برده‌برونا ی‌ومسنلالاصفت خانه آتش رده سوخته راری حند 
ایکه با همنفسان روز وشبی میخواره نفسی‌نیز بر آور به جگر خواری جند 
روز وشقصد رقیبان تو آزار دل است بجز این هیچ نداننددل آزاری چند 
یار آن باش که باری ز دلی بردارد نه کسی کو بدل ریش نید باری جند 
اهلی‌از دوست طلب‌کام نه ازاهل ورع مطلب فیش دل از صورت دیواری جند 
۷۴۴ 
مست رفتی وزشوقت جگرم جالك پماند دل بخون غرقه از آن رویعر قنالبما ند 
همه از مپرتو چون ذره بر افلالد شدند دل بی طالع ما بود که در خالك بماند 
رور مردن نشدی نحل سر تابوتم دردلم حسرت آن فامت حالاك پما ند 
مردن از زهر جفابت بدلم تلخ نبود تلخی آن بودکه درحسرت تریال بماند 
اهلی آن گل شد ومارا یرفیبان‌بگذاشت زان گاستان‌به‌حبییان‌خی وخاثثابماند 
۷۴۴ 
عاشثان ره سر گنج الپی دارند بجزازبخت د گرهرجه‌توخواهی‌دارند 
پیشر ندان به ادب‌باش که‌این‌سرمستان صورت بند کی و سرت شاعی دارند 
عیب عاشق مکن از نامه سیاهی ايشیخ ‏ بت‌پرستان چه غم از نامه‌سیاهی دارند 
آشایان محبت که پنگان غمند ‏ کی ز طوفان فنا فکر تباهی دارند 
لمل جانبخش توعاشق کشد وزنده کند ‏ زنده ومرده براین حال گواهی دارند 
باوجود چوتوخورشید رخی کج‌نظران چثم برحسن‌زخ یوسف جاهی دارند 
رنك چون کاه تو اهلی نبود رو زردی ‏ عاشقانآب رخ از چهرة کاهی دارند 
۷۵ 
وه کهاین شب ین‌غزالان بازی‌ما میدهند ‏ هر کرا کردندمجنون‌س بمحرا میدهند 
حبرتی‌دارم که این دئیاپرستان ازجه رو با وحود روی خوبان دل بدنیا میدهند 


اه هر و مج و وت وه ی تست بت 


۲۲۱ 


شربت کوثر بنقد امروز ساقی میدهد بی‌نسیبان جان برای عيش فردا میدهند 


گر بنقد جان دلانوشی‌دهندت ذان‌دولب . فرصتی‌زین‌به جه باشد میسثان‌تا میدهند 


عذوء شیر ینلبان اهلی مخر کاین‌ساقبان ‏ زهرپنپان‌است هرجامی که پیدا میدهند 


گرچهبرفرهادشیر ینجوربی‌انداژه کرد يك‌سخن گفت ازلب‌شرین که‌جاش‌نازه‌کرد 
عقل] گرجه بررخت‌دروازة چشم ببست فتنه‌درماك‌دل ] خررخنه زین‌دروازه کرد 
تاتو بدا کشتی‌ایمه نام شیرین گت گم گرچه حسن‌روی اوع بر از آوازه کرد 


بستهً خط تو دل زان شدکه استاد ازل رشن حجان نسخه حسن تراشرازه کرد 


کار عشقت ای پری اندازة اهلی نبود. لاجرم دیوانهشد چونکاربیانداژه کرد 


تتوان براقی سخن از توبه عیان کرد 
آن دل که یرزید سقال سگ کوئی 
المبة له که صبا خاک ره دوست 
پیرانه سرم مست جوانی که به عشقش 
بسیار بنومبدیو حسرت دل من سوحت 
مستان محبت می عشق تو نفتند 


سر دهت کس بیفین راه تبردست 


چون لاله جهانی بغمت فرقه بخوننه 
عشاق ترا در خط فرمان نکشد عقل 
حون سلسلةً عشق سراسر همه قبدست 
برخاک شپیدان گذر ای‌سرو بعزن 
تابت قدمانر | منگر در ره خود سرل 
ای‌من‌سگ آن فوم که از آهوی‌جشمت 


پیش محك تجربه قلبی نتوان کرد 
ازجرعهةٌ خود جام جمش پیرمفان کرد 
دردیده من کوری چشم د گران کرد 
صد پار شدم بر ود گر بار جوان کرد 
و آخرز کرم‌هرجهدل خواست‌جنانکره 
بدمست راك حوصله‌جون‌شیشه‌عیان کرد 
اهلی بکمان همسخنی جند بیان کرد 


بکبار نگ‌کن که اسران تو چوننه 
کاینطایفه از دايرءٌ عقل برونند 
آزاده دل آن قوم که در قید حنونند 
کزخا ک‌رهت کمتروازعرش فزوننه 
کاین طایفه در خیمه افلاک سئونند 
چون نافه دهان دوخته باداغ جنونند 


وه ود و طسسن. 


3.13 


100۵۰ 


2550 


10. 


-۲۲۲- دیوان اهلی شرازی 


بی صبری اهلی _نبود عیب_(شوثت . مستان محبت همه بی عبر و سگونند 
۷۹ 
سرو من تاچومه از خانه زین گشت بلئد ‏ آفتابی دگر از روی زمین گشت بلند 
۵ _برحذرباش‌دلازان بت خونخواره که‌باز ‏ رنگش|فروخت‌می‌وجن‌جبن گشت بلند 
عاشق آنست‌که پروا نکند:بد نامی در جهان نام زلیخا بیمین گشت بلند 
منم آن صیدکه تا جشم فکندم به بتان هرطرف دستتو کمانیز کمین گشت بلد 
اهلی از دارفنا سرنکشی حون منصوز که مقاء همه درعشق ازین کشت بلند 
۱۷۵۰ 
خوبان که فرق تاقدم از حان سرشته‌اند مردم کشند ا گر جه بصورت فرشته‌اند 
14 در کوی کارخان بی‌خواری کشان عشق يك گل زمی نماند که خاری نکشتهاند 
زخم بتی است هرس مویم که برتن‌است _ بی زخم خویش یخس مویم نهشته‌اند 
از تیغ نو خطان سرما را گریز نپست کاین حرف از ازل بسر ما نوشتهاند 
اهلی_قبای ‏ عافیتت کارزو ‏ یود چون پوشی‌این قبا که هنوزش نرشته‌اند 
۷۱ 
گرکا کلی بتان بس خود رها کنند صاحبدلان تفرج صنم خدا کنند 
۵ پر دل منه بوعدء خوبان‌که‌این گروه از صد هزار وعده یکی را وفا کنند 
آن به که‌ییش‌دوست نگویند حال من ترسم حکایتم بشکایت ادا کند 
زان زنده‌است‌شم که میردییای دوست ‏ گرس کش کند سرش‌ازتن جدا کنند 
حاجت یکعبه رفتن و حح قبول نیست گر حاجت شکمته دلی را رواکننه 
من آن کنم که دوست پسندد نه دشمنان خواهی‌کنند غیبت و خواهی تا کنند 
۸۰ اهلی صبور باش‌درین کورهٌ کداز . مس پاره وجود ترا کیمیا کنند 
۷ 
صبوری از نغمت ایشوخ بیوفا تاچند وتو گید سید شقن ما نا حند 
تو بیوفا جو بشیمان نمی‌شوی از جور گر وفا نکنی با کسی حنا تا حند 


غرلیات 


بلای هجر توما رابکشت وچون‌نکشه 
امد مرهم راحت جونیست از وصلت 
به دوز گل همه‌الی زعیش در جوشند 


خوبان | گرجه در بی دلهای حستها ند 
یارب ژسنگ حادثه شان در پناه دار 
دریأجه اذکنند سس زلف کاین کمند 
باکان بخون خویشتن آلودها ند دست 


اهلی کی رشمع دمد دود اه نیز 


و 


روزی که قدسیان گل آدم سرشتها ند 
ازرئك آ نکه‌باهمه کس‌جلوه میکنی 
حورو پری بخوأب نه‌بیند فرشته هم 
هر گو ندیدها+نمکن صورتی جوتو 
کس نیست‌درجهان که‌ندارددلخوشی 


۷۵۵ 


مرا بکوی تو شوق از در تیاز آورد 
چولاله داغبخود سوختم ز کورة عشق 
غرور حسن مه وسر ونار بشکستی 
خیال قبلهٌ روی تو آسمان چون بست 
نیازمند توام از درم حه میرآنی 
لطیفه د گرست این نه حسن ایحواجه 
نست زخم دل ازبپر دلخوشی اهلی 


و کت 


تحمل سم وطاقت بلانا جند 
دل از جراحت هجو تو مبتلا تاچند 
غبار خاطر اهل دل از صبا تا جند 
تو هبچو بلبل محروم پینوا تاجند 


بندی به بای مرغ دل کس ها ند 
سنگین دلان‌ا گرچه دل ما شکسته‌اند 
هرتاده یی زرشته حانی اسستها ند 
در حشمه حبات ابد دست شسته‌اند 


خوبان هم از کمند محبت نرستهاند 


جان مرا و مپر تو باهم سرشته‌اند 
در خون یکد گرهمه عالم سرشته‌اند 
این حاشنی که با گل آدم سرشتها ند 
آری‌بدین نماث گل کس کم سرفتهان 
اهلی‌دل من‌است که باعم سرشْنّه| ند 


بیا که شوق تو ما را زکعبه باز آورد 
مرا غ‌تو درین کوره گداز آورد 
شکست هر که به پیش‌تو کبروناز آورد 
فرشته را ببوای تو در نماز آورد 
بخود نیامدم اینجا مرا نیاز آورد 
که روی خاطر محمود در ایاز آورد 


زروی غیر. دردل ببم فراز آورد 


«۸٩ 


39 


3-۳ 


هُ_«:< 


سه۲1- دیوان اهلی شبر ازی 


۷۹ 


2۵ 


5۹۰ 


۹ 


1۰ 


سروقدان که دل ازعاشق محتاح برند 
گلرخا نی که‌بر ندازدل ما صبر وقرار 
صبروهوشودل‌ودین رفت‌همین‌حالی ما ند 
دیده کزهجر کمانبروی‌خود کشت‌سیه 
مرد منصوبه‌شطر نج جهان اهلي نیست 


یوسف از جاه بر آرند و پمعراج پر ند 
جان بی‌سبر مرا همره خودکاج برند 
که بيك عشوءٌ مستانه بتاراج برند 
کی بود کز ی تیرش سوی‌آماج بر ند 
کاین حریهان دغل دست لبلاح بر ند 


۸5۷۲ 


نمی‌خوبان کردم زخاطر که بارخاطر ند 
از فریب مردم جشم بتان ایمن مباش 
جز سر تسلیم درپای بتان نتوان نهاد 
سبر بی‌شر ین لبان‌تلح‌است‌اماچاره نیست 
پیش ما نادیده زاهد وصف حررعن‌مکن 
اهلی‌ازهجر پری روبان نشاید ناله کرد 


تاز خودغایب‌شدم دیدم که در دل‌حاضر ند 
کاین‌سیه‌دل مردمأن‌هم کافروهم ساحر ند 
حون بکشتن سا کم‌ویرزنده کردن‌قادرند 
دردمندان پلاخواهی تخواهی صابر ند 
گرچه پنهانند ازچشم تو برما ظاهرند 
هر کجا هستند برحال دل ما ناظرند 


۷2۸ 


بکوی دوست کهازما بیام خواهد برد؟ 
چنین که نامونشانمیزندگی محو است 
بسوختم زخموشی و عافبت دانم 
دلاء زرشته حان دام دل منه که همای 
هزارکس‌چو گل‌استادءتقدجان بر کف 
خرام او نگر ای باغبان و در بگفا 
زفیش روح قدس بکر خاطر اهلی 


سلام ماکه بدارالملاء خواهد برد؟ 
جوبی نشان‌شومازمن کهنام خواهدبرد؛ 
که دود دل علم من پیام خواهدبرد 
بدام کس نفند پلکه دام خواهدبرد 
صباً بحضرت اه تا کدام خواهدبرد 
که‌آن سروسپی زین خرام خواهدبرد 
دل از فرشته بحسن کلام خواهدبرد 


۷2۹ 


جائی که فلك‌پیش بان پشت دوتا کرد 
منت چه نبد بخت | گر پار فدح داد 
مادرعجب‌از طالم خويشیم که آن شوخ 


محراب نشن شت بدیوار حر! کرد 
برتشنه لبان دحم نه او کرد خدا کرد 


ع- 


غرلیات س۲۵ ۲ 


در عمر وف تست ولی بار جح امد عمری د گرمداد حه بر وغده وفا کرد ۶:6۵ 
اهلی سک پیری اس ت که سرمایهپیری دز بای جوآنان شایوش دا کرد 


۷۰ 


به مپر او اثرم ج دریغ ودرد نما ند 
گذشترقص کنان‌جان جوکردبادازخود 
نماند ار می وصل تو سرحروئی من 
برفت گرمی بازار هستیام برباد 
زبود در صف عشاق از آن زلیخا گوی 
بباد چشم و لبش مست شد چنان اهلی 


در جان‌ودل بيك‌نگه آن شوخ‌راه کرد 
ای شاه حسن دردل ویران زعشق‌نست 
من‌بی‌تو چون‌زنم دم خوش؟کاتش غمت 
جای فرشته نیست چه حای بری وشان 
چند از خیال خط تو مشق جنون کنم 
کافر دلم بعشق دو رنارت ایصنم 
منت ز آفتاب نبرد از فرشته هم 


اد رفت غبارم حنانکه گردنماند 
که نزداوچوحریغان هرزه گرد نماند 
که در حمار عمم عیر روی زردنماند 
جنانکه دردل من عبر آه سرد نما ند 
که در محبت یوسف زهیچ مردنما ند 


کمجو ن‌فر شبهدروذوق خواب,خوردنما ند 


آنموخ هرچه کرد هم ازيك‌نگاه کرد 
گنجی که صدهزار گدا پادشاه کرد 
در سینه هر نفس که زدم دود آه کرد 
در خلوت دلم که غمت‌تکیه گاه کرد 
سودا بین که نامه عمرم سیاه کرد 
بکر نك کنر گشت وخدا را گواه کرد 
اهلي که سایه سگ این دزپناه کرد 


۹۳۰ 


3 


وف 
رح نو داغ کین نازه از مل(حت کرد ملاحت تو مرا تازه صد حراحت کرد 3213 
طریقز نده دلان درغم تو بیداری است ‏ کسیکه مررددرین‌راه‌خوان‌راحت کرد 


ر حبرت رس حون تو لال شد بلیل 
ندید به ز دهان تو حشمه نوشی 


حدیث اهلی‌از آن‌نیست خالی آزنمکی 


رخ تواش خجل از مایت صباحت کرد 
| گرجه پیش گل‌اظپارصدفصاحت کرد 
خض ر کهروی زمن‌سر بسرسیاحت کرد 
که از لبان تو دریوزه ملاحت کرد 


۰۱:۵ 


2:۰ 


3 


۰۰ 


39 


جا ۲ مب دیو آن هلی شیر ازی 


سح وت سوت ود یت وس 


۷ 

سبز لیلی وش من آنکه مرا مجنون کرد 
تا نشاط عم او در دل من جای گرفت 
چشموابروی‌خوشش گر جهدلم‌موختمیرس 
گنج عشق است دلم از غم آن دانه خال 


ای رقیب‌اینیمه نخوت چه‌فروشی که بتو 


نمك او جگر ریش مرا پر خون کرد 
عم عالم همه از حاط من برون کرد 
آنچه باجان من آنلمللب میگون کرد 
این‌جه گنجیست که دوری‌جومر اقارون کرد 
گوشه جشم علی رغم من محزون کرد 
نا مسلمان بود ارقبله مه گردون کرد 
دیدء اهلي دلسوخته را حبحون کرد 


هر که دید آن صم آراسته همجون:ت‌چین 
کشنی‌می‌مده‌ای‌همنفس ازدست که دوست 


راش 
دی که آن کان نمكث‌خنده بر این‌مجنون کرد من چه گویم کهچهبا این جگر پر خون کرد 
غرق‌خون گشتهامازدیدن آن مر‌دم چشم چکری ۶ دم‌غرقه‌درین جبحون کرد 


تا صبا يك گره از سنبل زلفش بگفاد 

عاشقان‌مست غمراز آن می گلگون گشنند 

بخت آواره مرا در طلب گوهر وصل 

گنج زير زمن دارم از ین سیم سرثك کیمیای نظر دوست مرا قارون کرد 

اهلي از سروقدان سبزه صفت خرم بود . آخرش سوخته برق ستم گردون کرد 
۷13 


هر بموئی گرهی از دل‌ما بیرون کرد 
هرحه باخسته‌دلان کردلب‌میگون کرد 


در بیابان فنا همسفر مجنون کرد 


ءاشفان گردم گرم از دل غمنالك زنند 
باشدای گل کهببرقی کرم‌ازمکمن غیب 
ازره فمزد گان سنگ ملامت بر گر 
عاشقانی که نشوینه بخونابه نظ 
دردمندان قدم اول بسر خویش نبند 
سگ عیبی نفسانیم که اين گرم روان 
زاهدانی که محبت نشناسند که حیست 


گلرخان‌غنچه‌صفت‌جامه‌بتن چالك زنند 
آتش تفرقه‌ئی در خس و خاشالك زنند 
ناشپیدان نو حون سره سر ازحاك زر نند 
شرمشان باد که لاف از نظر بالك زنند 
وانگهی دست بر آن حلفه فتراك زنند 
گرجه خا کند قدم برسر افللال ز نند 
عیب باشد که دم ازدانش و ادراك زنند 


سر هکس ننود گوی بمیدان بتان 


۲۲۲۷ 


اهلی‌اين گوی مگرمردم حالاك زنند 


۷۳۹ 


پیش‌آعبار آن‌بر پر خ نادوستل شانه کرد 
نی دم کشس است 


ناعمن ز گوشه گر > ی ی کمجه مجنون که ند دهد 
کعة حانبا دل 


من ار حمفای سید بو د 


۹ ج | گریاپد؟ دسی‌هعموز گرد خانهاش 


بش‌ار آریناهلی <ده ی مه » لاه * م2 مشود نمود 


هر دوعالم را بریشان بردل دپو انه کرد 


باثپیدان‌هرجه کرد آن گسی‌ستانه کرد 
آهوی آن‌جثشم بازم درجپان افساند کرد 
بت بر بر ی‌های‌من‌این کعبدرابتخا نه کرو 
گنجعشق او هر ار ان‌جا ندرا ود رانه کرد 


بابری کرد آشنائی وزخرد بیکا ه کر د 


فگ‌ 


392 


۷۷ 


ایمرغ آزاد ازقهس‌پر بردل افکاران‌مشند ‏ شکرانه کزغ‌فارء 


هر گز بباینزین‌جمن‌خاری‌نرفت‌ازدست:, 


در سحده روی تو بت حن حین ما کشد 


اندیشه ک ن‌اد دردوعم عم شادی مکن‌پرد ورما 
ٍِ واندسوزان‌اره ۰ حندیان نو جولشمع از جغا 
تارفن کزویدنت گر و جوا 


برما گر فتاران‌مخند 


ری 


آی نو گل خندان‌من بر زخمغمخوران مخنه ۰۷۵ 


سرر شنه ۳۹ بدن «ر ما کنپکار ان‌مجند 


هان ای‌طیب‌سنکدل‌ب دردبیمار ان‌مجند 
پا ی وفا گر نیستت برما وقادار ان‌محند 


جوِ ول بر ٩‏ ۹ فا یار جشمم مرو بر اند انچون ,ار ان مخ 


ی برما گرا نبارانغم‌همچون‌سیکباران‌منند. ...مدع 


۷4۸ 


بازان همهمستو خر ازخویش ندار ند 
حان کندن‌فرهادجهد نید که‌جون‌است 
درددل خودیا که بگو تیم که یاران 
پوسف نکند باد زیعقوب که خوبان 
حق نمك خنده 
بانوش لبان خرمگسانند دقیبان 


شبرین تشناسد 


# 
۵.۰ 
سای 5 


آنبا که جو من کوه غمی بیش ندار ند 


با ما 


پروای خمار من ندار ند 


بجر از سر رتشی بیش ندار زر یل 
بیگانه نپادند و غم خویش ندارند 
کافر نمکانی که دل دیش ندارند 
اهلی مطلب نوش که جز نیش ندار ند 


۶:۸۵ 


-۲۲۸- دیوان اهلی شبرازی 


۷۷۹ 


حوبان سمن چهره سم حوی نباشند 
خونریزی | گر کار بنان‌است بگوباش 
زان آی صفت خاك_نشینیم که خوبان 
۰ آنان که گرفنار سر زلف بنانند 
توکس مقصودی ودر راه نو حانبا 
اهلی سك کوی‌توشده عفو کنش زانك 


شیرین دهنان تلخ و ترش روی نباشند 
باید لد ستمکاره و بد خوی نباشند 
جون سرو پما زان طرف‌جوی نباشند 
در باد سر خود سریک موی نباشند 
تا سعی بود جز بتک ویوی نباشند 
آدم سفتان حجز سکف این کوی نباشند 


.۷۷ 
پلسخن گفت آناسوجان نهیداندازه برد مردة سد سالهرا گفتاراوحان تازه کرد 


نر کش ازفمزهخو ل‌سمد جوءن‌رچارهر بت 
۵*۵0 آنشی‌بنها ن که درخا کسترمن‌ها نده بود 
نگس‌چشم از نسییچیب یوسف گرشکفت 
آن‌تسم کردن پنپان و آن کان نمك 


بكانظر درچشم)جرلی جلوه تردآنهشکموی 


امسلمان‌بن 1 خون‌صد م-امان‌تازه "رد 
کاو کل عمرءه آن جشم فتان نازه کرد 
بوی‌اه داغ کمن بربیر کنعان تازه کرد 
مرهم دل‌شدولی‌سد زخم پذبان‌تاژه کرد 
مدپرشانی‌براین پبرپر یشان تازه کرد 


۷۷۱ 


دی نظردیده بر آن نعل‌سم توس کرد 
۰ دوست شد یارموباران بمن اغیار شدند 
این ته آن‌بود کدشد همسخنم‌وقت وداع 
حار دردیده من باد بچاي مزهام 
عاشق‌نمزده بی‌او جو بگلشن بگذشت 
دل‌تار يكك‌مر اخا نخود کردوخوش‌است 


.7 سایه‌بر عرش‌بر ٍن کی بر سدچون‌خورشبه 


صیقلی دید که آئینه جان روشن کرد 
دو ست‌بنگر کدهمه حلق حبان‌دشمن درد 
جان من بود کامپرفت‌وسخن بامن کرد 
گردلم بی‌رخ‌آوچشم سوی گلشن کرد 
لالخ چو نار 
که بدتر مژء آن‌خانهیر آزروزن کرد 
غر کهجو ناهلی هسکن نندرازسکن کر ۰ 


۷۷۳ 


شوم ز گریه قد بر بن حالد کو نما ند 


حندان فریستم که مرا رو نما ند 


ساقی بحال تشنه لبان غبار عم 
کل بی‌رحت باغ ربار ان اننک من 
حندان پجان رسیددلم ز ارژوی دوست 


در بجر عشق عر قه بسی شدولی کسی 


کاهی نظر فکند کده ی درو نما ند 
بگذره در رخش آثر رن ویو نماند 
کاخر به آرژوی دلم آرزو نماند 
هر گزبحال‌خویش جواهلی‌فرو ما ند 


وزف 


بر من ند رقیبان جو گذر می آر ند 
زان‌شریدان تر آدست در آ غوش‌خودست 
چشم‌خون ریز بوشم زرخت لاله صفت 
از توچون سایه گریزند بتان هرطرفی 


سوختازحوی تو اهلی جودمی با نونشست 


می‌طد دلکهاز آن مدجه خبرهی آرند 
که خیال تو در اندیثه به بر می‌آرند 
گرم از کاسه سر حشم بدر می آر ند 
که‌توخورشودیو کم‌تاب نظلرمی آرند 


بس‌حر فان توجون با تو دسر می ار ند 


وف 


داعت خبر زسوز من دن فکار کرد 
گفنم که جان بای توخورشیدر خ‌دهم 
ترسم برد من نرسی زور حشرهم 
دوق‌شرآب وشوق‌توای‌شوح نوجوان 
اهلی ریاد حود نجنان برده‌بی که باز 


آخر شرار آتتی ما در تو کار کرد 
طالع مددنکرد ومرا شرمسار کرد 
زیسان کدسوخت عشعم وخ تغباد رد 
ماراپین که آخریری جدخوار کرد 
روزی بخاطر تو تواند گذار کرد 


۷۷۵ 


کسز نده کی‌ازهجر توایعد گسل‌ما ند 
نقش من ازین خانه کل سیل فناشمت 
باقد چو شاخ گل نو سرو بد دعوی 
داغ دل منلاله صفت زان گل رخ بود 
زحم حئرم اهلی از ایام نشد به 


۷۷۹ 


۹ ْ ۰ + ۶ 0 ۰ 
گرچه اربان خرد طایفه‌نی در مر دش 


ور ماندهم اززند گی خویش خجل‌ماند 
۳ خاند دی نقش نوی شمع حگل‌ما ند 


برخاست‌جودید آن گلرخ‌بای‌بگل‌ما ند 


گل رفت مرا از نظر آن دا غ بدل‌ماند 
زحم د گرم در دل از آن عرد گسل‌ما ند 


عاشقان طایفه دیگر و قومی د گرند 


۰۳۹۰ 


1۳۹۵ 


1۳۰ 


۰:۳۵ 


۳۳۰ 


«(۳۵ 


3223 


3 


مصصحیه 


ی و 5 


رشك خوبان برم از مردم دنیا ورند 
عدم است آن دهن و در عم آن‌تنگدلان 
مردم دهرحه دانند ترا قدر مگر 
گرجه براهل نظرهرسر موتیغ بلاست 
کوی تو کعبدٌ دلپاست جرابی خبران 


هردم جشم تو هر گوشد ربایند دلی 


دیوان اهلی شیر آزی 


۵ مت وی ی مسر رونت روت مه ی 


بخ و تسه 


دنیی أ تقدد ندارد که برد رثك بر ند 
پا وحود عدم آء عم بیپوده خورند 
مردم دیده عشاق کد اهل نظر ند 
کافرم گر زبلایکسر مو برحذرند 
جو ن رسید‌ندبدین کعید بر اومیگذر ند 
مردم گوندنشن‌بن که جد یداد گر ند 


لعل تومست شکر ند 


اهلی سوخته را در شکرستان خیال عوطیانند که از 
۷۷۷ 

کدی اجند این‌بتان که جنگ 
بپرشیرین گر بتلخی‌رفت ُرهاد آرجهان 
هم عفالّة زان وفاداران که برریش دلی 


عاشقا تر اشرط باشد بیخ‌خود کندن نخست 


دلر بایان دام دل هرد برنگی می‌نبند 
نام او باقی‌است‌تاسنگی بستگی هی ناد 
مرهمی گاهی به پیکان خدنگی می‌نبند 
گربنای عشق بر ناموس وننگی می‌نبند 
کاين گرفتاران قدم درراه ننگی می‌نبند 
نشنوند ازناز خوبان نالهاهلی جو چنك ‏ گرچه‌ستان گوش‌بر آوازجنگی‌می‌نبند 
۷۷۸ 
ایشد خوبان که ملك حست ارزانی بود ناز بنهان و پامن خر ینپانی بود 


بی‌دلانر | ازدهان خود به بوسی‌دست گر 


دلاز ان سیب دقن بر قطر خون‌جونا نام 
من که‌روی‌ازهر دوع لمدر تو بت آور دام ۳ لو روی ما بتابی نامسلمانی بود 
دای بر مرد 


1 ددآما ی 


مرد؛ جشمم بحون عر فند از مر ح‌سر نك 

پا کداما نی چوشمع ونور بارد از رخت 

بلبل این باغم ويك نکنهگویم از هزار ‏ کز هزاران . دریکی فبم سخندانی بود 

تاغز لگوشدچومجنوناهلی از آن‌نوفراد _ هر کجا بینی غزالی در غزلخوانی بود 
۷۷۹ 

دل‌رفر ببس گر خان‌بی‌توشکیب‌چونکند کیست که خارخار تواز دلمابرون کند 


م جو موح بحرطوفانی بود 
دلیلش ری نورانی بود 


سسست و و وین جر ی کات گ گت خی ز ٩‏ ت و مو یت و اش خی دجم 


هجر توجا نگدازشد وصل توحانگداز تر 
گر بجمن گذر کنی گل‌جو بتان‌زرشكتو 
جند برانیام زدر چون‌سكوبازخوانیام 
بوی صون | گردمدازدم عاشقان چه شد 


اهلی خسته دردتو هم زتو می‌کندنهان 


غر لیات 


کاردلم زوست‌شدهم توبگو که جون کند 
جر تخود بناخنان‌پیش نوعرق خون کند 
کیسك آزمودهرا کسد کر آزمون کند 
هر که نشست‌بابری‌جون‌حذر از جنون کند 


رآن‌رخ رردخویشر پیش توغرقحون کند 


۷۸۰ 


خط سبزی کهسر ازلعل توبرخواهد کرد 
بررخ همچو گلت سبزه که برمیخیزد 
رحهه ها در دل‌من میکند آن خط د گرم 
دردل آن روزکه آتش زدیام می گفتم 
ملك‌دل‌جای‌نوای رشك بنان خواهد بود 
برهمن وارم ا گر زنده دز آتش سوزی 
پار بر تربت اغیار جو باد ار گذرد 


اجه باجان‌من‌ختنه جگر خواهد کرد 
رستحیزی‌است که‌جانزیر وز برخواهدکرد 
نه که رانی بهمن‌استد گر خواهدکرد 
کار این دود دلم درتواثرخواهدکرد 
تودرون آ ی که‌جانعزمسفر خواهد کرد 
کافرم گردلم از عشقی حذرخواهد کرد 
اهلی سوخته دل خاك پسرخواهد کرد 


۷۷. 


رخ او را دهان شکر افشانی چنین باید 
بأب حشمه خورشید عبسی‌برورد حانر | 
زخوبی‌میکند رویت سود دیده‌ام روشن 
خوشم باعشق‌پنها نی که‌داری‌با خر اب خود 
ترا دل‌مییرسند گر جه‌دردین‌میز نی آتش 
شهیدان ترا باید فضای عرش حولانگه 
گلستان بهشتی‌در جبان( ان روی‌شدظاهر 


جنان‌خوان‌ملاحترانمکدا نی جنن‌باید 
ثار مقدمت گرجان‌سزدجا نی چنن‌باید 
جراغ خلرتم شمع شبستانی چنی‌باید 
دل ویران ما را گنج پنهانی جنین با ید 
جنان کافر دلی را اسلمانی جنین‌باید 
برای کشتگان عشق میدانی جنن‌باید 
کهمر عی‌«مچو اهلی را گلستا نی‌جنین بارد 


۷۸۳ 


حان آفرین که حان همدعالم آف رید 
بکذره و هزار عم کافتاب صبح 


حان مرا رمحنت و درد و غم افر ید 


ری چومن خم سد عفر 


۳ 


و3 


32 


۳2۹9۵ 


(۷ 


۷۷۵ 


«(۸۰ 


2۸۵ مر لجستیم ار حققء آمين کفتوجا نو آیاره درد 


وت سس ی سس اوآ او ات مه ره وخ سس ی سس 


و وت 


برطاأ ند لك مهو آنکه ش ست 
دست‌قضا گبی که و حودتومی‌سرشت 


زخمتو دید دردل چا کم طبیب عشق 
اهلي به دور دوست کددلرا بر ازعم‌است 


۷۸۳ 


آن نو جوان زحور پشیمان نمیشود 
کارم ز دست عشق بمسردن کشید دل 
پکشب تمشود 1 زعم دست پاربم 
حبران ان حمال نه تنا منم که عقل 


ای گریه میل درنظرم کش باثك گرم 


گفتی که گنج عشق‌نبان‌دار وعیش کن 
آن آتشی که دردل اهلی رلعل اوست 


ماهی‌جوطاقا بروی‌شوخت کم آفر ید 
ز آب حیات و بر جان درهم آفرید 
آن زخم را ز لعل لبت مرهم آفرید 
باور مکن که جرخ دلر خرم آفرید 


ازکار خود هنوز پشیدان نمبشود 


باجیب صیح دست و گریبان نمبشود 
حبر ان آن کسی‌است کهحر ان 
۳1 دست دیده کارمن آسان نمیشود 


گنجی‌است عشق یار کهینبان نمیشود 
تسکان باب چشمذ حیوان نمیشود 


دمص سر موسر ات مت 


۷۹۴ 
باقد چون‌نیثکر آن سبزشیرین بنگرید ‏ طوطی‌آن خطسبز و لعل‌رنگن بنگرید 
نر گسش بیمار و پربالینش ابروی سیه خفتن بیمار و آن ریحان بالن بنگرید 
آهو ی<سُم حو شش‌مر دم بباث‌دیدن کند دیدن مردم کش آن آهو کي جن بنگر ید 


حسن‌اورا حلوة در ر بود درچشم من 


گفتم‌از گل‌خو شتر ی گفتا نو هم «ابل‌شدی 


آن‌جبان‌حسن ازین چشم جهان بن بنگر ید 
شوخی آن‌شاخ کلزین‌وصف رحس بنگی ید 
ما دعا گفتیم و جانبخشی آمین پنگرید 
اثكت اهلی بارخ او بسته عقد دوستی دوستان باخرمن مه عقد بروین بنگرید 
۷۸۵ 
لعل اواز خون عاشق می‌بکام خود کشد آ از آنروزی که عاشق‌انتقامخودکشد 
بد مگومحمود را گر می کشد جور ایاز ‏ شاه اگر عاشق شود از غلام خود کند 
هر کجاد کر قدت‌ای سروشرین بگذرد ‏ نیشکر آنجا قلم بر حرف نام خود کششد 


غزلیات و و ک 


کی کشد ای‌باغبان ازسرو عاشق بار ناز 

رومتاب ازمنکه شست زلف او صیاد وار 

کام عاشق گنج‌وصل وتار زلنش ازدهاست ترسم آخر اژدها ما را بکام خود کشد 

همجوعیسی‌جان‌دهداهلی کلامش‌مردهرا "ام جانبخشت جودرساكث کلامخود کشد 
۷۸۲ 


ور کشدباری‌زسرو خوشخرام خود کشد 
دل بقلاب محمت سوی دام خود کشد 


جند آن می‌لب عاشق مخمور به بیند 
از روی تو کی سبر شود عاشق ! گرهم 
نا گنج غم عفق تو درخانة دلهاست 
دزدیده ز مردم نگرد روی نو عاشق 
روشن شود صبح سعادت زجمالت 
مجنون‌صفت ازخلق رمد آهوی‌سرمست 
از حال شهیدان عم عشق دمد نور 


خیال آن لب می جان نانوان سوزد 
توآفنابی وعمریست کز نظر دوری 
اگر زمن وزمان سوزد آتش دورح 
بسوخت‌هجر پسرجان پر کنمان ليك 
لب نو آتش مپری که در دلم افکند 
زهر کناره جو شمعت هز ارعاشق هست 


از آن دهان بکنایت سخن کند اهلی 


چند آن خضر تشنه لب آزدور به بیند 
از صبح ازل تا نقس صور به بیند 
يك خانه که از جورتو معمور به بیند؟ 
ور دس دهد هم زتو مسئور به بند 
هر کس که ترا درشب دیجور به بینه 
گریکنظر آن نر گس مخمور به بینل 


اهلی‌چه‌خوش آن‌دیده که‌این نور بهبیند 


عجب یی که بلب نا رسیده جان سوزد 
هنوز مپر توام مغر استحوان سورد 
شرار آتش هجر تو بیش از آن سوزد 
نه | نجنانکه مراهجرت‌ای‌جوان سوزد 
جوشمع ا گر بزبان آورم زبان سوزد 
وليك حسن تو بروانه ازمیان سوزد 
که گر صریح کند جان عاشقان سوزد 


۷۸۸ 
آن‌سروا گر از جشممن در جثم‌دشمن»بشود اد هردم | لوده دل | لوده دأمن میشود 
آه‌ازش‌هجر آن‌من‌وین‌حسرت, حرمانهن حند آشنای حان‌من بسگانه ازمن مشود 


شببا که‌من‌بی آن‌سر آهی‌بر آرم ازجکر همسایه را نور سحرروشن زروزن میشود 


1۳۰ 


2:۹6 


۶۸.۰ 


1۸.۰۵ 


11-۱۰ 


(۵ 


1۳۰ 


و3 


("۳۰ 


-۲۳- دیوان هلی شیر ازی 


مه 


برروی آن‌زیا صنم گرچشم دوزد دشمدم ازسوزغرت بر تسم رو ی سوزن میشود 

تاحسن او برحا بود شور وفغان ما بود از خو شهج غوغا بودهرحا که< رمن مشود 

آن‌دومجوی تندخو گر بیندمبکره‌بکو ‏ بامن‌زرشاث مپراوصد دوست‌دشمن‌میشود 

اهلی‌من‌اورامایل از گل‌چه باشد حاصلم آتش پرستم گردلم مایل‌بگاشن میشود 
۷۸۹ 


گذر زحسن‌خوش این بت برست‌بر ندارد گذشت از همه عالم و زین گزیر تدارد 


نکرد گوشةٌ ابرو بسوی گوشه نشینان 
حوغنده این دل‌نازك درون‌برده دلپاست 
شبان فقیر نواز ند ۰ آه ازین شه خوبان 
کجا کندپداسر آن‌نگه کنر کس مستش 
دلا,جویرشدی بگسل از وسال جوانان 
حه سوداهلی | گرذره ذره خالك دهی‌هم 


کمان ابروی او میل گوشه گیر ندارد 

که ان زحجمت برآهن <ر بر ندارد 

که گوشه نظری ۲ هن مر ندارد 
4 ۰ 

بهیج توشه ند بیند که صد اسر بدارد 

کد آفتای نو بگذره دلبذیر ندارد 


۷۹۰ 


دل خورد غم که حر امرده‌صفت خا لاشود 
نه من از زخم فراق تو جگر جالك شدم 
گرسگ کوی تو خونم بخورد غم نبود 
چند سوزد فك از داغ فراقت دل خلق 
همه حا در ره من خار بلا مروید 


سراهلی که مجودش‌همد در پأی تو بود 


ز نده چون‌شمع سوزش کهزغم باك مود 
گریکوهی‌رسداینزخم جگر چاه شود 
غم از آنست که دیوانه وبی بالگ شود 
آه اگر دود دل حلة ق بر افلاك شود 
سکه را 1 اران عم از دیده نمناك شود 
بپتر نک مد قد مت خالذ شود 


۷۹۱ 
گرمن ازدرد تومردم هر گزت‌دردی‌اد جان‌من گر حالدشد بر خاطرت گر دی‌ماد 
میرم آزدردو نبرسی وهچه‌بی‌دردیست ین کس‌جومن‌هر گز اسیرچون نو بی‌دردکمباد 
پارب ای سرو سپی عاشق شویاما دلت _ مبتلری عشق‌جون خود ناز بروردی مباد 
هردل افکاری که شد مست از بپارعشق و چون‌خران‌بی آشكك‌سر خوجپر هزردی‌میاد 


غرلیات 


-.۲۲۵- 


عیش‌پران گرهمه خض ندبیخوبانیهسود - بزم خوبان نیز بی پر حجهانگردی میاد 
عمرحاو بدان املی‌ححبت صاحمدل‌است آفتان عس هم بی سای مردی‌مباد 


کیست کوخاك ز بیداد تو برسر نکند 
عشق باران بلائیست که در روی زمن 
که جان‌مرا عشق تو آتشکده ساخت 
مست گریان که بخال قدمت روی نبد 
هر که کشت آن لب‌میگُون پهخمارسنمش 
ای‌دل‌ساده گر او گفت که من‌زان توام 
گر دلت افه صفت عشق نسوزد اهای 


بترز محنت هجرای پسر جهخوآهدبود 
به حلق تشنهاء از جرعا لب توچه کم 
سرك گرم که‌چشمم چولالهدا غازاوست 
زعشق بس نکنم گرسرم چوشمم برند 
حکایت لب شرین بجان دهد لذت 
زسیم انائورخ زرد من جه مبخواهی 
<سود پی هثرت عیب اگر کنداهلی 


شب همچو شمع آتش آهم زیانه رد 
با آفتاب خویش شودهمناس جو صبح 
شکر لبان نبند براین آستانه روی 
جان‌در بای وصل‌جهباشد بپانهایست 
خواهد دمید صبح وصال ازشب فراق 


۷۹۳ 


وی 


۳۹۴ 


مگر آنکسکه سراز جیب عدم برنکند 
هیچ جانیست که از خون‌جگرتر نکند 
عشق‌باجان من آن کرد که افرنکند 
آبرو چیست که با خاك برابرنکند 
آه| گردفع خمارش مي گلگون‌نکند 
آن محالی‌است که کس‌غیر توباورنکند 
طبب انفای نو آفاق منورنکند 


جداروصل توام زین بترچه خواهدبود 
که قطره‌ئی نکداینقدرحه خواهدبود 
چودیدهدا غ کنددر جگرچه خواهدبود 
به پیشاهل نظرترلك سر چه خواهدبود 
و گرنه لذت قند و شکرحه خوآهدبود 
توجان وسر بطلب‌سی‌وزرچه خواهد بود 
حزین مشو سخن بی‌هنرچه حوآهدبود 


تر مراد در دل شب برنشانه رد 
در عشق هر که یکنفس عاشقانه زد 
خوش‌وفت [ نکه‌بوسه برین آستا نه زد 
عاشق در وصال ترا زین بپانه زد 
ساقی‌بیا که زهر ه سحراین ترانه زد 


1۳۵ 


1۸۰ 


٩1٩۵ 


1۸0۰ 


1۰00۵ 


(۰۹۰ 


1۱۹0۵ 


1۳۷۰ 


تووری 


از بسکه سوختیدلاهي ز داغ‌هجر 


ئُ۷۹ 


توبار اگرنشوی بحت پارجون گردد 
خطت بنقطه دل راه بسته حون بر گار 
تو گر بمپر نگردی فرار بحش دلم 
پایبوی سکت گرنه رخ بخون شویم 
سگ توایم و رمجنون وشی امیدا نیم 
پباد تا نشود استخوان و جپره زرد 


زهجر ووصل چه اندیشه میکنی اهلی 


با که نر گس ساقی بثارتی دارد 
بپرزبان که بودحرف عشق‌باشدنيك 
کجاست‌غرن‌عشفت کهزاهداز ندرن 
بکعبهٌ سر کویت که خالك با کان‌است 
بخا کبای‌تو کزخالدره کسم نشناخت 
خراب چون نشود خانةٌ دل عاشق 
بخون دیده طبارت همی کند اهلی 


دور از تودل‌من‌به که بیغام فرستد ؟ 
پیش توحکایت بر بان‌دل وجان‌است 
گرنامه نویسد دلم ازخون جگرهم 
خواهم بدعا حرفی از آن‌لب که‌چومیسی 
لب تشنه آن رشحه کلکم مگرمبخت 


۳ کس برهش‌دیده‌سیداست‌چویمقرب 


۷۹۹ 


۷۹۷ 


آتش جولاله ازدل جا کش‌زبانه زد 


بسمی‌خویش کسی بختیار چون گردد؟ 
ازین میانه کسی بر کنار چون گردد؟ 
فك با دل تراد چونگرده 
ز گرد رخ غم ما بی نار چون گردد؟ 
که آهوئی‌جوتو ما راشکارجون گر دد؟ 
خزان محنت ما نو بهار چون گردد؟ 
که واقنست که انحام کار جون گردد؟ 


سر نیار صراحي اثارتی دارد 
سخن بفهم که هر کس عبارتي دارد 
پماشقان تو جشم حفارتی دارد 
خوشا صبا که محال زیارتی دارد 
مگ رکسیکه درین ره بصارنی دارد 
که هردم از ستم عشق غارتی دارد 
| گرجه مست بتان شد طهارتی دارد 


بیفام‌همان به‌که دلارام فرستد 
آنجا رقم خاماً دل خام فرسند 
کو طایر همت که‌بر آن با فرسند 
جان تازه کند گرهمه دثنام فرسند 
این رحمت خاص از کرم عام فرستد 
تابوی خود آن سرو کلندام فرستد 


عر لیا 


ت‌ تا ی 4 5 


هر گزنکندیادمن آن آهوی‌هشکن . هم .اد کهب.وئي‌بسر ایام فرستد 


اهلی چکند عرض هنر نزد کس ی کو 


۷۹۸ 


حست که ذره را مه تابنده میکند 
من کیستم که لطف‌توخواند سك خودم 
خودرا بعال‌عشی‌رسان کاین‌همای‌بحت 
ساقیزبسکه لطف کند جام لاله گون 
محمود باد عاقبت حسن آن هس 
سرو من از میان جوانان مباد کم 
خورشید جرخ رانرسد سایهئی زیار 


کم همنفمی با کدل و راست زبان بود 
دیدیم بری را نه حنان بود که گفتيم 
در خاطر ما بود که حان صرف تو گردد 
از سین صد باره بیکبار عبان شد 
در صومعه سجاده نشین نیز جو دیدیم 
امروز نه لب میگزد از کین من باز 


اهلی توهمان روز که دیدی‌رخ آن مه 


خم مویش که در کین‌من بیمار می‌پیچد 
چوخواند نام دردم منم من ایقاصد 
مگرآن سنیل‌موهم‌بود عاشق بسرو او 
زبدمپری نمیدانم جرا چرخ فاك‌دایم 
بد آن‌بدخوا گر گاهی-لامی‌مبکنداهلی 


۸٩ 


۸.۰ 


خاتم بسلیمان و به جم جام فرسد 


برقی‌است تا چراغ کر ازنده میکند 
ما را کمال لطف تو شرمنده میکند 
مغ خرابه طایر فرخنده میکند 
چون‌نر گسمزشرم سراف کنده میکند 
کو پادشه برغبت خود بنده میکند 
کوسایه بر فتبر کبن ژنده میکنه 
این مر حمت به‌اهلبی درما نده میکند 


جزشمع ببر کسکه نشمتیم زیان بود 
سپار شنبدیم چو دیدیم نه‌آن بود 
هر نکته که درخاطرما کشت‌همان بود 
حال دل ما کز نظر خلق نبان بود 
درحلقه د کراز غم دل نعره زنان بود 
نا بود مرا پار چنین دشمن جان بود 
حال‌شب غم‌پیش‌توجون روز عبان بود 


زتاب آتش آهم بخود چون مارمی‌پیچد 
که گر ناممن مه بشنودطومارمی پیچد 
که همچون عشق بیجان بر قددلدار می‌پیچد 
بکن در رشته حان من افکارمی‌بیجد 
جوآپی‌میدهد اما بحود بسیارمی‌بیجد 


۰۷۰ 


11۱۸۰ 


1۸۱۸۵ 


1۸۰ 


تست رت و وت و وی 


۲۳۸ دیوان اهلی شرازی 


اج دج سنج ماج جوز موسوی ج او و و ی رون و 


۸۱ 


۰ زاهد شود عارف اگر سالك دین‌شد 
پس‌دود جراغی زغم خال تو خوردم 
چون برهمنم سو که تا خلق نگویند 
سودش نبود مدی‌از عثق که دشمن 
گرعاشقی افسا ن‌مخوان جاندهوخوشباش 

۵ هر کسکه دمی‌شد به رقیبان تو نزديك 


اهلی که بيك‌جو ن<ردحرمن خورشید 


سیمرغ نشد جغد ا گر گوثه نشین شد 
تا آبله های چگرم ناف جن شد 
کاین دلشده بادامن نو زیر من شد 
دیوست همان گرجه گر فتار نگن شد 
تاچند وی که چنان بود وچنین شد 
دور ازئو بسد محنت وآندوه فرین شد 


بکذره غعش بخش که راضی بهمن شد 


رفلی 


کس به هچر تو یار کس نشود 
پارب ای سرو ناز جون تو کسی 
هر که زار از خزان هجر توشد 
عالسمی ازغم توگر ميرند 
کار ما بر مراد خاطر تست 
حال باشد غبار و رفت بیاد 


زارتر از تو نیست اهلیيی کس 


روز محنت دوجار کس نشود 


فٌ روزگار کس نشود 
خرم از نو بپار کس شود 
حاطرت غمکسار کس شود 
۳ مراد نو کار کس تشود 
تا درین راه پار کس نشود 


هیچکس جون تو زار کس‌شود 


وف 


خوش آنکه مست شوی تا ببانه برخیزد 
وه مکن زخواب دو نر گس چو بوسة دزد) 
نپال عشق نشانده به دل جو داستم 
خوش آن حریف که گرمر غبسملش‌سازد 
همان بهاست که بندم جوغنجه لب ورنه 
قیامت است حمال تو ای بپشتی روی 
۰« پر آستان تو اهلی نه آنجنان افتاد 


تو باشی و من و شرم از میانه برخیزد 


و گر نه فته‌ئی از هر کرانه برخیزد 


که رستخیز جهانم زخانه برخبزد 
بخااد افتد و خوش عاشقانه برخیزد 
ز آتش جگرم صد زبانه برخیزد 
مکش نقان که شور اززمانه برخیزد 
که تا قيامت ازین آستانه پرخیزد 


رش 


غرلیات 


وروت 


۴ 


این جوانمردی که‌یر میفروشان میکند 
هیح ميداني که | سوده است در بارار عمر 
هوشزاهد گم شد از دود جراغ مدرسه 
گربسررفت آب‌چشم‌ازسوزدل‌عيم مکن 
خامنیبتر که گر بلبل‌هزار افغان کند 
عافلان دا نند کر تعر یف فارون ر ندمست 


از بای اطلس حسرو جو اهلی فار عم 


خرفه پوثانرا مربد درد نوشان میکند 
آنکه نقد وقت صرف میفروشان میکند 
برق می روشن چراغ تیزهوشان میکند 
کاتش‌غم‌همچو دیگم سینه جوشان میکند 
گل برغ او نظر سوی خموشان میکند 
که سحتی بکار سحت کوشان میکند 


کان فبا در بوزه از شمینه‌بوشان میکند 


۷۵ 


هر که‌را از چشم‌تر آشکیبدامن میجکد 
نا بسوزن دوستی میدوزدم یکجاك دل 
برق آه من سبب باشد گر از ابر بپار 
غرقه درحون‌حودم شممازبس کزدود دل 
گل نها بادمواروید از آن خونابهایست 
کرچه میگوید بقصد کثثم لعل توتلخ 
گر بچشم خونفناندممیزنی‌اهلی زعشق 


قطر#خونی‌است کون ی کزدل‌من میچکد 
صدهز آرآن‌فطرهحو ن‌ازجشم‌سو زن‌میچکد 
قطره آبی گپی بر سرو وسوسن میچکد 
برسرم باران‌خون ازبام وروزن میچکد 
کز دل هر غسجر برخال گلشن میچکد 
آب حبوان‌ازلبت زان‌تل گفتن میچکد 


5 م۰ ۰ 1 ۹ 
شربت حون نیزار چشم برهمن میچند 


اشلر 


تا کم ماه یکشب ار دیدش بر آمد 
دردشت‌از آن‌غزالان گر دزد گردمجنو 
من مست پر دیرم کان کلین سعادت 
خورشیدخودجود یدم| فزو دك حسرت 
آن‌خرمن گلازخط تفا ندفتته‌جندان 
از بسکهر یخت‌عاشق ازدیده خون‌بدامن 
آن باغبان که دایم باسرو از نازد" 


۱ - برآید ( نسخه مج ) 


کز خون دل ریاحین پیرامنش بر آمد 
نغل گلی جو ساقی از دامش بر آمد 
باور مکن که کامی از دیدنش بر آمد 
تا از بنفشه دودی در خرمش بر آمد 
سیلی ز خون دیده تا گردنش بر آمد 


کی‌سروخوشخرامی از گلفنش بر آمد 


۲ - برفد سرو نازد ( مج ) 


2 1 ِ ۳ 
بسبازش جو دزدان از روز نش‌بر آمد 


2۱۵ 


1۹۰ 


10 


۳۰ 


۳۵ 


۹4۰ 


2:۵ 


2۹۰ 


۰ ۰٩۰٩ة(«ذظقظقضظقغقخقخقةقةثظضب۰بب۰بچب۰(‎ ۰ 


ازدا غ‌سینهاهللی چونلاله جامه‌بر کند 


دیوان اهلی شیر ازی 


با پنه های خونین پیراهنش بر آمد 


۷ 


| گر آن پری بعاشق نظر ازوصال دارد 
دل‌تیره پخت مارا جه سعادتی ازین به 
مروأی‌بری‌بستان‌دل گل بخه نمکردان 
غم هجرا گر رساند همه رابحال مردن 
به کسی نمی‌نماید خضرآب زندگانی 
بزمپن رقیب ترسم که‌فرورود جو قارون 


هش چگون هل ما خودزند 


ز کرشمه‌اش که‌دا ند کهچه‌درخیالدارد . 
که زماپرید و اکنون بتو اتصال دارد 
که‌بسینهخارخا ری گل از آن‌جمالدارد 
تو کجازنازبرسی که کسی‌جهحال‌دارد 
ژلب تو آب حیوان مگر انفعالدارد 
که کمال‌س گرانی ز غرور مال‌دارد 
که به نست سك اه صفت کمال‌دارد 


۳۸ 


به تاج عشق سر آدمی عزیز بود 
تمیز خدمت اصحان دل مك دم کرد 
به نویت است درین‌بزم حام وصل دلا 
جوذره‌طن‌مبر ای‌دل که‌پیش آن‌خورفید 


تو گر بداهلی بی‌زرن رکنیلطفاست 


اگر نه عشق بود آدمی حه حبز بود 
سك است‌بیتراز آن کس کهبی‌تمیزبود 
اگر نصیب شود دولت تو نیز بود 
هزار همجو تو را قدر يك مشیز بود 
و گرنه هر که تو بینی بزد عزیزبود 


۸.4 


یار وداع کرد و زآغوش میرود 
زان خون دل زدیده روا نست کز نظر 
دوش آن نقاط خنده و امروز گریه بی 
بی دوست ديك سینه غم جوش میزند 
مشکل حکایتی است که رنجد زناله یار 
ای باد یاد سنبل و گل پیش مامکن 
اهلی زجور بار غباری شد و هنوز 


کمال صنع البی در آن حمال بود 


نام وداع می‌برم و هوش مپرود 
آن نو رسیده _ سرو قباپوش میرود 
کر خاطرم نشاط ش دوش مبرود 
وین‌حون‌دیده برر‌از آن دوش میرود 
و زاله کار عاشق خاموش مرود 
جون‌حرف از آن‌دوزلفوبنا گوش‌میرود 
دنبال آن سوار قباپوش میرود 
۰ 
کهحسنوخالر خطش‌جمله بر کمال‌بود 


-۷۵- 


یی و ۳ مت . 


کرأمجال‌چوپرواندوسل آن‌شمع‌است 
به ترهبخت اجل گرچوبرق‌بر گذری 
جو چنك رشن جانمز گوشمال گسست 
خپال لعل توجان‌را بشهد جان بروزد 


بپوش شمع رخ ای‌نور دیده آز اهای 


گرمیل نوجان سوزی عشاق نمی‌بود 
برآبنه رویان نظرت گرنفتادی 
گر شمه ر خت‌عکس بگر دون ن۸کندی 
وصل تواگر کام دل خلق نمیداد 
یاج که اهلی توشتی سخن تو 


ناخوش آن‌عمر کهدورازرخ آن مامرود 
سوحتم در ره خوبان زیریشانی دل 
پوسف از حاه زنخدان توهر گز نر هد 
غبرت عشقز بان‌همه جون شمع‌بسوخت 


برقرازه‌ره‌شبگرد ی‌آن کو ی کجاست 


شمشاد تو پروای کس از ناز ندارد 
ازعشق نالیم که این زخم نبانی است 
مرغ دل ما در ققس دهر از آن ماند 
گرخاک بسر میکنم ازخانه خرابی 


غزلیات 


تاعبت 


تفه تب ده ۳ 


و گر مجال بود بودنش محال بود 
سعادت اپدش رهنمای حال بود 
فبارظلمت اگر صدهزار سال بود 
نوازشی بنما چند گوشمال بود 
حرام بادش ا گر بی تو می‌حالال بود 
که نور دیده او شمع این‌جمال بود 
جان همه عالم بو مشتاق نمی‌بود 
یکصورت مطبوع در آفاق نمی‌بود 
فندیل مه و مپر درین طأق نمی‌بود 
ناکامسی هجر نو پما شأق نمی‌بود 
تا لاله صفت سوخته اوراق نمی‌بود 


زللی 


عمرهم حوش نبود گر نه بدلخواه رود 
جون‌بریشان نشود دل که بصدراه رود 
وای آن دل که پامیدتو در چاه رود 
که مبادا بزبان نام تو نا گاه رود 
جان اهلی اس که بامشعله آه رود 


باچثم سیه گو که نظر باز ندارد 
بعبی که قضا میزند آواز ندارد 
کز ضف درون قوت پرواز ندارد 
پروای من آن خانه برانداژ ندارد 


مجنون توکس هیده ز +براز ندارد 


32 


سب 


۵ 


«۷. 


3 


ِ۹4#«؟1 


1:۸۵ 


(۹۹۰ 


مب 


در بأی<سان‌جون‌ شوم همچو گیاپست 
اهلی نظرش‌جانب آن تركه خنائی‌است 


سرم فدای رهی باد کان سوار ین 
تو جلوه‌یی کن وصد مر نغدل بدام آوز 
خوش‌است گفت وشنیدتوبی‌حکایت‌غیر 
مگرتو روی بپوشی پری صف ت کددمی 
مرأن جوذره محبان‌خویش ای‌خورشید 


زگریه اهلی ا گر آب زندگی بادی 


۴ 


۸3 


عیبم مکن که عقل تو از کف زمام داد 
نشمیدهیی که عذق عنان مراد دل 
دانی‌سر نیاز مرا خاک ره که کرد 
هشیار تا بضبح فیامت کجا شود 
صوفی چو دید نر کس سرمست يار ما 
اهلی مجوی کام که این چرخ کج‌نهاد 


اجل در آمد و بخت از درم نمیآید 
۱ مگر بخواب به بینم خیال او ودنی 
گر آفتان شود در کنار من طالع 
چولاله به که زنم جام عیش بسنگ 
حکایت از الف قد یار کن اهلی 


سرشكث‌شادی‌وصل ازحه حانگداز آمد 
9 


چوشمم بائو بدعوی زبان دشن ترسم 


۸۹۱ 


۷ 


دیوان اهلی شراری 


گر سرو توام بخت سرافراز ندارد 
چشم کرم از مر دم شر از ندارد 


سری که خالت ره او نشد حه‌کار آید 
حه حاحت است که طلوس درشکار ید 
بلی خوش‌است نسیمی که بی غبار آید 
دل رميدهٌ ما 
که گریکی‌رود از دیده صدهزار آید 
درخت بحت‌تو خشك است کی‌ببار آ ید 


باز بافراراید 


بس‌جان که دل‌به‌بختن‌سودای خام داد 
از دست شه ربودو بدست غالام داد 
آنکس که س وناز بتانرا خرام داد 
مستی که دل بشاهدو سافي و حام داد 
یکباره تر ک تقوی وناموس‌ونام داد 
در کام اژدها کشد آنرا که کام داد 


ژیا فتادم و کس بر سرم نمی آید 
و شکل دگر در بر ) نمی ید 
ز معف طالع خود در برع نمی آید 
که بویءشرت ازین‌ساغرم نمی آید 
کههیج‌حرف‌ازین خوشترم نمی آید 


حوشم که دیگرم آبی بجوی باز آمد 


کدسر بیاندهد حون زپان دراز آمد 


ار چه عشق چست از مجاز میحیزد 
سر ئیاز پبایت جو سایه سرو ناد 
با غ خوبی! گرصد هز ارشاخ گل است 
اگر رقیب بگرید زآه من چه عجب 


بسوحت‌اهلی وبار ازدرش برون نامد 


عر لمات ۲6۲ 


حتیقت همه عالم درین مجاز آمد و4۵ 


چو از باتو نگنجید در نیاز آمد 
قد جو سرو تو بر جمله سرفراز امد 
که ستث حاره از ین‌شعله در گداز آمد 


۱ 


ابتان دل بر کنم گویم مسلمانم د گر 
تاول آزاده در دنجر رلفت بسنهام 
خاطر از نظارهات‌صدسال! گرجمع آور؛ 
گردم‌داری: که‌دوری‌اشد زانکه من 
منکه‌عمری میگشو دم‌عفنده از کار کسان 


بچه مپر و چه وفا با تو نشینیم د گر 
تو حفاکار شدی مار وفا سر شدیم 
جای مانیست بکوی تو گذشتیاز آن 
دست کو تاهی‌از ایشگونه که مار ندان‌راست 


صیدبا بسته شدن‌تا کی‌وخواری‌تاجند ؟ 


چند بود دمبدم چشم قو حونریز تر 
دل زخران غمت بر شد وهمچنان 
روی تو از گل بود تازه ثر ای نوببار 
ز آب حیات لبت سبزهٌ خط پردمید 


هر رن ب 
اهلی! گر دلر خاندز بی عر تریزیا ند 


۸۸ 
نا مان روی ترا بیمم پشیمانم د گر ۰۰ 


باخودازدیوانگی دست و گریبانود گر 
يك نظر کز دیده‌اع رقتی برپشان‌د گر 
دل بشرط آن ترا دادم که نستا نود گر 
حالیا اهلمی بحال خویش حیرانمد گر 


تا به امروز چه دیدیم که بینيم دگر 
تو چنان گشتی و ما نیز چنينیم د گر 
گربود خلد برین هم که براينيم دگر 
جز گل‌حسرت‌ازین‌با غ چهچينم د گر 
خیزاهلی که بيك جا ننثينيم دگر 


با نظر رحمتی ‏ با نگپی تیزتر ۰ 


لعل تو سیران تر تخل تو نو حیزتر 
خط تو از سنبل است غالبه آمیزتر 
لمل دلاویز تو کشت 


دیدغ گستاخ تست از سمن خونریزثر 


دلاوبزتر 


سع)4 دیوان اهلی شرازی 


و ۰ ۱ 


۸ 


۵ ای بریماگی و دلجوئی رخوبان حو بتر صورانت خو بست‌وحسن‌معنی از آن‌خو بر 


از سیه بوشان رلفت بوی اهل دل دمد زانکه گر جمعندخوبو گر بر پشان‌خوش 

عاشق‌صاحب‌درون‌زا گر حهسدیت خرش‌بود با خیالت گر بو د سردر گریبان حو بثر 

خسته ذخم دلم دردم بدرمان کی رسد ؛ نیست درمانی مرا ازترد درمان‌حویش 

در دل اهلی بود درد بری رویان نان . عشقباری با بتان حوپست وینهان‌جوبتر 
۸ 


۰و سافیا مستم لب خود از لب من دوز دار ورنه گر گستاخیی‌آید ز من معذور دار 


دردمند عشق را راحت گر از مدادنست یارب این راحترسان‌دردمنداندور دار 
هر کرادرظلمت لم جشم‌برون رفنن‌است گو چراغ هی پراه دیده بر تور دار 
ای‌حریف بزموصل آزغیرن جانان‌بترس پاطمع ازجان ببر پا راز ازو مستور دار 
خانهةٌ تن عاقبت اهلی زیا خواهد فتاد تاتوانی خانهٌ تن را بمی معمور دار 
۷ 
شهسوارا , زمن سوخته‌خرمن مگذر "تا سرم خالا نسازی زسرمن مگذر 
خون کس‌دامن بالتو نگیرد هر گز از سر کته حودبررده‌دامن مگذر 
دردل رها گر مه دری دوری‌نیست نورجشم‌ممی از دید دوشن مگذر 
سرمن گفت عدولایق فتراك نونیست ازسر دوست ببد گوئی دشمن مکذر 
آتشی‌می‌فکند روی تو درخرمن گل . ای گل‌تازهعرق کرددبه گلشنمکنر 


تاب دود دلت از سنا اهلي نبود - توگل گلشن‌جانی‌سویگلخنمگنر 
2۴ 
توبه کردم ازمی ومعشوق سرمستم د گر توبدئی‌هر گزنکردممن که‌نشکستمد گر 


دره خاکم ولی تا حدبه هیر ر سید آ نچنان بر خاستم بیخود که نتلستم د گر 
دادمازدست آن‌دوز لفورشتجانم گست ‏ آه !گر افندسر زاف تو در دستم دگر 
يك دو روزی غص دنیا دلم د: بند داشت شکر ساقی میکنم کز غصه وارستم د کر 


غزلیات -۲40- 


بخت| گر یاری کنداهلی کلی‌خواهدشکنت عبجه دل را که در شاج کلی بستنم دگر 
۸ 
ای معراح جان خواهیز دنیا در گذر پاي در هفتم فك نه و زمسیحا در گذر 


دوش دره‌جلس چه خوشهگفت با پروانه میم گر سر مردن نداری از سر ما در گذر 


باز گر انگشت و ازعب لیا در گذر 
ای‌احل کاراست مارا پا تو از ما در گذر 
سوحنم ازطلمت آخر یایکش يا در گذر 


تا نبرد رت یوسف ترا انگشت عیب 
مردن] ندرهجر خوش باشدنه درروروصال 
ای‌شب هجران مر روز قیامت‌بگذری 


کی‌شودعا فل دل‌مجنون بگوشش ای‌حکیم گر تو باري عاقلی ازفکر سودا در گذر 
لاف‌عشق, آنگه غورد نیاودیننامردی‌است مرد شو اهلی و از دنیا و عقبی در گذر 


۳۹ 


موز دلم باتو گفت حرف نبانی د گر 
زنده‌چو گردمبه‌حشر گربکثی‌دبگرم 
زندگی جاودان نیست یقن وربود 
گرچه خدنگ بنان سینه نفان میکند 
بار گرانان کشد یار سیکروح چنه 
همت اهلی گذشت‌ازدو حپان ببردوست 


سبل بگا بر گل وسروت به‌خرام آر 
ناکی بمراد دل خود صبح کنی شام 
لب پرلب جامی و مراجان پك از غم 
یکبار لب آور که پپوسم بیمه عمر 
بایار جفا پيشه ز فریاد چه حاصل 
ای‌جان, که‌بودغیر تومحرم برجانان ؟ 
گویادکن از کشت هجران بسلامی 
اهلی است علام تو حو شد عرمر‌آنش 


بلیو گل را بود گوش وزبانی د گر 
سپل بود گر شود صرف تو جانی د گر 
جز بدهان توام نیست گماني د گر 
اوك آن غمزه راهست نشانی د گر 
بپر خدا افیا رطل گرآنی دگر 
تن بجهان در گرو او بجهانی د گر 


هرغ دل ما را زعدم باز پدام آر 
صحی پمراد دل ما نیز بشام ار 
جانم بل خویش بجای لب جام آر 
این باده جاتبخش نگویم که مدام آر 
کو آتش دل هم علم داد ببام آر 
برخبز و پیامی ببر وهم تو پیام آر 
در کاللدش بارد گر جان سلام آر 
ای تازه جوان زحم براین برفلام آر 


۳۵ 


2.۰ 


۰:0 


2۰ 


02۷۰ 


0۰۷۵ 


۹ 


و 


یامکن‌قول بنان گوش وبماخرده‌مگیر 
به گرفتاری عاشق نتوان طعنه زدن 
ایکه خون‌ازدم‌تیغ توجکد حاضرباش 
آنچنان زی که گرجان طلبد یار زتو 
اهلی از خاك سیه بستر راحت دارد 


باز آمدی که شمع دل افروزیم د گر 
چرحم بروز هجر توصد جام ز هرداد 
روزم چوروشن ازرخت ای آفتان شد 
حاك دلم بسوزن م گان خویش دوز 
آسوده گفنه بود دل‌من بکنج صبر 


ازروز هجر شکوه جو اهلي_نمی‌کنم 


ای‌بچشم‌جان من‌حسن توشورانگیتر 
شدبباد عمرم آزیری خزان درعشق‌تو 
عالمی کشتی‌و خواهی زارتر کشتن مرا 
هر کجا ای‌شاخ گل باشی ببویت‌پی‌برم 
هر کر ادر دوز خ‌هجر آن‌جو اهلي‌سوختی 


از بر فنل عاشق دلحسته چشم پار 
باس‌دل‌است مایه هر دولتی که ظست 
ساقیبجرعیی نان گرد همتیا 


دست بتی بگیر و بگو عالم آب بر 


دیوان اهلی شر آازی 


۸۳۸ 


۸۹ 


۳۰ 


۸۳۱ 


پا زما هم سخنی پشنو و عدری پیدیر 
چکندگ ی فائل نرود صید آسیر 
که خرائی‌نررسد بر دل دروش وففر 
نابگوید که بده» با نكبر آر ی که بگیر 
پیش‌دیوا نمجه‌خا کستر گلخن‌جه‌حر یر 


کشتی وزنده کردی ومی‌سوریم د گر 
پارب مباد روزی ازین دوریم د گر 
مفکن زهجر خود بسیه روزیمد گر 
چشم‌ازجمال خویش‌چه میدوزيم د گر 
چثم خوش تو کرد بد آموزیم د گر 
شکر خدا که شمع شب آفروزيم دگر 


آفتابت در دل پر آتش ما تیزتر 
همچنان‌بيم پرازثاخ گل نو خیزتر 
زانکه‌م‌پينم ببخت خودتر اخونریزتر 
بسکه می‌بابمز گل‌بوی‌تومشك آمیزتر 
خاك او شد از نسیم خله عنبر بیزتر 


تیفی کشیده آزمزه همجونزبان مار 
هان‌ای پسر گر اهل دلی‌دل‌نگا هداز 
تا از میان ما وتو بررخیزد این عبار 


جامی‌شر آب در کشو گوسیل‌غم ببار 


غزلیات -۲۷- 


ادلی جه گوشه کر وی هیجکاره‌یی ب مردم زمانه بس بردن است‌کار 
۸ 
هزار شکر که عالم پم ماست‌د گر می‌مراد حریفان پجام ماست دگر 
مه امید جو نوشد بر آسمان مراد . فلك‌جو حلقه بگوشان‌غاامماسند گر 
شپان بسایةٌ دیوارما باه آرند بلی همای سعادت پدام ماستد گر 
کسیکه می‌نشنیدی سلام‌ما از کب در انتظار جواب سلام ماستدگر 
فروغ بزم وفراغ صبوحی ات اهلي بیمن فاتحهٌ صبح وشام ماستد گر 
۸۳۳ 
بای بادوجون مورعیفی‌سوی‌جانان‌بر ‏ سلیمان گرنمی آری مر‌اسوی سلیمان‌بر 
کجایی‌ای‌خضر کز اطف دست‌نشگان کیری مراجون ماهی لب تشنه‌سوی آب‌حیوآنبر 
حوبلیل درقفس‌بی‌اودلم تا کی طبد درن سگا نش‌رابپرس ازمن‌سلامی‌هم پیارآن‌بر 
عنان شهسوارخوددلا ازدست حون‌دادی ‏ کنون‌دستازغش‌چندا نک بتوانیبهدندان‌بر 
چو هر کس گوی دصلر زدتوهم د-ئی بر آرایدل بچوگان دعا این گنوی درلت راز میدان بر 
محبت‌نیست‌پایانش‌بغیرازجان فدا کردن | گراهل دلی‌اهلي محبت را پایان بر 
۸۴ 
مهرم چو میکشدمکش ازشیوه‌های جور ‏ آنرا که تاب لعف نباشد چه جای جور 
صاحب هوس گدائی لطف از تو میکند صاحب نظر ز شوق تو باشد گدای جور 
کافر دلم نگشت مسلمان به شصت‌سال با آنکه میکشد زبتان مننهای جور 
نقه وفا بخالك ده افتد ز دست غبر با گنج‌عشق اگر نبود اژدهای جور 
اهلی | گرچه مپرووفاازبنان خوش‌است جان مبرسد کب وق از صفای جور 
۸۳۰ 
ای زخورشید رخت‌هرساعتم سوزید گر مپرتو سوزنده تر هرروزاز روزی دگر 
بسنبودت خوی بد جانا که بپرسوز من می‌نلینی هردم از نو پاید آموزی د گر 
دل که دردست تو دادم‌به که نستانم زتو ‏ سینه‌پر حسرت‌چه‌جویم‌محنت‌اندورید کر 


«۸+۵ 


0۹۰ 


۵.۹۵ 


اک دیون اهلی شر ازی 


ای ملول ازدیدن من‌کی مللالت دادمی ‏ کر دام‌خرسند گفتی‌از دل‌افروزید گر 

بی‌تو آهیزددل شوریده وخلفی بسوحت آه! گراهلی کشد آه«حگر سوزی د گر 
اور 

ای همچو گل شکفته واز گل شکننه تر تاکی نفته باشی و از من نفته ثر 

بیدارتر از دولت حسن توچشم من وزبخت من دونر گس مست توخفته تر 

جندانکه سعی بیش کنم هست پیش تو ناگفته بر حدیث من ونا شفته تر 


0۱۰۰ 


فریاد ازین ستم که ز غارتگر غمم شد خانه رفنه ودلم از خانه رفته تر 
اهلی بگوش پاررسان این‌سخن که‌هست از در سفته گوهر نم نو سفته تر 
۸۳۷ 
فصل گل‌نوروز شدداره جبان خالید گر می‌خوروفاداری مجو ازمرتاسالید گر 
۵ ای‌مست‌نازاز کفمنه جام‌شرالاله گون _کاین‌عارش گلر تكث‌توداردزمی‌حالید گر 
گرحرف نومیدی‌رس فال‌مر اصدره زئو ‏ چثم امیدم همچنان بازست برفالید گر 
غمنیست گرهر غدام‌شوق‌تواوراپربسوخت ‏ مپرویدازتیر تواش هر دم پره بالید گر 
بآ نکهاز یمالغ اهلی چوموری کثته‌ند ‏ بیند هنوز ازجورتوهرلحظه بامالید گر 
۸۳۸ 
بسگی دوستان‌را یاد میدار ‏ بگودشمن جوسگ فربادمیدار 
۱۰ گرفنار تو ای گل‌صد‌هزارند ‏ توخود را همچوسرو آزاد میدار 
به خسرو گوی‌ای‌شبرین‌خدارا ‏ که‌شرم از کشتن فرهاد میدار 
تن ویران عمارت کی پذیرد ‏ دل ویران بعشق آباد میدار 
بیاد دیگران صد جام خوردی ‏ نکردی باد اهلي باد میدار 
۸۳۹ 
کاکل شکست وشد کره کاربسته تر کار دل شکسته ما شد شکسته تر 
۵ ابرو گشاده بود و مرا کار بسته بود . برزد گره برابروو شد کار بسته تر 
ا کنون‌مع په‌خستاغم‌نیست کزداش ‏ آتش بلندتر شد و افغان نثسته تر 


درانتظار روز دگر جند جان دهد 
باز که ما پباد تو از نقش دیگران 


اهلی بیمن عشق تو ای آفتاب حسن 


ن‌ ت44 


بپماردل که روزبهروز است خستاتر 
دل شتهایم و دیده زدل نیز شمته تر 


باشد همیشه روز بروزش‌ححسته تر 


پیش خورشیدرخش کی‌ماه گرددجلوه کر چم کج بن آفتابی را دو می‌بیند مگر 9۱۰ 


یت 


گرحه میدانم نیائی‌سوی من ش‌تابه‌روز جشم بر راه تو دارم گوش بر آواز در 


هر گزم‌جامی‌ندادی‌تازچشم خون نییعت جر عهیی‌می‌میدهی نیم بصد خون جگر 

کی گذارم ناو کت کزرشتةٌ جان بگذرد _ کاینچین مرغی بدام من نميافند د گر 

خوناهای گرسگت یزدشرف‌دارد براو ور نیوشدخون‌خودازدیگران‌خا کش‌بس 
افرار 


معلم. آن گل نورا بخار و خس مگذار 
رخبکه‌ازدم گرمم چوشمم روش گشت 
نسیم گلشن او عطر هر دماغ مکن 
نحل قامت او دست غر کوته دار 


چو قطع آرزوی خویش میکنی اهلی 


ای بی‌تو روزم از شب غم جانگداز تر 
شمشاد وسرو | گرجه سرافراژ عالمند 
بیچاره کردعشق توام گرجه پیش‌ازین 
ساقی ببار باده که آن ترك تند خو 
ازهرحه هست ای شه حسنی تو بی‌نیار 
اهلی‌توغم ز آتش دوزخ چه میخوری 


جو پا مش نگذاری بپیچکس مگذار 
باه سرد رقیان بوالپوس مگذاد 
ما چو بلیل محروم در قفس مگذار 
چه جای او که مرا نیز دسترس‌مگذار 
بارزوي دلش دست همنفس مگذار 


شب از هزار روز فیامت دراز تر 
نحل فد نو اآزهمه شد سرفراد تر 
از عقل من نبود کسي جاره ساز تر 
درمستی از فرشته بود دلنواز تر 
و رسیم اشك وروی جوزر بی نیاز تر 
دوزخ کجاست ز آتش غم جانگداز تر 


دردل | مدیارو گشت آزدییه عمددده دور بیش از آن‌نزديك‌شددرول اکه کشت آزدینه‌دور 


۲۵ 


۳۰ 


۳۵ 


۹3 


9۱:۵ 


"۱۱0۰ 


م60۱۵ 


۳ 


من به بوثی زنده‌ام جانی ندار۸ دور ازو 


دیوآن اهلی شرازی 


مدتی‌دیرست کمن حان‌من کر دیده دور 


گر کشد آن‌مه‌مرادستش‌مگرای‌همنفس مردم بیتر که پارازمن‌شود رصده دور 


مسیم و شور یده و بر گرم اغوش توام 
ای‌نصیحتگومیا نزديك کز سودای‌عشق: 


ایزبری گرعاقلی باش‌ازمن شوریده دور 


آهابي‌شور یده جودرا ازدوعالم دیده دور 


راد 


يك جرعهبه‌خا کم‌فکن‌وخال بجوش آر 


بکبار صبوحی زده از خانه برون آی 
من‌ماهی لب تشنه‌ام ای خضر کرامت 
تا جند نپی گوش بر افسانةٌ مردم 


اهلی| گرت هست هوس معجز عیسی . 


و ز بیحودی مرگ مرا پاز بپوش آر 
چون صبح قیامت همه عالم بخروش آر 
بازم چو خط خود بلب چشم‌نوش آر 
یکره سخن عاشق خود نیز بگوش‌آر 
تابوت من آخر به در باده فروش آر 


۸۴۳۵ 


جان رفت ودل مقید تدغم بود هنور 
هر گز نرفت از دل ما خار خار وصل 
صدشاخ گل‌دمیدوورق کردزردوز یخت 
من خاک راه گرشدم ای نوبپارحسن 
صدبستون جو صورت شر پن بباد رفت: 
آئن نیکوگی سبب نام نك شد 
اهلی بپر قدم که بود درره بتان 


۱ گلزاد حان 


تن خالك گشت ودیده برازن بود هنور 
بر دل آدم بود هنور 
وه عالم بود هنوز 
پبوی ئو حرع‌بود هنور 
بنیاد عشق ماست که محکم بود هنوز 
جم رفت و وصف آینه <م بود هنور 


گر صد هر از سجده کند کم بود هنوز 


داغ بپشت 
نحل فدنو 


۸۴۱ 


ای بادمکش برفم جانان مرا باز 
ساقی مدهم باده پیاد لب آن شوخ 
آسوده درو نم نفسی گو مگشا زلف 


در گر یهچوخوایم برد ای نا له مزندم . 


اهلی مدهم باد از آن نو گل‌خندان 


روشن مکن این تش پنهان مرا باز 
در آتش حسرت مفکن حان می! باز 
آشفته مکن حال پریشان مرا باز 
بیدار مکن دید گریان مرا با 


جون غنچه مکن‌پاره گریبان‌ما باز 


از ترتودر خال ید مرخ وا باز 
از من چه رمیدی چکنم بر تویارب 
درخشم روی بی سبب و مهر نمائی 
هر گز نروداز دلم آن‌مهر نخستین 
دورازدرت أ ندل که کدورت‌زد. کر دید 


اندیشه وسلش نبود کار من و تو 


مپی که چشم امیدم بسوی اوست هنوز 
| گوجهدرطلیش‌سوخت جان وشدبر باه 
بدان بری پرسان ای نسیم بپر حدا 
نماند لیلی و جان شکسةٌ مجنون 
چو شمع | کرهمه عمرم در آرزو سوزد 


اگر چه یار نبخشد امید کس هر گز 


هجران گذشت و نویت دیدن رسید باز 
شکر خدا که طایر دولت شکار شد 
چم تو روشن ای دل میجور کزفر 
حشمم هنوز شمع حمالش ندیده سبر 
سیری ندارد از خط و خالش دلم د گر 
رهلی بر آن نبود که گوید حدیثشوق 


هرجند که‌چون شمع‌مرا سوخنه‌ئی باز 


6۱ 


از خاک مگر می طلد تیر ترا با 
مرغی که شد ازدست نباید به دعا پار 
ما دیگرت آریم بصد مپر و وفابار 
هرجند که دیدم همه عمرازتوجف باز 
باه که سدش کبه نیارد بسفا باز 
اهلی مگر این کار گذاری بخدا باز 


۸۴۸ 


۸۳۹ 


۳۲- 


چراغ‌خلوت دل‌شمع روی‌اوست هنوز 
غبار سوخته در حستجوی اوست هنور 
که‌دلدر آ تش‌حسرت‌ببوی‌اوست هنوز 
اسر حلقه زنجیر موی آوست هنوز 
هوای ز ند گیاء آرزوی اوست هنوز 
آمیدواری اهلي بسوی اوست هنوز 


نور دو دیده کوری دشمن رسید باز 
شپباز عاشفان به نشیمن رسید بار 
آن توتبای ديد روشن رسید باز 
اثك نشاط پن که بدامن رسید باز 
مور حریص بن که بخرمن رسید باز 
اما چه چاره قصه بگُفتن رسید باز 


شادم که جراغ دلم افروحته‌ثی باز 


بگثا بمن ازروی کرم کوش چشمی کزهردوجهان چشم مرا دوخته‌ئی باز 


۵8۰ 


0۱۹۵ 


۵۱۷۰ 


0۱۷۵ 


-۲۵۷- دیوان اهلی شبر آزی 


حذدی برخ مردم و سوری دل عاشق این شیوه شرین ز که اموخنه‌ئی باز 
یارب تو چه شمعي که به تأثیر نگاهی در یله دل ریش مرا سوخنهئی باز 


۰ بس دانه فشانی که کند چشم‌تواهلی کز تم نغمش خرمنی اندوخنه‌ئی باز 


۸2 
المنقله که د کر مر خوش آواز قانون نمزل کرد بمضراب زبان ساز 
چون لاله دلم حالك شد از باد بپاری ‏ وقت‌است کهاین‌داغ کهن‌تازه‌شودباز 
هر گز بزمن توس بختش نرساند. . هرچندبدان میل کند سرو سرافراز 
آن‌حس بریوش که‌تحمل نکند کوه دیوانه کند لابه کز آن‌برده برانداز 
۵ اهلی چه کند توبه زمعشوق پرستی کأٌخرجوبتی‌دید همان میکندآغاز 
۱ ۸2۲ 
ای برق محبت کهره من زده‌ئی باز آتش بمن سوخته خرمن زده‌تی باز 
زینگونه که‌بردی‌بدر ازخانه خویشم . برمن رقم کوش گلخن زده‌ئی باز 
ای‌جان‌من‌خا نهخرآب از چه‌جهت دست . دردامن آن‌خانه برافکن زده‌ئی باز 
خواهیمگرای‌اشكد گر خونس اریخت ورنه جه مرا دست پدامن‌رده‌گی باز 
۰ .۰ ازطعن‌تواهی‌دل‌ما ریش‌ازآن است . کازردة خاریم وتو سوزن زده‌گی باز 
۸5۲ 
گرچه زارم سوختی‌من عاشق زارم‌هنوز ‏ روشن‌است ازدود آهم کانشی دارم هنوز 
گرچه نقددین ودل‌همچون زلیخا باخنم ‏ پوسف ارسودای‌من داردخریدارم هنوز 
بسن فتراك عثقم کی بمردن وارهم با وجودآنکه حان دادم گرفتارم هنوز 
در گلستان‌سدهزاران گل‌شکفتو بادبرد من زجور باغان آزرده و خوارم هنوز 
۵ وسف‌اززندان‌بر آمدیونس ازماهی‌برست صبر ایوبی سر آمد دن دل آفکارم هنوز 


درحرابات مفان اهلی ندارد هیج ک گرجه بر بامی ومعشوق در کارم هنور 
5۲ 


جان‌رفت ودلزعشق پریشان بود هنوز ‏ مست تو کی ز رفته پشیمان بود هنوز 


فزلیات 


بست دست عمر ز دامان زند گی 
دارم دلی که در دهن شیر ا گر فند 
آتش ز سوز سین ما در جهان فتاد 
هر کس که‌بود کارخوداز بخت راست کرد 
پیمار عشق دیده فرو پست از حیات 


فرهاد مرد وصورن شیر ین زسنكك رفت 


عیسی دم من وقت سماع طرب انگیز 
روزیکه شپیدان علم داد بر آرند 
طوطی همه حاییده سخن گفت زشکر 
نا چند حورم رهر عم آخرقدحیبخش 


هر گاه که اهلی نگرد بر گل رویت 


-۲۵۲- 


بامن نم تو دست گریبان بود هنوز 
مشغول عشق طرفه غزالان بود هنوز 
ما دم نمی‌زنيم کسه پنهان بود هنوز 
بئیادکار ماست که ویران بود هنوز 
جشم امید درپی درمان بود هنوز 
اهلی جصو رت‌است کهحر ان‌بودهنوز 


دستی‌بسوی مرده برافشا ند که برخیز 
شرمندء فرهاد بود حسرو برویز 
گویا خجلش ساخته آن لعل‌شکردیز 
یکبارهم اين زهر به ترياك بر آمیز 


خاری شکنی ۳ چگرش از نگهتیز 


گل‌من‌مگوکه‌لب,ایکسی کشاد هر گز که به گلشن وصالش نوزید بادهر گز 
من‌ازین دوچشغلطان چمرادنقش‌بندم که زششدر امیدم نبود گشاد هر گز 
که شادی ومالم ندهد زمانه و بس که بپرچه دل نبادم د گرم نداد هر گز 
مگرت پیاد آرم غم خود زناله ورنه ز غرود خوبی از کس نکنی‌تویادهر گز 
دل عاشقان ز خوبان همه شاد باد یارب دل اهلی از توبی غم نعسی‌مباد هر گز 


شکر خدا که حشم توبر ما فتاد باز 
گوئی ببرد از دل ما هرغمی که بود 
چشمت بحال مانظر مرحمت فکند 
تاشد زیاده مپر توای آفتای حسن 
بس نامرادیی که کشید ازخمارهحر 


دست دعای ما در دولت گشاد پار 
لطفت بيك جوا سللامی که داد باز 
و آن‌عشوه‌ها کهداشت‌بیکسونباد باز 
شد سوز عاشقانه مراهم زیاد باز 
اهلی که شد زوسل‌تومست‌مراه باز 


۱۳۰۰ 


( 2 


0۱۰ 


0۳۵ 


۳۰ 


۳۳۵0۵ 


۳۰ 


۰6 


۵6ات 


بازپشکنت گل دولت و یار آمد باز 
دیدهام بسکه‌بخون‌موح‌زداز گر جوبعر 
نقد دل بردم و در کار بارش کردم 
پارباپنطایرفر خ‌چه‌سکروح کسی‌است 
مر ده بو دم بسر رهگذر از رفتن دوست 
اهلی از ك‌توخاری,جگر خوردچه سود 


من بنده لطفت که بخشمم چه فروشی 
حون آینه با همنفسان دوی برویی 
ای‌مرغ بپنتی که بما انس گرفتی 


آه ار تو بریزاده که گرمیروی ار جشم ۱ 


اهلی بخرابات مغان هر چه ببازی 


در ی وصل تو جه کم گرددا گرمن 


دیده بوصل آرمید دل‌نشود خوش هنوز 
آهوی سر گشته شد کشته به تیر نش 
از گذر سیل اثثك نقش بصر شسته شد 
کاردل آشتگان راست شد از نو خطان 
گرجه‌بروی‌جوروزز لف‌جوش‌بسته‌گی 
سره تر خشك شد غنجة گل باد برد 
خالك تن کوهکن باد بپر گوشه برد 
هرخس‌وخار ی که‌بود گشت بکوت عزیز 


پم نز سس سا یر جح 


دیوان اهلی شر ازی 


مژد گانی که خزان رفتوبپار آمدباز 
گوهری کز نظرم شد بکنار آمدباز 
عاقت این درم قلب بکار آمدباز 
که برای دل موری بشکار آمدباز 
شکر ایرد که مسحا بگذار آمدباز 
زين گل نو که زباغ تو پیار آمد با 


طوری عجب امروز بما مینگری باز 
يك خنده کنی وز دوجهانم بخری باز 
وه‌کز نفس سوختگان بیخبری باز 
از طعن حسودان ز کف‌ما نبری باز 
نامن مژه برهم زده‌ام در نظری باز 
گر صبر کنی هم ز خرابات بری باز 
جان تازه کنم همچو شیم سحری باز 


آب (سر بر گذشت درجگآتش‌هنوز 
گرنبرد ترگ مست دست‌بتر کش‌هنوز 
و از آثر خون دل حبره منقش‌هنوز 
خاطر مجموع ما از تو مشوش‌هنوز 
روز کنی شام ما از رخ مپوش هنوز 
رگس‌ماخالشد سروسپی خوش هنوز 
صورت شیرین ز نازمانده بر برش هنوز 
اهلی شوریده بخت خواروستم کش‌هنوز 


ساغر زده وشمع قد افر اخته‌یی باز 
پیداست از آن خند؛ شرین نی 
من سوخته خرمن شدم آز نعل سمندت 
انگشت‌نما جون مه‌ن و کردیم از ضعف 
آتشی نشمت ای گلت از کشتن بلبل 
بالاله ستان دل از آنت نظر افتاد 
آهت جو شنی دامن افلاك گرفنه 
فرباد که یار میر زد بار 
هر کسکه‌نباخت سربکویش 
تلا نه رقیب شد به_ تحجیر 
سر پیش سگش نکرد کاری 
جان رفت بباد وخالدتن‌ماند 


کل بیش بتان بحرره 


اهای‌زدرش به مر گ‌دشدن 


۷۹ 


ناد 


۸۳ 


۳ 


تباید سوت 


در خرمن گل آتشی انداخته‌ئی باز 
| غمزده یی شعبده بی باحته‌ئی باز 
چون برق چرا برس من تاحنه‌ئی باز 
رسوای حپان از ستمم ساخته‌ئی باز 
مست از پی خون ریختن فاخته‌ثی باز 
کر لاله دلسوخته نشناخته‌ئی باز 


اهلی علسم داد بر افراحته‌ئی باز 


جانم ز فراق میرود باز 
آنجا به حکار میرود باز 
بی سک بشکار میرود باز 
کار از دل زار میرود باز 
میاید و خار میر ود بار 
آنپسم بشفار میرژد باز 
مات زده واد میرود باز 


سوختم بهرخدا درهجرازین بیش مسوز _ بیش آژین‌ازحسرن‌شمعرخ‌خویشم مسوز 
خنده‌برحالم‌مکنوزلب نمكث‌برمن‌مپاش ‏ گر نبخشی مرهمی باری دل دیشم مسوز 
حون نگردی آشنا گنه وارم هم مران بیش اذاین ازطعنه‌بیگانه وخویشم سوز 


گردر آن| ندیشه‌یی کز حسر نم سوزی‌جوشمی ‏ لطف کن بیش رفیبان بد ندیشم مسوز 


گر بجرمعشق جون اهلی سزأی اتشم خودبسوز؛ازجوراین‌چر خستم کیشم‌مسوز 


سرم بریدی ومپر و در دل است هنوز 
اگر حه من‌همه عمرار نو صبرورژزیدم 


۸ 


نبال عشق مرا پای در گل اسث هنوز 
بجان‌دوسن کصب راز تومشکل است‌هنوز 


وف 


۱:۵ 


0۵۰ 


00 


0۳۰ 


۰ 


(۳ 


۰5۷۵ 


9۸۰ 


سپ ۵ات 


زبرك دیز فنا هر که میکند شکوه 
درخت بخت مرآ میوه کی بود شیرین 
بوی منزل یار از دو کون بگذشتم 
اگرچه لاف ز دیوانگی زند اهلی 


زبرق غیرت عشق تو غافل است هنوز 
که‌هر ثمر که دهد زهرقاتل‌است هنوز 
هزار فرسخ از ینجا بمنزل است هنوز 
نمپرسدبه بری زانکه عاقل است هنوز 


۴ ب 


از بیم نغصه شب و خوف ملال روز 
آسوده خسته‌یی که بحواب عدم بود 
شب همچوشمع سوخته وروزمرده‌ايم 
آن چشمه حبان کجا تیره دل کجا 
امش کهیارزلف‌پر بشان کشادهاست 


روژم خیال‌شب کشد وش خیال روز 
وارسته از عدان شب وقیل وقال روز 
آنست حال ما ش‌واینست حال روز 
هر گز که‌دیددرش‌طلمت مجال روز 
اهلی با ودر دل شب بن جمال روز 


اثارت تو بجان دادنم بشارت بس 
حنان بثارت وصل تو شادمانم کرد 
جو کشنُ نو شوم بر مزار من بخرام 
شید خانه خراب توا منزل ساخت 


بخون دیده کنم سجد؛ٌ بتان اهلی 
هرگ گلي نچید دل من زباغ‌کس 


بر مد وصال دگر دل نمی‌نهم 
درعشق | گرچه هیچ فراغت دلم نیافت 
دایم گر حه سوختهٌ عشق بوده‌ام 
تارشته‌بیزجان ور گی باقی ازتن است 


اهلی وفاز مردم عالم طمع مدار 


مرا به‌تیغ چه حاجت همین آثارت بس 
که کرتو نیز نياثی همین بشارت بس 
کهخونبهای‌من ایدوست این‌زیارت بس 
درین سراچهةٌ فانی همین عمارت بس 
نماز همچو منی را همین طبازت بس 


روشن نگشت خاناً من از جراغ کس 
بازی نمیخورم د گر از لپو ولاغ کس 
هر گز حسد نبرد به عیش‌وفراغ کس 
هر گز چنین نموخت دلمن‌زداغ کس 
مودای زلف او نرود از دماغ کس 
کاين جرعاٌ کرم نبود در ایاغ‌کس 


۷۱۹ 


۸۷ 


حال من دور از آن حمال میرس 
برسی امن که حیست حال دلت 
عشق از آغاز حال خون ریزاست 
کفته هجرم ای فرشنةً من 
مردم‌از هجرت‌ای طبیب که گفت 
روی او بن وحال ما دریان 
اهلی امید از آن بری است محال 


۸۸ 


تواش تو فيامی ژ سرو فامت بس 
جونخل لد گر ان‌خویشی! گر پیارایند 
جودورماز تو بپشتی صفت‌جه سوزی‌باز 
به پیش قدتوسرو از غرامت است پبای 
من وملامت عشق نو کر شوم کشنه 
حمال دوست بود خونبهای کشنة عق 
سگّت ملاماهلی‌ش از فغان‌می کر< 


۸۹۹ 


نظر بنر گس او کن زخشم وناز مپرس 
ه بين زان آتش ز چالا سنا من 
حدیثبلیل‌بیدل که چون جگرخونست 
یار باده مپرس از تطاول زش 
هزار نکنه سر بسته زان دهان داریم 
دلم سجود بتان گر کند مجازی نیست 


۳1 حدیبث توپرسد چه عیب اهلی را 


بان مات 


رئك و رویم ببین وحال مبرس 
گر ز من میکنی سئوال مپرس 
حال ایست و شرح حال مپرس 
هرچه میپرسی از وصال میرس 
کزمن خسته سال سال میرس 
هیج از زلف و خط و خال میرس 
گرنه مجنونی از محال مبری 


مگر قیام تو آمرزش قیامث بس 
ترا همن گل رخسارو سرو قامت بس 
عدان_ دوزخیان حسرت و ندامت پس 
‌ گرخجل‌مکن اورا همن‌غرامت بس 
مرا زکنج لحد گوشهٌ سلامت بس 
شربد عشق بتان را همی کرامت بس 
گر آدمی بود اورا همین ملامت پس 


ز گر به حال دلم بن زناله باز مپرس 
خی ز دود دل و آه جانگداز مبرس 
زلاله پرس جو پرسی زسرو ناز مبرس 
شب است کوته ازین قصه دراز مبرس 
ولی حکایت پنهان ز اهل راز میری 


تودرحقیقت دل بن و از مجاز میرس 


کسی نگفت بمحمود کز ایاز مپرس 


۵۲۸۵ 


۹ 


۵۵ 


2۳.۰ 


0۳ 


«۳۹۰ 


۰۳۱۵ 


۳۰ 


سنا 


تا غرق بحر خون نشوی‌ازجفای کس 
گنج نبان عشق بکس فاش چون کنم 
آن لب کرم کشد طمم بوسه نیس 
کوی ترا صفانه که از ای جشم ماست 
جزمن که جان‌چوشمع دهمازبرای تر 


آن لذتی که یافت زدشنام و دلم 


اهای اگر هوای عدم کرد گو برو 


گو جام جم مباش , سفال شراب بس 
حرف محبت است مراد از حبان رقم 
ای‌آفتان حسن نگاهی مرا پس است 
در حان من نشن و بچشم کسان مرو 
کنجی و ساقیی و ثرابی و همدمی 
بودم زشمع خویش جویروانه مضطرت 
وصلت کجاو دید بیدار ازکیا 


دای دل شو و فارغ ر پادشاهی باش 
غرضرَحلةه ز کروزیزم می مستی‌است 
گرت هوامت شراب صبوح با رندان 
نان گوهر مقصود گر همی خواهی 
سرد دل بو اهلي موی ناف وصل 


دیوأن اهلی شراری 


بیگانه شو ز خلق و مشو آشنای‌کس 
من برخود اعتماد ندارم چه حای کس 
درشرع عشق کس ندهد خونببای کس 
بر کمبه منتی نبود از صفای کس 
خود رانگشته است کسی از برای کس 
نا زنده‌ام نیافته‌ام از دعای کس 


تیاده است عشق تو بندی ببای کس 


لب تشنه را زهردوحبان بکدم آب سس 
رك نکنه فهم گ رکنی از تمد کتاب پس 
در کار ذره يث نظر از آقتات بش 
ای گنج حس‌جای توجان خراب بس 
اتتحاب پس 


از نسح زما نه همین 


امیدوار به بدشایش آلپسی باش 
تومست‌باشوبهر شیوه‌بی که‌خواهی پاش 
جراغ میکده با آه سبحگاهی باش 
در آ دید خودغرفه همچوماهی پاش 
نگفت در بی خونش ز دل سياهي باش 


مستم ودرجوش‌می‌بینمدل مجنون خویش ‏ آتشم‌ای گر یه‌منشان‌تابر یز خون‌خویش 


غزلیات 


گر نر بر یجر ۶بی‌در 6عمن خو ن‌دیگران 


جمعی آزوصل توشادوجمعیازجام تومست 
قامت سروسپی گفتی فيامت میکند 
غبر عشق‌من که‌باشد همچو حسنت برقرار 
نا بکی هنگامه گرم از فص بیپودهام 


شزتاریکی‌هاا کم‌روز میسوزم چوشمم 


-۲۵٩- 


خنده‌یی در کارمن کن از لمیگُون‌خویش 
من بهمحر ومی جاسازم بادل‌محزون‌خویش 
آه | گربینی خرام قامت موزون خویش 
هر حه بینی‌عافبت‌میگ رددازقا نون‌خویش 
شرمسارم کردی‌ازافسا نهو افسون‌خویش 
سوختم‌اهلیز بختوطالع وارون خویش 


۷۴ 


غمپر پشان سازم ازمستی جوز لف پر خمش 


من طبیب عشقم و دانم دوای دل نکو 
اك گرم‌عاشقان هرقطره‌پحر آتشی‌است 


من نهآ نردم که‌تر س ازهلا ک‌خویشتن 
هر که‌داردساقبی‌چون‌اوچکارش بامسیح 


همست سودای توام از فکر عالم بیخر 


هر کهچوناهلی‌سكث کوی‌بری رو تی‌ندد 


تا بربشان نرشوم ز آشفتگیهای‌غعش 
رحم دل هر دع زداغی نازه با بد مرهمش 
بلکه باشد بحر آتش قطرءپی ازشینه 
گر اجل‌سیتی کنددامن‌بگرمحکش 
<ر عد نوش‌است آفتان ما سیح میمش 
کي بود مجنون سر وسودای کارعالیش 
گرملك‌باشد که‌صاحبدل نخواندآدش 


۸۷۷۵ 


مرواز دیده جو برق‌وبمن زار بخش 
شرف صحبت گل محو کند زشتی خار 
کرد دل میل نو ودیده بود اشك فشان 
گر س‌ نامه گشائی بودش باد بپار 
حاجتم از شکرستان لبت حاصل کن 
عاقبت جان‌نبرد ه رکه غم‌عشق گزید 
گر جو شمع‌سحر ن‌باددهیمژده دوست 
حون به‌ییانه رسی از سر ودستار مگو 


گر نبخشی بنکویان بد اهلی ساقی 


بارها سوختهیی خرمنم ابار بپحش 
نیکی‌خود نهر وحرم من خوار بش 
هچ دلکردددد شور خر 
بکشا سل و صد ناف تاتار پبخش 
نیست‌خودحا<ت گفتنکه‌چه‌قدار,بخش 
ای احل بگذر و مارا یغم یار ببخش 
حاصل زتد گی خویش بيك بار ببخش 
ببحش 


بسه پشيمانی رندان کنبکار بحش 


بلکه در بای قدح نه سرودستاز 


و0۳۲ 


0۳۳ 


۰۳۳۹۵ 


0:۰ 


0۳:۵ 


0۳0۰ 


0۳۵۵ 


توف 


ی ۳۹ 


۸۷ 

جو مد بمبرفلك شهره مان کیال 

قبای اطلس گل زود میرود بر با 
ببست وئیست چراغم خورد کسی ۳ 
بکنج میکده بمشین حرحام جم بانست 
حکاینی که ر فرهاد و بیسئون گویند 
جو حار راه مسیحاست سوزنی درعشق 
بپشت عدن نیز زد بد گفتگ ر اهلي 


افلد 
تا ندارد 


آن‌بر بروهر کدخواهددست‌دلد ر گرداش 
باشد از کمگشتگی یابی چو مجنون ره‌بدوست 
برق <سن او تخواهد ازدرخشیدن شست 
گنه آن: ر گس‌مستم مل در 
اهلی دیوأند را گر همچنن سوزد جک 


هر گوشدیی 


ای دل که وصلش بجوار د گران باش 
جون عمر گرامی گذره باد صبو< 

خواهی که نباشد خبر ازتلخي مر گت 
ای بوسف حان اهل نظر قدر تودانند 
تاخون کسی دامن با تو نگیرد 
اهللي که زند دم ز سفال سک کویت 


جون کهبه‌هرانکس که‌نشدشادبکویش 
هر گد بد تبسم بگشاد آن دهن تنگ. 


از بسکد کشد عجه صفت رو بم ازحشم 


ور به آن آدوی 3 3 


دیوان اهلی شراری 


به نور معنی خود آفتاب عالم باش 
بخلعت ابدی همچو سرو خرم باش 
بجان دوست که تا باده هست برغم باس 
_ دون و حشمت جم باش 
کنایت‌اسنت کد در کارخویش‌می؟ باس 
محر د د از ده حبان جرن مسیح‌مریبم باش 
رقیب اگر نشود آدمی تو آدم باش 
نگ د دآهنش 


زرا رده هسکنش 


۰ 
سس ۳ 


ت‌ 


تا تج د عاشة بچاره دود از ج. مش 

اف میا ۳ ۷ یک - 
حرل حومن اذناده شد از عمر د سبدانکنش 
عاقیت خا کستر ی بابی بکنج گلخش 
۸۷۸ 


ثم نو فعدول‌است خد! رانگ ان با 
چم لو تصولاست جدا زانمران بان 
کر ده داثف عم گذران با 
ی ی دی عصه؟ ۳ مت مد با 
دیما ند می پر کن 
ژنبار که دور ۳ اطر بی 


.۰ 0 ی م2 ل 
واقف زنم دید؛ خونن جگران باش 


۲ از بیخبر آن باش 


بصر ان بای 


گوخاادفدمهمجو گل کوزه گران‌باش 
۸۷۹ 


گرقله بود کس نکند 
ار تنگدلان دجم 


صد جاله جو گل‌شددلم ازتنگی‌خو؛ 


روی بردیش 


شد یکسر مرش 


عزلیات 


ای پاد. | گر آن نو گل بیرحم بعاشق 
گر خار دل آزردن بلسل نبود عیب 


اهلی ز خریداری یوسف چه زنی دم 


ری 


زار نبخشید تو زنبار بگویش 
زشت است ! گر بدرسد ازروی نکویش 
پعفون صفت چشم همبدار به بوش 


۸۹۰ 


امش که جراغ نظری چرب زبان باش 
حست بصفا بیتر از آن کشت که بودست 
خواهی که سرافراز شوی در همه عالم 
بیگانه شو از مردم و گر هم بتوآنی 
تعلیم فراغت دهم ایدل به دو حرفت 
اکسر مرادی که کند خا زر سح 


حون صید غزالان همد محنون صفتانند 


دل‌نرم کن‌ای‌شمع ومرا مرهم جان‌باش 
نپا که در حمن وفاهم به از آن‌پاش 
چون‌سروسبی راست‌دل وراستزبان‌باش 
چون مردوچشم ازنظر خویش‌نبان‌باش 
عاشق موو در سایه آن سرو روان‌باش 
گر میطلبی حاك ره بر مفان‌باش 


اهلی پی‌خود گم کن وبی نامونشان‌باش 


۸۱ 


در کوی تو تا کس قدم از ماننید پیش 
المنةل که زعشق تو رسیدیم 
فسمت مگراپن بود که از جام وصالت 
تقشس ملك اندازه نقاش ناش 
اهلی نشود شاد کس‌از مورت شرین 


ماسر بنهادیم که کس پاننید پیش 
جایی که کسی پای از آنجا ننهد پیش 
جزخون جگر عشق تو مارا نهد پیش 
تا حورت آن چپرةٌ زیباً ننپد پیش 


0 1 ۰ ۰ ۵ ۳۳ . 
فرهاد صفت کوه عمی تاننید بیش 


۸۰۳ 


دلا جوباز گریزان زوصل مردم باش 
اگر هوای نشستن به صحبتی داری 
مباش بیپده گو بلیل خوش الحان شو 
به رفم مدعیان همچو شمع | گرسوزی 

هوای مسند شاهی جه میکنی اهاي 


اس چو باد ( ك ٩ج‏ ) 


دمی بپر که بر آری دمید کر کم پاش 
درون میکده بشین مصاحب حم پاش 
گپی خموش نشن گاه در تکلم باش 
میان انش سوزنده در تبسم باش 
گدای گوشه نشین شو بصد تنعم باش 


۱۳۹۹۵ 


۷«صآ0 


0۳۷۵ 


۵۳۸۰ 


۵۳۸۵ 


۵۳۹۰ 


5۳۹۵ 


0۶2۰۰ 


0:۰ 


تن ما اج اس وت سر و و و ری وتو سم 


ایووو ست.. صت سسست هت جروت مت و 


وان 


گر به‌خواهد رعخت خوز من توخود آسوده پاش 
از .کت خود عفوکن آلودگی وذ درمران 
چون سم معراج عزت یافت از فعراك نو 
ماء چون دید آن هلال ایروبت از شوق لت 
پیش آن دخ وصف کل بیبوده است‌ایءند ایب 
ماه در بازار حسنش قلپ روی اندوده است 


دل پفکر آن دهان آسوده در کج عدم 


خون این آلوده کواز دیده ها پالوده باش 
ای هده پاکان سك نو کویکی آلوده باضش 
زیر پای تو منت گو خاك نن فرسوده باش 
عمردن گر کم شود بر عمن او افزوده باش 
آخر ای بهوده گوشرمنده ذین ببهوده باش 
مشتری گو واقف این قلب زر اننوده باش 
جون دلن آسوده شُد ادلی زغم آدوده داش 


ولد 


ما که از اول بلی گفتیم با دلدار خویش 


می تمستان ده که عاشق نشند دیدار تست 


کفروایمان‌هردوراس زشتهازیکرنکی‌اسن 


شیخ ! گرا زخواب لافدم‌دراه‌عشق نیست 


چشم باری کی بود از بخت بی‌سامان‌م| 


‌ 
‌ 


همت هر کس که بینم درپی آسایش است 


گرجه در بازار خو بان شددولت میحر ند 


تا قيامت بر نمیگردیم از گفتار خویش 
جان‌مارامست کن‌ازشربت دیدار خویش 
کافری‌باید که نکش آیداز زناز خویش 
مرد را باید که بیداری بوددر کار خویش 
یار کس‌هر گن‌نگرددهر که‌نبودبارخویش 
اهلي دیوأنه دایم دد پی آزار حویش 
دردمندان‌هم‌سری دارند پادستار خویش 


۸5۵ 


من ند 1 نم که با لم ردل ایکاری حورش 
کام دل ازئو نجویم که بسی خوش دارم 


ای طبیب‌از نکنی‌جاردمنوقت خوش‌است 
گر نشد روزی من روروصال توبس است 


سر اگر یار بو د در عم دل اهای ۴ 


که ماغایت کاماست‌جگر خواری‌خویش 


خار خار جگر وسوز دل وزاری خویش 
کهمن خسند حوشم نیز به‌بیماری خویش 
شب تنهائي و کنجغ و بیداری خویش 


گر توبارش نشوی‌بس بودش‌یاری‌خویش 


۸۸۹ 
پار باید پر سر ما سایه کستر بودش هر که شد حورشید باید ذره‌پروربودنش 
پیش ماسبلاست‌چون فرهادترلدجان‌ولی ‏ حبف باشد خسرو خوبان‌ستمگربودنش 
مابپمت‌چون‌سکندر دستشمتيم ازحیات تا ناید آب خضر ازما مکدربودنش 


غ لبات 


سس 3 


سِِ 


دست‌وب تنوان‌زدن‌در بحرعشیاززیر کی رف طو فان چه حاصل ازشناور بودش 


درطربق عاشقی اهاي 


سروسامان مور ی هر که این ره هیر ود با بد فلندر پودنش 


۷ 


کشندام جار مامت شم 4 براهن خو؛ بش 
ذوق بابوس تو برون نرود از دل من 
آفنایی تو و از ذوق وصالت همه شب 
مست هیخا ٩‏ جنانم که گرم دست دهد 
گو شه گلخن مامسکن آن سرمست‌است 


خار گل کن بهمن ازبرفقرخ‌روش‌خویش 
گربه بینم بمئل‌دست تودر گردن‌خویش 
جشم امید گنايم به در روزن‌حویش 
خشت آن خانه کنم تا بقيامت تن‌خویش 
کد بسد کلشن حرّت ندهد لخن خو شش 


حوشه حینی کند از حرمن آنکس اهای کدجرمجنون نو | تش‌زدهدر خرمن خویش 
کوش چشم فکن کز هوس سروفدت کردم از خونجگر لا لستاندامن‌خویش 
۸404۸ 


بصبح وصل کشد این شب ستم خوشباش 
غمی که ميرسد از دوست عاشفانه بش 
تو مرغ زیر کی از خارو گل منال 

زبپر جام جم و آب خر غصه مخور 


ز آفتان به خیرت! متان دح اهلی 


ایدل 


رسد بخانه ما آفتان هم حوشاش 
کسی همیشه نما ند اسپر عم حوشباش 
چوخارو گل‌ههه حواهد شدن‌عدم‌خوشباش 
نه آب خضر بماند نه جام چم خوشباش 


که بر نو نیز فند سای کرم خوشباش 


۸۸۵ 


از پار مکن ثاله و لب بسته زغم باش 
در برده ناموی محبت تنوان یافت 
در عشق فراعت طِللی همت بمت است 
خوشاش| گرت هر ه بحون‌سر خکندیار 
از کشتن عذاق شیمان مشو ایشوخ 
با اهل نظر تر کث جفا غایت جورست 

اهلی که سک تست | گرزدنفسی گرم 


ا- آفتاب مجبت ( لك ۱ مج ) 


گر همنفس آیینه یی حاضر دم بای 
ناموس‌خود ‏ تش‌زنوچون‌شمع علمباش 
مارا سر راحن نبود گو همه ع‌باش 
هررنك که متصوددل اوست نوهم بای 
آنجا که توئی گو همه آفاقی عدم باش 
زنار که رحمی کن و دربند ستم باش 
او ر! بکرم عفو کن از اهل کرم پاش 


ویو پییت جت. 


02۱۰ 


5:0 


۱:۰ 


0:۹۵ 


ات اد 3 یم ی 1۳ ن‌ 


دیوان اهلی شبرازی 


۸۹4 


ازغر سر همدم این بی دل ودین باس 
باری‌جوسام میکنی‌ای‌مد جو فك کن 


۰ من شاد بدرد غمی از جام وصالم 


بی عبر پری مهر سلیمان چکندکس 
باخلق مزن اشك صفت دم ز کدورت 


جالیکه کند جلوه گریزاغ‌جوطاوس 


0:۳۵ 


3 


۰:0 


تا چند چنانی نفسی نیز چنين باش 
آن حود همه آن توبود دری‌این باش 
ظاهر بنما مهر و نهان در پی کین باش 
و بحش من أز بزم وصال‌توهمن باش 


۰ ۳ ۰ ۹ 
گورویزمینش همه درریر دی بان 


دل صاف کن 


1 .۶ حِِ 1 ۰ رای 
( نك رد ری ۲ ی 


الی تو جوسیم غبرو گوش‌نشین باس 


۸۱ 


جون بخبال ایدم سرو فباپوش خویش 
ود جه خوشآ ندم که نومست نشهمی بر م 
جونکد سئوالی کنی مضطر بم در جوا 
گوشم از آنلب چهیافت‌دو لتسر گوشیی 


جندجو اهلی: دور لب گزموخون حورم 


اورم از شوق او دست در اغوش خوش 


وانکد نمییم د گرتکیه گبت‌دوش حویش 


سکد همی گ مکنم ۱ رسحنت س ۳7 حویش 


کاش توانستمی بوسه زدن گوش خویش 


شر بتی خر ببخش از .حون نوش‌خویش 


۸۳ 


کوی او خواهی دا محنت کش اغیار پاش 


امش خواب‌احل‌خواهدربود آی‌دلولی 
لاف عشقت میز ند هر بی‌حبرای مپربان 
گفتگوی مردمت غافل نگردا ندز یار 
تانرانندت د گراهلی ز کوی آن‌دبیب 


دم‌مزن‌حامو ش‌همجو ن صورتدیو ۰ باس 


ایدم آن مه پپرسد دیده گو بیدار باش 


پال‌دوروری‌از بر ای‌امتحان‌خو نخو ار باش 


ازبرون باغیر گوی وازدرون بایار باش 


نیست درمانی د گر افناده و بیه‌ار با 


۸۹۳ 


نیست عیب ازلاله گرلافد به کلبرلدترش 


شمع من‌کاش ازسربیمار هجران بگذرد 


هر که درمجر ابر آید عفل باشد کمترش 
کر نظرخواهد شدامش‌تا برورمحشرش 
تازه سازد جانم ازبوی لب جان پرورش 


غز لیات ۱۵ات 


تايش آتش اگر از آب نشیند جرا سوزدیگر میکند بیدا دلم از ختجرش 
ماوسوز دل که عالم گر پراز آب بقاست_ مرغآنشخواره جز آتش نباشددرخورش 
اینچنن کر سوحتناهلی به بیماری‌فناد خیزدازجا گربرانگیزدما خا کسترش 
‌ کوب تشنهمردازعتقکرباند:یشت انتی ! اب نشنگی بنشاند آب کوثرش 
من کزازاد تغنای عش تم سوی‌تا دانوشم‌زیست چشم دارم التغاتی اد کدایان درش 
۹۴ 
عاقبت بگذرد این تبره شب فرخوثباش صبح امید شود عمدم ما هم خوشباش 
همه عالم بتوای‌خواجه گرفتم که بدند ‏ تور گرانی مکن وباهمد عالم خوثباش 
رخم دل به بود از منت مرهم ز طبیب ... دست بر دل‌ندوییمنت مرهم خوشاش 
بکدم‌اي‌صح‌سعادت که‌جر اف بافی‌است ‏ نوهم آخربمن‌سوخنه یکدم خوشراش 
خوش بر بر در آن مد بسگانش‌اهاي سخن اپنست که با عالم و آدم‌خوشباش 
۸۵2 
تاتوریر بوسن‌همحجون کر گی‌ای پشمیذه‌پوش دوری| از پوس کت ی‌این‌حر قدینمی‌زدوش 
ار حوانان ما جوانمردی رساتی پافنیم در مش بر آن تیا از روی در میفروش 
سر معراج محست اد دلم سر میزند عشق میگوید که وا ل میگوید خموش 
بارحی حون شمع یبد بادم گر می‌جو ی 5 نباشد آنشی تبیشیت نمی آ ید بدجو ۳ 
هر کا| بن لعت‌جن‌در زبان آ بدجو شمح دیگر آن‌حون‌مو رتد بر ار جشما نیدو ۳1 س‌ 
وه که در بزم تو از دست رفیبان دمدم میخورمزهریزجام عیش ومیگو بند نوس 
تابکی‌اهلي خروشی‌بکنفی خاموش باش کی‌دل‌مجر وح‌مار امیخر اشیز ین‌خر وش 
ار 
میرم پدان تغافل و پروا نکردنش وان خشم وناز و چشم ببالا نگردنش 
فریاد از آن نفستن و برخاستن بناز ‏ و آن‌س‌کشی‌و بندقباوا نکردش 
بیداست از کرشمه عاسق کداز او میل نگاه کردن و عمدأ نکرردنش 


ای من سگ رمیدگی نو غزال تو دززیر کی است‌پیش کسی‌جانکردزش 


0:0۰ 


۰:0۵ 


9 


۹۶۹0۵ 


0:۷۰ 


0:۷ 


0:۸۰ 


۰:80 


اج ی سا همیب شنت وی - 


۹ 
اهلی مگو که کشت مرا تیم مذعی 


از شعفا گردر آینهبينم جمال خویش 
مر غ شکسته بالم و در وادی آمید 
لاف کمال پیش سگان تو چون زنم 
ساقی‌مرا بد حشمه کوثی نشان جوداد 
ابرو ترش مکن که بگوید نیاز خود 


مگٌسل زیار و برسر عهد نخست باش 
امش زبرقوصل که‌خواهدجوبادرفت 
درد وصل طالع سم مدد نکرد 
ما دل پریده‌ايم ز مقصود حویشتن 
اهلي‌جوفسمت تو ملامت شد اژ نحست 


دیوان اهلی شبر ازی 


ما را یکت درد تماشا نگردش 


آه یکشم کهآ بنه گردد زحال خویش 
پیدا بود که چند توان شد ببال خویش 
کز دولت سگان تو يابم کمال خویش 
زآن جهغم که خر نبخشدزلال‌خویش 
| کنون کهیافت‌پیش تواهلی مجالخوش 


گردل شکست عبد ووفا گودرست‌باش 
سافی‌جراغ عیش بر افروز وحست باش 
ای بحت سحت کوش که کفات که‌سست داش 
پا ما جنانکه غایت مقصود تست باش 


رای توهم به قسمت روز نخست باش 


من آب خفر جویم ببر سگان کویش او تشنه بر «لاکم تا نگذره بسویش 


تاب نظر ندارم آن بد که حااد گرد 
صد آن زندگانی میرد ببای آن گل 
تان ففان ندارد آه از مراج آن مه 
آن ناز نن‌بد خو» کی‌رام خویش سازم 
ای باد زلف اه را بر هم مزن که ترسم 
بسبار گوست اهلی عببش نشاید اما 


تا دره دده بیس در افتاب دوش 
صدخضر چون‌مسیحاحان میدهد پبویش 
کز گل بنازنینی نازك ترست‌خویش 
کزمن رمدبه آهی آهوی فتنه جویش 
حمعی شو ند در هم ر آئنتگی مویش 
کز سینه میکند کم دردی به گفتگوش 


هر کویپشتوصل‌اوامروز باشد حاصاش فردابدوزخ گررود دردی نباشد دردلش 
رویش‌چو گل افروخته‌نازشجهانی‌سوخه_ حسنی‌چنان‌نازی‌چنین‌چون‌دل نگرددهاباش 


و وس نز تیا 


اه وت 


غزلیات ۱۷ 


یل بدا غ‌بند گی‌هر کس نگفتازعداد ‏ داغ قبول عشق هم بختی بباید مقباش 
مشکل! گرشمع‌فلاهر گزدر آرد درنظر هر کسکههاهی‌اینچین گاهی‌بوددرمنزاش 
مجنون‌جو تنوا ندشدن‌بامحمل‌لیلی فرین - باری‌بپلاپساربان کز دوربینه محملش 
اي بگردانغمش‌بحر کرم‌جوشدمگر ‏ کاین کشنی‌امید من‌افند گذر برساحلش 
۱ 
نشدازرحم تبر آهو گر یزان‌روز تجحرس ازآ شدنا کسی بر ون‌نباردازدرون تبرش 
هر آن عاشق کهشد آشفته رنجیرموی نو بجزیرش‌توننوان داشتن جائی‌برنجیرش 
به‌حوأ بمدو ش‌میحو | ندی‌میانلا لهزار گل مر در حالوحون‌خواهد نشا ندامشبن‌پیرش 
الاای مپر بان تدبیر کار اك ریزان‌کن کهآب‌ازسر گذشت ومانميدانيم تدپرش 
براه آرزو اهلي فتاده ذره خال است با اي‌آفتاب عاشفان از خال پر گیرش 
۰۲ 
بس گل‌شکفتو کردخزان‌نوبرارخویش ‏ حسن‌توهمچوصورت چین برقرارخویش 
از پسکه بی توش همه ثب گر به میکنم شرمنده‌ام زدیده شب زنده دارخویش 
ای دیده سیل ائك بر آن آسنان مرپز کانجا نوشتهم سخنی یاد کار خویش 
کل خوشه چن خرمن دولت شود مرا گر بینمت چوشاخ گلی در کنار خویش 
جندانکه سوخت اهلی لب تشنه دربلا _ آپی نيافت جز سخن آبدار خویش 
۰۳ 
چو رقت‌گربه کردل رو نهم بر سوک دیوادش شوم بدهوش و باز آیم چهوش از بوی دیوارش 
چومر غبسملم گرافکنداز کوی‌خودبرون - طب‌درخال وخون‌چندانکافتسریدیرارش 
جنان‌افتادهبیمارم که‌همچون‌سورت‌بیجان _نثستن نیستم قوت مگر پپلوی دیوارش 
نوشتم بردرو دیوار محنت‌خان‌م‌چندان ‏ که از مشق‌جنون من‌سیه‌شدروی‌دیوارش 
جونگذارد کهرودرروی‌دیوارشهماهای دهم تسکین‌دل باری به گفتگوی‌دیوارش 
۴ 
ازحسرت آن‌لب که‌نبخشد شکرخویش . طوطی زده منقار بخون جکر خویش 


ید 


5:۹۵ 


00 ۰ 


۰ 


00۰ 


۵ 


20۲۰ 


(ه6 ۲2۳۰ 


۲۹۸ 


من‌جون نخورم‌خون‌زجگر گوشه مردم 
درخال | گرافکنی از عرش غمم نیست 
آن گم‌شدهام من که ندارمخبر ازخود 
از گوهر خودتیغزبان جند کشد خدم 
دای است بپر گام در پره کنر تنگ 


دیوان اهلی شبرازی 


پمقون شنیدی کاجندیداز بس خویش 
زنبار مینداز مرا از ثثلر خویش 
کو واقف حالی کد ببرسم خر خویش 
امیدکه نیغ تو نماید گبرخوش 


طاوس سفت پپن مکن بال و پر خویش 


ایا بس خود یی دوت نابی ۱ که گنر( شوه 
پا سر حود نئهی دوست نیابی. اهلي بس دوست 4 بخدر رسرحویش 


«۵ 


سل و ۹ 
‌ یی( ثِ درل 


موی تس 


در ۳ لب ۳ یی ازدهان کس دشد | لوده شکرش 


آن‌نا کل کدنخل مر ادیست اینزهان حز باد صبح کس نگرفت‌است در برش 
هر گز نمی‌فند زحبا چم دیگرش 


توان که همچو اینه باشم برآبرش 


آ ۳ بنی که جتم ا گر برهش فد 
گرلوح سیندباله نسازم ز تقش غبر 
آهن رباست خاعطر ا#لی بجدب هیر هرحند از آهن است دل سحت دلبرش 
۰1 


ی برم باد بد وپرانه خویش 


چون‌مر اشوق‌تو بیردن بردازخانهخویش 
نگ با سته زنان زان درولم کی که تا بافتا اه خویه 
۳ پرسیبد زر ران درد هی لد ام ر4 در یافتدام در دل ویرانه خویش 
تو وبا نك طرت انکین نی و حام شرا من وحون جگر و نی و سا ند جویش 
هیدهی عاشق ش‌ حشتن ارحودخبرش ند ز بپداد دنی سنگل بدپوانة خویش 
حال اهلی_برسانید بد مچنون کدکند ‏ گریدبرحال من‌وخنده برافسانآخویش 
۰۷ 
کوهکن‌جون‌بر نیأمدبادی‌خودر آیخوش عاقبت آزعشق‌شر ین تیشهرد بر با ی‌حویش 
کاش من بودم بجای کوهکن در پیسنون تا آهی‌بر گرفتم کوهرا ارجای‌خوپش 
گرتو ای‌بت | تشم‌درجانز نی‌چون برهمی ‏ کفرم گریکسرمو باشدم پروای‌خویش 
تاخرام سرو بالاپت ه گلشن دیده است 


سروقدان‌جمله دررفصندازشوقت حه شد گرتوهم‌دررقص آری‌فامترعنای‌خویش 


خی بر جاها نده سره ازخجلت‌بالادخویش 


غزلیان س۲4- 


درحیال برق وصلت‌می‌بزم سودای جام مبگدازهمچوشمم از آ تش‌سودای‌خو یش 

چون‌جر اغ‌عرده ا#لی‌درزش‌تار يك‌هجر سوختم آزدو ددل‌بی‌شمع بزم آرای‌خویش 00۳۰ 
۵۸ 

جىد سوریم زدا غ دل پیحاییل خویش آه ازین داع‌دل ووای زدستدل‌خویش 

هر که دردست عمم دید بدین موختگی گفت‌باز آمده‌محنو ن‌سوی‌سرمنز ل‌خوش 

میگداژد همف شب همنایم شمم صفت سک ازاتش دل گر م کن,محل‌خو یش 


1 3 


۰ ۳ وی ین , 
دانة مپر زاب و کل پاران_ ندمید ‏ حای‌این‌دان‌ندیدمپچز آن و گل‌خوت 


او ۷ 
زد ری سس 


ایبچین تسد صشفت کشنه که اهلی افتا ۰ ند بر گبردش ازخالمکرفانل‌خویش 22۳۵ 
۵ 

ای احل مبلت من ده که بیوسم دامش 7 اشمیم ۳ مکش 0 بگشد رشك مش 

حون‌شکایت کنم از دوست کهخون‌ربحت.را هر که شد کشتد ز معشوق نباشد سخنش 

دش گفت که دردن کم از بوسد دوا حای آنست کد حند بوسد رم بردهش 

مبتل(ی قفس تن نشدی لوی جان گر نبودی‌هوس آن لب شکر شکنش 

اهلی آن‌روز کدجون"الهسر ازخالد زند عرفد در حون حکر سو حنه بینی کفنش 50:۰ 
۰ 

نمبخواهد کهدست کسرسدپرطاق بروش بود پوسته آنابروبلند از تندی جویش 

حنی در خالدو خون افنادها مگذار ای‌همدم که میترسم بحون من کشدتیءت سل آویش 


بی‌نسکن دل‌خواهم نشیم بپلویش لیکن دلم‌افرون طبدهر گه رسدپپلو ببپلویش 


ومن کل روش 
سكث‌مشکی‌غز ال‌خودمن از بوی حوشم‌باری کد هر جا بگذردخلقی بر آساپندازیویش 10 


همان دپس کدلب اعد 5۳ گرم بیش 1 میاد! درعرق او د 


مبن زنبارآی همدم جواهلي سرو قد او که‌حسرت‌بارمی آردهوای‌سرودلجویش 
۱ 
درعمت گر جاننغم پرور نباشد گومباش ‏ جون‌توباشی‌جانمن جان گر نباشدگومباش 


سجد؛ روی تو ایبت کفروایمان منست سرنميتابم ازین گرسر نباند گومباش 


سه ۳۷ دیوان اهلی شرازی 


گرتومیگوئی درین کشورنبشد گومباش 

گرتراایخواجه سیم وزر نباشه گومباش 

مست ساقیپاش| گر کوثر نباشد گومباش 

کارمالب‌نشنگان طوطی‌صفت‌شکرست وبس - لب‌بخون‌تر کن| گرشکرنباشد گومباش 

بار باید مپربان اهلی مرا چون آفتاب ‏ اری چرخ سنمگر گر نباشد گومباش 
۳ 

تامم| باخود برد دردست و د می‌افتمش 


شب سکش جون خبزد ازجا من‌بجا می‌افدهمش 


از عد بر نو حان درملك هستی آمده 
۰ پوسف حان پاتو میباید که باشد همتفب 
کردم آبی دهد ساقی شراب کوثر است 


0 زین هوس گر شب به‌سنگ‌از کوی خودرانسگان 
ببر داد آیم بر اه بار و حون بیدا شود میگذارم داد و اول در دعا می‌افتمش 
مروم دربای دیوار سرا می‌افتمش 


گرجه میدام که در دام بل می‌آتنمش 


شون ورب وو راز و جون همست خون‌شوررل‌شوم 
میکشم ماننداهلی رلف آن زنجر موي 
۹۳ 


تقش بای او که محراب دعا ما بمش 
.دون زهرهٌ دیدن ندارم از حفای خوی او 
حورخوبان آ تشی افروزست‌ومهر آتشفشان 
بعدعمری‌چون گرفنمدامش ندهم زدست 
خانایی کز برق‌دیدارب: روش نگشت 
من‌نمیدا نم که‌جا نستا ینکهدارمپاخیال 


۵۵۵ بوسر كوي مغان اهای به کنج عاقیت 


مجدهٌ‌شکری کنم درهر کجا می‌بابمش 
گرچه باخودباز در عبن وفا می‌یابمش 
دروف آن ذوق نبود کز فا می‌ب بمش 
گرنگرم کمازاودیگر کجا می‌بابمش 
گرحری م کعبد باشد بی صفاً می‌با بمش 
زین‌دو بیرون‌نیست‌باری آشنا می‌با بمش 


بادثاه وقت بودا کنون کُدا می‌یابش 


رز 


جون شیشه‌پرم ازغم‌پیمان گسل‌خویش 
گر سوزش‌پروانه زنزدیکی شمع‌است 
داغ سگ کویت‌همهراخطط علامی است 


بگذار که خالی کنم‌از گریه دل‌خویش 
من‌سوختم از دوری شمع چگل‌خویش 
مانیز نهادیم برین خط سجل‌خویش 


| - ترتومیگوای در این کشور نباشد گو مباش (2 ۰ مچ ) 


غز لیات ۱ 


حتا که برابر نکنم عیش دو عالم 
هرچند که اهلی زجپان‌مپر گیاجست 


باهادی گه گاه و غم متصل حویش 
بوئی نشنیست‌مگرز آب و کل خویش 


۹۹۵ 


صد تلجندهان میگزدازنصه لب خویش 
آن جاشنی ذوق که فرهاد ز غم یافت 
خواه ی که نچیند گل مقصود ررویت 
هر جند کشد دوست عنان تو به پاری 
نومید مشو ژآب بقا همچو سکندد 
ما خاک نشینان مفانیم و ز خاکیم 
مرغ ازرخ گل‌سرخوشو هی زر خباز 


ای نحل کرم‌تابکه بحشی رطب حویش 
خسرو نج‌شیده استزعیش وطرب‌خویش 
چون‌م غسحرروز کن‌از ناله شب‌خویش 
زار نگپدار عنان ادب خویش 
جون‌خضر قدم‌بازمکش ازطلب خویش 
ایحواجه تومیدانیو اصل و نسب خویش 
مستند آزین‌می‌همه کس‌بر جس خویش 


۹۹۹ 


ج و گفتم‌از کف منزلفرابه تابعکش 
سرم فدای توباد ای طبیب بهر خدا 
بدامن نو غبارم نمرسد ای گل 
برانظاره کن آن سرو ناز را ای دل 
به خشم وناز | گر یار سر کنشد ازتو 
گر فت آنش آه تو در دام اهلی 


بخنده گفت که کوته کن و درازمکش 
قدم ز پرمش بیمار خویش بازمکش 
تو دامن از من رسوا ب احترازمکش 
ز باغبان بتماشای سرو نازمکش 
توگر حریف نیازی سر از نیازمکش 
بسوختم دگر" این آه جانگدازمکش 


۹۷ 


عیشی| گر خواهی سك و بان‌مردم‌زادهباش 
لاله تا در بند جام می بود با مي بود 
کس‌نگوید لاابالی‌شو بده مستی زدست 
منزلعشق‌است‌خواهی کمبهخواهی‌ببکده 


ببخبرمنشن که گه میشود محمل روان 


۱ - که رافیم دگر (ب) . 


بنده ایشان شو از فکرحبان آزاده باش 
نکنه‌لی گفتم آتوهم در بند جام باده باش 
همچوصوفی باده نوش و بر س‌سجاده‌باش 
رامیکر نگشی‌مده‌ازدست, بريك‌حاده‌باش 
کر هوایکنبٌ جان میکنی آماده‌باش 


22۷۰ 


00۷۵ 


۳5/۹۰ 


دا ۵4 


-۲۷۲- دیو آن اهلی شیر ازی 


۰ گردلت آیینهءشق‌است روی ازخودمتاب _ پاك کن خاطرزهر نقشی ولوح ساده‌باش 
میوه کزخامی‌نیفتد سك نا اهلان خورد ‏ فارغند افناد گان اهلی‌تو هم افنده‌باش 
۱۸ 
خستهییکانعنبرین مو بگذردژودازسرش . همچوشمم از آتش‌حسرت‌روددودازسرش 
حون نمرد ۳۹ مسکن که بر بالن او دبر آمد آن طبیت و زود فرمود آزسرش 
عم ز درویشی ندارد رند دبر آی مغبچه زانکه‌خم گنج است وساقی‌مور بکنودازسرش 
0۵ هرشبی کز فرتاج زر نشد خالٌ رهت بادغرت‌تاج زر چون لاله بر بودازسرش 
اهلی ازدا غ‌توخواهدسوختن تا زندهاست ‏ ی جوشمع| ین آنش‌سودارودزه دازسرش 
۹۹ 
مود کسی که نبود پلب تو اشتتافش مگ آدمی‌نباشه ؟ که نباشدا ین‌مدافش 
می‌صافو لعل نوشن کنر اهد آی‌در کوش مر آن‌حر پفمسکن که له آنفند اتغافش 
زفراق خال گشنم بیس ایسبا نغبارم ‏ سوی آن‌مسیحجانبا کدها ۳ 
5۹*۰ منم آن شکسته خاطر کهزبپر آن مدنو  .‏ همه زوردر تقحص همدش کلم سر اغش 
دودل‌است‌بخت‌پامن بگذار کاین ستاره . به شراردل پسوزد کد بجانماز نفاقش 
زشرآب و به اهلی نکنی که دحتر رد بکسي ي حالال داشد که نمید‌هد طلادش 
۹۳ 
ون در کعبه به تقلید گرفتار مباش ‏ بشت بر کمبدمکن پشت بدیوار میاش 
دل میازار که مرغان حرم میگوپند تا درین مرحلدیی در بی آزار 
۵ شکر ازخنده‌شرین بحریفان مچشان . نمك ریش اسران دل افکار ما 
خارخارم مده از سنك به بیگانه زدن ‏ خار دلپا مشو م تخل رلب بار ۳ 
اهلی خالانشنراتوچه دانی‌جه کی‌است . معنقد گر نشوی در پی انکار مباش 
۳ 


خوض آن‌ساعت ثه آن‌سافی :ها ام ذمش خورهستش نهد آن کانه ار دست سس من «ز سد بر دستی 
فغان از زهر حشم و حدم دافکن‌تر ایست این می‌تأحی‌حنن | نگاهسافی‌نر سس مستش 
۰ درل از سرو لد او بطوبی کی شود مایل و گرمایل شود یا شد گنه ازعمت سنّش 


-۷۷ 


غزلیات 


و 


درین تخجیر گههردم هرارآن‌یدمی‌افند سك آن‌میدمقبولم که‌برفترالخودبستش 


به پابوس سپی قدان ز کوته دستی طالم ندارد فرصتی اهفي ولیکن‌همتی‌هستش 
۲ب 


گر فرافت طلبی همنفس رندان باش 
بارخ مفیچکان کنج خرابات خوشست 
هر که‌عشقت بخر دهر دوجهان‌بنده‌اوست 
جند حسرت خوزدایشاه‌جپان درویشی 
چشم آلوده دلان لایق دیدار تو فست 


شر بت وصل توصد درد مرا درمان‌است 


سروسامان بپل و بیس و پیسامان پاش 
گنج | گرباتوبودخانهبگو ویران باش 
بند؛ عشق‌شو و بردو جهان سلطان باش 
بلفیل همه یکبار بگو مهمان باش 
ای بپشتی صفت از مدعیان ینپان باش 
گویکی‌زخم دل ازلعل توبیدرمان باش 


نوحو | نان‌همه‌سرمست می‌و بوسو کنار ها بر به این معر که گوترخان باش 
۲۳ ح 

روشنی‌بخشدلم شدتن عم برور حویش روشنست آینهٌ شمع زخا کسش حویش 

سگ آن رند قلندر صفت شاه وشم کو سفال سك او ساخته خام‌زرخویش 


من بیمار جنان زاز شدم کزتن من 
کید گردرنگاد برخم کومگای 
عاقبت گوی‌زمیدان ببردچون‌جوگان 
بسکه از آتش‌می‌همحو گل افروخنهئی 


هی فصاد بخون تر نکند نشترخویش 
تو گشا بررخم ای کعيهُ دلها درخویش 
هر که‌باخالارهت کردبرابرس‌خویش 


لاله‌از دست توپرسنك رندساعرجویش 
اهلی از سبز خط خودطمم‌وصل‌مکن . که‌لیش‌طوطی‌جان راندهدشکرخویش 
۴۳ د 


برمیست حود به‌یبری وعمرتبه بحش 
یکبار خو بشیوه عاشقی کشی‌مکن 
کارم پيك نعس جو رسد یکنظر فکن 
ایشاه‌حسن‌درخور این حسن لطف کن 
راه حسان دهی و برانی ز در مرا 


اهلی پسبحده ته کنیکار گر بود 


موی سفید بن و بروی سیه ببحش 
کاهی‌بکش بنر گس‌سرهستو گهببخش 
جانی بنازه دیگرم از يك نگه ببخش 
یکبوسه گرمن از تو بخواهمتوده‌ببحش 
پکبار سوی خویش مرا نیزرهبخش 
اورا مکش زبهر خدا يك گنهبخش 


0۵ 


0۰ 


۵۵ 


0۳۰ 


۰۳۵ 


3 


۵1۶۵ 


۰ 


مع ۲۷ 


گرتشنهٌ آب خضری از سر اخلاس 
میخانه بود کوثر و اخلاس تو زهبر 
مرغ دل از اخلاص ببام تو گذر کرد 
بی شوق‌تو کس حرفی‌از اخلاص نبا بد 
از ۳ تو اخلاس بظامت نشو ی کم 
اهای به هوای‌شکر پن لعل لب دوست 


دیوان اهلی شراری 


برخیز و بمیخانه در | از سر اخلاس 
آنجا نرسدکس بجز از رهبر اخلاس 
برعرش توآن رفت ببال و پر احل(س 
شد فانحه شوق تو سر دفتر اخلاس 
هشدار که ناگ نکنی گوهر اخلاس 


۳ 


عاشقدم کشتن زحان آسان‌بر آبده‌جودمی ‏ بر کرسی‌دارفنا خندان‌بر | بدهمچوشمع 


طأهر بمردم کی کنم زر خمي که بان شور دهام 


گرروشنم ازاستحو آن‌بیکانر آید «ه‌چوشمم 
د برق حبرت بی خبر سوزژد جو تخل بادیه مجنول وشی‌کن شوق‌اوحیر ان‌بر آید همچونهع 
گر آتش دام درون آم سورد درحگر ازاشات گرممدمبدم‌طوفان‌برآید هجو شمم 
اسرده دل لرزد چو کل گر برتنش بادی وژد ‏ )هی بجانآش‌زند ناجان بر آید همچرثی 
۴۳ 
زیر کلب عاشق دلا مجوی جراغ کد مع مجلس آوبس بود فتیله داغ 
دل از جمن نگشاید اسر عثق ترا که بیش بلبل عاشق فقس نماید باغ 
به جرعه بی بزن | بی بر آتشم کدرسید زسینه بوی کبابم زشوق می بدماغ 
رقیب | گر چهعزیزست‌وماچنن‌خواريم روامدار که بلبل جفا کشد از زاغ 
دنه رد کنج لحد دل ز سوز عم ااي آگرت هوس کند آسودگی و کنج فراغ 
۵ 
چند فند به کشتنم زلف توماه برطرف روی‌تو میکشد مرا زاف سیاه برطرف 


حشم خوش‌توبرددل‌نهمت‌او بخط فکند 
5 رسد عبار دل بر تور رعگذار من 
یش قد تو کی بود باد بزشت و طوبیم 
اهلی | گرتر! کشد یاه فرشته خوی‌تو 


چون‌دل‌بردهخواستم کردنگاهبرطرف 
سیل‌سرشكث گر دمن کردز راه برطرف 
تخل گل‌است‌درمیان شاخ گیاه برطارف 


لاف‌وفا ببانه بس جرم و گناه برظرف 


مجنون منم گریخته عمری زبند عشق 
از شاخ عمر میوة شادی نجیده است 
در سکلاخ سینة من شعله های آه 
پس دل اسیر غم شد و آزاد گشت باز 


اهلی غم از عداب قیامت نه‌یخورد 


س۵ ۲۱۷ 


افتاده باز در بی دل در کمند عشق 
دستی که کوته است ز تخل بلند عشق 
هر يكث شر ازه ایست د نعل سمند عشق 
مسکه هام هموز جن هسته‌ند عشق 


از سکه هست سوحته و دزدمند عشق 


وف 


مانیم همحو محنون استاد مدهب عشق 
درمشرب شهیدان ردردت آب حروان 
مطلوب‌با کبازان درعشق نا امیدی است 
روز ازل که جانم مست‌توشد حه دانست 
گر بگذدم ز عالم بازم عنان که کیرد 


الی بل بحر مسی‌در طلمت امت ی 


شهران به حلفٌ ما طفلان مکنب عشق 
ای<در زین ار تجی کادست مشرت عشق 
هر کسکه کامجو سذ گم کرد مطلی عشق 
کزروی همچوزوزت سر برزندش عشق 
هن مستم و بغایت تبدست مر کب عشق 


برون که میبر د ره‌بی‌نور کو کت عشق 


۹۳۸ 


پار مستغبی و ما مستغرق دریای عشق 
شدبعشق آن جوان موی سیاه من سید 
0 ۰ تم 

پرسش‌خون‌شپیدان روز محشر در کنند 
۰ ۰ ۰ 1۶ 1[ 
شد دل محدون زمن سر‌چشمة ان بات 
دو لت معراج معنی عشق صورت صند‌هد 
دردعشقش در دل ما گر بودجان گومباش 
لدت عشقآزهمه عیش‌جپان‌شیر ین‌تر! 


آهازاستفنای‌حسن و وای‌از ی عشق 
ورسرمن یکسرمو کم نشد سود. 
صدفیأمت‌هر ط رف بر خین داز غو ۳ عشق 
مییدور د آب‌ازدلمن هه تیبدر آی عش 
نیست دز راه حقیفت پایه‌ئی بالای عشق 
بیثر ازحان‌است‌مار درد رو حافز ای‌عشق 
دردل اهلی نگیرد هیچ لدن حای عشق 


۹ 


باحسن دوست دل نشکید ز داغ عشق 


سق ن طلت کن «ِ ل مراد 


دزی حبفت۰ ۰ 


ما 


کاین آ تشن گلی‌است کذرر بدز :۲ ۶عشق 


ینک ۰ ‌. ۲ ۳ ٩‏ ۰ 
نامع جسن امس نوبز د جراخ یبن 


0۹۵۵ 


۹ 


۳9 


۰۷۳۰ 


0۷۵ 


0/4۸۰ 


4+۵ 


2۹۰ 


دوس 


پروا نمیکنيم به عیش‌و فراغ کس 


ای بسوز کاتش دو زخ بود حرام 


سا ۷ب دیوان اهلی شراری 


و و ص وه سس : 


کی گنجد این‌خیال علط دردما غ‌عشق 
ما رامگر کم است نشاط وفراغعشق 
برهر دلي که سوحته باشد زداع‌عشق 


۳۰ 


زپسکهسینه خراشاستزخم خار فراق 
زما مبر که ببوی تو ای غزالةً جن 
زروز گار بنالنه خلق و این طرفه 
حدا زگلشن وصلت حولاله ام ای کل 
چهفدر وصل‌شناسد کسی که جون‌اهلی 


هنوز پامی وصلیم در خمار فراق 
زماك ول فتاديم در دار فراق 
که روزگار بنالد ز روز گارفرای 
ستاره سوخنه هجر و داغدارفراق 


بخاك و خون نشیند ز رهگذارفراق 


|) 


عیومکن| گر[ کهٍمن‌هستم[خراب]عنق 
ساقی بیارژمی] که بر نکشد از چه غمم 
جون‌نحل موم کار خرد گرحه دلر باست 
مستی که خواب‌عشق ر بودش دم نخست 
دنا و آخرت همه از پاد برده است 


کایزد سرشت [آم وخ کم باب عشق 
سررشنة خرد که درو نست باب عشق 
موقوف يكك نظر بود از آفتاب عشق 
کی سر باصیح<شر بر آردزخو اب عشق 
اهلی که‌مست دوست بودازشراب‌عدق 


۹۳ 


من‌چو خم صافید ام گر غرفه ام در خون چدباك 
چشم خوئریزن چه ترداند مرا از میل ادث 
شینه ناموس چون بشکت از فمذم چه تم 
رادا گر خون میخورد جام میش در گردشا-ت 


هر که‌دندان‌طمع برلب گزیدن کرد تین 
مست ناری ورحمار محنت اهلي حوشی 


چون درون پا است از الاش بر ول جه 2 


هن که از اویان ندار ) را ار ج.جون <4 با 


پیش ازین بودی عم رسوائيم اکنول چه باك 
گربکماو نگردد گردش گردون جدپاه 

, ۲ مه میم ۱ 
کر بخو نش تلمنه‌باشد آن لب‌میگون‌جه با 


چون‌دل لیلی خوش است ازمحات«جنون چه راك 


وو 


میزدی‌تبری به‌غیرو بر جگر خوردم زرشك 


میل قتل دیگری کردی‌ومن‌مردم زرنك 


)۱ این غدل تنها در مه (2) ددده مد و در تصجیع آن نظر حود ۳ نگاشتم . 


باهمد شوئی که دارمدی چه‌بودی‌بارقیب 
گفتم از آزار دشمن شادمان گردد دلم 
باوجود نکه‌حان داد ازدعای منر قبب 
0 بیس دامن وصلت پدست دیگران 


سس 


۱۷۷ مه 


دیدن روی ترا طاقت_نباوردم زرشك 
ليك جون آزار او کردی‌خو آزردبزرنث 
چون گذشتی ازیی تا بوت‌اوم‌دم زرشك 
همجو اهلي‌سر بجیب نیستی برد‌زرشك 


۳۴ 


گر سنث زدی برمن و آسود دل تنکت 
حون موز نبارم شدن ازضف و لیکن 
شپا که فند بر رخت از شمع فروغی 
گيردادیم دامن اگر نه حو حریفان 


چون دل‌طیدازشوق توبرسیندزن‌نگ 
بر رویدم آنگه که کنم سوی‌تو آهنگ 
درجان من آتش‌زنه آن‌عارش گلرنگ 
من نیز بدامان تو روزی زد می‌جنگ 
خواهد که نبارد بزبان نام من‌ازننگ 


۳ 


۳۵ 


باسینةٌ نالان ز نی‌وجنگک جه حاصل 
دیوانه وش ار <سرت آن‌شوخ بریدو 
اپروی بت ماست که محر آن مر ادست 
در حلوءٌ حسن است دج بار و لیکن 


سر رشثه وصلت که بود حاصل اهاي 


باخون جگراغر گلررنگ‌چه حاسل 
پا بخت به‌جنگیمواز ین جنگ چه حاصل 
ای قبله بر ستانز گل‌وسنگجه حاصل 
مارا که بود آینه در زنگ‌جه حاصل 
آخرجوبرونمیرودازچنگچه حاصل 


۹۳۹ 


پرتوی گرافکنی درچشم از شمع جمال 
کاس جشمرا بر اری وفت کشتن ناشود 
وعده دیدار لیلی‌حون ید عمد افتاده‌است 
مست‌وصاش‌پرمشو ایدل کهمی‌باید کشید 
حس او کزدست داناپان عبان دل ر بود 


چشم من بنخانه‌یی گرددجوفا نوس‌خیال 
کاسةٌ چشم پر از خونم سگانت را سفال 
حای آن‌دارد که گرددقامت مجنون‌هلال 
در شب هجران خمار مستی روز وصال 


جون‌نگه‌دارددل از ویاهلی شوریده‌حال 


۹۳۸ 


صد بارا گر ازحورتوام خون‌رود از دل 


از در جو در آئی همه بیرون رود ازدل 


2۹۵ 


۷۳. 


۵0۱۳۰۵ 


۱۳۹۰ 


کی مس 


(8 


0۳۰ 


۳۹۵ 


0۳۳۰ 


۲۷۸ 


و مت بت نوم 


دیوان اهلی شرازی 


سس 


بس‌خون دلي بایدم از دیده فرو ریخت " آرژوی آن لب میگون رود ازدل 

لبلی همه درخنده و بازی است جدداند ‏ کز گریه جبا پرسس مجنون رود ازدل 

گفتی که‌برون کننغممن‌ازدل وخوشباش ‏ آه این سخن سخت مرا چون‌رود ازدل 

اهلی مدم‌افسون که دوا لعل حبیب‌است کی درد وعم عشق به افسون رود ازژدل 
۷۳۹ 


هر چند من سک توام‌ای مشگیوغزال 
آن عار و لطافت وخالوخطم بسوخت 
کريك نگ صورت شیرین به بیندت 
وسل من‌وتو فسة خورشید و شیم است 


هر گز مباد آنکه خبال تو بس کنم 


با من سگ تو انس نگرد بهیچ حال 
حران مورت لو دما ند هزار سال 


شنم به آفتاب نشیند؟ زهی محال 
دارم خبال آنکه بمیرم درین‌خیال 


جثمهٌ زلال 
ین جمال 


این رستخیز کان قد نوخیز می‌کند پیداست از بدایت او 


پاناز پار جاره ما حز نیار نیست سیری تشنه لب نخرد 
دانی که سوخت‌خرمناهلیزبرق شوق؟ شمعي‌که جلوه میدهد 
5 

چونل لهازدا غدرون‌دارم دهان‌پردوددل . مگذار کز جو رتزبان بگشا‌ای‌مق‌وددل 
دن‌می نخواهمزند گي‌بی آه درد لود دل 
هر جاجکدازجشم من‌ائك‌جگر آلوددل 
گردرد دل‌باشدجنن مردن بودیسوددل 
۳ 


شی ۱ ۳ حمت با بدن‌جا لی‌مباشاردوددل 


از اء درد آلود دل تا زنده‌ام خالی نیم 
درزیر گل‌داغی نهد بر کشتگان عشق‌تو 
تامن نمرم درعمت درد دلم کی به شود 
اهلی توجرٍم آ لوده‌ی‌ر حمت‌مجواز آسهان 

۳۱ 


عاشقکه برفروخت‌چراغت زداغ دل 
جون گل| گر جهسوخت بصددا غعمدلم 
هر کو بداغ غم بنهد دل ز عاشقی 


کی بی فروغ دوی تو بیند فراغ دل 
زین است آتشی که فروزد چراغ دل 
بوی دلم چو غنچه نرفت از دماغ دل 
هر گز گل مراد نچیند زباغ دل 


غزلا 


داغ بتان جراغ دل عاشقان بود 


بزخم تیر توجان رفت وخالدتن‌شه گل 
دلا زمشکل غم کار بر حو د آسان کن 
حه‌جای‌خار که گل گرفتد شودخادت 
به ذر‌یی جو توخورشید صد نظر دارد 
ماع عقل بیازار عشق کس نخرد 
بیارمی که زمستی‌خجل‌شدن سل است 
زدیده حاصل اهلی همیشهخارن‌است 


زخنم وناز تو صه شوق شدفزون‌دردل 
جرا ز دبدن مجنون ملولی ای لیلی 
بکش به تیغم ودشمن مهل که طعنه زند 
اگربمن‌همه عالم خوشندو گر ناخوش 
مین بخش مراتا نگردم آفته 
زمانه دشمن اهل نظر بود دایم 
به آب دیده دلم کشتهة وفا برورد 


ت س(٩‏ ۷ ]ات 


روشن بود جرآغ تو اهلی بداغزدل ۵۷۲۵ 


هدوز لنت ثرت نمرود ازدل 
که مردنت بودآسان وزندگی مشکل 
ژ هرچه دامن همت نگیردت بگسل 
توغافل آروی ومشغول خودزهی غافل 
درین معامله دیوانه میشود عاقل 
هزار بار مرا توبه کرده است خجل 
زشوره زار بجز خار کی شود حاصل 


رو 


تغافل نو همه التفات و ما غافل 
همان شمر که سکی میدود بی محمل 
که زخم تير زبان ها نمیرود ازدل 
زلف وقپر کسم نیست غم تودل بکٌسل 
کزین نگاه تو دیوانه میشود عاقل 
بکش به مپرم و قتلم بروز گار مهل 
جه سود از دلاهلی که خارشد حاصل 


ماتاحدیث سبز خطان گوش کرده‌ايم 
در گردن فرشنه حمایل نمی کنیم 
هرجا که گفتهايم حدیئی ز سوز خود 
ازدست‌دل که نیستز يك فطره‌خون‌زیاد 


اهلی گرفته ره به در پرخرقه پوش ‏ 


هر نکنه‌بی که‌هست فراموش کرده‌ايم 
دستی که باسك تو در آغوش کرده‌ايم 
بس عاشقان سوخته خاموش کرده‌ایم 
هردم هزار کاس خون نوش کرده‌ايم 
مارو بدان جوان قبا پوش کرده‌ايم 


0۳:۰ 


۱ 


"0۱۳0۰ 


۳۵0 


9۷۹۰ 


۷۳۹ 


2۷۳۷۰ 


0۳۳۵ 


عاشق.نم که‌باچو توخو نخواره‌بی‌خوشم 
از های وهوی مطرت و ساقی زمیده ام 
۳ کن‌من شکسته که صد زخم میخورم 
با آهویان گذار جومجنون مرا که من 
اها ی دلم که با ره‌شد از ر عم چو بهر. آوست 
زخلق درد ترا گوش میکنیم 


۳ نان ب«حدمت ا گر دست بستدایم 


حندان 


مارامر ان‌زشکر خود جون‌مکس بدنیع 
حون خوردنی کدبردل ما خوشگوارشد 
زان چیب تنج چال بود در حدن که ما 
اهای بد شعراز ان دل ما ز نده میکند 


ماشیشذ ناموس به میخانه شکستیم 
ال جد حکیما ند ره [ گرفتیم 
سیم ز تعلیم حرد نحل امیدی 
باشد که‌دل‌دوست‌نر نجد کغمی‌نیست 


مدیم ٍِ عم املی و ستیم زبان را 


۹۳۸ 
تا خالد نگردم 
یکبار یلم که جر 


سم 
زان‌بادهجه‌حاصل کدفر حنالا نگرده 


در عشق کییکارم گر جااد نکرده 
عمرم بنماشای و بگدشت و هبورت 
بی‌لعل‌تو گر باده خورم زهر از آن‌به 
در کوی‌تو سر گشتدپیوی‌نوام ایگل 


آندم کدکنی عر م شکار ایشد حوبان 


موی ون خی زو وت 


دیوان اهلی برازی 


ات و جوده خاسا ات چا تم 


فطع امیل کرده یذ نظارهبی حوشم 
اهایهای ‏ گرید ‏ بیچارهبی خوشم 
9 انگه یذ حنددیی زستمکارهبی حونم 


با همجو خود رمیده و اواره‌یی حوشم 
,۱ ۰ و ۰ ۰ ۰ 
کرپارهثی‌به‌تنگم او ان باره‌نی حوسم 


کاحوال درد جو رل ن فراموش ميکنيم 
خیال باتو در آغوش ميکنيم 
کر باد نوش برسر خون‌جوش میکنیم 
زهریست گز هوای لبت نوش ميکنيم 
گارخان _ قباپوش میکنیم 


ت اه و گوش ۳۹ 


دست 


13 و5 شیسی از ار 


بیمان دو عالم ند دو پیمااند شکستیم 


آخر که شکستيم حدر ندا نه شکستیم 
آنپم مراد دل دیرانه شکستیم 
گر در نظر مردم بیگانه شکستیم 
بررخیز که هنکامه افاند شکستیم 


ٍ ند با نگردم 
حال نگردم 


از باد عواحجون<س ه جاشالك نگردم 
درپای سمند قور جر؛ خالا نگردم 


5 ۳ ۰4 س ِ 
هن عاشقم وکاز من افغان ز ی عسق ببوده درین دیب ااراه ۰ رد 


گرمن زسر خود کنم| بل سس <ءاهای . ربب س ۳۹ 1 ۷ با نت ۱ 
۹۳4۹ 
۳1 دلرید۸ 


حون هرا نیم بسمل جندا نکهمی‌طمیدم تسلیم ث ۱ نکنتم سود 


اد سیه کشیدم در دیده ببجما لش 


پر | دسر جوددالان حواش‌سر مدبی کشیدم 0۳۸۰ 
1 .21 حمی 

اخر به سنكث جورم بشکست شیشه دل دددا بهدد یی د 
: ۱ ۰ ۰ ! / ۰ كّ 0 ۹ 1 ۰ ۱ ۰ 
حواهم بحاك بردن‌چون! لددا غحسرت دز دشن دمالش هر 5 دی تجیدم 


اها یا گر - چه کشت د؛ بو آنه لك شاد 2 1 ژد حنود ۱ 


‌ِ یر 9 
مد داي ون زا 4 
۰ 


ِ 


:۰ ۹4۹ ۰ 
سجده بردم بدرش دوش جو نها گشتم 


۰ 
ه‌ِ 
۱ 
چه 
ی 
اسب 


۳ 5 ۰ ۰ 
مم ن در ۵ که ای زام ث‌ اه ییاشم ۳ و ۳ و دمفا دم 


وقت آنست" له در مبکده افتاده شوم جر 


۰۱ ء. . ۰ ۲ ۰ 
اهفي‌از کب‌جوحاحی نز ۳ دفِ دمن ۲ میگده ود حجه یت ۱ را کشت 


کی مد هار کاسه خون توش میک ای دورن جمله و اموت میک 
ر هد هر ار بیثه حون تون ۸ سم ر 2 دو مات جوا ۳ موی هیسم 


7۹۳ ص ۰ ه ‌ ۵ ۱ ۰ كً 
پر ما زعشق گرجه تیه ‌ سجن و لمی مد زدزه ۳ ۳ ان اب حامو ی میم ۰ 2۳3۹ 


۳ ح ۱ ۳ ه ۳ تس ۳ 

مجون وشم ر ر اهوی‌جن تو و شد ۳ ر در أ ۳ جد دست در ۳۳1 همم 
1 ۰۰ ۰ ۰ ۱ ۰ ۰ ‌ ی ۰ ك 

ما عا شفیم ۲ گر شود عألم دهند رید ششّمو کد من ند بند ی دوش میددم 


دِ م٩‏ ًّ : ی ره ۱ 
اهلی کجا به مصلحت در جر 49 ول زر آد میتی مدان تبایوی میم 


ام ۱۶ 


مائیش دل و فیضش الپی همد دار بم جر بخند گر هر جدنٍ <و اهر ي‌همددار يم 2۷۹۵ 


0۸۰ ۰ 


2۸.۵ 


2۸۰۹۰ 


2۸8۵ 


۸ مس : 


ع( ‏ دک" 


در کنج دل ماست‌هر آن‌نقد که‌خواهی 
گر لعل گبر چرخ هد برطبق مپر 
عیب است زمادعوی خون برتوو گنه 
ازعشق چه غع اهلي | گر نامهسیاهست 


دیوان اهلی شرازی 


تا ی و سس و وت و او وس مورف رو 


کزما به درویشی و شاهی همه داریم 
ما بپر تو بر چپرةٌ کاهی همه داریم 
زان‌خال» خط اسیاب گواهي‌همه داریم 
شکرست که این نامه سیاهی‌همه دادیم 


۳ 
ما تحمل بر جفاهای تو ای گل‌ميکنيم گر بخواری هم آنهمتحمل میکنم(کنا) 
حق گواه ماست دز صدق محبت پابنان "نا کسی گر ناحقی گوید تفافل هم کنيم 
هر کسی‌دراین‌چمن از کشنکاری‌خرماست ماچومرغان نکیه برشاخ تو کل میکنیم 
گر جهحسنتدر خیال ما ز خورشیدت.یش - بش از آن‌خوبی کهما باخودتخیل‌ميکنيم 
ما کجا و دیدن خورشید رویت از کجا خلوت حسنت بچثم و دل تأمل میکنیم 
گل بدست مردم و در پای بلبل خارغم کام خودماهم خیال ازبخت بلبل میکنیم 
کم اهلی همین‌م‌دن بوددریای دوست سستی‌از بخت است وما خودهم تعلل ميکنیم 

5۴ 


زسنك دل‌شکنان دل حزین جرا داریم 
پبا که سافی‌مارا شکایت از کس نیست 
ز گلستان نکوئی نمرسد مارا 
غبار خاطر ما از کدورت غرست 
بخنده گفت که‌خوشاش کانجنان«م نیت 
نگو بوش ز روی بتان نظر اهلی 


۹۵۵ 


در قبد تعلق بی دل حند توان بود 


چون ذره‌باخورشیدوشان‌مپر چه ورزیم 


که‌سنك می‌شکند شیشهیی که ما داریم 
و گر کندگله ما هم بان ها دادیم 
پفیر بوئی و آن نیز از صبا داریم 
و گرنه باهمه آیینه وش صفا داریم 
مگرستاره بخت زبون که ما داریم 
که ا آمیدی بیچاده‌تی روا دادیم 


تو لب ببوش که ما گوش بر فا داریم 


جزداغ جر طرفی اذاین باغ نبستیم 
گفتيم طلاق دل آواره ورستیم 
جون‌دردل | نطایغه آن نیست که هستیم 


از توبه و طامات عحب نخل امیدی 
حالك ره ما جرخ پلندست به همت 


آن آهوی مستیم که در صید گه عذق 


لطف سخن وحسن وفا برددل از ما 


فرق خونم که ازین بحر کناری گیرم 
چند باشند خوانان بکنار از من بیر 
پسکه در کنج‌فمم‌چهره‌خزانی‌شده‌است 
مکُسی بی پروبالم چه برم گر دهمای 
پیفر ارم‌من از آن شم جوبروانه ولی 
گر سكث خود شمرد آن بت ترسابچهام 


اهلی آن‌به که حوبلبل نکنم ناه عشق 


مااز ازل بعشق تو دیوانه زاده‌ایم 
ما درد پرور غم عشقیم اگر ترا 
اول زهر جه هست نظر بسته‌ایم ما 
مارا زار طالع | گر نیست‌چاره جیست 
اهلی زدام عشق بسی رسته‌ايم لك 


۰-۰ 


رلیات -۲۸۲- 


بستیم‌بسی سای و بيك لحظه شکستيم 
دردیده کونه نتران است که سیم 
جان صید تو کردیم وزدام تو نجستیم 
اهلی نه که ما سورت دیوار برستیم 


سر بعحر | وم و دامن خاری گرم 
و فت آنست که من نیز کناری گیر م 
شرم دارم که ره باغ و بپ-اری گیرم 
در خور بال و پر خویش شکاری یرم 
تا نسوزم نگذارد که قاری گیرم 
کافر م گر دو حبان را بلماری گرم 


حبد جود ر بز بان عاشق زاری ثبرم 


پیش از وجود داغ تو بر دل نماددايم 
دل داده‌ايم بیش <فا هم ستاده‌ایم 
وانگه بدوست چم ارادت گشاده‌ام 
کز مادر زمانه بدین بخت زاده‌ايم 
انبار در کمند بلائی فناده‌ايم 


عالمی گر خون‌خور نداز عشق-اهبمیدور., ‏ بخش‌خود ما نیز خون‌دل زعالم میخوریم 


بش‌مااز دوق شادی لدت غم خوشترست 
جرعه نیقی فارغ زمره و یات 
ما که خودلب بسته) پم ازسر مستی‌همچو جم 
در سر کار بان سافی دلی گر رفن رفت 


تانگوئی‌دیگران شادند وماغم میخوریم 
زانکه آب زندگی ازساغر جم میخوريم 
گرصراحی‌دمز ندخو نش ببکدم میخوریم 
جامی‌بر ک نکاا ندوه‌دل کم میتخوريم 


۰۰ 


0۸۰۵ 


۳۰ 


0۸۳۵ 


2۸:0۵ 


0۸0۰ 


52۸۹0۵ 


زر مس 


۱ب 


۱ 


مار ُردفیر خون آد س_ روا دل شستدام از کدورت د‌ 2 دک دم هب 


بار قیبان گر نداریم الفتیاهلي‌جد غیت 


دیران اهلی شیرازی ‏ 


اهوی‌سحرا و پم 


48۵ 


من از محر وهی خود بازرشات‌محرمان‌سوز 
, زبس‌داع حود ِ سوز درون همینا نم 
ز کات حسنت‌ای پوسف نگاهی‌سوی‌منمیان 
جر احوروبری‌خودرامف بل با نو میساز ند 


رمفز استحواناهلی جوش‌عممره,داغ اس 


رغمپای تومیر + با زطعن بی‌شءان موزم 
مرل لز حسرت» هل و جون‌ببد «مارسورم 
۳ 


حهن | نصافیست‌ین؛وه گز بن نامر مان بورم 


۳ ۰ هم و ۹ ۰ 
ورین مرهم‌بدا ع <سرت‌بیمرهمان‌سورم 


۹۰ 


اگرنوحان علمی جا در آستن دار 


نعیم حبت و عیش حبان امست بزم 
گرم فرش جوا دم ژند ندسجود رو است 
۳۳ حوسیدتو گنت م کر آبروی خودان 
ٍِ سیاه غمت گر کند سلن ره لژ 
وصال دو ست تاد حنل هر ار ساله ۳ ۱ 
بداشكمنحه کنی‌عرش‌جنم آراهلي 
داند دل‌تو رآزمن وران تو من هم 
عذب من‌مح-رن مکن ُِ حامد ز زوم دم حاك 
ازمامر م اي آهو ۳ مشکن" ۹ کذشتم 
ِ 1 


۰ ت۳۹ ۳ 
در دست دا ۳ سر دق بر 1 دیع 


اهلی مد ن عپدووفا گر چه کهآ نو 


ومع ۱۳ ۲ 
د‌ نب م کنسم ۳ ۱ [ رم .۰ ۳ 
۳ دا ی ایا ۳ ژلي 4. ک‌ ای 


من ار شم توهم آن دارم رهم این ۰ وا م 
که خا کبای تواز سعتده برحین دارم 


چون آبنساف است جهحاجتبسخن‌هم 
با حامد جک رست مرا ! بلکد ک۳ ن هم 
ار خلق حیان 
شاید 5 


پر نو وفید ون هم 
کد نو ان دست نو دو تس ودان هم 


بود ۳ عبد ِ_ شم 


از عرن فراعش 


ود 


رفتیم برون زين چمن و هیچ نگفتیم 


دمص 
۰ ۱ ‌ ۰ ۳ ۰ ۰ 
تأحیده کلی حمد سحین سخت سسهمیم 


آن غنچه دلتنك که هر گز نشکفنیه 


سوت و وروت وت هم یز و میس سس مس و 


وت متس ی و ۳ و و 


سردم ببای همه ثس حبره احلاس 
آن سوحته پبدل و ياریم که یکشب 


اهلی‌مخور افسوس گر افناد دلآزدست 


-۸۵- 


با اینهمه گرد نمی از چپره نرفتيم 


بگذار که 0 در د.ي دل باز نیفنیم 


و 


سافی کریم و یار خطاپوش و شاه هم 

۹ مات ا گر ره بای ‌ حجبان هل 
۰ ۳ ش‌ م۰ 

کل باز ح نو حسن فر وش حد میکند 


مردم باه درد دل خویش کم کنند 
اهاي کج ووصل تو <ورشد از کسا 


می‌خور که کرد گار بخشد گناه هم 
جائي فرو رود کسه نروید گیاه هم 
رویی جو ماه باید و حشم سیاه هم 
آه از دلی که نیست در اوتان آه هم 
او را چد تاب وصل که تاب نگاه هم 


1 


دبوانه عشق و ام مجمون مادر داد هم 
و سرو ار اد مبی من سید عشق نسوام 


ریاد تو لیکن توسوزی گر مرا 


مر بدا م آریا 
ای ارزوی‌حان من گر ارعم من<و شد لی 
و مج ۳ ۰ ۱ ۳ 
دورازئو ثر آبی حورمجون‌پیش‌چشمآیدلبت 
ای‌ب‌عنا بت‌عاقت خواهی‌بحسرت کشتم 


ا ها زحشم | هستهران‌این‌جوی‌خون کاخر کند 
ص س 5 


در عسق وهسد ؟ 


ی میبودمجونجرهن‌فر هادهم 


وارستهاءازپندخودوزهردو کون آزاد هم 


رحمی‌نباید برمنت هر گز نیاری باد هم 
هر گزمبادمیکنفس‌حان بیتم ودل‌شاد هم 
آ بآ تش‌سوزان شود خا کم رودبر باد هم 
سودی‌نداردبیشآزین حأموشیوشیاد هم 
سیل فنا بنیاد ما وین جرخ بی بنیاد هم 


۹1۵ 


در صسجبتٍ کس‌حام فسراعی نکشیدیم 


۳ سس 
هر گن نگذشتی به رهی یمه شگر د‌ 
ما ۰ ۱ ۰ 
بی دزی نو مت زگل ۷ اد دمر د.بم 
1 


آن خار ضعیفيم که ۰ ره 
اهلی حهنشاهل آورد آن‌باده کههر گز 


ه آدح. 
زرا 


حون لاله کجا بود که داغی نکشيديم 
کاندر رهت از آه حراغی نکشيدیم 
هر گنر رحسی گنده دماعی نکشیديم 
ک زهوس رخت ببانفی تکشيديم 
زهر غمی هیچ ایاغی نکشيديم 


۳ 


۰۱۹۰ 


۸۹6۵ 


2۱۷۰ 


۸۳۵ 


2۸2۰ 


02۸۸۹۵ 


0۸۹۰ 


۵۸۵۵ 


۲/۸ 


از داغ می | گرچه در آتش جو لالهام 
من حود چه اختیار به‌می‌داشتی وجام 
بری بسال نیست بمعنی بود یقین 
شادم زخوان وصل بسنگی که میخورم 
اهلي بگوش غیر ففانم کجا دس 


خوش آنکه مست بروی‌تو دیده‌باز کنم 
شبی بخلوت تاريك من بود یارب 
کرشمدئی کن و جاهی ببار ای ساقی 
تو آب خطری‌ومن‌تشنه این کنایت بس 
مجال سجده نمی پابم ازنظاره تو 


رعشق نیست مر‌اجازه‌یی جز این‌اهای 


پرنافت رخ جو آینه آنماه چون کنم 
ره در دلم نمیدهد آن بت بپیچوجه 
دستش بدست ساقی و زلفش بچنكك غیر 
خو اهد دمید صح وصال من از فراق 
| گفتنیست‌عشق بتان چون حدیث گلیج 
گیرم به اامیدی و جورش بسر برم 


اهلی مگو که از ذقتش دل نگاهدار 


نوروری آزین ما بفراغی ننشستیم 
مردیم بتاریکی و تنپائی هجران 


دیوان اهلی شرازی 


۹۱ 


۷ 


۹4۸ 


۹۹۹ 


ی مت 


باری جو لاله سوخته يك بیالهام 
گر بر ره پیاله نکردی حوالهام 
برم من و مرید شراب دو سالهام 
بعنی سک یتان نه زیپسر نوالهام 
هم او که زخم زد شنود آ؛ و نالام 


بحاك آفتم وصد سجدهٌ نیازکنم 
که همچو شمع در آیی و در فراز کنم 
مرا بطاعث ونفوی مرل کدناز کنم 
چه حاجتست کهدیگر سخن‌دراز کم 
تو خودبگ و که من‌مست چون نما کنم 
که ترك چاره کنم رو بچاره ساز کنم 


بود مجال دم زدنم آه چون‌کنم 
سنگی دل است دردل او راء‌چون کنم 
دست منست از همه کوناهمچون کنم 
در مردنم چوشمم سحر گاه جون کنم 
کس رازحال خویتان آ گاه حون کنم 
باجور بخت و طعنه بدخواه جون کنم 
من مست بیخودم حذرازچاه چون کنم 


بالاله رخی گوشه باغی ننشسیتم 
کش به مپی پیش حراعی ننشستیم 


کت سس و وا ات ات وی وت و وت ی وی ار ار هی 


غز لیات ۲۸۷ 


ماسوختگانر اجه‌فتادست هر گز بی دود دل و آتش داعی نسشس‌نیم 
مائیم درین سید گه از غایت دوری . آن‌کشته که دروصله زانغی ننشستیم 
اهلی پشکن لالهسفت‌ساغروبرخیز ‏ خوش‌کاین‌همه دربند ایاغی ننشستيم  0٩۰۰‏ 
۷۰ 
من‌خسته ایفلك کی دمی‌ازتوشاد گشتم ‏ چه مرادجستم ازتو که ندنامراد گشتم 
من زار رابمچنون مکن ایحکینسبت که‌بدردوداغ‌حسرت من‌ازاوزیاد گشنم 
بغبار خاک راهش نرسیدم ارجه‌عمری همد سوچو آب‌رفتم همد جاجوباد گشتم 
۳ نم ۱ 
دل من زلشدر غم نشدش گشادهر گر که چو کعبتن هرسو ز پی مراد گشتم 
ردر بای جواهلی که مرابسنتث راند؛ که بحوی نوغزالان‌سك خانهزاد گفتم 0۹ 
۷۱ 
آنچنانم ز فرافت که ندانم چکنم ‏ جان دهم یا بامید تو بمانم چکنم 
بیلبت بردل‌خودختجر جون آب:دم .. گربدین آتش‌دل را ننشانم چکنم 
رخ جرا تابدازافغان‌من‌خند طبیب گر باودرد دل خود نرسانم چکنم 
شر بل تعمر ا گرجاز؛ بمه‌ار دل است من که صمر از لب شیر ین نتوانم چکنم 
۷۳ 
جون سایه گذر زان مه رخاره‌نداريم. و ز سوختگی عطاقت نظاره نداریم 


جون ما دلصد پاره زمپر تو که‌دارد؟ ایس ت که طالع ز تو یکباره نداریم 

عیش دو جپان سرل بود بر دل مالك باحسرت شیرین دهنان چاره نداریم 

حال‌دل کمکشنةٌ ما شب شهرست ما خود خبری از دل آواره نداریم 

هر جند که سر گشتهزهجریم جراهلی خوشاش که رشك مه‌وس‌اره ندازیم و۵۵ 
۷۳ 

از پسکه شدم جامه دران نعرهژنان‌هم.. دست و دلم از کارش و تاب و توان هم 

هرحند رند آتش عشق نو ربانه طاهر نکم بلکد نبارم بزبان هم 


2۹۳۰ 


5343۵ 


0۹۳۰ 


۰۵ مپل آ نکه خالك سازد اجلم به نا تمامی 


خود را چه بفترالل تو بندم که سرمن 


ِ 


۴ 
ده 


۳7 
حید ور نل لعل و در دوست نکنجد 


م بغلامی است نشان و رتو نحواهی 


پیش‌تو کم از حااد رهست ایسه جو بان 


ِ 


ره 


صض 


مزده‌شادی رسد آزوصل بد اهلی 


ی 


ماثیم که در دیر خرابات میمیم 
حلق لرم پر مغان دام ره ماست 


آی‌پوست جان‌چشم‌همه‌بر گل‌وصلت 


۵ وی سر مت سس مج و 


دیوان اعلی شراری 


یی ای : تچ تسس اج تا ط موی سا پیت ای و سس امس 2 


۷۴ 


ترسا بچگان با همه علم و هنر ها 


نقد دو جپان داو تو کردیم جواهلی 


من سوختد خال و خط سیمبرانم 
شرح غمپنبان چه دهوزانکه چولاله 
دارم نلر با کث اگرهیج ندارء 
این سلطنت وماك‌مراپس کدهمه‌عمر 
اهلی! گر آنمدد گرانر! کشد ازناز 


حنان بگرد کویت‌من سور گردم 


خسته درفر ات بکدام صبرو طافت 


من! گر بحلد پابم ر و جنس ادمی را 


به 


نبار همچو اهلي سك میفروش بودن 


4۷۵ 


۹۷۹ 


۳ 


ایق نبود کر فکنی پیش‌سگان ئم 
هد تنگدل ازشادی وصد عنجهدهان هم 


ر صفج۵ هسمی نپلم نام و نثان هم 


گرصرف‌رود مالومنال وسروجان هم 


شادست بعم کاش #سبر مود آن هم 


دیرینه ديریم + ز رندان قدیمیم 
حقا ک سک وبنده آن خلق کر بمیم 
ماثیم که ار باغ تو قانع‌به نسیمیم 
با ما ننشینند 5 4 ما بی رز و سیمیم 


ماهمچوحر بعا ن ندز بون‌طبع و لیمیم 


۳3 
رم ۰ 


بر و اند 


رح ریب پسرانم 
ببداست که از وادی خونن‌جگرانم 
که زساحب‌نظرانم 
در گوشه میحانه بمسنی کذر انم 
خود رابکشم م 


عاول هو امن 


ن که‌نه کم‌ازد گرانم 


که گر استییقشا نی‌جو غمار دور گر دم 


برد فراع پویم دبی حضوز گرد 


تو بسوز همچوشمعم که‌تمام نور گردم 


رفصور طبع باشد که خر آب‌جور گرده 


مین یر ام 


به‌از ۱ نکهست ۰ باری‌رمیع 9 


۱۸۰ 


کردم 


تاجند وصل روی تو ایمد طلب کنیم 
تا جند حام لعل نید لب« با مر | 
مارا که دل‌جوغنچه زمحنت شکسته! ند 
دورازقد جو نخل تو گرییم خون دل 
هر ذرهبی زعکس حدال تو قبلیست 
وفّت است کن هوای نو ای کعب مراد 
نباد رو ی ادب بر ره سکّت 


ِ ل ۰ 0 0 
چه شود ذرت زمانی من دلفکر بدم 


ندهروت‌است وغرت کهتوسرو اریرور 
0 تپ 
من‌زار جون دام به دوین جمن‌جوبلیل 
توغزای مشکیو؛ نی من‌حسته دل و بت 
‌ 1 »۰ ۱ 
هن در سرم بادع زر سعیل موی ود 


۳ ۰ بع ۰ * ۰ پ ۱ 
4 تو ثی‌رعشق‌اهلی بفغان جوبسل وس 


۳ ۱ 
در فک از 


هست ار می‌شوی نوج ‌ که بدو بت 


عترع 
در 5 14۹ لو در س نیع 


رثن من 


بروانه وش ای شمع بئان در نطر تو 
باه ر ردم سنج بعشق و دِ امر وز 


تاچند نشیم بدر سومعد اهلی 


ه«+ص+ص+(ح(جص+ص+ج+۰+-+«ص+ص+ص-+۰پ۰پص۰سص«پپص«+جصج«+ج«ص«-+ص«-صپصپصپصپجدصصسصسصسدوپ ۳۳( 


غزلیات 


م۲1۸۹ - 


روزی بدود دل ز فراق تو شب کنیم 
ماکاسه های‌دیده زخون لب لب کنيم 
با دلشکستگی جه عوای طرب کنیم 
حندانکه خار بادیه تحل رطبکنیم 
گر رو کنیم سوی بتان زين سب کنیم 
مجنون شویم و روی بملك عرب کنيم 


گر ۳ ادب ۲ ۵ 2 پلا کش ادب کذيم 


3 


دل بیقراد بکدم ردو بر قر آر بینم ۹:۵ 


بکنار غر باشی منت از کناربينم 


سر حویش خا کبایت من . خا کساربینم 
ز گلی که‌نیست خارش‌همدزخم‌خاربینم 
سک آن ود یرنه بختم که ۳۳ شکار پیسم 


ده جدا ز توجوانان چمن وباربينم 9۹0۰ 


, موم 
که‌خر ان حسن‌او دل‌جو توصدهز اربینم 


جون رور شود سر ربمم بی<ه ر انم 


برخبزم و .در بای تو پار د گرافنم 

گر پانپم | ز غابت مستي بسرافتم 

در کوه و بیابان چو نسیم سحرافتم ۵4۵۵ 
میسوزم ازین غم که مباد از نظلرافتم 


0۹۰ 


۵0*۵ 


00۷ 


035۷۵ 


7۳۳ ۳ 


دیون اهلی شر اری 


جون‌لاله چگ جالشده غرقه بخون‌هم 
افتاده‌ام ارشمع جو پروانه بیایت 
جند آی بت کافر بچه دز غارت دینی 
دایم بزپانها من بد روز جو شمعم 
در کوی بنان لاف بزر گی و هنرهیج 
میسوخت دل از عشق توجونشمع‌سراپای 
ای زغم عشق توباخویش نبرداخت 
آنم که دل بل پرفم نمیدهم 
۳ شاه عیبر ندی‌من کردحا کماست 
هر گز ِ؟ مس ن زاع ندارم بعلم وعفل 
کوته نظرفروخت بزر حسن عاقبت 
اهلی غم خییب که جان تازه داردم 


تو شوخ نو جوانی من بر ناتوام 
تو چشمهٌ حباتی :دوراز تومن جوماهی 
از دیدن تو جانم هرچند تازه گردد 
تو پادشاه خوبان من کمترین سگاتو 
تومست‌عیش جو نگل‌من حواروزار بیئو 
شبپا بباس کویتمن‌چون‌سکو توغافل 
صدپازه‌شددلازغم گوشی‌بمن کن‌ایگل 


گنجی چوئو در سینه بدونن‌چکارم؛ 


۹۸۱ 


۸۳ 


۹۸۴ 


ازداغ درون سوحتم ار رحم برون عم 
آ رزده‌ام دین ودل رو سکن هه 
این کار مکر بر توئواب‌استوشکون هم 
آزرخم زبان سوختم از بحت زیون هم 
آنجا بجوی اسل‌ونس فمل‌وفنون هم 
افزود غمت برسر آن داغ جنون هم 
دیواناصفت زیست همه عمرو کنون هم 


بکدم فراغ دل به دوع لم نمیدهم 


بادی منش بسلطنت جم نمیدهم 
بیپو دهزحمت کس و خو دهم نمیدهم 
من پوس عزیز ‏ بدرهم نمیدهم 
تا رنده‌ام به عیسی مریم نمیدهم 


بامن تو سر گرانی من بردلت گرانم 
دحا وخون طیانم چون‌بیتوزنده‌مانم 
ازمن تو گر ملولی هر گز مباد جانم 
1 پیش خود تحوانی باری ردرمرانم 
چون لاله در ببابان با جشم خوتفشانم 
شاید که بادم آری ۳ وزیکه من نمانم 


0 


ل زار اهای بکبار بر توخوانم 


مستغنی ام ازهر ده حبان من که تودارم 


سس ۰ب شغذ۵2ة۵٩۵٩2۵ف(ف۹-‏ شخ ۰ ۰پ۰پ۰پ۰«۰۰9۹9۰حسسس ۳ 


سس و و تاو وف و سس سس و و ۳ ۳ ۲ 


چون ذره‌برآنم که بخورشید رسم باز 
درمان دل از لعل تو جریند حریفان 
چون پلبل اگر زار بگریم مکنم‌عیب 
حائی که‌بتان را مگ خودمی نشماری 
در ملث دلم بحفا دست بر آورد 


اهلی ز کنار و بر خوبان نشوی سیر 


تو با فراغ خود امروز شاد و فرداهم 
میان مسجد و مپحانه‌ا؛ حجل مانده 
خراب بادءٌ عثق توام که شئدی او 
زبسکه آتش عشفت فرو گرفت مرا 
به یم جر عه که‌خو رد؛ جر اهلی از تف‌دوست 
زبسکه رخنه زر تر تو در درون دارم 
حو لا له‌ظاهر و باطن در آنش است‌مر | 
مرا حلال چو فرهاد لعل شبرین است 
زعفل نیست بزنجیر زلف یار لمع 


5 ۰ و ۰ ۳ 
به سر #میسه دوأنم جو ی "رمپرت 


در همت خود پست نیم گر جه غبار 
من درددل خود بخدا باز گذاره 
زاری ز غمت چون نکنم ؟ عاشق زارم 
انصاف دهم من چه سگم درجه شمارم 
وقنست که من هم یدعاً دست بر آرم 
هرچند من از خلق دو عالم به کنارم 


۸۴ 


مرا ز مهر تو دین شد د دست ودنياهم 
ز پسکه حرمتم آنجا نماند و اینجاهم 
هزار دل شده دیوانه کرد و داناهم 
وجود من همه آو شد نان و پیداهم 


ردست رفتم و آخر فنادم از باهم 


5۸5 


دلی حو خانه زنبود پر رحون دارم 
که داغ هم ژ درون و هم‌از برون دارم 
کد دست در کمر کوه بیستون دارم 
مرا جکار بزلفت مگر جنون دارم 
کجا قرار و تحمل کحا سکون دارم 


مگو که از نفس گرم اهلی ا+ درتان ‏ توخود بگوی‌کهآتش نبفته‌چون دارم 
۹۸۹ 
کنون که حأمه‌جومن‌میدری کهسر مستم خوش است سیبه سفانی اگر دهد دستم 


مك تو گفتم و ازبند خویش وارستم 
هزار شبثكٌ ناموس و ننگ پشکستم 


رلاف مردمی‌ام قید حود بسدی دود 
بدان هوس که‌جودیوا نگان‌خورسنگت 


توافتابی ومن همچوعبسی از تجربد بریدم از همه اشیا و با تو پیوستم 


۹۸۰ 


۵۸۵ 


0۹ 


0۵ 


-14۲- دیوان اهلي شيرازی 


۰ 


5 ۰۵ 


۰۰۰ 


۰۱۵ 


به هیچ راه چو اهلی ندیدمت روزی که سالبا بامید تو باز نتشمتم 
۸۷ 
نیستم طاقت که آه داد خواهی بشیو م کا تشم‌درجان فند هر که که آهی‌بشنوم 
بیش ازینراضی نمیگذنه بدیداری ۲ دور رایتیم کنون کدنامش گاهگاهی شوم 
گریدام باد آ د چون مردم هالمزده نالا افنادهئی هر گد براهی بشنوم 
,آن‌جا ك-وار ازخا ندامبیرون کشد ‏ در هر آن منزل که آواز سياهی بشنوم 
داد برحو ۳۳ خو نبا این بسهر | کاین گواهی‌از لب‌جون‌اه گواهی بشوم 
ز آنشغیر ت رود دودمبهسرآهلی جرشیع از و بان هر که نام کج کلاهی بشموم 
4۸ 
دی در رعش جو د ددم بس‌شرمنالك گنتم او سر رخ شد زغیرت من خود هلاك گننتم 
ازعشتمن گرا ان مدا سا ند شدحو یوست آو حا مد حا آمد مین سید حال گشتم 
پر اند سس کردم شم او سعید هو نی و رببر نو حوآنی درحون و خال شنم 
ار پم سر بکویش اسان نبود گشتن جون‌تر لا سر گرفنم بی‌تر سو با کنتم 
گر بود پیش ازینم آلایشی ز هستی عنقم‌بسوخت اهلی چندانکه پاك گشتم 
۵۸۵ 
می ده که بی غبار عمی از حبان ردم الوده دل ماد کب + کداه ن روم 
حلق حبان بگرید من خنده گر ژنند.. ‏ لوثان شود د. کرد گر بی کز حبان روم 
نا و ندوام رد ر شمع ندا نید قد. رز من قدر من آنگداست کد من 1 رز میان روم 
تادل رز رود مگ آستان 7 ظر در گز دل نداد ۵ کر آن استان روه 
ان ۳ حسن کیسا سر رید بمن گر ۳ انیم سر و بر آسمان روم 
گشم غبار ره که به شبگیر "۷ مب شیها بکوی دوست زدشمن نبان روم 
اهلی اگر بباغ جنان سافیم نداوست . دوزخ از آن به ام که بیاغ جنان زوم 
۹۹۰ 
بادم ن گر دی 


۳۹۳ ۰ 
بت خن از پندت! این دنادت پائتم ۷ ف ی زر 


و سس و وت و صي تا و کی وتا ایو نت 


-۲٩۳- غزلیات‎ 


یکسخن گفتی وسد امید پیدا شدمرا ‏ کز نسیم این سخن بوی ارادت یافتم ,۱۰۲ 


ال من کرد گویا این که برسیدی دمن کزتو این‌برسش‌خااف‌رسم وعادت بافنم 


ب 


گ سحودت میکنم محرابابروخم مکن 


زانکه من این‌بت ری( عبادت یافتم 


گرجهاهلی آ نل‌شیر ین جوف ره دبکشت تلحبی برد ول " شیاد: دت یافتم 
۹۱ 


تاکی از گریه گره برلب فریاد زنم 
منکه از طالع شوریده خود در بدرم 
غردل‌چندخورم کی بود آنروز که‌من 
هر گپم صورت شیرین شسی پیش آید 
اهلی آنغنه دهن کار بمن تنكث گرفت 


هرجند که حود دل بای و سردم 
سبل ستمت غافیت ار حای مر ! برد 
مسکن هن‌سر کته که در ه ادي‌امید 
بامن سخن ا زهیچ مگوئید ومپر سید سب 

شاید کدجو اهای بچگدخو ن رحدیم 


خوش آ نکه توباز ز آئی ومن‌بای : نوبوسم 


سمل 1 


سرحلم جند گره سید ار باد رنم 
از که نالم چکنم بپش که فرباد زنم ۰۲ 


پفراغت نفسی با دل اراد زنم 


و رآ دس ۳ قدمی بیشدر بم ۳۰« 
شب تا بروز کوش بر آواز:ددنمم 
هر دم امان نداد 1 بای د گر نیم 
مان مره بت زر ۲ 
این داغ عم ز دست دوهم برجگر نیم 
۹۳ 


بای‌فشردم ۱۳۳۵ 
هر گز یذ مراد 9 حود ر اه سردم 
. تمه اما ۳ ۰ 
ر صفحه حاطر همه حجرثی بسمر دم 
___ّ 
زینگو ند که‌خونحگرا زدست‌توخوردم 


۹۴ 


لس سس ۰ و من جات صیص. 


#۰ 


۰۶ 


سوت رو وی و سس و واست وس وس وات :| صو لت 


-۲۹6- 


هرجا که تو روری لاسی جای گرفتی 
در باع روم بیتو و هر سرو که بینم 
روی تو تصور کنم ولاله و گل را 
درخالد کشی آن سر زلف ومن‌مجرد؟ 
از مبر نو ای بوسف حان بره ندارم 
هرحا کهغزالیست جومجنون-روچده‌ی 
خواهم که‌شوی»ست‌شکر خواب‌صوحی 


من اداي درویس و ایشاه بتانم 


1 ی 


دیو آن اهلی شرادی 


سم متسه 


و میت چه مممو ن چم . 


آنجا رومو گریه کنان جای توبوسم 
پایش بوای فد وبالای توبوسم 
از حسرت رخسار دلارای توبوسم 
خال از هوس زلف سمن سای توبوسم 
گر پای حریفان نه بسودای توبوسم 
از آرزوی نر گس شبلای توبوس 
درخوان مگرلعل‌شکر خای تویوسم 
دستی که ببوسم به تمنای توبوسم 


)۱( ۹۹۵ 


چند نام ز غم و شبر پر آوازه کنم 
عشق‌تو[ گشت]چوپرو ان مراببرجلال 
شوق من‌بیشزآندازهچوحسن تور نج 
مك دل‌رخنه چه شدازتو نظرجون‌بندم 
گر به‌اهلي ندهی از سر زلفت تاری 


۹1 


من که از دوز ترابیم و مدهوش شوم 
گرچ ناز تو مرا جامٌ تن کرد فبا 
نالم از درد و زین تاله جو سودی نود 
بسکه شبریبی گفتار تو هوشم بر بود 
اینکه جون هایید لسوخندنالم زانست 


تا کی بفبر گوئی من چشم و گوش باشم من هم زبان بر آرم نا کی خموش بأشم 


جون‌سگان‌ریش کناب بان تازه کنم 
نه جو بل ر یی شبرت و آوازه کنم 
بر حمال تو نظر گرنه بانداژه کنم 
تکید برملكك حه از بستن دروازه کنم 


نسعهٌ جان خرابش بچه شیرازه کنم 


کی بود طاقت آنم که هم آغوش شوم 
کشته ناز تو ایسرو قبایوش شوم 
گرد زار کنم آخر و خاموش شوم 
نشنوم بند کسی گرهمه‌تن گوش شوم 


که میادا ز شمر تو فرآموش شوم 


ِ 


من حاأه آستا نم گر مدعی عالامست این خا کساريم . کان‌خر د فروش باشم 


ن گرزیر خالدچون‌خم خت ازسر مبر اری بینی کز اش دل جون هی بحوس بام 


- لین ۳ در سخ ) كِ ؛ س [ «مجو دیگری است در آخر یدرم 


صوو یوت و و بت و و وه و تاه 


خواهم که که بیش خلقت مستانه ره ۳ 
این بس کهازتو گاهی نیشی‌خورم‌چواهلی 


ت‌ -۲۹6- 


لیکن تو چون بیایی‌من کی بپوش بائم 
من کیستم کز آن لب دربند نوش باشم 


۹4۸ 


دل کباب از لعل‌اوچون‌ازدلش ببرون کنم 
ای‌چوجان‌جا کرده‌بردل گریتنگی‌ازدلم 
حر حبیز <مو نو بدمپر ومن‌ازدل درعدات 
بر کنم‌از کوه سنك وپردل ازجورت نم 
گر بدوزخ‌همچنن گریان بر ندم روزحشر 
همچومجنون‌همنشینی‌بامن آهو چونکند 
شعله وق تو آش در دم اپشمع زد 
لیلی ستودن پیش تو 
گر جواهلی بر + از جورحوانان یس 


# . 
عیس باشد جر اي 


همچو آ تشاره‌ی جسیده‌یردل چون کنم 
خود بروزروجان من‌من‌جو ن‌ترابرون کم 
ازتو الم بازدل پاشکوه از گردون کنم 
عاقیت ازدست حورت کوه‌را هامون کنم 
دوز راز سیااباك‌خویشتن جیحون کنم 
شیرا کر بامن نشیند دلز درد ش خون کنم 
خوأستم پر وان وش‌این‌شعلهراافزون کنم 
عیب‌باشد گرحکایت منهم از مجنون کنم 
از که کردم کامر انی کز توهم اکنون کنم 


۹۹4 


منلاف تقوی‌تابکی درخرمن طاعت زنم 
آو ار جون‌مجنون‌شدم نگر فت کسدامن‌هرا 
دست‌مگر ایپمفس کز گلخنم آری برون 
دست محبت میز ند بر دأمنم میحی دگر 
منت منه ای باغبان گرره بگلشن دادیم 
شررین لا چون‌اهليم درتلحی غبی‌لبت م 


کوبر ی آتش‌سوزمن کانش‌زند درخرمنم 
برخار محر گه گبی‌ماری‌بگیرد دامن 
بگذار کز دیوانگی گلشن نماید گلخنم 
هر که ته خواهم‌اززمین‌دامان‌خودرا برز نم 


کر ز ناله‌وفر باه د حود 4 ۳ 
دی مسکنم 


ن<سره عردم ولی فرها ۱ 


۱+۰ 4 


دور از دزت به تیم نه ازبهر جان شدم 
بایم ندید رفنن اران در حو رآندیام 
میگ / 
بهسم 
حندان بر اهت آمدهام دمسدم که دی 


بس در بی وصال ئو و نشد 


اندیشه از ملال تو کردم از آن شدم 
گوئی گداختم همد تن تا روان شدم 
| کنون‌تو دست؟ 


گیر کمن ناتوان شدم 
میأمدی تو من ز خجالت نبان شدم 


۰۹6 


۷۰ 


9 


۰/۸۰ 


[۳ 


0۵ 


۹۰ 


۹۵ 


۰ 


۱ 


س۹ت 


د بدمهالا ([حویش جواهلی بچشم حویش 


| 


د و ون املي ب سر ۹ ری 


وت و ها وا ۱[ ۱ 


مروت پوت 


اول نظر که صید تو نا مور بان شدم 


۱۰۰۱ 


1 ً» ِ 5 ۰ ۸ 
لو در أ سند لت و نشمع‌ومن‌دو دازدرت گرد 


ب آز تب ات خداد و دو جسم از گر ره ۳ 
چر ! ایمد ۳ فان و مدر نی تیدست‌ازضه‌فی 
بجور عود و شکر بر نهابدان ول زاو 


2 مور آررو باشد که در 6 درفدای نو 
حَ_ِ 
مراکشتی رعم ۳ ۳ <رلای بگوبامن 


مگ 


۰ # 
مر ایره انخود کن کدبر گردسرت کرده 
فدای آن بان خدك و جشیان 1 ت آردم 
رت گردم 
بسوزم حان شیر بنو یحو زمحورات کردم 


وارمطمع‌نبود که گردشکرت " کردم 


۰ ضِ ۰ " 
که تربان شکست ردك رو ضمف 


۰ و ۰ 01 ی 
حواهلیر نده‌دیگرازلب <ا رورت دردم 


۱۰۰۴ 


عمر ست که من حا ر9 درد کشانم 
از ر هد و ر دی 2 و فتدم حدُ تفاوت 
بایدر مغان یت ام اینعید که دیگر 


ای‌خصر سعاأدت مددی تاحر خط بار 


اهلی بدلم رخم نبان کز ستم‌اوست 


حون ساید قدم برقدم بر مغانم 
ان رود همن بوده و امرود ۰ 


<ر حدمت رندان نکم تایتو انم 


, ۶ 
<ود ۳ كٍ 2۳ عم حبو ان سانم 
۰ ۷ ِ‌ِ 1 

۰ ۱ گّ ۱ 
روزی باو به مایم [ در رده بما م 


۱۰۰۳ 


عمر یک بر حت شن در ماأنده بوده‌ 

ر من مان رزوی که در ۳ دلبری 

دایم هوای مل لبی بحتدام جو شمع 
بر 

حون دل هوای اطلس شاهی 

سگانم فک 


عم تس 
اهلی اگر مد شیر ۳ ید من ده 


عسای د<ی ند ده همدهم 
۲ و ردد 


حونم بریز وش که من 


جر نم که تمسو جرا ( نده ۱ 
۵ 5 ک شاه دو ده مش رمده 
9 ۳ ۷ 


برواند ور که بسك ده 


۳ بو دام بطالم گر ده ی دام 
اد اده دل حور سر 3 کین ز نده بو ده‌اه 


بو ده|م 
۱ حمم, 
دیس بای جفوست سر افکنده بوده‌ام 


در حجدمت سگان دو سر یلد 


۱۰.۴ 
۰ ۹ ۰ ۰ هو 0 ۰ 
خوش آ نکه پیش‌تودوراز دپارخود گريم ‏ بپانه غربت و بر حدل زار خود گریم 


ات دیس ان دودت ( ك‌ ( 


غزلبات -۲۹۷- 


گم ی که‌خالشوم خیزم ازمزار جو گرد بچشم خلق روم بر مزار خود گریم 
چوشمع گُریهبپروانه کی کنم گر سوفت که گر تون بغم روز گار خود گر یم 
ز آب دیده خورد کفته امیدم آب _ کجاست ائثك که بر کشتکار خود گریم 
اس است ز<مدرون چشم خون‌فشاناهای دمی که بر دلو حان فکار خود گر یم ٩۱,۵‏ 
۱۰۰۵ 
دل با تو بکُفتار و زبان با د گرانم در دیده تو منظور و بمردم نگران 
دورار تو نس حسته ودل ریش‌وجگرجاك . مردن به ازین عمر که من میگذران 
از هجر نوجون رعدکه باابر بپاریست فریاد زنان گریه کنان جامه درانم 
از وق سفال سک کوی تو همه عمر ‏ در کوی وفا خالد ره کوزه گرام 
پر گیسوی حور نتوان بست بزنجیر ‏ زییگونه که من بستةٌ زلف پسرانم ۱۱۰ 
ای‌پيك سباسینه‌چوچا کست درآ خوش . بادل خبری گو که من از بیخبرانم 
اهلی نظرم بر قد آن سرو بلندست . هر چند فقیرم نه ز کوته نظرانم 
۱۰۹ 
بيك نظر که بر آن مد شب وصال کنم هزار ساله حفای فلك حلال کنم 
نظر بپیچ ندارم ز نعمت دو جبان . مگر نظاره آن حسن و آن بعال کنم 
خبال وصل تو با آنکه شد محال‌مرا ‏ مجال و هم نه انديشٌ محال کنم ۱۱۵ 
بزیر بای سمند تو گر دهد دستم بدست جویش سر خوبش پایمال کنم 
| گرجه عاشق و مستم چنان نیم مجنون که نست توسیه چشم با غزال کنم 
زمن مجوسوسامان که من نهآن مت که زشت و خوب و بدونيك راخیال کنم 
اگر ز بخت تفال کپی کنم اهلی . نظر بمسحف روی خجسته فال کنم 
۱۰۷ 
ناحار اگر دمی ر سر کوی او روم ریم بپانیی که د گر سوی اوروم ٩۱۲۰‏ 
پا دب شکسته پای کنم در مقأم‌صبر ."تا کی مان مان بسر کوی اوروم 


دل برد آن برپوش و هرجارود مرا اش بدل در افتد و س بو ی اورو م 


-۲۹۸ مت دیو ان اهلی شراری 


شرم آیدم هنوز که با روی آوروم 
مشکل دلم دهد که ز پپلوی اوزوم 


بی‌آوشده بگلشن‌وعمری گذشت از ان 

اهلی چن ن که دل‌بس گ یار بسته شد 
۱۸ 
۵ در سجود آستانت از سفر باز آمدیم گر ببا رفتيم از کویت بسر باز آمدیم 
چونمگرهر جند مار اراندی‌ازخوان‌وصال ما اسپران بلا کش بیشتر باز آمدیم 
ريختیم ازدیده خون تا ره بکویت يافتم - عاقبت سویت بصد خون‌جگر باز آمدیم 
کر چهرفنيم از نظر جون اثك هی بکدوروز با هزاران دردمندی در نظر باز امدیم 


۱۰۰4 
,۱۳ سنگ حفا بقصد دل زار حستهام مفکن که من ز طالع خود دلشکستدام 
خونابد گر شدست سرشگ عجب مدار . داغ درون خویش بان آب شتهام 
ای‌مرغ نامه بره ژ گزندایمنی که من تعویذ چثم زخم یبال تو بستدم 
هن‌چون رو 8 کوی‌تو کز چشم‌خونفشان حونم گرفته دامن و در خون نشته‌ام 
اهلي | گرچه سوختم از دام عشق او تا همچو شیم کشنه نگردم نرستهام 

۱,۰۰ 
۳۵ باکس سیخن‌مگو که‌من ازغیرت‌آتشم آهی مباد کز جگر گرم بر کشم 
من آن گلم که آتش سوز نده ام تمام آن به که باد بسح نسازد مشوشم 
گر نالذبی کنم نه ز بیدردیم بود من عاشق صورم و با دردحود حوشم 
شم توساقیم شدودشمن‌زرشاك سوخت اومی خیال دارد و من زهر میچثم 
از آه گرم و سرد نشد دیده روشنم با آنکه همچو شمع همه شب در آتثم 
۰ آلوده دامنم نشماری که در رهت  .‏ جون آن دیده ال دل وصاف و بیغشم 


اهلی‌منم که‌چون‌سگدبوا ندروزوشب 


هر حند از وصالت اي آفتاب دورم 


سر گشته هر طرف ز بی آن پریوشم 


۱+۱ 


یکذره نیست هر گزدردوستی فصورم 


غزلیات 


حندان رخ‌نود بدم کزد بده‌در دل آمد 
درغیت از حیالث جانم حضور دارد 
امروز ای پربرخ کز حس آفتابی 
ازسوزعنقاهلی دلز نده‌شدجوشه‌عم 


رد 


ا کلون بدید؛ دل می بینم و مبودم 
حون درحضورت یم ازغیر بیحمورم 
در سایه توام من از خود مساز دورم 
روزیکه هم بمیرم خیزد ر خاك نورم 


۱ 


ای جگر از نو پرنهك‌دیده شوربنعت هم 
گرچهرسیدنخل توخوش‌بکمال نیکوئی 
پرتو آفتای تو سوخت ز تاب یکنظر 
آه که بانمان گل از بی یکنظر بمن 
هی خسته کی کشدعنت‌تاحو تحت کی 


حال شدازتوجیب‌جان سینه لخت لخت‌هم 


کی رطبی رسد بما گرفنداز درخت هم 


کوکب تبره بخت ما اختر نیکیخت هم 


کردهزار از کی گفت هزار سخت هم 


سابه رجت نواش تاج بسست و تجن هم 


۱۴ 


ن مبر کزدود دل‌پیشت شکایت میکنم 
من که باشم ؟ کارزو باشد ببا پوست مرا 
کرجهقد جان من‌داردسگت‌با اینهمه 
کعه مقصودرا اهلی نبان کردنزخلق 


با تو از پیداد بحت خود حکایت میکنم 
از سگانت التماس این عنایت میکنم 
قصه شبرین ا گر گاهی روایت میکنم 


۱۵ 


9۰ 


ترك حان میگیرم و او را جایت میکنم ۱5۵ 


فایت جهل‌است ومن‌سعبی بغایت میکنم 


۱+۱۴ 


نهتاب وصل‌و نه صبرم کر و کناره کم 
زدل بتنگ چنانم که خواهش آزم 
نماند تاب غمم نیست جاره‌ثی زان به 
زبسکه بر در او گشتهام شود شرمم 
بشیثه نسبت قلبم توان ولی نتوان 
میأن خار ملامت جو م‌دم چشمم 


مکو که تلد کن از عشق‌وشادزی اهلی 


دلم ز دست بخواهد شدن چه چاره کنم 
ز چا سینه برون و هزار پاده کنم 
که‌خویش رادوسهروزی‌شر بخواره کنم 
که دیگر آن در و دیوار را نظاره کنم 
که نسبت دل سختش بسنگ خاره کنم 
نه مردمم | گر از اين میان کناره کنم 
نمی توانم اگر نی هزار باره کنم 


۹۹۰ 


و را يا ون ما ار و و ۳ ار اب وا رو روط سوم 


۱۹0۵ 


۱۷۰ 


۳۵ 


۱۸۰ 


منم آ نکه همست و بی<و درعم نو لاله دم 
تو بپار عاشقانی بحدا اثر باشی 
مگرت بو اب بیم جو<یات‌خضر اکر ده 
زمحبت توبأمن همد خلق چون رفیند 
دل عاشقان بموئي ز امید بسته داری 
همه‌حان! گرشوم من‌نفیت هدور تتوان 
زمن آن غزال مشکی نرمد زطعنمردم 


همه عشق‌ودرد وداعم همدسوقو ۱ رزویم 
ه بپار باع بیسم نه گل ز سمن بویم 
خبر تواز که پرسم اثر تواز کدجویم ؟ 
اج ار و 
بکدر از خود کشا یم خویش با که کر ‌ 
۳۳ 
بوف! که مکسل ازمن که سرت رموبم 
مگر ۱ نکدچش,‌وجان هم‌رعبار تن بشویم 
۱ ۰ و ۰ ۰ 
بر کوة حسن داهی‌نتلری فکن‌بسويم 
من‌ازین گر شمههلی‌سگ آنردته‌خويم 


۱۰۱ 


بش تو عم دل 1 نبان بود نگفني 
بیکان نبانی که زدی بر دل مجروح 
این همت‌ما ببی که باهید توجان را 
خوشاش که گرفعه آن روی عرفناد 
اهلی نه تو آم‌وز جنن کافر عشفی 
تو عیش کن بغراغت که من سید توام 
عبار دیده برد گرد رهگذارت ار آن 
دل کیان مرا نیست غبر کب تل 
شراب تلخ جنانم کجا برد از هوش 


تر است نار وص! عد ناژ حون اهلی 


گفنیم صد افانه و متصود نگفتیم 
تا خود زدل سوخند مود نگفتیم 

دم زبان و سخن از سود منم 
نثیه ولي لعل می آلود نگفنیم 


بود چنن بودی و تا بود تفت 


۱۷ 


سوز آتش دل دفم هر گزند توام 
کشاده جشسم براه سم سمند توام 
ز بسکه سوخته لمل نوشحند توام 
که تلخی سخنی از لب جو قند توام 


‌‌ 


نو سر و نار هی من نسازمند توام 


۱۰۱۸ 


سایه صفت ز ماه خود میل وسال میکنم سایه کجا و مد کجا فکر محال میکنم 
گر تو بکشتنم خوشی زند کیمحرام باد . تیم‌بک شکدخون خودبر توحلال میکام 


غز لیات س ۳۰ 


خواه کهسوزيمزغ خواه که‌خون کنی‌دام شکر غمت بخوشدلی درهمه حال میکنم 
بردرو بام آن بری بر مزن ایفرشته بر ور نه ببرق غیرنت بی بر و بال میکنم ۸۵ 


غیت من رمیده دل از صفت بری مکن ماه نبان حوش را وصتف <مال میکنم 

جان ملول‌من کا اهلی آزوزدبوصل بادل خود <کیتی دفع ملال میکنم 
۱۰۹ 

سوختم چندانکه س زد شعله از پیراهنم آتش من بن مدار ایدوست دست‌ازدامنم 

بیده دلجوئی میر توام کز من ر عشق گرحه هیر نجد نمیخو اهد کزودل‌بر کنم 


با جر شان دگر لاف مج میر ام 
میکشم آهی و خلثی در گمان دی افکنم 


مج ۰ 
بل دنمان بامن‌مشو کزدفع‌تهمت دیش گر 
با وجود عشق پنهان که گپی بیاختبار 
هل ازدا غستان حون کاه هد ان اه ۴ ان ۱ 3 
۱ ی ازد غبمان چون گرا سش‌برست ابمعدر داشد 4۵ او در دبر ومن در مم 
۱+۰ 
سگ توام من و عهر ی بعم اسر شدم مرانم از در خود این زمان که ببرشدم 
امیدخ از تو نداهی بکوشه جنم است من از حبان بامید تو گوشه گر شیم 


که او عزریز حبان کشت ومن فقهرشدم 1۱۵۵ 


بجان موز خر بدا بوسهم هر جد 


نداشت رحم من ار مرهم طبیمان سود 
نو آفتابی از ان خوارم از تو بکنره 
شدم بد ثر ملامت تشاند در عالم 


اسر عذیق تو حون اهلیم مکنی زاره 


زدر مران اگر آلوده و هوسناکیم 
جه عم ززخم تومارانمی که‌هست!ین است 
بر نگاه و صدحان دهیم و عم نجور یم 
| گر چه زهر فراق نو کار در جان کرد 


اه ۳۳[ 


| - سخه (ب ) با تم نا آخر ومتن 


هم ار خدنگ نو آخر ده | تدبر شدم 
که هن بطالع کم 


درد حقر شدم 
ز پسکه سینه سپر_کرده پیش تير شدم 
که کشتنی نشدم گر ترا اسر شده 

۱۱ 

سک توایم گر آلوده وا گر پاکیم 

که مهم دل عیری و ما چکر جاکيم 

نگاه کن که زشوق تو تاجه بی با کیم 

پیا که زنده هنوز ار آمید تریا کیم 


7.۰ 


و دیوان اهلی شرازي 


کجاست برق فنا کائش افکند در ما که دیر شد که درینباغ خاروخاشا کیم 


۰۵ 


+۹۰ 


۳۵ 


۰۰ 


به گرد م‌کب آنشهسوار کس نرسد همین سعادت ما بس که صید فترا کیم 
تو رخ متاب فاك گو بکین اهلی باش که ما بمپر تو فارغ زکن افلاکيم 
۱۳ 
حسرت فرو خورم چه‌به رویت نظر کنم ‏ وانگه بگربه افتم و از دل به در کنم 
مست ازمی خیال‌توام آ نچنان که نیست پروا که با تو نیز سخن پانظرکنم 
تومست جام غیری ومهمان دیگری ‏ من در تلور سینه کباب چگر کنم 
خواهم ز رئك یاری آنشمع ای‌رقیب آهی کشم که بزم تو زیر وزب رکنم 
اهلی ا گر چه جور زحد شد گمان‌مبر کأندشه حریفی و يار د گر کنم 
زنل 
هرگز از بخت نیامد قدحی در دستم که بدیوانگیی عافبتش نشکستم 
وه که چندان برخ جام من باده‌پرست روزن دیده گشاده که در دل بستم 
خواهم آ نکنج فراعت که کس ازدشهن‌ودوست نکند یاد که من بست شدم پاهستم 
گرد آنشمع چوپروانه بسی‌گفنم ليك تاببستی خود آتش نزدم ننشستم 
سوخت اهی دلم ازعافت آندیشی‌خود ترژد خود کردم و از آه و ستم وارستم 
۱۳۴ 
برم جوجنگ باقد پرخم شکسته‌ام از ناله ظاهر است‌که محکم شکستهام 
دیوأنه‌ام ز عشق و هلا شکست خود اسان زند گی همه درهم شکستهام 
آنم که همچو غنجه ببوی نسیم می صد شیشه صلاح سکدم شکسته‌ام 
عثفم سوی عمر شکست و سفال من باقیست نانگه کني آنهم شکستهام 
اهلي باه و نالا شکست دل‌حزین شرمنده‌ام که آینه جم شکستهام 
۱۰۵ 
ایگل که پوصل تورسیدن ننوانم ‏ زان خار شدم کز تو بریدن نتوانم 


فرباد که از شوق جمال توهلاکم. وز ازکی خوی تودیدن ننوانم 


۱- دل سکش|( س + ك ) 


غر لیات کل 5 


از کوش ابروی توامچش گننادست ‏ . هر چند کمان تو کشیدن نتوانم 
ای یوسف مصری به زکاتم‌نظری کن جون گوهر وصل تو حریدن نتوانم ۹۹۵ 
پروانه صفت بال وپرم سوحتی‌ایشمع تاپیش تو کستاخ بریدن نتوأنم 
بویی بفرست آی چمن حسن توباری گرمن گلی از باغ توچیدن نتوانم 
رهرم مده و صبر مقرماً ررخ حود کاین جاشنی تلم چشیدن تتوانم 
اهلی به طیدن نرهد کس ز کمئش تسلیم شوم جونکه رهیدن تتوانم 
۱۳۹ 
عمر پست کر عشق‌بنان‌این‌شوردستی« رکنم پیرانه سر با کودکان سورت‌برستی‌میکنم ۲۳۰+ 
جان‌طابر عرشمت‌ومن‌بادانهة خالی خوشم او سوی بالا میرود من میل پستی‌میکنم 
همچون نسیم آسوده دل بودم بیاغ‌نیستی | کنونبسراینخالدغم ازدست هستی‌میکنم 
من درپی آغوش اواوخودنگنجددرجپان اینك‌جشمی‌بن کمن باتنگدستی‌میکنم 
اهلی پوصف کار خان<-ن اده خاءوئی‌است من‌مر غخاموشم ولی گه گاه مستی‌میکنم 
۱۳۷ 
جوماه نو <مال عالم افروزش کهمی‌بينم زروزدیگ رافزون‌است‌هرروزشکهسپرین ۳3۳۵ 
نپال نورس قدش گذشت افامت طوبی - ازاینهم بگذرد زین‌بخت‌فیروزشکهسیبینم 
نه تنپا درد نادیدن زمنم دشمنم سوزد ‏ زنادیدن بتر جور بد آموزش کهميبينم 
دل ریش پریشانم یکی کز لطف جمع‌آرد که خواهد بود غبرتيردادوزش کهمیبینم 
نیمار اهلی کزتب هجران «میسوزد- عجب گر جاذبردو نس یکمن 
۱۳۸ 
سوختم از نوش وسلت کارزو میداشنم زهر من بودنچه من تریاك می‌پنداشتم ۱۲6۰ 
ازملامت کس‌نمی گر ددجومجنونگردمن ‏ بسکه من از هرطرف خار ملامت‌کاشتم 
لالهوار آوردهام خار ملامت از ازل من برسوائيی علم روز ازل افراشتم 
سرمه‌درچده‌تش‌چه‌سود آ نکس که دور از کویاوست _ من بجای سرمه حشم ار خاه رها نباشتم 


همچو اهلی‌دست وبا ئی‌میز نم درراه‌عشق پایم ار حا برد عشق ودست ازونگذاشتم 


5 


۱۹ 
۷۱:۵ سرتافدم چو شمع رمپرش در آتشم 
دیوانه وار با کسم الفت نمانده است 
شرین لا : نمیب دل دشمن تو باد 
فکری مرا بپر سرموئی ز زلف نست 
طوبی بزبر سأیه من سر در اورد 
اهلی | گرچه دلحوشبی روزيم نشد 

۱۰۰ 


19۰ 


ازبرون چون مکسآ لوده بشهدهوسیم 

گرچه درباغ جبان مرغ دل‌مانشست 

کلین گلشن قدسیم بر اهل نظر 

نام مارا بشمار سک او کس نگرفت 

باری تشنه لبان کر کنی ای‌خضر کرم 

چند کوشیم چو اهلی ی وعده وصل 
۱۳۱ 


۳90 


دیوان اهلی شر ازی 


دشمن نبیند نچه من ازدوست‌ميکنم 
از بسکه در خیال رخ آن پربوشم 
زهری که من زتلخی عشق نومیچنم 
دایم من از خبال پریشان مشوشم 
گرسابه پرسر افکند آن سرودلکشم 


وز درون باملك سدره_نشین‌همنفسيم 
خاره مسر اسث و تحمل که اسیر قفسیم 
کر جهدرچشم خسان‌خو ار ثر از خاروخسیم 
هر کجا ذ کر سک پار بودماچه کسیم 
پارما پاش که مانشنه لب بازپسیم 


بحدا تابرسد وعدهٌ وصلش نرسیم 


سرومن؛ چون‌سحن از لمل‌چوفندت گویم بوسدپی خواهم و ترسم که بلندت گویم 


آتش دل مگر ار سیند خود آید بزبان 
میرسی خرم و خندان مگذر ببرخدا تا 
بشنو از من سخنی ای دل غافل بخود آ 
شد پسند دل اهلی زتو دشواری عم 

۱۷ 


13۰ 


ور نه من حال دل سوحته چندت دوم 


۴ 


دعابی دی دهع گزندت گو 8 


زان قول دل دشوار پسندت گويم 


بصبر | گر چه بسی روز ها پسر کردم د گر دبودیم ار دست" تا نظر کردم 


بيك نظر که بکردم من از پی راحت حراحت جگر حویش تاه تر 


دلم بپجر تو جون آرمیده بود جرا طیدن د 


۳ 


درد 


۱ 
ل‌ 


آسوده را ضر کردم 


ات 


کب بسچ ِِ9ِِ«<«۳ ۳ 


دگ درون دام حای میکنی هر جند 


م 


ز رثك پاری غبرت زدل بدر کردم 


1 [ پ ۹ ۰ 
هزار بار من از خویشتن سفر کردم 


۱۳۴ 


کش ۳ زمان که 
اه 


ی 


سو حته ممشتد ستاروام 
ی ۲ ۲ ‌ 

که کی حتّم (شی : در مه ما نها 

۳ که بیش بنگر مت شد تن شوم 

تا کی‌خورمجوصورت‌سنث از زما نه زخم 

ابر جرا شماأعت باران مکن فول 

ایشیب بخ سس اپنیمه گره ی <2* حمست 


حان کر قمول و ر نهفول اختبار ار وس 


میسوخت اول این حگر باره بارهام 
۲ , ۸ ۱ ک 

وانگه که مر ظس کنی بر کناره‌ام 
ژان حبأت سر سازد نظار ه ام 
من سیات دل رد ادمیم سك بار ه[۵ 
۰ مر 

رارم بکش مدنبست جر "نهیم چارهام 
من آن خسم که منتار پکشر 


دردن معا ملد من هبیچکار دام 


اروا 


۱۴ 


بش تو یضیب حان: سکد رحویش ۵ ر9 0 

از همه دس جوذردام سس و آفتان سس 
۳ 

بر ی زبان مدعی حون مکسم جدعم بود 

بش توآفتاب ۱ ۳1 دره دشن رجا رو 


ی بش 


عشق بنان شداه ۱1۱۰ من بحدا: 


بر ؟ یر با 


ص‌ ۰ 
مبر نو میخشد مرا من ند بخوش‌میروم 
م. م/ ۱ 
عیب جد ای مر مز بی کیش»بروم 


از آن درم مکن‌منم کدپیش‌میروم 


۱:۳3 


یرت عش یکی هد . کزستم و دم ز 
حامد دران من‌از عمتدست‌خسان بدامنت 
جاك جگر رقم زند لالاصفت‌هلالامن 


ار بی داد مبر ند اتش 


ور ند ببکدم اد عغمت هر دوجبأن بهمد نم 

جند ز اش سم بر فلث لین عنم 

بیم بود که حیب‌جان جال آرین ستم‌زنم 

۳ ناحنان رجگران روز 
<۵ سگم گنه حلتدهم ۳ دنس 


۰ 
ن‌ِ 
۳۳ ِ مر 


۱ 
ان همه عمر میسرد در ر طلث ش قدمز نم 


۹۵ 


۳۷۰ 


۳۷۵ 


۸۰ 


۸۵ 


۹ 


۹۵ 


۳.۰ 


م۳۰ 


ی دیوان اهلی شبراری 


اهلی | کر ز گل بودمرغ کمال زاریش من نه کمم ارو ولی لاف کمال کمزن 
۳۹ 


س آز ن لب چون قن بسوزم گر سوختنی هم شد‌ام چند بسوزم 


حل 
4 
مگذا 


دل نامرد عشة کسان ساخند حانرا 


ار که ر از ی آن ۱ گید حانسود 


دورار آو هما ن ید کد س_ و د ردازهوش 


اهلی دهدم بند کد کم سوز ز پرش 


ره زگفنه 6 اج ! وا 
و + ۰ ۲ 1 ۰ 
سشن [ ۳ ت مسا و ها س_ 0 2 ۳ س 


دل‌ من + تو بیم اشناشی دارند 


جبر رحال درون ناد میدهد گاهی 


مر 
۳ دای تخرد بکشتن 


درد مرا پغیر جد است کد مدعی 
کاهر شود حرابی عم زسل انشك 
همست <ود ۳ ارم د وه م۱ هی 
۳ 

۳1 توشم | سفال سکان: ِ در دی 
دعل ازهزار سال کید یکیجام دادیم 


هی بل که ناو(د او دز دام بود 


۱۰۳۹ 


همعن از ملاسان جند یل دنل کم 


بیو 5انی مکی از دد؛ + من‌حمل کدمن 


۱ ۷ 
زرط جو سو بی 


در حسرت آن لءل شکر خند بسوزم 
ده 


"۳ ثٍِِ« 
در اش دنو بر زپان بند بسوز؟ 


و <ردهند سورم 


۱۳۷ 


عجب حکایت وحر فیست اینکه ماداز ؛ 
یر 

د 5 ۳۹ فد دشمید کیمياداريم 

۳ مه ب" 

و گر نه ما خبر ازحال‌خود کجاداریم 


بر اد تیغ که ها دست بردعاداريم 


آه جو رد به د۵ و هر رس 55 
رم هیر رد در ی ی ۴۳ 
. ه 1 رصم 
خار ازقدم بر آرد ومن ازجگر کشم 
۰ فتّ ۱ و جر 
روزی که من کلیم‌خرداز آب‌بر کشم 
۰ ِ ۰ ۰ 5۹ 
حندا نید مب بیش کند بیشتر کشم 
پپتر ز آب خر که از جام زر کشم 
بختم امان نداد که جام د گر کشم 
حیف است بر پا رکه از دل بدر کشم 


من کدخودد شام کادج کم 
گر کنا. اا تو کنم بپر بان بندکنم 


۳" "سس سا 


حای‌دوری بود ازرنك رقیب توولی 
پیو در صبر زیم‌عمریو باز ا نیمه صبر 


طعنه برشورش مجنون نتوان‌زداهای 


-۰۷آ 


جونرم پینوو خود را بچه‌خرسند کنم 
صرف بکخند؛ آن‌لمل شکرخند کنم 


من دپوانه جر | عیب خردمند کنم 


۱+۴۰ 
باجون‌توشوخی‌سر وقدعاشق کش‌وطنازهم کل را نزیبد ناز کی سروسبی را نازهم 
هرچندخونم مبخوری‌هر گه کهمیبین تر! - دل‌میبرد سوی توام‌جان میکندپروازهم ٩۳۱۰‏ 
صدخستهببر پرسثی جأن‌دادو توعبسی تفس ازناز نکُشودی لبیجشمی‌نکردی بازهم 


گر صدمزارازما کشی جون‌مورز بر بای خود ازما نیز دشک دی کس شود واز هم 


۳ 


ار ی ار با ۳ 
اهلی در هستبس یش سجدده سِ ۷ برطظمن باس جح مسج ک شن‌سجاده‌دوزا نداد هم 


۱۰۴۱ 


‌ بسکه حار مالامت اکشیده داما نم 
حو سا بات نی آب" زند گی چکنم 
مبرس حال پریشال ببن که زلف‌تر ) 
کیحا ست<صر سعادن کهمن ۲ بحن‌ساه 


زروی او نکنی شرم از خدا اهلی 


هست کحل بسس ازخال ره او هوسم 
باتوچون‌درسخن آیم؟ که‌تراچون‌بينم 
شمع من‌چون توبخلو نگههشرت‌باشی 
سوی‌آن ول ببرای بادمیا حان‌مر | 
توا گرباری! گردشمن جان؛هلی دا 


حان نذر کرده‌ام که پبایت قدا کنم 


روفگ 


یرل 


شرمنده ز آسمان وزمینم کد بیر تو 


) چدا زخاله رعت آب . . ( مج س‎ - ٩ 


بیش ای تا بندر خود 


تاكي بسحده افتم و تا 


, 


مدأن جاز ملاع <و سم حیرانم 


خاکپای تو کز زندگی پشیمنم 


مر ۲ َ 
سا چگونه پربثان کند پریشانم 
اسر طلیتم و جاره‌لی نمیدانم 


که ت‌ برستیو گوئ یکه من‌مسلما نم 


ليكتتر سم که شوم خالدوبگردش فرسم 
آتشی شوق تو در سیند بسوزد نسم 
بادرا ده نبود سوی‌تو عن‌خودچه کسم 
به زمین بوی که من مرغ آسیرقضم 
اوبجای تو کسش تبست بجان تو فسم 
آخر وا کنم 


کی دتا کنم 


۳۱۹۵ 


وف 


۳۵ 


۸۷ ْ.- دبوان اهلی شرازی 


بامن نکرد هجر نو کاری که دامنت از دست تا پروز قیامت رها کنم 
آن دل که بستهام بتو ای پوسف عزیز ‏ هر گن مبادکز تو پخواری جدا کنم 
گرزخم دلگشای و باشد بحای دل و دل ماش این کره ء حد وا کنم 
من‌کز نسیم زلف تو دیوانه میشوم زلفت اگر بچنگی من افتدجهاکنم 
۰ شکر خد! که چرخ هن پر را نگشت .. جندانکه,پرجون‌توجوان جان‌فدا دنم 
اهلی, مراد دن‌چوها( کست غم‌مشور ‏ کاخر مراد خویشتن از وی روا کنم 
۱۴۴ 
دل‌از ] رژوجه خون‌شدبدعا جهکام خواهم همد آرزه : کمم ز خدا کدام خواهم 
سروصلت ای پرپوش نود م) و لیکن ‏ سرخریش زیر پابت بگد خرام خراهم 
و که ما 


ص .۰ ۰ ۰ ۱ ۰ ِ ۰ 1 ۰ 
#وسم بود ی نکم دلی رل جندان ۱ 1 ج, آم سر 3 شدن بکار با حواهم 


۳۳0۵ اگم بحلد ساقی ِ رشت ره نماشی ۳ ما ل‌حو ره علمان (3 ۵ی ی مدام حواهم 


۳ 


بو 


عمد ت‌أفعم ش حویان ه جا سار از و هید در ود <و رم همد دزدحام <راهم 
سری رت نامم هن تاه (س وصالت بجد ۳ بجویم بجد نك و نام حراهم 
:4 دز بهشترضوأن‌جو در شمد امحدحوا ند که‌بکوی‌باراهلی حوسگانمقام حوادم 
۱۰۳۹۵ 
جوبینم هردمت‌بافیر ازغیرت خراب افتم نو مسدیگی گیرکومن‌درانط رآب‌اننم 
۹۳۶۰ حو آئی بارفیان روزها اندر اب جويي < نم آنفی ‌ که غم کبابافتم 
ما ان‌بیشتی‌رواز آن‌خونتر ۳ بیدم بار رقست نار واز 0 ان 
ندام شرسو | من کیحا داعر جواهد شّ هوس‌دازر ‌ کگ ر دسا ا یداو ابرر ک باتنم 
حواهاي حو ز یداوم و بیاسافی مر آسوده بکدم ازش آب‌افتم 
۱۹۴1 
دوش از داغت زمانی در غم دل بوده‌ام ‏ سوختم زين‌غم کدبکدم ازتوغافل بودهام 
۵ ناسحا در پرپرویان مرا دپوانه کرد ورندمنهیروز گاری‌جون‌توعافل بودهام 
در چمن آر بودهام درسایا سنبل بخواب _ پي‌سر زلف تو گویا در سلاسل بودهام 


۳۰۵ 


ی بت ات ص ون وس ییارس رکب خی ۳55 یس مه وس ی دور وس زو 


۰ 8 ۰ 1 
بر و مسبحب بودهام یه حانه رندان مك ۵ 
۱ ۰ #۰ کت 
4 ۳ : ۰ ۰ 
کم مقصو د و نتوان رام جوش یات 


از نشان کمدام اشملی حجوٍ محون بیحبر 


و 


هر ثجا بودم بیمن دوست مقبل بودهام 
ساقیا هی دم که هن درسعی باطل بوده‌ام 


بس کز ۱ ن‌محمل نش جر انمجمل بوده‌ام 


۱۷ 


بت 


طوفان کنم از اثك + رخ خاك_ پشو 
۱ 


۱ 
7 


۳ جر . 
گر بجر سرشم په فللك موج بر 
تا جند کشد رم 
مر 
دیوان؟ 


ی 


2 
هن او درد 


۰ 


شب وعده داد هست و بره دیده ده حنم 


مکن ز سحدخ | 


ن رويی اتشی 


از ستم لین بر یوشان 


س 


۰ لم هت مر هم 
عسق جرد گر بمسمدد 


1 اش ۰ ِ 
ر وف ۳ و امیل از تس 


گرد عم و محنت رحپان با کک بشویم 


د نثش ستم از حفحدٌ افلاک پشویم 
وقست که دست از دل سد چالك پشویم 


ز_ام 


خرد از دفشتشی ادرا کک پشو یم 


چبره پدان اب طسربناك پشویم 


ساختم دنات و پیامد و خنم 
ك 3 ۲ : ۳۹ 
گ‌ وی جراغ دولت ودین بر ثرو عنم 
ار دستخه حالذخر فد یذ تمد باره دوحتم 


هبحی بت بد‌نده دسشم 


۱۳۹ 


شدم باز بمجه طفلان کد در هرجا که‌بنشينم 


شبی‌حو هم ببزمت ۳ نساعت هم اوشی جر فان تو درجم ند و من تاروز شنم 


۱ 


نجو اهم کس نشینددر رهت کز ۳ اد خاری 
۰۹ ِِ ۲ ۰ ۰ ب ِ ۳ ۰ 
بنارم میشی بنهانو گرقسدم امد یر ی 


بل تا حا اذراهت ر۱ بمز گان‌جملهب رجینم 


«-؟)ً 
نما د 


حوش | ید دردمندان را حکاینبای‌دیر ینم 


۱۰۵۰ 


روز خر کز جبان با دید کربان 


روم گر نباشد در دلم مهر تو بی ایمان‌روم 


۳۵۰ 


۳040 


۳۹ 


۱۳۷. 


۳۷۵ باطن ۱ 


۹۳۸ 


۳۸۵ 


و و دب 


دامن از کلهای حون دل تشویم ران مرا 
سکه بیحد دوددل درحانه‌ام فا نوسواز 
ار لبم کآمی‌ده ۹ بید حم ومسندم که من 
سره الیاس اندران سر حشما آبحیات 


مینهم با بر سر هستّی و جان در استن 


دپوان اهلی شرازی 


۲ 
دامنی‌بر دل بود روزی کزین‌ستان زر 
اردمدر جرخ ومن‌حون‌صورت‌بیجان رد۳ 
حون سکندر نا امیدازجشمٌ حیوان روم 
یف رز , ۹ 
معتژف پشسته حون‌من بی‌سروسامان روم 


تاجواهلی‌سوی‌اوبا کون‌ودست‌اندانروم 


۱۰5۱ 


من که چون لاله زدا غتوبر افروختهام 
رشنه جان مرا سوزن مز گان تو بس 
غرقه بحر عم حارة من خاموشیست 


در ده ن نام خبی‌است ت جو نوی اهلی 


رح ۳ افر وحتدام ازمی و دلسو حنهاه 
رین‌سبجشم ودلآزهردو جهان‌دوخته‌ام 
گر جه‌دردل‌همدخون چوندفا ندو یه آم 


تانگویی که همین طاهری افر و حندام 


که ز استاد همن یکسخن آموخندام 
۲ 

ندارمچاره بی جانا که بالعلت در آمیزم مک آنکزسرجان‌چونخط یز توبررخبزم 

همبداماً نت‌در ند آوز 


۳ 
می‌نظار ءنا باری سر ار رورن برون‌اری ود 7 


به‌نومیدی خودسازم نکر دامست درمی ‌- ۳ تِ _ 

از آن ا آشا آمد مراهم وفت آن اهلی ‏ که صحرا گر مومجنون‌صفتازخاق‌بگربزم 
رل 

هبی؟ 


اسر در ده و با عمشس نمی یسم بدزد مندي حود بجس 
صنای حاطر من بین‌ور خ میوش بل 


۲ سنگ دل شکنانم چ دا نگیدارد 


نمی ین 
که من ترا یپوی وهوس نمی بینم 
که مست ساقیم وپیش وپس نمی بینم 
یکی چو خویش اسیر ققس نمی بینم 
زمانهایست که ف-ریاد رس نمی بینم 
که 


در ن‌جمن کدجومن‌سدهز ۰ ار بلمل‌هست 
رمان عیش و من 
مراد من روصال تو ثی شود حاصل 


از بی زري بفر یادم 


۰ ی ۰ ۰ 
بر مراد خودت یخفس نمی بینم 


تست سوه مت مت و و وک ات٩‏ موی 


غرلیات ۳۱۱ 


ب‌بزم وسل تواهلی هوس کند لیکن زبس فرفنه مجال مکس نمی بیسم 
۱+۵۳ 
آنمیدمشتاآقان کسن‌قر بان‌اوسدجان کنم یکبار! گر نامش‌بر صدبارجان‌فر بان کنم 
من‌بت‌پرست وعاشتم اما نمی گویم بکس شرطاست کر ناحرمانعشق‌بتانپنبان کم ٩۳۹۰‏ 
پروانه وارم پیز بان جانرا ب<اموشی‌دهم کلبانكت‌شهر تمیز نم جو ن‌پلاان! تغان کنم 
گفتم کدییرو ی توا دشوار باشد زند کي کف بيكث ثر نظر دشواریت آسان کم 
با نکه‌سدجا کم بوددرسینه و لب بسته‌ام جون‌عنجهدر حو نم کشد هر که ابی‌خندان کنم 
حون‌دردمندان‌غمت‌دردی بصدحان»یخر ند بیدرد باسم من| گر دردترا درمان کنم 
بر#جواهای ا,جوان‌امروزمیدان‌زان تست ۳ کمن جو کان‌صفن‌سر درس‌میدان‌کام ‏ مهب 
۱۰۵۵ 


ازجور حه دل ملول دارم گر هم بکشی فول دارم 
مگذار مرا بمست حود من چم ودلی فسول دارم 


معراح‌وصالا گر جددوزست دل برصر رسول دارم 
برخیزم ا گر ز من ملولی ‏ . تاجند تسرا ملول دارم 
از خدمت کوی‌دوستاهلی دز منزل حان نزول دارم ۹ 
۱51 
مردیم زغم 1 بتو محبوب رسیدیم از خود بگذشتيم و بمطلون رسیدیم 
نصاف همین است که ما مسر نداز يم هر حند که در تمیر یه اپوب رسیدریم 
از خون‌شبیدان تو حوش معر که کرماست م نیزدرین‌معر کدخرش‌خوب رسیدیم 
مکنویم | گر میبری ایباد روان باش کایاث‌من‌وجان ازپی مکتوب رسیدیم 
اهای درسیدیم ز پوس بوصالی لیکن پغم و منت قوب رسیدیم ٩۰۵‏ 
۱۰۰۷ 


گرچهدرره‌ادب‌ازد گران کم‌نشديم تاندیدم سث کوی تو آدم دم 
آه‌ازین گرمی بازار که‌پروانه صفت سوخت‌شمع‌توصدازماویکی کم نشدیم 


۳ 


- ۱۲۲ 


بجز از مردمبی‌کاهوی ۳ نو ندود 
مس 
دبدی ان 0 ارو و ما بکدای ین دانی 


۳ 
سکه ۳ لت در 


۹۰ ای آفت حا 
ما عسشق س_ ۲ دار 9 ال ۷ جر 
.. ِ ِ 

درعثشق ۳ اهلي <و اند کافر 


داد 


هر گر آسوده دل از مردم عالم نشدیم 
بخت بد پار نشد اخ, و 7 زشد یم 


لا لحمد کن اقبال تسو بیغم نشدیم 


۲ ۲ "۳ گم 
روزیکه ۳ بیم ! ردر د در 
۳ در دس 
امن سر حان دارم در کویغمت دسیم 
۰ / ۱۰ ۳ 
اي مپر و دفا دور دی مس غلطی بسم 
! تصاف دهم هستنم 


۹ ر ردی مسلمانی 


۱۰2۹ 


دلجو لوداز 


۳ 
۳ 4 ۰ 1 
۰۵ در نه رسوا سار دم بد ی دعحرت را۶ و ار 
دِ دبمار ط ۱ + ار ید راشد پمرعر ۳ 
۳ یی سر ۰ هد اي 
| ۳۳ و 
۳۹ | , نن 
ند در وم ی ار در [ برارم دلثیی 


۳ ۲ ۱ "۰ ۰ ً س 
سرت ال بو جو نشد چونگام 


سالما باید که این حسرت رد زدل‌برون ؟ دم 


بو ست در نوس 


۳ ‌ 3 ۰ ۰ 
حو و اهو سیو د مون کم 
‌ مر 


ان ۳۹ تریم که کومودشت. راجبحون کنم 


باز یم سوی آن بدخو ودل پرخون کنم 


0 ۰ 3 
پیش زین از حشمه <یو آن‌صو ری جوی با دم 


۱۰۹۰ 


الد گون دور م 


مه که ن رد ده ۰ 
9 رظمت رده هی 


۶۰ تایه اسب زهر مرأذ د رز جر 
4 


۹ ۳ 
عفتم‌جان 5 اج ۳ تپ یو 
رن ۱ سر توا ول ردو ی 
ی ِ_ بت 9 ی تا 


ك 


۰ و ۰ ۰۱ ۰ س 
۱ حغای سور جو ده از« بت 
۰ ۳9 م2 ۰ ۱ 


؟ 


ر بیتولب نیم بلب جام ون خوره 
بی‌ذر بنوسال تواین‌زهر حون خور؛ 
د.دار رو ولسوشیشد کهخون از زر درد نگ 9 
کفرماز آن گذشت کدخوف از جنون کنم 


۹۰ ۰ ۰ ۰ 1 س ح ۱ ۰ 
اجندحون‌ارین فدح واز اون حوزم 


۱۰۰۱ 


درو | ند عشقم دهن از 


دافی که 


سس هو سا 


<ندی دم 


0 و مناد 


مرا هست رقیب از 


[۳ 


کین داغ حگر سو , بکأفر نسندم 


۱ - !دا اور بت س‌مج)اوشا بل چنین داش [ تاخسنزهر دج 1 وزمر لك تاخشی 1 


غر لیا 


من بهر نو دز آتثم اپسرو توحوشباشس 
محمورم و دره‌ان می تلخست طبیبان 
من با دل میعنون تترانم که بر یم 


۰ ۰ هو ۰ ۱ 
هن اي مجوم و وحشی ز دو ع لم 


ت‌ 


۱۱ اب 


میدمن آنست که خود را پتو بندم 
پروا مکن از سوختن من که سپندم 
بیمار نیم من که دهی شرت قندم 
پندم مسده آیشیخ و هنه بیرسده پندم 


کو بار فه غزالی که در آرد به کمندم ٩4۳۰‏ 


۱۰۳ 


نو به کرد م عمری | کنون باده‌سافی‌می؟ ۳ 
گرچوجا‌جم نگویم | گازفیم‌چه عبب 


همجو مویی شد تنم و زغم شکافم سینه را 


زهرهچران میحورم آمیدوحل توش‌نیست 


روزوش‌درعیشوشادی ارغمن جرنا هايم 


ت ۳۳ * 
‌‌ِ تیا 


۳ 


ت‌ 


رده حود را تلافی میکنم 


روز گاری شد که ازمی‌سینه صافی میکنم 
درخبال آن میان من موثکافی میکنم 
من بهبراین‌زهررا تریا کشافی میکنم 
هم غمش کرداینوفاکان عیش‌وافی‌میکنم 


۹:۳۵ 


۱۳ 


شبای هچر | گر چه دل ریش سوزدم 
این هم زمیر نبست که حندان نظر کند 
پادی چه حالنست که بیگانگان بمن 
زینگو ند کز فغان نگذارم بخرات اس 
او 


ی ددع عسق سوزم که مر حدن 


روز وسال بباز چگر پیش سوزده 
خواهد کزین زمث حذر دیش سوزدم 
موز ند ۳ ازانکه دل‌خویش سوزدم 
ارسم کداه معردم درو ش سوردم 


خونئثتر که طعنه های بداندیش سوزدم 146۰ 


۱۰۴ 


ما از مفای سیند حور آییند همیم 
بو ند ما مزر تو روز الست شد 
از مبر در دل هم و باهم حنان ترش 
رندان نظر بخلعت شاهی نمیکنند 


حاحت بقصه نیست کد در سینه همیم 
امروز و دی نبود که ديرینةٌ همیم 
کاغیار را خیال که در کینه همیم 
ما صوقیان به غیبت پشمینه همیم 
مامحرمان گوهر گنجین همیم ۹3۹3 


۵۰ 


۰:00 


تث#: 


3۵ 


۰۹۰۹۰۹۰۹۰۰۰(چ سس :سک 


دبوان اهلی شرازی 


۱۹۵ 


چون چم حسرت ازتوبسروسبی کنیم 


پسر ما صفای خا کث نشینی حرام باد 


دلزین چهن بز خم توجون‌سیب سر خروست 
دزدیده آهوی تو دییم چون رقیب 
ما از درن بکعبد چو مجنون نمی‌زويم 


اها 


ی نقلر جو ایند بر عبر او خهلاست 


آهی کذیم و دل ز کدورت تبی‌کنیم 
گر سبتش به مسند تاهنشهی کنیم 
رو زردی آن بود که هوای بپی کنيم 
ماهم نظر ز عالم کار آ گپی‌کنيم 
ما شر مثربیم جرا دوبپی کنیم 
دیوانه نیستیم که این گمرهی‌کنيم 


هرجند ساده لوح کی این ابلبی کنيم 


۱ 


گمره شدپم بسکه بره همست رقتهام 
رفتیم از آستان تو در سجده حرم 
بیوسنه گشت ملسلهٌ ما بکوی دوست 
باران زدام کی یزان جو ماهی‌اند 


اهلی دل تو < 


* مستّی جدمیکند 


پارب و دسن گر که از دست رفندايم 
با همت بلند عجب ست رفتهایم 
از پس حو مور صف زده پیوست‌رفته‌ايم 
ماخود به اختیار درین شسترفته‌ايم 


گو نیست شو که ماو تو ازهست‌رفندايم 


۱۰۷ 
کشت‌جون صیدمك‌پارو کشددرخالذهم وه که کرد از تیغ‌اومحر ودم ازفتر اك هم 


حواندهام حاكٌ رهت‌خودراومیترسم‌هنوز 
گنته خاموشم و لیکن از شکاف سین 
ایکه‌میگویی نبان کن‌رازءشفش جزن گام 


حان‌اهای سوی‌هر آلو دهبی‌منگر کهنیست 


کاش؟ لی بودی فرو تر پابه یی ازخاك هم 
ناله ها خیزد رعم ۳ آه آتشناك هم 
چون دل صد باره دارم سینه صدحااه هم 


فابل آیینه حسن تو جان پا هم 


۱۰۸ 


تابکی توبه کنیم از می د دردم شکنیم 
چم صاحب نظرانست بر آآنگوشُچشم 
نبست ما را خبر از گفسوشنیدده جبان 


توبه کردیم که از توید د گر دم نزنیم 
ماه م از گوشه 5 کذاری نظری می‌فکنيم 
سک شوق بنان بادل خوددر سخنيم 


4-۰-۰۰۰ة٩(2َلك‏ ۹۰۰۹۰۹۰۰۰2 ی سر سود ات 


ئ 


وت لیب 


غز لیات س۳۱۵- 


ح سس سس > 6 


زاهد! , قبله پرستی تو وما یار پرست ‏ توبدین عقل مسلمانیو ما برهمنیم 
اهلی از ما سفر کفید پمیدست بسی . زانکه در میکده افتادة حبالوطنيم 
۱۹۹۹ ۱ 
روزه بگذشت و هوای مي بیفش دارم از مه عبد و شفق عل دز آتش دارم 
ه رکه بینی‌خوشی‌خود طلبد جزمن‌زار . کهبدینناخوشی‌خویش‌عجب‌خوش‌دادم 
خورد‌ام تبر توجون آعواز آن‌بارد گر از بی تبر د گر حشم به تر کش دارم 
مکن ایدوست قیای طرب‌ازرنگ دخم که بصد خون چکر جهره منقش دارم 
جان‌جفاچند کشد کز توبجان‌رحت‌نیسن شرم باری من ازین جان بلا کش دارم 
درحنن قحط کر م شا کرم از بر مغان که اگر هیچ ندارم می بیغش دارم 
گفتاهلی‌جوطبیب‌تومنم دل خوشدار ."من نه آنم که دل خسته مشوش دارم 
۱۷۰ 
مراز کلپای‌خون‌دلاز آن‌رخاره‌تردارم ‏ کهازدست رقیبت‌خارخاری‌درجگردارم 
۳ گویی کهپارن کبست خواهم دیکری آویم ولی‌دل‌ندهدم گفئن که من بارد گردارم 
همی‌خواهم که ره یابم درون سینه مردم که گردرد تو یابم‌دردلی آن‌نیز بردارم 
شتا بان مروی دنم نگردی‌بار من‌لیکن بگردان گو ش4ُ جشمی کهذو ق‌بکنظردار م 
مراهرجذدپاری‌بیش: او بیگا نه تر اهلی عجب بختی زبون وطالع بی‌با و سردارم 
۱۰۷ 
نکو 
هر آن‌عاقل که آه و جشمی او زرد میداند کامن‌مجنو ن‌صفت بمپو دهد صحرانم‌یگردم 
من‌ازعشفت کدا گنت ولی بر تو نبردعره از آن‌جو تعاشقان حر بر دردلا نمیگردم 
س سودائيم دارد هوای کعبةٌ وصلش ‏ ! گرسرمیرود اهلی‌اذین دروا نمیگردم 
سک کوی توام جانا جفاها میکن‌بامن ‏ چومیدانی که‌من‌دورازدرت‌قطمانمیگردم 
۱۷۳ 
تو درچمن جو نباثی گل وسمن چکنم ‏ کجا برم گل و نظاره چمن چکنم 


بی د 


۹:۷۰ 


0:۷۵ 


رپیت‌چو نما شقازه رجا نمیگردم . توجندان‌اشقان‌داری کهمن‌پیدا نمیکردم ٩6,,‏ 


۱:۸۵ 


ز گفت باغ بیاران گرم شکیبد دل 
ك_ِِ ۱ ۱ 

ثرفتم انکد ‏ فریب دل ازجدايي‌تو 
شكايتي که مرا ازتو است حون اهلی 


۱ 


۳۹ / 0 
2 تلاهم له در هه دا 
مسق ي 2 م مسا ای 9 چکم 


دمی کد هر کس و یار شوندمن چکنم 


ربوي کل بتوان داد حویشتن ۳ 


مسا ریا که وم بد له ۳ 


۱۷۳ 


5۹۰ حد بث‌سوردل<وٍ شمع‌از ۱ نممني گر آن‌داد م 
1 اش وا ۷ رسد زان اشکی 3 هی از 8 


ز شوخی میکنی آزار دلبای حزین ومن 


من کح 


مر‌ادر کنج‌محنت‌سر بز نوم ندن‌ایاهلي 


۱۷۴ 


2۹۵ همین خر سندی!مبس ذر ج:دور از محفاش کردم 
عجب بحر یست‌عش و که گر در خوندو رز 


ر دول دن لش قیش او بر ٩ي‏ 1 ۰1 تن 


س گلازغنه ۱ تمحمل شبن جو ره گابدماید 


شن آن دبوانهآم اغلي ژد بأمجدون‌جو تدم 


زر داغ عدق و سوز دب جراغ 


ار ام . 
کدنبود زهره گفتن گرازاب برزبان آره 


دم آن آنش که جان .وزد درون | تخر ان‌رارم 
شم ۲ 
9 راب شتا( ار دز ندت ده ر اماین و ۳ 


حدر کن زانکنمد. من آهی‌د: ر کمان‌دار رم 


رد نسني‌دلیل کدجان اد 


که نامع شة ی‌حون بشودمن دردلش کردم 

هنوز آنزهرهامنبود که 3 د ساحاش کردم 
۳1 ا نده ل: تم باشد کد مر غریسها وگ ر دم 
لاسرا ریک درد محملش بر دم 
روم 


۳ راد 


۱۰۷۵ 


۰۰ چو شمع بیتو همه آد سوزنال شدم 
نو سر وناز ریومن آن ۳ | کد و زر قدمت 
زیسکه سیید بناجن ی 5 از کم 


۲ ان شدسن دام حلوه 5اه تدورت ٍِ 
بحر هار جر اهلی دد! ندارم هیچ 


گداختم ر عمت سوحتم ها( شدم 

+ حاآ رستم دهم در ره و حالك شدم 
وس 

رحالد خر ۵ نخدکن که سیندحال شدم 

کد هدیجو یه از گرد تره بالگ شدم 


۰ ک ۷ ۷ ۰ ‌ ۰ 
۲ سید ار عمعشق دو دردناه شدم 


۱۰۷۱ 


۵ ما وصل تو با بو البوسان دوست‌نداريم 


۰ مب كت و 
نوش تو بجوش مکسان دوست ندار بم 


ای مود در 0 هه مي ره داي ود مرا هرد اس مهم مس نس ماهر مد ماج مصهای صنت نس 


رفتیم ز کازار تو از دست رهیبان بردامن کل‌دست‌خسان دوست نداریم 
مردانه گذشتیم ز جان و .رهمه پیشیم 9 امانه گی بارسان دوست ندار یم 
عرن نگذارد که بگريم کناری معشوقههم آغوش کسان‌دوست نداز یم 
فرباد مکن اهلی ! گرهیکشدن‌هجر ما منت فریاد رسان دوست نداربم 
۱۰۷۷ 
با آنکه ز توق نباری خراب ندارم جون گوشهٌ جشمی فکنی تأب ندارم 
بر گر ید من گر نکنی ر<م تودانی من در حگر بش د گر آن ندارم 
تا گوشُ ابروی نو محراب دلم شد جایی بجز از کوش محراب ندار 
از ناله مر ن خیل سکان و بد تنگند وقست که درد سر ایجاب ندازه 
ازیر مفان دورم وتنویش مرا کشت رنه گله از صحت حباب زدارم 
در گرید گرم بارود از جاعجبی نیست خاثاك صفت طاقت سپلای ندارم 
بکثای در وصل بروی من و اهلی درویش توام دوی بپر باب ندازم 
۱۰۳۸ 
ماشق مستم و محنت زده از بار دلم دوستان عنو کنیدم کد گرفتاردلم 
ی دری نیمار ودلمن رحنون مرك برسینه ز نان دز پی آزاردلم 
خارخاء دا "۳ خم زبان کم نشود مگ آن سوزن مز گان‌بکند خاردلم 
تس ردو بفر و حت:دوسن ۱ حود ش روشی نکنم ده بازاردلم 
عیء من آ رح معشوق نشاید اعلی که م | جودهی اب با تددر کاردلم 
۱۰۷۹ 
گر جد بی بحتم ودور زرح م کلنامتو ام شکراین بخت‌جگويم کد درایام توا 
و2 هر گرد بپردسوی‌من دومن همدعمر ... حدم دز زاه خبر گوش بد پیغام توام 
ساقیأً نشنه م سور هرا عیت مکن حکنم سوخند حرعدیی از جام توام 
لو ملث حربی و را من‌سجن از اف کی من خر آب ۳ ستم و کشتد دشنام تو ام 
نظری کن که گدای اجلوم حون اهای ند جو کوند نظران دریی انعام توام 


غر لیات ۳۱۷ 


۰ 


6۵ 


9۰ 


9۵ 


ی سس ات پوت اي سي چر تور ره ها این زا و وت من و و ور ار رک و ری و و و وی 


-۳۱۸- دیوان اهلی شیرازی 


+۱۸ 
از جپان فردم همن در بند رخسار توام بنده حسنم درین ع لم گرفنار توام 
اززلیخا کم‌نیمای‌بوسف! کنون‌جان‌بکت روز بازارست و من در روز بازار توام 
نسیتمباهر خسیایگل مکن کافتاده است سدهزاران گر بود من مر غ گلزار توام 
۵۳۰ باوجودحس رخسارت کدشپرعست ازوست من‌خر اب‌حسن طبم و همست کار توام 
همچو کل‌می‌میخوری باعاشقان زار خود آخر ای برحم من هم عأشق زار توام 
مردم بیدزد را مرهم بود از وسل تو منحگرچالدودرونریش‌ودل افکار توام 
اهاي بیچاره دره سست و توسلطان<سن برزبان‌این نکند جونر اند که من‌بار نو ام 

۱۸۱ 
من آن‌مستم کدازاطوار خودیکمو نمیگیدم ‏ پر یلو کمیگردم ازآن بلو نمیگر دم 
90 نسیحنگوی‌من‌هر لحنلد صدافون‌دندلیکن _ مسحرجن پسجر چشم آن‌جادو نمیگردم 
من‌ازءعشق سیه چشمان چوهجنون‌ست‌دمدعوشم تفادت این که جون مجنون سخآدو نمیگردم 
نهعشفست‌اینکه میک بم‌ها کم کن‌ست‌خود . جر احو د کشته آن‌ساعد و بازو نمیگردم 
‌ یم کشتن‌از کو یش کیدا بر ون‌رو؟اصلی کمیمبر! کر يك لحظندر آن نمی دم 

۱۰۸۳ 
تانیست می‌ازخو دخبرم‌نیست که هستم من هوش ندارم مر آن احنلد کد سم 
۰ زناز مرا کافر و مومن همه داد ینبان چکنم عاشق معشوق برستم 
در کوی نو آنم که جو گرد ازس عا ام بر‌خاستم و برسر راه نو نشستم 
جون‌حویش برستی بتر از باده بررستی است المقتةه که بت خویش شکستم 
تا در سر زافش نردم دست حو اهلی سرر شند مقعود بیفتاد بدستم 

۱+۸۳ 
ماحان‌رشوق وصل توسدباره‌داده‌ايم فربانی توایم و بدین کار زاده‌ايم 
9۵ برما جوشانه تیغ زبانبا کشیده‌اند تا ركث گرد ز سل رت گناده‌ايم 
گر دیگرانز آتش خشمت کر بختند ما همچو شمع ادم مردن ستأدها پم 


باماچوچتم خویش تو در نقش بازیی 
امش که کر به نبست به آهیم میتلا 
ای‌ابر لطف‌مر حمتی کن که عجه وار 


وی وت و مج اد رون مر صی دوم و اخ خی ها و و 7 اه ان اس زا مت 


-۳۱۹- 


ماب تو همحو ین رك لحت و ساده‌ایم 
از آن دارم و در آتش فتاده!یم 


بزمرده‌ابم و دل بشگفتن نهاده‌ایم 


از ذره کمتريم جو اهلی بکوی تو لیکن به مبرت ازهمه ع لم رياده‌ايم ۵۰ 
۱۸۴ 

مسآ از دنت قدحی نکن حرچه رت بود چم روشک 

نایم از شوق تو تا رود قيامت باهوش همست اگر بانوشی دست‌در آفوشکنم 

کوش بر قول‌نودارم نه به دند د گران من نها نم که حدرث د گران گو شکنم 

خنده روی‌همهچونجامودلمبر خونست... پرنشاطم چوخم وز آتش دل جوشکنم 

زوی‌اهای سوی‌بر آن رقم پوش‌است . هن نظر سوی حه‌انان قبپوش کنم ۵۵۵ 
۱۸۵ 

ماسایه صفت سوحند وسمل تو ماهیم دور از تو ز ببطالعی نت سياهيم 

کر زندگی مانه پدلخواء تو باشد باه که ما زندگی خویش نخواهيم 

مارا کشی ازهحر خود وز نده کنی‌باز عیسی 0 و اهیم 

برما نگرت ثیست بجر گو شه جشمی ای آهو ین جن کته ین ه 3 

در کوی تو حون کاه ببر باد نلر زیم ما کوه عمیم ار بد ایام نکاهیم 0۵۹ 

جونشمه 6 فروغ دل ما آتش آهست ما زنده آزین دود دل و آتش آهیم 

ز آموده دلی بردر میخانه چو اهلی . . شاهنشه وفتیم و سک بنده شاهيم 

شور ستمت حند لند دور ز خویشم شوری مکن ای کان نماث بادل ریشم 

خونریزی مر گان‌توای‌مرهمدل‌چند چند رنی بر دل دیش اینهمه ریم 

کرسر کش‌ازدا غرتوایشمم‌جفا کیش پروانه مفت سوحتی در همه دیثم 1۵1۵ 


درپیش‌تو واپس‌ترم از جمله و لیکن 


از ذر؟ کمم لیک گر ازمپر نسم (کذا) 


آ ندم که کشی تیغ بقتل از همد پیثم 


درعشق او حورشید صفت ار همه یسم 


۹0۷۰ 


۳۵ 


5۸۰ 


۸6 


بب۰صسص«ص«-«-«ص«ص«پب«-«ص«ص«ص«--+پبص(۰(۰۰+ب+س۳-ص-صصص ۳ 


۳۲۰ دیوان اهلی شیر اری 


تنها نه که بیگا نام از خلق‌جواهای 

۱۸۷ 
دمی که همنفسان. گرم گفتگو بینم 
لطیفه هاست. ‏ اب نت 2 
چنن کز آیهام زرد رو من بیمار 
رقیب حمل حفا میکند ولی لطفست 
به آرزوی دل خود عجب رسد اهلي 

۱۰۸۸ 
تشه درد توام و زبی درمان نروم 
چبپاروجاخزان‌بیخر + از کل و خار 
بسکه‌ازغیر توای گل‌جوسباخارخورم 
گردر آتش‌طلبد عشق‌توام شمع مفت 
بلبل مستم اکر پرسر خازم چه‌عجب 
بامید لب شیرین تو فرهاد صفت 
عرفه درخون دلم پیش سکاش‌اهلی 

۱۰۸ 
زاشك همچوشفق بینوغرق خون شدهام 
تو خواستی جگرم پاره پاره لاله صفت 
مرا بحلقهٌ مستان زنده دل ره نبست 
پرون فناده‌حو پروآنهام ز صحبت شمع 
جو سبزه خشك شدم رازدل نگفتم هیچ 
دلم ز گریاً خون گرچه سوخنم باری 
مرا به گلشن وسل تو جای بابستی 
مگو که کومکنم از ستمکی اهلی 


موم 
هه 


گنه دفت بپر تو بیگانه خويشم 


من از کناره بد دزدیده روی ویینم 
گشایم از رخ تو زد و مویمو بینم 
مگر که‌خویشتن از باده سرح رد دیلم 
هر آن ستم که از آن شوخ‌تند خوبینم 


رداش ر نو هر دم صد ازژوینم 


4 


۳ نکدبی‌رو ی‌بوهر گر بگلستان بروم 
هیچکه سوي و نا یم کد بر بشان‌در و 
۳ با ی اي , ۹ 
شتئی‌باشم | درخرم و خندان نروم 
جار در حشمم !گر بر سرپیکان نروم 


۰ ۰ 1 ۰ 
میکنم حالی و باشد که بحرمان بر ۵ 6 


باشد آلوده ازین منزل با کان نرءم 


شکستد ثر رعلالم ببن کد حرن شدهام 
بپرحفت که تومیخواستی کنون شدهاء 
که من ردایرءٌ زند کی بروي شدهام 
ز بسکه سوخته از آتش درون شده‌ام 
| گرچه جمله زبانم عجب زبون شدهام 
شکفته نرز گل افك لاله گون شدهام 
بد گلخن ازستم بشت وا گون شدهام 
کمن زبار سم کوه بیستون شدهام 


ات 


و تست و او وس وت ای وس خر سا وت مر سر نمی من 


مت و تست و سس 6 و رت ی رو و ی وس 


غزلیات 


اا ص ره مس و و ی اه 
سس ی وه 


ند سس با ی زار پیت و و زج مینست وم و و یی تن ات مس رای را ۳ 


-۳۲۱- 


۱۰۹۰ 


غم چون تو آفتابی زجبان سند دارم 
دل ریش من متاعی نبود ولی مکن رد 
بفراق خو گرفتم زهلاك خودچه با کم 
شکرم مده‌حوطو لی‌سخنی بگُو از آنلب 
جو کلم ححل ندانم که کدام زهر نوشم 
زکمند زلف هرسو چه نهی براه دامم 
نه دل است اینکه دارم بتن‌نعیفاهلی 


منا گر جو زره پستم نظری بلّد دارم 
که من از مناع عالم دل دردمند دارم 
جوبمر دل‌نپاد‌چه غم از گزند دارم 
که من ازلب تومستم‌چه مذاق‌قند دارم 
حکنم که صد حراحت‌من‌مستمند دارم 
توتم‌مکش کهمنیم سراين کمند دارم 
که بتار عنکبوتی مگسی بیند داز) 


«۱ 


جوچاره ازغم خو نحوازه‌بی‌نمییا بم 
بپارعمرخزان کردم ازفمت‌ایگل 
ز دست جورتو آوارة جبان کم 
هنوز ره شم با هزار مشعل آه 
خوشم بحواری‌دل‌باهزار زحمزبان 
شبم نمپرودازصه‌خوابا گرروزی 
بجان‌دوس تکه‌هر گر زخا نفهاهلی 


جز آ نکه‌جان بدهم‌چارهبی نمی‌بابم 
هنوز فرصت نظار‌بی نمی‌بابم 
ولبك همچو خود آواده‌بی نمی‌بابم 
شي که همچو تومییاره‌یی نمی‌ابم 
بسختی دل خود خاره‌بی نمی‌بابم 
مالام ستمکازه ب ی نمی‌بابم 


ی 2 


صفای صحت میحو ازهیی نمی‌با ‌ 


۱۰۹۳ 


من از اول ترا خورشیدعالم سوز میدیدم . همه امروز می‌بینند ومن آنروز میدیده 


بیاز ان‌مینمودازغمزه حفمت‌مر دمی‌لیکن 


من‌از آن‌غمزه دردل ناوك دلدوز میدیدم 


زهجرم‌تبره بخت| کنون کجاشد آن‌نکوبختی که خورشید رختازطالمفیروز میدیدم 


هم‌ازاول کمن گفتم جو اهلی‌ست‌چشم او ننان‌جادو بی‌زان‌چش‌سحر آموزمیدیده 


۱۹۳ 


می‌بده کزغم ۳۴ دءی آسوده و بم 


کار دنیاست مبادا که دل ده شویم 


0 


۵ 


۹.۰ 


1.۵ 


۹۹ 


۹۵ 


ت۲۲ 


<بز تأتجبت رندان دل ما نازه کند 
کارعا لم جو بغم خوزدن ماراست نشد 
دو جبان گر نبودما نه از آن رندانیم 
ببزاران هوسآلوده لبت چون بوسم 
سوحتیم ار عم در دید از پات نظر 
بس دویدیم جو اهلی‌همد سو از پی‌دل 


دیوان اهبی شر آزی 


جنل درحانثه و مدرسه فر سوده شویم 
شاد بهتر کدملول از غم بیپوده شویم 
که بر یشان , عم بوده و با بو ده سویم 
مگ آن‌دم کدحو می‌از همددا او ده‌شو یم 
سرده گردیم گرت‌زیرقدم سودءشویم 


هه 


۱۹۴ 


۳ ۳ ۵ ۰۱ 
مشتاق همان <2سرات دبر بسد حرسم 


ار هه مه ره ِ«۹ 
گر گوش ۱۳۹ ۳ نو خلشد من گوش باواز بو در سیید خویتم 


سرهست می و سل ٍِ و درم‌شمد شب محمو ۲ ۴ مستی ده شید حو شم 
۱ سس مسر تب 5 
۰ ۰ ۰ ۰ 9 ۰ 4 ۰ ۳ 
از رو ی 3 ربا تست سغای نبثر ص من با ددل از لو هر ۱ بببد جوسم 
۰ ۱ 4 ۳ ۲ ( ۰ کي رن 1 
ل ۹۲ اهای دمن از کن حسودان درسدعم کاسوده دب ازحاطر ف‌ کیند سم سم 


۱۹۵ 


من که هر ۳1 1 ندن ن پیج فراق تو ام سوت حندن ند بیم 


یکی سمل 1 ۹ بلندن رد یسم 


9 نار م اگر ۵ یی اند 


یه بابت جدزر بر ۸ دد حبزی‌نداز م‌ بر حان ذِ ۱ ِ «سملت ند بیم 


حد حايك سواری که‌نازادغزالی 


نیبم کد عید امندت نه بینم 


‌ِ ۰ 
ند حزحان "اي سسبدت ند بیم 


۵ بیم 


۱41 


زخونم سیر کی گردد کدبالعلش نظردار رجشم‌میکشدناقطره‌بی‌خون‌درجگردار 


مدن‌منعازسجودخود مرا اسر وحندانی کهدرراهترخ زردی‌نم‌بر حال وبردارم 


جوزددرقبله میازم سجودم بپر آن باشد که ازمعراب ابر« یت خیالی‌در نظردارم 


بحان شندن جرا تردیده درراه محر دارم 


برو در دس م کم‌ده کدمن‌دردی د گر دارم 


کجایی آفتب من که ش‌تاروز درراهت 


۹۰ میا حال] گر برس, کددردمرا کنی‌درمان 


میت سرت رتست داد ریات نیم مهن ات کت جاتاساساه ۱ و وین ميا مینست 


۲۲ ات 


جونأه درز بان | بدمر اموی‌از بدن‌خیزد کزان‌تیغز بان دردل هرأزان‌نیشتر دارم 
نه تنبا ازخبال زلف او مویی شدم اهلی که دستی‌باخیال موی آنبم در کمردارم 


۱۹۷ ۱ 


۵, حید کید از باز حز ازار ندید زم 


اد بر ده دعب ری و شوحی دل مر دم 


خورشید مفت‌حس تومازار کند گرم 


کشتيم بویت جرصبا در همد گلزار 


ر 


من ازصه‌ای درون در رحود د برون یم 


اگر حجذ اد احل کند ند دبال ۳ 
نو همچو باد روی ه سس 


جو ان + دج سگ نِ- 
ی ۳ ۰ و 


9 


هزارهمجوتواهلي کماست در ر‌عشق 


۰ یم به ار پار ندیدیم 
رم , 
| ً دج جود دل ببحار یدرم 


ماه حتر از جشم نو عباز ندپدیم 
از میچکس این گرمی بازار 
«مدو ن نو کای‌دد همه گلزار 


ندیدیم 
ندپدیم 
ما سره بدین شیوه و رفتار تدیديم 
هیر 1 ن نقسی جون توشک ربار تپدیم 
جو آن دیده توان کز ۱ 
اسر حویشتم 


ی 1 


تس حر بسنچیم تي از اد ر 


۱۰۹۵ 


چ. حاره هر هم ند باره ما ندم 
۳ ر هم ؛ ۱ 


ت‌ 
یب ی 


هر ادییی زق ری د داشتم | ن با 

جأن زحن‌سفر بستو واژدید : برتی 
آوازه شدم از ب, ر کویت من مجون 
اهلی‌همه کس‌شادشد ازخوانوسا لش 


من سو<مد دام مرول 


1 پیجا دیما دلم 
ز دیدار تر پکباره‌بماندم 
ز نظاره‌بما ندم 
کس پادنکرد از من و آوارهپمندم 


1 چاره دری بود 
نه ما 
ال  .‏ 

بدپوار 


۰ ۵ 
رس تمس 


محروم من از بحت ستمکاره‌بما ندم 


۱۹+ + 


گر کعید شوم حلقد بکوش درعفقم 


۳۵ 


۹ 


۹۹ 


0۰ 


۳۲6 


زآن آ تش‌رسوایی من‌صدعل افر اخث 
چون دره به مه دل ندهم مپر پرستم 
فرزند غمم از ازل آوردهام این درد 
هر کسکه‌جواهلی‌ورقعشق مراخرانه 


دیوان اهلی شرازی 


تاغل بداند که‌من از لفکر عشقم 
اری ههد حستی نبود درحور عشقم 
پرورده درد از پدر و مادر عشقم 


داست که من آبتی از دفتر عشقم 


۱"۱۱ 


۰00۵ سافی ببا که دست ارادت بهم دهیم 


۹ 


3۵ 


۹۷۰ 


گنج دل از خرابه می در کف آوزیم 
ما را که روی پار نماید ز حام دل 


روزیکه شب کنیم بیوسف رخی‌چوتو 
اهلی سبه کنیم جهانی جو روز حود 


باشد که دست هجنت ایام <م دهیم 
وین خاك ره باز بباد عدم دهیم 
تا حند حان بپرره بی جام جم دهم 
گر جان دهیم قیمت‌یکلحنله کم دهیم 
گرشرح دود دل پزبان فلم دهیم 


۱۱ 


از بسکه پیش روی بتان مجدها کنم 
| کنون کهدین نما ندبتان گر حفا کنند 
من از دو کون دامن یاری گرفنهام 
نامردمی است داد ز رحم کسی ردن 
اهلی گواه مپر و محت‌همن بست 


شرم ایدم که‌روی دعا باخد! کنم 
باری به بت پرستی خود من وفا کنم 
دیوانگی بو د اگر آنم رها کنم 
اينكث بيك مشاهدة او دوا 


گر خون من بر یزد من صددعا کم 


۱۰۴۳ 


همدمان زفتندومن‌آزههر هانو اما نده‌ام 
تاب‌وصلم نیستیمهچون‌زيم درهجر تو 
دا غسودای غمت دیوانه کردم ای‌بری 
گرچه آزادجبانم‌همچوس‌وای‌ابر لطف 
همت‌من‌دز تفر نارد حجز | تخورشید رخ 
نازنینان گر کشندم سرنمی‌تاپم ذحکم 


زین جمناهلی مر ادیگر بپیچامیدنیست 


مبرم‌ازاین‌غم کد‌بییاران‌جرامن ز نده‌ام 
وای‌برمردن‌جومن‌درز ند کی واما ندهام 
۳ نسبب‌جو نشمع گه‌در گر بهگددرخنهام 
رحمتی فرما که ازدست تپی شرهنده‌ام 
گرجه دره ,شم نلر حای‌بلند افکندهام 
بادشاهانند ایشان من فثبر و بنده‌ام 
زانکه ازشا خبقا چونفنچه دل‌بر کندهام 


-۳۲۵- ‌ 


۱۳۴ 


در کمال است حمال تتو که ما می‌طلمیم 
تو بیتخانه و ما بیر تو در کعبد بذکر 


ما نهآ نیم که رنجیده زد شنام شویم 


گفته‌یی اهل نظر گنج وسالم طلیند 


همه را زندگی 


امیش وه ۳ مردن 


این زمان فرست وصلت زخدامی‌طلبيم 
لاله تو کجا ما ز کجامی‌طلميم 


بلکه دشنام ترا ما بدعامی‌طلبیم ۱ 


س دددن عالم ویرانه کرامی‌طلبيم 
اهلی آسو دگی ایست کهسامی‌طلييم 


۱۱۹۵ 


مگو که سس بگریان نشسته غمنا کم 
حودزه مپر و ارجاه بر گرفت مر| 
نظر بدیده ادراك در جپان کردم 
حوشم ره ر بدی و آلوده نیستم ارزهد 
نها کبای تو سو گند میخورد اهلی 


۱۳۰۹ 


گيربم که خود خاربلا اینهمه کشنيم 
دایم دل ما رام بپشتی صفتان است 
زان زوی سفیدیم که با نامه سیاهی 
باز ی وف عر حمحبت کدیدن‌شوق 
سای ببشت از عمل خبر رود خلق 


در کشنی م‌ للکر 


اهلی سک ياریم نداریم غم از عیب 


شادی جدٍ فکنديم 


که مست بوی محبت ز سین جا کم 
همین بودثرفم ورنه من همان خا کم 
بجر نو هیج شم ادرا کم 


| گرجه فرتی گناهم ۳ با کم 


ز تباید بح 


سیر زسنه دشر 


بیداست ازین شیوه که مرغان‌بپشتیم 


حرف بد کس بر ورق دل نلوشتیم 


خا کت سر کوی نو بجو تا به سرشنیم 
ما را عملی بمدد بر بهشمیم 


آنوده ۲ ویرانه این حانه حشتیم 


۱۰۷ 
خوش آنکه همنفس یار خویشتن بودم ‏ رفیق و همدم و همراز و همسخن بودم 
خوش آ نکه‌جلوه‌چومیکرد آفتاب رخش من آفتاب پرستی چو برهمن بودم 


خوش شآ نکه‌درچون حس حسن آنگل ازمستی همی شکفت و منش بلیل جمن بودم 


۷۰۵ 


۰ 


۸۰۵ 


۹ 


0 


۷.۰ 


۷۳۵ 


25 


اديت. خا قر مت سم روت نوی و و و و و و سوت 


۲ ۳ب 


و را سر و و ی 


اون اد ی وج موز و ای ی وی مس و وه مود مد ها 


خوش] نکه لعل لیشس جونشکر قشان‌مشد .من از نشاط جو طرطی شکر شکن بو د 


خوشآ نکش لشبگر یس ینمی 
خوش آنکه آن دهنم خانم سلیمان بود برغم خصم من آیمن ز اهرمن 
امید نیست تو گویی که آن نه من بودم 


کنون ۲ ثر گس او باث نفار 


۱۱۸ 


نه کس د بر [ بار م زد یار کس هن‌هم 
طمع ب#مر ابد از حبات وسلم بود 
در یغ کشت‌جو ۱ نی 11 بر یی سو ین 
زثاط گمشده می‌جوبم و نمی« 8 
فغان ز تبره شی » وه کجا شد آن شببا 


حفا کش همد حلقیم ۵و دست ما کوتاه 
حراغ اهلی دلجستد بر فروز ازوصل 


۱۱۹۹ 


هشو که از 7 سلبله مو در شکایتیم 
حأن بر لمست «منتظر رك اشار نست 
عاپتش 


رن در میرم امیر لد 


حاین ارو فا حمایت نعت <ر ید باز 
5 عم حوشیم کر ستم ۳ نهاسّت 
در طامتی که <صر بأهیل مرود 


اهلی طمع بخرمن الم نمیکنیم 


۱۱۹۹ 


ران مرهم دل عبر دل ریش ندیدیم 
منصور هم از دار نمایش‌غرنش بود 


هرچند که کمتم جومجنون زیی بار 


مرا اهلي 


که مین (<سبه جِ سأغر ار آن دهن دو دم 


دود 


ر۵ ده ست ر و دارم کسی‌نهدشمن هم 
کنون زهحر لو راضی 9 بمردن هم 
برفت حرمی ن ۳ 


رعمن ش‌مطرب وسافی گشت گلشن هم 


که آمدی بذر مد ربام و دورن هم 


ملس 
نمیرسد بخریبان کس بد امن هم 


کدجان‌چوشمم گدازد زفر فت وتن‌هم 


دپوانه‌ايم و با دل حود در حکایتیم 
موقوف كث نگاه تر ای بیعناينم 
بنگی که در ماه وفا تاحا غايتيم 
يك حمابتیم 


بنده آین 


ما هم امیدو ار 


۱ 


۳ حوشه جن حرمن شاه و لابنیم 


مردی که پبوشد هر حویش ندیدیم 


باری بجر از سای خود بیش ندیدیم 


۳ ۳7۰(_(9 («<< «۹ 


غزلیان 


7 


بر چرخ مبه نام‌مروت که زخواش 
باور که کنددردتواهلی که تو گوبی 


۱۱۱ 


ما حرف مامت همه از سینه_بشسیم 
نا برق رخ ساقی‌ما در قدح افتد 
المنة له که بیکث حرعه وصلت 
گر داشت دل‌ما قدری گرد کدورت 
برخون مکن از زخم ستم سین اهلی 


۱۱۴ 


و میسن زو 


جزخون جگر قسمت درویش ندیدیم 
از نوش لبان فایده جزنیش ندیدیم 


بأدشمن و با دوست دل از کینه بشستیم 
دست ازخود و ار خرفه پشمینه بشستیم 
درد از دل و دل از عم در ببه پشستیم 
پازآی که ما گرد ز آیینه بشستیم 


اکنون که «صد‌حون حگرسینه بشستیم 


زرقیب آوحد سازم که کند نظظر بکن هم چدرخی گشاد‌دارد که کندگره جبین‌هم 


زغم بپشت رونی من خسته را چه دورخ جگریست پرز آآتش‌نهسی است آتشین هم 


بکشد هزار عاشق نکشیده تیغ و شاید ‏ کهبرون‌جوغنچه‌نارسردستو آستین هم 


سك آهوان حشمت به‌نیارصد جومجنون نه همن نبازمندان که‌هزار نار نن هم 
چه کنم کجا گریزم ز کمان ابروی او گرازین کمان گریزماجلست‌در کمن‌هم 
بنشاط و ناز خلقی گل وصل باز چیدند من وجورباغا نان نههمان گل‌وهمین هم 
همد عمر حشم اهلي بجمال بار پازست نه نظر بر آسمانش نه نجاه برزمین هم 


۱۱۱۳ 


بیشت جو آب دیده خود خوارما نده‌ایم 
از جور سنك فتنه رفیقان گر یختنه 
مجنونو کوهکن رعم اسوده دل شدند 
برد ند دیگران بسجن کار حود دیش 
پوسف عزیز مصر شد وما ز شوق او 
ان بیوفا طبیب نبرسد زدزد ما 


هر کسکه هست همم بار ست‌درحبان 


خواری زییش‌ماست که سباژ مانده‌ایم 
ما با شکسته‌ايم حزین وار ماندهاپم 
مائیم کن غم تو دل افکار ماند‌ايم 
ما بیز بان جو صورن دیواز ما نده‌ایم 
حران هنوز بر سر بازار مانده‌ايم 
ما از امید حسته و بیمار ماندهایم 


املی من وتو ایم که بی‌بار مانده‌ايم 


م۲۷ ۳ 


| 


۷۹6۵ 


۳ِ«#«ُِ 


نوف 


۳۳۰ 


۲ ۱۸ 


ذره خا کم و در کوی تو گر گم باشم 


۵ اینچه‌مستی‌است کدحو نغنجدببوی‌نومرا 


۷۰ 


۷۶:۵ 


۳۵۰ 


صاف می کر نبود درد سفالست بسم 
گر کشندم نکن ناله که مردن‌بداز آن 
اهلی از میکده بیرون نروم تابابد 


حنداین دل سودازده را ند بگویم 


سو گند دهندم که کنم تركد توأی بت 
درد دل دیوانه پد‌بوانه توان کت 
هر گز نرود از دل من تلحی حسرت 
شبرین نشود جز بگزیدن لبم از قند 
هر گ ز که غم بنده حورد؟ بهرخداو ند 


اهلي لب او کی دلم از بند گشاید 


ببای سرو تو افتاده‌ايم و مدهوشیم 
بدام کس ذفتد طایر فلك هر گز 
حقوق صحبت دیرینه یاد کن ساقی 
اگر بلق بزمت نايم ايشه حسن 
رقیب پاتو بگفتار وما جوشمع‌ازدود 
جنان ز هجر تو ماتشنه هااد حودیم 


اگر زعشق کسی عیب ما کند اهلی 


دیو آن اهلی شر اری 


ی( 


وهی زب و 


به که یکذره غیار دل مردم باشم 
جالد گردد دل و در عن تبسم باشم 
من نه آنم که مقید به تنعم باشم 
کز رقیبان تو در بند ترحم باشم 
بلکه گر خالدشوم حشت سرحم باشم 


دیوانه شدم بییده تا چند بگویم 
کفرست که ترلد تو بسو گند بگویم 
بودی ندهد گر بخردمند بگویم 
هر جند کزان لمل‌شکر خند بگویم 
نا کی بزبان من سخن قند بگویم 
آن به کهغم خود بخداوند بگویم 


هرحند که صد ند دلند بگویم 


بیاد قد تو با سایه‌ات هم آغوشيم 
تو صید ما نشوی ما بپر زه میکوشیم 
که سالهاست که ازخاطرت فراموشیم 
بر آستان ز غلامان حلقه در گو شیم 
ربان بریده بحسرت نفسته خاموشیم 
که زهر خوشتر از آب حيات‌مينوشيم 
مگوخموش که ماعیب خودنمیپوشم 


ترلك خوبان گرچه ازدست ملامتمیکنم . چون بپشتی صورتی دیدم قيامت میکنم 


غز لبات و 5 


ذکردل گر میکنم بر من گمان دل مبر 
هیکنم عرض‌نیازی گرسکت‌دا حان دهم 
مستم و دیوانه و حسن پری پیش نظر 
سجلهُ بت کردم و9 آتش زدم در حانقه 
غرقه بحر غمم از أطرایم جاره نیست 
گرچه درویشم جواهلی‌همتی دارم بلند 


من حدیثی با و از روز سلامت میگنم 
تا نپنداری که اظپار کرامت‌میکنم 4۷۵۵ 
اجرم خود را برسوایی علامت میکنم 
افرم گرهیچ پروا از ندامت میکنم 
من نه بیسری ر راه استفامت میکنم 
زان سب میل_بتان سرو قامت میکنم 


۱۱۹۸ 


خواهم غبار گردم از کوی او برآیم 
در صحبت حریفان از جشم اشکبارم 
سوزم زشوق روبت و زرشك همدمانت 
من دره حقرم درحاك ره فنادم 
گوش تو باحریفان من‌درفغان‌چو بلبل 
از طعنه حسودان جانم بر آید از تن 


- - - اذکوی اوبر آیماک/:۱۷۵ 
طوفان غ بر آید چون من زدر در آیم 
هر چند بیش سوزم پیش تو کمتر آیم 
ای آفتان بلگر کز حال ره ۳ 
باداست‌پیشت ایگل حرفیکهمن سرایم 
هر گاه هیچو اهلی سوی تو دلبر آیم ۹۷۰۵ 


۱۱۹۹ 


اگر نو دور کنی از درم صور شوم 
سرم زسجدهًٌین‌در چه‌خوش حضورییافت 
شی حو آبحیات ار درم درا ای‌شمع 
باختبار حرادر رهت نگردم حاك 
تو بد گمان مشوایگل کهمن نهآ نمرغم 
سك رقیب تو غافل ز حلم شران است 
برغم کج‌نظران جرعهیی بهاهلی بخش 


ولی خدا نگذارد که از تو دور شوم 
خوش آنکه حاك درت ازس‌حصورشوم 
که گرچه طلمت محفم تمام نورشوم 
که در فراق توحاك ار سر سرور شوم 
که گر بخله روم بیتو صید حور وم ٩۷۷۰‏ 
مىاد آنکه ز ععرت بر او عیور شوم 


که از شراب تو مست می طپور شوم 


۱۱۳۰ 


سر گشته‌ام و حاره تقد بر ندارم 


منصوز صفت گر بکشندم بسرداد 


در مانده تقدیرم و تدبیر ندارم 
از عسق او جر تاه سِ شک ندارم 


۳۷۵ 


۷۸۰ 


۷۸۵ 


۹۰ 


۳۵ 


سس س وه ‏ و عو و او وم و و 


ری و دس 


دیوائه بصد عثل من عمزده حانست 
زاهد چه زنه بردل ها ناو طعنه 
هر سرو که برخاست مش لاله باغم 
تقمر اگر میکنم اندرره طاعت 
اهلی‌نود خواب مرا از عم عثقش 


۱۱۳۱ 


دیده دریا جوشداز گر به جد تد بر کم 
ببرم و مست جوانان زحودم شرمي پاد 
کس‌ره من‌ندهددرحیلیلی‌وش خویش 
گفته‌بی‌دد د‌ دل حو ۳ بکو یبد 
من‌جن ار سجدة بت راه بطاعت رم 


۱ 
يد 9 


دوش درخو آن سحرهمدم خورشیدشدم 

عاقلی یه رمن ایخو اجه طللب درعم دل 
۰ 1 ا اه رت 

اسم اعتلم مگ م ملك سلیمان بخشد 

۳ عظم هدر م خممالی (2- 

۳ راجت زدرن بافتم اثر ور ماد 


س‌زصد <, رف‌بکی‌ره, رد<ور ن‌اصلی 


۱۱۳ 


شاید که ۳ زا جو سیر ه 
ای بحر کرم باز بيك موح عنایت 
دل مر غ س ام توشد من سكث کوبت 
اهلی <و سر ازحاله بر ارم بشامت 


۱۱۳۴۳ 
وداع عمر کم پا ودا ع پار کنم 


منم که‌دوری ازین چشم پرخماز کنم 


حویار رت سفریست من چکار کنم 
نوئیکهمبروی از چشم‌من‌چنین‌سرمست 


دیوان اهلی شراری 


من غایتش ایست که زنجیر ندارم 
من هم نه که در ر کش‌آزین‌تر ندارم 
کو دا جوانی که من بر نداره 
در سجده او شکر که تقصبر ندارم 


خواب دگران را سر تعبر نداره 


دل بطوفان نیم و چثم بدتقدیر کنم 
که حوانان نکن آنچه من پر کنم 
مگر اینصورن مجنون شده تغییر کم 
پیش‌از آن درد دلم هس کهتقر بر کنم 
کافری باشم اگر دانمو تقعیرکنم 
مگر این خواب پدیدار تو تعیر کنم 
من بزنجیر دلم دل بچه زنجر کنم 
وز نهمن‌جون‌تو بری را بحه تسده بر کنم 
که بد روزی اذین مرحله یگ رکنم 
آپت حسن ترا کاینیمه تقسیر کنم 
آبی ۱ نم دیده دهی بر دل خا کم 
گر سایه سرو تو شود مایل خاکم 
برهان زجگر تشلگی ساحل خا کم 
او قابل عرش آمد ومن‌فابل خا کم 
حز سزه خسرت بودحاصل خا کم 


۰۰۰-<<ظثةأةثأثةأخأخحخسضسبب ۰ 


عزلیات 


تو اختیار سفر کردی از نظر دهنی 
من از میانُ پاران گر کنار کنم 
هنور بأمنیوحانز بیم‌هجرآن سوخت 
اگربکوه بگویم عم تو شیرین لب 


۰ 0 حج, 
ز روز گار جداپی جد پرسیا/اهلی 


صا ۲ اب 


انس تا ۳۳۳ 


من از غم تو مکی مردن اختیا رکنم 
نودرمیان دلی از تو جون کناد کنم 
بروز هجر چه با جان بیقرارکنم 
چو کوهکن جگر کوه را فکارکنم 
بر وز کار شکایت ز روز کار کم 


۱۳۴۳ 


کر د زروی جوهمم 


آنکه شب روز طرب 
آفتابی که من از يك نیش زنده نردم 
زان زنخدان من مسکین چوبچاء افندم 
گرچه ره داد بخویشم مرو ایدل گسناخ 
من‌جور لف تو بر پشان نهزخو بشمشب‌وروز 
دم نیارم زدن از خرمن طاعت تردم 


۳ مه 
حون تدای در ان شاه بنانم اهاي 


گر بتابده رخ خود وای بروز سیهم 


جکن گر نکند از کرم خود نگهم 


۰۰ 


ره سب گردست نکرد که بر آرد رچهم ۸-۰ 


که غیورست و زغيرت دهد باز هم 
که بر یشان‌تو کنی روزوش وسال ومپم 
که کند حاا سبه آتش برق گنسهم 
ناامید از در بحشش نکند میل شهم 


۱۱۳۵ 


بهر حا چدم بگشايم حمال یار می‌ببنم 
جبانیعاشق رویش ولیکنر خزمن نا بد 
مگر درمان درد من‌شکیبایی کند ور نه 
مر | هر گز نباشدبررخ او طأفت د لین 


نتب هل شیدا کدمچنون نیزبگریزد 


تو گویی سورت بارازدر ودیوارمی‌بیم 
که من درعین بیتابی درو بسیاز می‌پینم 
فزو نترمیشود دردم گرش‌صدپار می‌بیم 
مگرجون‌بگذرد گاهی‌دراو رفتارمی‌بینم 
زرسوایی که من در کوجهوبازازمی‌بیم 


وزل 
یکدم ایساقی‌جان می ده و مدهوش کنم ‏ باشد این غم که مرا کشت فراموش کنم ٩۸۱۵‏ 
خرقه‌بوشان ورع راخبرازعشق کجاست حل این نکته زمستان قباپوش کنم 


من‌وحون‌<وردن ازاو گومدهملاله قدح 


مطربم سوی طرب خواند و ناصح بصلاح 


خون خوره به که‌می ازدست‌خسان نوش کنم 
مصلحت حیست دلاحرف کرا گوش کنم 


۹۹۰ 


بحت ان نمز تدارم که <وِ موز طلمم 
طف ‏ وقت | نست کهجوناهابی از آن‌رکست 


۱۱۳۷ 


۸۵ 


۸۳۰ 


دخ بحون سرخ کندديدة گربان جو دم 
چکنم گر نکنم ناله چو مرغان قفس 
۳ ۲ ِ 

نا کی از گر به دم ریش شود هم تومگر 
گر سرم گوی کنی باد فدای سر نو 
دوسئان جمعدمن ۱ سعیه زدست‌دل‌سود 


۰ ۱ 
هم حبران حمال و هم میا 


۷ ومن‌جون اهای 


تابدین نك شماری ز شهیدان خودم 
بلکه درهجر تو بیزارهم ازجان حودم 
مر غ مپجورم و مثناق گلستان‌خودم 
مرعمی لطلف کنی از لب خندان خودم 
گو بجو گان کدمر ان‌از سر میدان‌خو دم 
از که نالممن مسکن ؟ کذیر بشان‌خودم 


رنده‌حون‌ها ندهامارهجر نو 9 آن‌جودم 


۱۱۳۸ 


سك‌تویدمو بر آن درشکسنه حال‌حوشیم 
ترا شکست‌مباد ایید تمام که ما 
دو روز عمر بما گروفا کند چون نوح 
خیال وصل نو خوشحال میکند ما را 
نگاه کن‌سوی‌مجنون‌وشان‌خویش کنما 


کمال عشق ومحبت غمست آی اهلی 


سبوي بحت ن شکستيم و باسفال حوشیم 
ٍ ۰ 3 
بذد لشکستگی حوپش<و ن‌ها(لحر شیم 


نهيك دو روز که باغم هزارسال خوشیم 
هصال چون ندهد دست باحیال خوشیم 
بيك نگاه ز چشم تو ایفزال خوشیم 
خوشیم باغم و در غایت کمال خوشیم 


۱۱۳۹ 


ازحبان جونل لهداغت! پسپی‌قدهیبر بم 


۸۹۳۵ مپرویم زین جمن بادست‌خالی‌همچو کل 


جان‌من باعاشقان گر بد کنی‌نیکو بود 
سافیا از غمره ما را هی پ<د حود رده 
غلغل عیشی حر یفان است درطای فاك 


ازازل آوردهايم این‌داغو باخود میریم 
داغ دل‌کاورده ابم اینجا یکی صدمیبر یم 
بارقیبان ی نکوبی میکنی بد میس م 
ون یب مکاح 


ماهمین درد سر از طاق زبررجد میبریم 


غیمخورآهبی کهآ خردر حر بیرصل درست 


-۲۲- 


بیمن دو أت ال محمد میس یم 


۱۱۳۰ 


ایهمه ارژوی تو فکر من و حبال هم 
لعبت‌جی‌مگر تو یی کز موس نو بت برست 
شامکیی بیام‌خود حلوة نز | کر کنی 
ای بکمال نیکویی رشاك فرشته و پری 
شد باسپردلبری حسن رخ تومیر ومه 
ناز تو میکشد مرا نام وصال جون برم 


در حرم وصال تو روح قدی نمیرسد 


حند بر ارژه ریم ارزوی محال هم 


موفی‌سا لخورده‌شد کودگ خردسال هم 


نار نوماه بشکند جحن حبن هلال هم 
نیست‌بر ین‌جما ل کس کیست بدین کمالهم 
ماه او بر؟ ولی مهر تو بی زوال هم 
فطع امید کرده‌ام ازخود وازوصال هم 
اهلی خا کسارراجا که دهد مجال هم 


۱۱۳۱ 
من‌دردمندو ناتوان‌اوس کش و خونخوارههم حالم خراب ارجور آو کار دل بیچاره‌هم 


هجرش‌همه‌محنت بو دوصلن ۱ دش<سرت بود 


روپی‌جو بر آانسترن جشمی‌حو آهوکغتن 
تا کی بقصد حان ما افش کشد باد حما 


زد عاشق ناشاد او صد حامدج له از باد 
ر جشم عمسعت دلر با گر بنگرد 
گر هن‌برمزانسروقداین داغبا زیر لحد 


9 


نی دوریم طافت بود نی طاقت نظاره‌هم 
محنون‌صفت‌شد در حرأن‌س کذنهو آرارههم 
مر‌دمفریب وراهزن کافر دل و عیاره‌هم 
ایکاش‌از آن‌زلف‌دوتا مار ارسد یکتاره‌هم 
این بود بیداد اوجا نماشودصدپاره‌هم 
خلوت‌شن بارسا عاشق شود میحواره‌هم 
گلهایآ تش‌تاابدخیزد زخار ازخاره‌هم 


۰ مب ۹ ما مه سك ۲ مییدم 
دور از دح ان دزن اهلی ر اه آتشن نگذاشت‌يك گل‌درزمن‌بر سمآن استارههم 


۱۱۳۲ 


ما دش نیع مر بارادت نهاده‌ايم 
پرما چوشا نه تیغ زب نها کشیده‌اند 
گردیگرانزآنش‌خشمت گریختند 


با مچوچشم‌خویش‌تودد نقش‌باربو. 


قربانی توایم و ددین کار راده‌ايم 
تايك کره ۲ سسل ز لت کشادهایم 
ما همح<ر شمع تادم مردن ستاده‌ایم 
ما با توهم‌جو بنه راك لخت وساده‌ایم 


۸۶۰ 


۸:۵ 


4,۹0۰ 


0۵ 


۹۰ 


۸:0 


۹۷۰ 


۹۸۹۷۵ 


0 


امثب که گر یه نیست به آهیممبتل 


ایابر لعف مر حمتی کن که‌نغنچه‌رار 
از ذره کمتریم چو اهلی‌بکوی‌تو 


دیوان اهلی شرازی 


از آن جسته‌ایم و در آتش فتادهایم 
بزمرده‌ايم دِ دل بشکفتن نباده‌ایم 
لبکن بمبرت از همه عالم زپاده‌ايم 


۰ زدخه بدل ۹۵۵ 


4 5 ۲ ۳ ۱ عم ك امه 
کل نالم زعم ۶ سور بر آواژه کنم جون‌سگانر یش کمنرابزبان‌تازه کنم 


شوقم اندازه حسن نو ندازد امد 
چشم بستمزتو وعشق نهآ نست کهمن 
کرتوای‌تازه‌خطازز لف نبخشی تاری 
اهایی ازعشقجو بلبل نکنم ناله کهمن 


کی توانم کدنظر برتو بهانداژه کنم 
تکیه بر ملك دل آزبستن دروازه کنم 


زیجد حان بر بشان بح شیرازه کنم 


م 


۱۱۳۴ 


بگذر زآب خذر وده از جام جم مزن 
دوزخ نه زان ماست دلا فال بد من 
ای آه سینه سوز مکن شعله را بلند 
خوبان زخلق فازك خود کم نمی کنند 
ما از کدورت این نفس سرد می زنیم 
چون ذره نا امید مشو ز آفتاب وصل 
ساقی زییش‌و کم‌نظرش برصللاح ماست 


اینها حکاینی است دح نوش ودم مزن 
در عیش کو ش و قرع همت بغم مزن 
بر بام بی‌نشانی ما این علم مزن 
ای پی نصیت ععنه بر اهل کرم مزن 
اپچشمه حیات نو خود را بیم‌مزن 


ا. ۷ 
همت بلند داز و به‌ستی قدم مزن 


اهلي‌شر اب نوش‌وده از بیش‌و کم مزن 


۱۱۳۵ 


اگر چه سم بود دل بدلستان دادن 
سردهام دل خودزا بدست خونخواری 
ز زهر چشم تو مردم یکی بخند آخر 
پاییوس تو در بزم وصل اگر نرسم 
آ نانز تواهلی شدست خانه خران 


بدست دل وان بیش آدین عنان دادن 
که راْیم زرهیدن ارو پجان دادن 
که زهر نیز بشیرینیی توان دادن 
خوش است‌بوسه گپی‌هم بر آستان دادن 


که از خرابی او میتوان نشان دادن 


۱۱۳ 


۰ ایکه دین‌ودلم ایثار تو خواهد بودن 


یارمن شو که خد! پار توخواهدبودن 


غرلیات -۳۲۵- 


بیتوجایی که قراری بودم‌ای‌خورشد 
آن‌حلاوت دل‌من از مگس‌شید تودید 
کشتن‌من که‌هم ازجر 8 حر بداری‌نیست 
اهلی آ روز که در بحرفنا غرقه بود 


هم مر سایه دیوار تو خواهدبودن 
که همه عمر گرفتار تو خواهدبودن 
عاقت در سر بازار تو خواهدبودن 


۰ مر ۰« 1 
همحنان ذشنه دیدار نو حوآهدبودن 


۱۱۳۷ 


ایکه میسوزد رحت دلا بداع حویشتن 
اييك اينك میوزد باد خزان اي نوبپار 
ساقیاامروز وفردایی که‌دوران زان تست 
با بر بشان بودنعاشق‌خوداورادل خوش‌است 


از سیم زلف او اهلی مجو بوی وفا 


برفروز امروزازین آ تش‌جراغ‌خویشتن ۸۵ 
خبزو فرصتدان کلی جبدنز با غ‌جو بشتن 
تشلهیی را حرعدیی ده از 21 حویشتن 
نیست‌عاشق‌ه رکه میجویدفراغ خویششن 
این‌حبا ل کج برون کن ازدما نم حوبشتن 


۱۱۳۸ 


ما خود بریدهابم دل از کار خویشتن 
من جان فروشم وتوبیچم نمی حری 
ما گفتهايم بائو نو با ما مکی هی 
هر عاشفی که حو ن‌جگرازنظر بریخت 
اهلی که پیش يار بگوید حدیث تو 


لیکن تو رحم کن بگرفتار خویشتن ۹۸٩۰‏ 
کس‌جون‌تو نیست و اقف‌بازا خو یشتن 
شرمند؛ تو ایم ز گفتار خویشتن 
هر گر گلی نچید ز گلزار خویشتن 


پار تو گیست در نشوی پار جوینتن 


۱۱۳۹ 


شبی درآ زذز اپشمم و خانه روشن کن 
اگر جو خرمن گل در کنار من نایی 
سگ توام جو نیاری بگردنم دسنی 
مرازیخت گران جان‌نمیب کلخن لشت 
زدشمنان جهغم ایدل‌جودوست باتوبود 
دلیل زند گیش اهلی از دخ تو بود 


چراغ طلعت خود نور دید‌من کن ۹۸۵۵ 
پيك دو بوسه مراخوشد جن‌خرمن کن 
کمند موی سید باری‌ام بگردن کن 
توچون سیم‌سکروح گشت گلشن کن 
زم نه گو مد آفاق با ثو دشمن کن 


بیا و بر همه جون اقتاب روش کن ۹۰ 


۵ 


۰ 


۵ 


۷۹۰ 


۳۳ دیوان اهلی شیرازی 

۱۴۰ 
هرجه‌خواهم‌دیدبروی‌پشت پاخواه‌زدن 
گلخنی‌خو اهمشدآ تش درسرا خواهم‌زدن 
آم | گر يابم مجالی نعره‌ها خواهمزدن 
همچو مجنون‌خرمه‌دردش‌فنا خواهیژدن 


بعد اژین پا برس سنگ بلاخوام زین 
عاشق‌دیوانهرابروای خان‌ومان کجاست 
من که نتوانم ز خوی نازكك او آه زد 
خواهم آخر سر بیای بت خاری نهاد 
چند پیش آوحریف او شود با من رقیب ‏ بعدازیناهلی بخو نخوردن‌صا(خواهم زرن 
۱۱۴۱ 
برسشی کن ابطبیب وجان ما را شادکن ‏ دردمندان توایم از دردمندان یاد کن 
خسروخوبان که‌شیرین کامبادازجامعیش_ رحم گو بر تلخی جان کندن فرهاد کن 
شکراین شاد کهکروترهت‌چونبویف‌عزیز ‏ ستمندان غم از بندد سم آزادکن 
گوشه گیرانرازحسرت‌خا نادل‌شدخراب کوش جشمی فکن‌مد خانه را آبادکن 


نا ل» کرد از بخت‌خود اهلبی چه خو بش؟۸ت بخت ۱ به-شه آن شاه ۳ دیش او شریادکن 
۱۴۳ 


چند باث‌با بدان یاد ازنکوخواهیبکن ‏ یاد ننها ماندگان کنججغم گاهي بکن 
تابکی چونشمع بای شب نشین بزفیر - جان من انديشه از آه سحر گاهی بکن 
برمنت چون ماه نواز گوشةٌ ابرو نظر 


گر بپرروزی میسر نیست درم‌اهی بکن 

منع نیکوخواه‌تا کی‌ترلبدخواهی بکن 

تا توانی‌در دل اهل نظر راهی بکن 

خامشی‌سودی‌ندارد بیش ازین کافردلان اهلي ازسوزجگر گاهی‌توهم آهی بکن 
۱۱۳۴ 


بیش ازین راه نظربر مردم چشمم مبند 


ای روی دل افروز تو ماه همه خوبان 
گر برده برافتد ز حمالت بقیامت 
ساعد بئماکان ید پیضا که تو داری 
خاله ره هر طرفه غزالی که سگانست 


شد شیف نرگس منت بنگاهی 


| - چه خوش گفت بخت 


خوبان همه شاهند وتوشاه همه خوبان 
بخشند_بروی تو گناه همه خوبان 
درمعجزه خوبیست گواء همه خوبان 
شد سرمه کش چشم سیاه همه خوبان 
اهلی که بود مست نگاه همه خوبان 


۱ ۳ 


غز لیات ۳۷ 


قدبن و رخ ببن و لب جانفزا بن آن چشم مست‌و آن نگه دلربابین 
اجزای حسن‌اوهمه يك يك‌نگاه کن وانگه بیا و حال من متتلابین 
من زارتر ز صورت مجنو نم از عمش هکس که باوزش نشود گوییاببین 
ای مست ناز جند بخشمم نظر کنی یکره مرا بکوشٌ چثم دضایین ۹۹۲۵ 
جور تو ذره واز پبادم اگر دهد پکذره از تو روی ننابم وفایبن 
برروی دوست سجدهٌاهل نظررواست راهد دزین میانه تو روی خدابسن 
اهملی کدورتی که‌توداری زخامی‌است عاشق شو وجو شمع بسوز و صفابین 
۱۱۴۵ 
دوضعيفيم من و سایه در آنراه شدن گه‌منم باز پس از سایه و گه سایه زمن 
ایکه جون سایه‌مرامپ رو برداشتزخاك جونکه بر داشتيم باز بخا کم مفکن ۹۹۳۰ 
هرچه خواهی بکن آزاد دل زار مکن جام جم گر شکنی‌غم نبود دل مشکن 
باغبان <امه دردهمچو گل ازدسترخت که بدور تو نگدکس نکند سرو وسمن 
بقلم هم نکشد مثل تو صور نگر _ سرونازی که بود لاله رخ و عنچه دهر 
آفتا با بجمن گر گذری سرو صفقت سحده قد تو جون سایه کند سرو جمن 
اهلی ازداغ‌بتان شرط وفاموختن است_ يا پسوز از عم او با ز وفا لف‌مزن ۹۵۲۵ 
۱۹۴۹ 
جه حسن است این ری خوبی مگرخورشيد وماه است این 
حه عشق است این دهی محنت مگر قبر 1 است این 
مکُو گر بسدکنم آ دأت بر من کجا گرد 
حدر کن کاتش محش است حان من نه آه است این 
چه ظلم است این که میتایی رخ از فریاد مطلوهان 
سک فریاد خوانی نیست آخر داد خواه است این 
بامید کف بای تو چشمم خاک ره کردید 
بنه درچشم من پسایی همان دان خا کت دراه است این 


۹4۰ 


۹10 


۹۰ 


ی ی و مه 


۳۳۸ 


یا 


دیوان اهلی شیرازی 


تاه و و و و ما وا ی مت ۰ و ات و ی و سم 


) عم حون شد دل اهای اگر باور نییداری 
دوچشم خون فثان بنگر که بر حالش گواه است این 
۱۱۴۷ 


میجو أست شب که داغ نهد دلستان من 
گواستشوان‌مر‌سات کویت خور که‌هست 
خواهم زبان خویش برون آرم از دهان 
بی پرتوی ز آتش دل در هوای تو 
تاجیب جان من‌نشود همچو غنچدچا کت 
گر زین دل کباب حریذان نه آگپند 
نا حان نسوخت شعله آهم نشد بلند 


اهلی به ناتوانی من گرنکرد رحم 


مبساخت او فتیله و میسوخت حان من 
بیکان زهر دار تو در استحوان من 
تا نشنود حدیث نو کس از زبان‌من 
هر گز برون نشد تفسی از دهان من 
ظاهر ‏ شود داغ نبان من 
بویی نمی برنسد ز آهو فان من 
ی آتشی چراغ که افروخت جان من 
گو رحم کن بحال دل ناتوان من 


۱۱۳۴۸ 


خوش‌استزیر سر آن‌خشت أستان‌دیدن 
مرا زتیغ تو بر استخوان بود زخمی 
زتیر غمزه که تان‌آرد ای کمان ابرو 


زائك گرم کشد میل دیده را اهای 


ولي گرانی سر کی بر آن‌نوان دیدن 
که همچو بسته‌توان‌مغز استخوان دیدن 
دو چشم ترگ تو در خانهُ کمان دیدن 
جمال یار سفر کرده نا گبان دیدن 
که کوری‌است‌رخت بیش‌مر‌دمان‌دیدن 


۱۳۳۹ 


گرنه کافر بچهیی آتش دل‌تیزمکن 


۵ مرهم ريش دلم کز سخن تلخ کنی 


ایکه در گلشن حسنی‌وجوانی‌سرمست 
خون من‌هم زدل و دیدهُ من باز طلب 
با بنه دل بگرفتاری و محنت اهلي 


کعبه برهم‌مزن آتشکده انگیزمکن 
باری ازخنده پنهان نمك آمیزمکن 
نکیه برناژ کی سبزه نو خیزمکن 
پرسش‌قتلم از آن‌غمرءخونریزمکن 
پا نظلر در سر آن زلف دلاویزمکن 


غزلیات -۳۳۹- 
ِ ۱0۰ 
آن تتدل قد ولعللب حون‌رطش بن وان چاشی خنده شیرین لبش بین 
گر طوبی جنت طلبی با ورق سب برسرو قد آن‌سبز قبای قصبش بین ۹80۰ 
نها نهنم طالب آن چشمةٌ حیوان . . مدتشنهجگرهمچوخفر درطلیش بن 
در مادی وصل دل پدروز حد بینی پیداد شب هجر و دوام تعش بن 
تاجشم زنی روژوصالت شب هجرست این کوثهی روز , درازی شبش بان 
اهلی بودش حام طرب دیدهٌ برخون آی‌مست‌حذر سوخته حام طربش بن 
۱۳۱ 


شیب نامرادان‌باش و تلدخودم‌ادی کر در آجون آفتان‌ازدرش‌وتاروزشادیکن ۹٩۱۵‏ 

من آ خر کشتهخواهم شدبر سوایی‌زه‌شقنو | گرخواهی‌نبانم کش‌دگرخوای‌نادی‌کن 

دلا گر همد می با و غز الان آرزه داری جومجنون‌تر کردم گیرورودر کومووادی‌کن 

تومیحواهی‌مرادو نامر ادت‌دوستیدواهد دلاجون‌این‌مراد اوست‌باما نامرادی کن 

نهادچر خ کجرو با کس یکی راستهیگردد بمپ ظاهرش‌منگرحذراز کج نرادی کن 

بنور عثل در عالم ره شادی که میباید درین‌طلمت‌ساهلی‌چراغ‌عفل هادی‌کن ۹۹۷۰ 
۱۵۳ 

گر شوم خالك ره وسزه دمد از گل من حسرت سره خطت نرود از دل من 

ای چراغ نظر و شمع شبستان همه یکثب ازشمم‌رافروخنه کن‌محفل من 

قصه درد دل از دام تو تا کی گویم آه ازین درد دل و وای ز داغ دل من 

دانه خال توحاصل نشد از خرمن عمر گو ببر باد فنا خرمن پیحاصل من 

مگذرازمن کسرم کوی‌توزان منزلساخت که ند سایه سرو تو بس منزل من ۹۹۷۵ 

ساقی"مشب مه من‌مست‌وسرافغان سازش که بستی مگر آنسرو شود مایل مر 

رخت در کمبه مقصود کشم چون اهای 1 بندد اجل‌از کوی بتان محمل من 
۱۱۵۳ 

گرباتونيم دولتم ایشوش بس استاین ‏ کز دورمرا بینی و گوبیچهکس‌استاین 


٩‏ - کذا ‏ ظ : جراغ عشق 


۹۸۰ 


۹۸۰۵ 


۹ 


۵۵ 


۳۳ دیوان اهلی شرازی 


محي . و وس و و سس مت مت و وا ی ی و ار تج سس ۵ تس 


گفتی که شبت ناله بسی ست بر آید مار لفسی نبست مگرهم نفس است‌این 
بروانه تواند برخ شمع نظر دوخت ای‌مردمك دیده نهکارمکس است‌این 
جزمردن و کشتن سخن‌ازعشق نگویم تا خلق نگویند که‌صاحب هوس‌است‌این 
اهای بدعا باز حه دارد اجل از خود جون‌درش‌هجر ان‌توفریادری‌است‌این 
۱۱0۵۴ 
زخم پنهان بردل عاشق توميداني زدن هر کمان ابرو نداند تير پنهانی زدن 
0 نگردیآشنا در بحر عشات راه‌نیست کی موسی قدم در نبل نتوآنی ردن 
عشرتآباد جمن گلبا نك بلیل‌راسرد ...ماو کنجغمچوجغد وبانك وبرائی زدن 
می‌زدن ازلعل شیرین‌درخورخسروبود . کوهکن می‌بایدش‌برسنك پیشانی زدن 
شرح حسشکرچه(هلي نبلمیدانی‌یکری زانکه ازداناخوش آیدلاف نادانی زدن 
۱۱۹۵ 
وه که‌بازاز کف‌عنان‌دل‌برون‌خواهدشدن ‏ دل که‌بود آسوده‌دیگرغرن‌خون‌خواهدندن 
اینچنن کان روی زیبا در نظر آید مرا جهرها۶زردوسرشکم لاله گون خوامدشدن 
من نظر پوش مبادا دز دلم آید درون گر حریفاینست‌درجان‌هم‌درونخواهدندن 
زین کشش کرمپراودارددلمن‌دورنیست گرز کنجعافیت‌دیگر برون‌خو آهدشدن 
گر کشدزین دستاهلی‌حلقةٌ زلف بنان عاقبت سرحلةهُ اهل جنون خواهدشدن 
۱۱۵1 
هر کهز نجرش‌نپدمشکن کمندی‌اینچنن گر بوددیوانه نگریزد زیندی اینچئن 
بر زمن پای سمندت ناید ازشوخی ولی حیف باشد بر زمین بای سمندی‌اینچنن 
چشم‌من»چوندا غ بردست‌تو پیندچشممن؟ کی‌بچشم‌خودتوان‌دیدن گزندی‌اینچان 
با هزاران دردمندی حان فدایت میکنم وه چرا ننك آ ید از دردمندی آیچنن 
دست‌اهلی کونه ازبحنست جون‌آردس دست‌کوناهی جنان سرو بلندی‌اینچنن 
۱۷ 


۹ ۰ ۷ ۰ ۰ ۰ ۲ 4 ۹ , 
گر جدهجر آمیرداعل تظر خو آهدزدن نا گدازجابی (همتسودست‌س خر آهدزدن 


غزلیات -۳۱- 


۳ موس وس یو 


پار رفت از پر واينك از سواد دیده‌ام خیمه با اوم‌د جشمم بدر خواهدزدن 
سازمردن ساخت‌دانم که دور از او اجل ‏ نا گپانم حلقه بر در بیخر خواهدزدن ۷۰۰۰ 
دم زدم زانشمع وبرق عبر تم سورد دهان گرسخن‌میگويم آنش‌درجگر حو اهدزدن 
رنه ندربزم‌شی بن‌همچوخسرو کی کند کوه‌کن‌هرچندسبرسنك‌درخواهدزدن 
دورباشایهمنشینکاينك زبان‌ناصح کشید ‏ باز بر ر گهای جانم نیشتر خواهدزدن 
برشداهلی | گر دولت جوانمردی کند ‏ باحریف خویش دستی‌دد کم رخواهدزدن 
۱۸ 
چنان گرددخیالش‌پیش‌چشم اشکبار من کهمیبندارم‌اينك خواهد آمد در کنارمن ‏ ۷۰۰۵ 
شهج آن‌چه‌سان‌بر بسترراحت‌نهم پپلو کدهرمودورازوخاریست درجسم‌فکارمن 
زمن‌داردفرا غ آنشوخومن‌در آنش‌محفت بدین‌امیدمیسوزم که خواهد گشت‌یارهن 
جومجنون‌بر لبلیجنان کزویغباری‌ماند ‏ مگر باد آورد روزی بکوی او غبارمن 
نم خالدرهبارست‌وجان‌چون گردبادازوق _برقص‌افتاده و گردش همیگردد غبارمن 
مراد من ازو اهلی بوو فکر محال اما خدا محروم نگذارد دل امیدوار من ۷۰۱۰ 
۱۳5۹ 
ای جرخ پی‌مجلساو ز آب و گل من جامی کن وبنوبس بر آن حال دل‌من 
گر دانه نم کاری و گر تخم مامت جر سبزه مهرت ندمد ز آب و گل من 
من بنده این‌داغ غلامی که نو گویی برنامهٌ آزادیات اينك سجل‌من 
بیم اس که آید پری از شوق و بسوزد پروانه صفت بر سس شمع جگل من 
يك عاشق بیدل نتوان یافت چو اهليی ‏ کش‌دل نبود جانب پیمان کسل من ۷۰۱۵ 
۱۹۹۰ 
شا یدبالبتغیری‌چوطوطی همتفس دیدن .که ازخال‌توهم نتوان برین‌شکرهکس‌دیدن 
بپشت‌وصلت‌ازجور رقیبان دوزخ من شد . که‌دريك‌دیدنم‌صدباربایدپیش‌وپس‌دیدن 
قفس‌برمر غجا ای اجل پشکن کهمشکل‌شه حریفاذر ابکل‌در حررفو خودرادر ففس‌دبدن 
مراازدیدنت گردین ودنیا شدجهغم‌باشد ‏ که میارزد دوعالم برهالت یکنفس‌دیدن 


۷۰۰ 


۷۳۵ 


۷۰۳۰ 


۷۰۵ 


۷۰ 


-۳:۲- دیوان اهلی شبرازی 


ا گر بخت زبون‌داردحنن‌دست‌مرا کوئه . بشاخ ارزو هر گز نحواهم دسترس‌دیدن 
جویعتوب ازغمیوسف رعالم دیده پوشیدم کهمن بیدوست‌درعالم تخوآهم«,چکی دیدن 


نظر بر غبر اهلی رادو جر مست‌ایگل خندان ‏ یکی‌از گل نظر بستن‌بکی برحاروخی‌دیدن 
۱۱۱ 


ار تو بد هر دید کی توان کردن 
پحشم و نار نخاهی بما کنی گاهی 
اگر بخاك افند دره کر بعرش رود 
ردست غم همه مویم زبان شود برتن 
لب تو گربسخن درفشان شود خویست 
ار تورنجه کی پا بر مان چنم 
بر آستان تو اهلی نهاد روی دعا 


نظر بروی تو باید بچشم جان کردن 
گراین نگنکنی هم جه میتوان کردن 
نمی توان دل بد مر مپربان کردن 
که شرح عم نتوانم بيك زبان کردن 
جه سوددیده زحسرت کیرفشان کردن 
<وش‌است دیده و دخال آستان کردن 
که شرمسار شد ازرو بر آسمان کردن 


۱۱۹ 
ای سبز پر کرشمة مشکن قبای‌من ‏ . سر تا قدم بلای سیاهی برای هن 
با جامةٌ سیاه که در عن شوخیی دلجوتری ز مردمكك دیده‌های من 
حشم نو گرجه کشت بيك دیدن‌ولی بود آن ناه کردن او خو نمسای من 
گريك حفا کنی‌تو ومن صدوفاهنوز ارزند حفای تو نبود وفای من 
اهلی مگو که بخت شود پار عاقبت گر کار من بیاری بختست وای من 
۱۳۹۳ 
| کنون که‌تن‌ادیدمت لعف ار نه آزاری‌بکن_سنگی‌بزن‌تلخی‌بگونیفی‌بکش کاری‌بکن 


گرم نداری میل من ایمردم چشم کسی_ از گوش چشمی بما نظاره‌یی باری بکن 

آی‌یوسف‌جان‌میخردخلقی بجان وصل‌ترا . رسم گرانجانی ببل میل‌خریداری بکن 

مردیم دور ازروی تودرخاندمانی‌تابکی بیرون‌خرام آخر کپی گلکشتبازادی‌بکن 

تا کي‌طببی‌عاشقان غافل زحالت بگذرد اهلی بکشآهی زدل با ناله زاری بکن 
۱۹۴ 


گر بو سهدهیزآن‌لب‌خندان کهدهم‌جان بوس‌دهن تنكث نو جندان که دهم حان 


زیت 


ارزان بود ار بوسه‌خرم ازئو بجان‌ليك 
خضر ره من‌شو که درین طلمت دوزی 
هر چند بمیسی نفسی جان دهیم بار 
بر باد دهم جان بپوای تو جو اهلی 


۳ 


نزديك شد ایچشمحیوان کددهم حان 
باز ‏ مسی پیشتر از آن‌ که دهم جان 
گر باد رسا ندزتو فرمان که دهم جان 


۱۱۹2 


دارد رقیت بپرتو چشم حسد یمن 
گردون زآستان توام گو مکن حدا 
سردرسر خیال تو خواهد شدن مرا 
من فا نعم بيك نگه از سرو قامتت 


اهلي زبيکسي چه نم اردشمنم بسي‌است 


کاری مکن که کار کند چشم بد بمن 
زانرو که اینقدر زجهان مرسد بمن 
این قصه گفته است خیال تو خود بمن 
بنما ز دور یکنظر ایسر و قد بمن 
غمخوار بیکسان برساند مدد بمن 


۱۱۱ 


ای توبروی‌همچوماچشم‌وجر | غ‌عاشقان 
روشنی دو دیده‌یی ۰ مونس دل رمیده‌يی 
سکه زدیدن رحت سبر نمیشود نظر 
گرنه نیم رحمتت روز جزارسد بخلق 
اهلی از آفت فنا غم نخوریم تا ابد 


راحت جان بیدلان مرهم داغ عاشقان ۰ 


تازه بهار این جمن نو گل باغ عاشقان 
یکنفس از نظارات نیست فراغ عاشقان 
بوی بپشت کی کند تاژه دماغ عاشفان 
کزرخ شمع ما بود ز نده چراغ عاشفان 


۱۳۹۷ 
خوشاسنك‌جفایت‌خوردن‌وهمدر نف‌مردن ولی‌من بحت‌ینم نیست‌خواهمزین‌هوی‌مردن و۷۰۵ 


من آ نمر غدل‌افکارم که‌محرومم‌زوصل گل 
دل‌مچنون کجایا بد فان ازمحمل لیلی 
ز طعن همنفس نتوان کهنالم ازبلای او 
زعشق آسان شوده‌ردن! گر نه ذین‌بود مرن 
چنینم گفت جانت را ببكث دیداد بستانم 


نحواهم‌روی‌بستان دیدخوآهم در قفی‌مردن 
که میبایددراین‌وادی‌باً وای‌جرس‌مردن 
بلا این‌شد کسی‌باپدزطمن‌همنفس‌مردن 
نخواهد کس‌در پنعا لم برایهیچکس‌مردن 
اگر اشدجنینا هی خوش آسانست‌بس»ردن 


۱۱۹4۸ 


ت و که‌پیشبیغما نی جو گل از نقاطخندان 


رِ خ<و دجو عنجذدر هم چه کشیزدر دمندان 


۷۰۵ 


۷۰۹ 


۲ | 


س 6 ند دیوان اهلی شبرازی 


تست . 


زلب تو پیعنایت , بکجا برم شکایت که صدم‌جفاستازویزتوصدهزارجندان 
چکنم که در نگرد بتو شمع برق آهی که حومومنر مسازددل سحت‌لر زسندان 
پلب تو حای دندان که گمان‌برد زتندی حومحال دیدن کس نبودحه حای‌دندان 
.ی تو بدینعال‌وخوبی دل‌تنك نیست‌جایت که فرشته کس مقید نکند بکنج زندان 


۳۷۰۷ 


۷۰۷ 


۷۰۰ 


دل‌من‌بخود بسندی نکشد زسجده‌ان س 
نرسید دست اهلی بسبی قدان کلرخ 


که فرشنه دیوسازد سر کبرخودیسندان 
نرسد بدست کوته گل وصل سربلندان 


۱۱۹۹ 
میمرم و حارعمت ارحان نمیا بد برون خاریکهره‌درجان کند آسانزمیآیدبرون 
وموهجه نار میدمد گرد ر خت‌خط سید بر گرد گل‌زین‌خو بترریحان‌نمیآًیدبرون 
من کش آن کز تنم ترتو ره دردل کند یاران‌بهم کرسینهامپیکان نمبآید برون 
عیبم مکن کزسوزدلروشزحا سینه‌ام آ تش‌جوسرزدشعله اش‌پنهان‌نميًید برون 
جان‌سوخت اهاليرا زغمداسوزاز آ نشد تا لداش دردل‌نگیردهر نفس کزحان‌نمیاًیدبرون 
۱۱۷۰ 


موسم‌حزان ایکل درحمن گذاری کن 
آخر ایکمان ابرو صید دل‌غنیمت دان 
صحبت حپانداران درد سر نمیارژد 
عاقلی هنر نبود کاررهروان عشق است 


همچوخطرا گر خواهی»»رجادداناهلی 


آفت جوانی پن چم اعتباری‌کن 
تایکی کمان داری‌از کمان‌شکاری کن 
جرعایی یکت آور وزمیا ن کناری کن 
بی هثر <کار آین خیز وفکر کاری کن 
نقد زند گانی را صرف راه پاری‌کن 


۱۷۱ 


دردلم ازتو گره به که گشاد ازد گران 
گر بطالم ز حریفان تو یکذره کمیم 
خوبروپان همه در حلوهُ حسن‌آند و لی 
تو ما میکشی از جور فك چون نالم 
ازتو گرسر کنندایچشماٌ حبوان اهلی 


اممادیزتوخوشتر که‌مراد ازد گران 
شکرایزد که به مپریم زیاد ازد گران 
کی شود عاشق‌غمگی توشاد ازد گران 
تتوان زد بجناهای تو داد ازد گران 


تشنه لب میرد و سیراب مباد ازد گران 


آشفتهام از مجرو نو آشفته تر ازمن 
گنتم که صنوبر غم قدت برد از دل 
از ند عزپزان زره خواری عشقت 
گرد دل از آهستگی خواهش جورت 
چونشمع من استاده بجان بپرهلا کم 
کارم جومه نو بتما می کشد از هجر 
اهلی قدری دامن آلوده گر از می 


نز ی ۱5 


اس و اون مت ی یا 


من‌بیخبر آرخویشو توهم بیخبرآزمن 
او یز حرابست بصد‌دل پتر ازمن 
کر من گذرم عشق ندارد گذرازمن 
عشق تو فرو شست بخون جگرازمن 
ميرم ز فرح گر بودت میل سرازمن 
حورشید صفت گرنکنی کم نظرآزمن 
شاید که قضا عفو کند اینقدر ازمن 


۱۱۷۳ 


ای سنبلز لفسیوت جین همه برچن 
با مدعیان نیست جز آلايش دامن 
مجو ن‌هعنمد بدسگان‌صف زده گر دم 
ایز لف‌بر آن‌سروحه بیج ی :مرا گفت 
باس کل روی تومراد است که دایم 


از دا غتوشدنافه جگر سوخته‌درچن 
دامان خود از محت‌اینطایفه‌برجن 
کگفنا برواز کوی‌من‌این‌معر که‌برچن 
کز شاخ امید من دلسوخته برچین 
دردیده‌اهلی است ز حار مره بر جتیل 


۱۱۳۴ 


بارزوی توخوشحال میتوان بودن 
قبول بخت بباید که کته تو شوم 
| کربر آن کف‌باروی‌خودتوان‌مالید 
گپ ی که رخ‌چو گل آنشن‌برافروزی 
منال‌اهلبی ! گراز غمی پریشان حال 


يك نگاه نو صد سال میتوان بودن 
شپید عشقّ بافبال میتوان بودن 
جوحاك بپرته بامال میتوان بودن 
سندروی توحون خال میتوان بودن 
مگو همیشا بيك حال میتوان بودن 


۱۱۷۵ 


او دردل وجون بادصباً در بدر) من 


شکر برطوطی‌فکنو گل‌سوی‌بلبل 
خلفی‌همه نزديك‌و تو میسند که‌ازدور 


پرسم‌خبراز غبر و زخود بیخب من 
آتش‌بمن‌انداز که مر غ د گرم من 
حون‌صورت‌دیوار بحسرت‌نگر من 


۷۳«/(۵ 


۱ 


۷۰۹۵ 


۵ 


۷۳۰۵ 


۷۱۹۰ 


۷۳۹۵ 


۷۳۰ 


بش شاشرشضس»«ّوز و« ْ و تتر_وزق7نذن7:7۸+تااظنب_م۰ج هچب بمم ۳2/7277۰۱5۰ ۳ ۳۳۳۳ ۳ ۳ ۳ ۳ ۳ ۳ ۳ ۳ ۳ ۳۳ ۳ ۳ ۳۳۳۳/٩‏ ۳ 0 


ع- 


من مورصعیعم د گران طایر باهش 
ایگل‌سربازار توام در غم او نیست 
بوی گل متصود ز باد سحر آید 
جو ن‌اهلی ۱ گر حامهدر بلن‌دهده+وست 


رحمی‌بکن‌ای‌بخت که بیبالو بر من 
گر یوسف‌عپدی کهبپرچت‌نخر من 
جون بلبل از آن‌مست نسیم‌سحر #من 
امردم | گرجام جان‌را ندرم من 


۱۱۷۹ 


دل شکستند بسنگین دلیم سیمتنان 
چشم من گر سپر ناو مز گان سازی 
گر جوفرهادشوم کشتُخو بان چه‌فمست 
خارازآ نیم که باخاك پرابر شده است 


اهلی از آش سودای بنان حواهد شد 


آه از این سگدلان‌وای‌ازین‌داشکنان 
به که در دیدء مر دم گذری عمزهز نان 
حان شرین بفدای لب شیرین دهنان 
زرد رحسارة ما در ره سیمین بدنان 


عافت خاك تو آشکد؛ٌ برهمنان 


۱۱۷۲ 


سافی قدح پراز می حون سلسبیل کن 
پرواز حبرثیل به معراج عشق نیست 
صد دل کباب از نمك‌خوان حسن‌اوست 
شد خطسر نیل رخش دفع چشم رحم 
دوری مکرز کر حمال ای‌بریزخلق 
حنت‌بزهد و تقوی و حبرسیل نیست 
ای میفروش » حضر رهم شو بجرعدبی 


اهلی| گرحریف می ومطر بستو عشق 


کار جهان حواله بنعم الو کیل‌کن 
فر همای همت خود جبرئیل کن 
نظارة؟ ملاحت خوان خلیل کن 
مصر حمال بن و تماشای نیل کن 
باخلق باش و کار بخلتق جمیل کن 
می نوش و چرعهیی بغقیران سبیل کن 
در طلمتم چراغ هدایت دلیل کن 
گو تركد بحث مدرسه وقالوقیلکن 


۱۱۷۸ 


سگ‌این درم‌بستگی‌دلمن صبورمیکن 
توا گرچو گل بسوزی‌دل‌سدهزارعاشق 
من | گرجوابر گریم زجفای غیبت تو 
بکمند عشق ایدل چه سر سرور داری 


و گر از درم برانی‌نگیی ز دور میکن 
حه غمث بود ولیکن حذر ازغروزمیکن 
تو چوبرق‌خنده‌باری‌زس حضورمیکن 
سرجودبرون بر آنگه طلب سرورمیکن 


ه صصی رصح تس وا اهان هر عبت هم 


رد مر يد جح ممت س و وه 


غزلیات 


هن‌از | نر خم جوحورم ببپشت نفد زاهد 
زغبارتن برون ایس از آن‌بدید؛جان 


به حمار هجر اهلی همه شب جرانشینی 


یچ سر ی یی 


۱۱۷۹ 


دل که‌جای‌ست‌چون‌ساز ی جای‌دیگران 
ماخودا ندر کنج‌غم‌سوزان‌بتاریکی زبخت 
ذره‌ذره گر کند خورشیدعشفش جان‌ما 
دردخودرا از خموشی ساحتم درمان ولی 
دورافکندیزخودجونهر غبسملوقت‌فتل 
هر که شدبی‌بپره از نور رحت ای آفتان 


غرقه غم اهلی از ببگانگیهای توشد 


من جرعهٌ حبات هوس داشتم زحض 
آب‌دهان یال فکندی و خذر گفت 
پاآن‌فسون غمزه جه سنجد فسانه‌ام 
حون میرم آزهوای‌توخو اند عاشقان 


عیسی دم یکه مبکشد و زنده میکند 


‌‌ 


اهلي بشقبازی و مسوبه عمت 


کام دلم از وصل بيك سجده روا کن 
محنت زده و تیه دل از شام فراقم 
داغیست ز تبخاله می بر لب لعلت 

گرعرضه کنی‌حال‌خودایبادبرآنگل 


| -صبوحی (س + ب ) 


۱۱۷۰ 


۱۳4۸۲۱ 


۳۶۷ 


جون‌تر ابرون کنیم ازدل‌برای دیگران 
برق آه ما بود شمع سرای دیگران 
ذره‌یی هر گز نبيني در هوای دیگران 
سوزم از طعن و نمیدانم دوای دیگران 
می‌طبم درخون که میميرم ببای دیگران 
سایه وار افتد بغست در قفای دیگران 
ور بحون گردد نگردد آشنای دیگران 


تلخست بی‌لب شکرینت حیات من 
خط لبت نوشت بکوثر برات من 
ابخاك رمگذار تو آب حیات من 
باطره ات حکار کند ترهات من 
درس وفای عشق ز لوح وفات من 
او را چه غم بود زحیات وممات من 
مجنون که‌شاه عرص‌عشق‌استمات من 


اینکار نه از بپر من از پپر خدا کن 
ای صبح سعادت نظری جات ما کن 
زخم دل مارا هم ازاین داغ‌دوا کن 
درد دل ما از سعن خویش ادا کن 


توبسیه حورعی‌راً طلب از قصورمیکن 
نگه ازجراغ حسنشی لمعات نورمیکن ‏ ۷۱۲۵ 
ز خیال او سبوری بمی طبررمیکن 


۷۹۳۰ 


۷۱۳۵ 


۷۹:۰ 


7/۹ 


۰۰ 


۷۱۵۵ 


۷۹۷۹۰ 


۹4۵ 


چون زلف بتان کار ز تدیر به پیچست 
گر پار کند ثاز , ترا کار نیازست 
اهلی نه تو گفتی که شوم کشته ببايش 


ات تا سر او کرت ات ۳ ان ریاآنسسید هه و ۵ هام سس 


دیوان احلی شیر اری 


خواهی که شود راست بتقدیر رها کن 
هر چند که دشنام دهد دوست دعا کن 


برعمر وفا نیست تو بر عهد وفا کن 


۱۱۸۳ 


از در کعبه چه حاصل به دریارنشن 
گر دلت تبره بود رشنه تسیح جهسود 
در صف میکده سحاده نگنجد ایشیخ 
اینزمانکان قدرعنا به‌حرامش بر خاست 
«نکه‌با یار نشیم ز جبانم چه خبر 
وصل یوسف طلبی پرده ناموس بدر 
کار ما از صف مسجد نگشاید اهلی 


روی بردوست کن و شت بدبوار تشن 


سینه صافی کن و در حلقهٌ زنارنشن 
بفکن این بارغم ازدوش وسیکبارنشن 
یکدم ای کيك خرامنده ز رفتارنشن 
گو بطعنم همه برخیز و در انکار نشن 
چون زلیغا بدر آ بر سر بازارنشین 


يكب قدم پیش نه و در صف حمارنشن 


ور 


لب زغم تو خشك شد دید ترهم آنچنان 
یگل خوش نسیم‌من رفتی و بلبل ترا 
سیر هدمیدو خشك‌شدلا لاشگفت: بر هر یفت 
عمر گذشت و خاطرم باز نیامد از غمت 
نوش تو برد هوش‌ما سیر نميشویم از آن 
آن ببر دبحرو بر حال بخورد گنج زر 


اهلی‌بت‌پرست! گر گشت بتوبه حفیرست 


سوخت‌جگر بدا غ‌دل‌خونجگرهم آ نچنان 
کرش بحال خود آه سحر هم آنچنان 
نر گس مست رابگل میل نظرهم آ نچنان 
خانه‌جان خراب شد دل بسفرهم آنچنان 
هست شدندطو طیان ذوق شکرهم آنچنان 
کوهر اثك‌من‌همان‌روی‌جوزرهم آ نچنان 
توبهشکست‌ومست‌شدمستد گرهم آنچنان 


۱۸9۹۴ 


شاه حسنی بکنظرسوی گدای حود ببین 
گوشهُ جشمی فکن ای آفتاب وذره وار 
دیده‌شدحایتو ز آن‌آرایش‌جون لعل‌ودر 
جان فدایث میکنم ایکعبةٌ جانر خ‌مپوش 


ای‌سر من خالك پایت زیربای خود بین . 
جان‌ما جمعی بر یشان درهو آی خود ببن 
تور چشم من‌بیاً در دیده جای خود ببن 


۳ 
برده بکشاهرطر ف‌خلقی‌فدای خود بین 


فلا 


-۳ 2٩. ت‌‎ 


پا | گرمارا کشديكدیدنش‌هدخونبهات ‏ کشتن خودمنگرایدل‌خونبهای‌خوه ببن 
آنکه رخ‌تا پیدوسنبل بر فا افکند و رفت صد هزاران دوددل گودرقتای حود ب 


جام‌جمشو اهلي از عشقومکش‌منت زغبر . هرجه‌خو اهی‌دردل‌خود ازصفای‌خود ببین 
۱۱۸۵ 


خواهی که عاشقا نه سماعت کندخوشان 
صحبت خوشمت و ناخوشم ازغیمی کجاست 
نا کیعذاب‌جان کشم اززاهدان خشك 
مازهر غم خوریم وحسودان پفکر ما 
اپشمع حسن بپر چه برحاستی بحثم 
کشتیبه‌بی نشانی‌م اما بخون چومرغ 
اهلی تو با بتاني و ما با سگان در 


حانر! بر آستن نه و بردوست برفشان 
تا کم کنند درد سر خویش اخوشان 
بد دوزخیست صحبت افسرده آتثان 
یارب حسود را هم این چاشنی چشان 
بنشین بلطف و آتشکین را فرونشان 
چندان طبم که دامنت‌ازخون کنمنثان 
با سکشان خوشی‌تو وما باجفا کثان 


۱۸۹ 


سخن بو ودل ازمن بيكسخن بستان 
بيك حکایت شیرین هلا کن خسرو 
مده پدست اجل کز‌ستم کشد زاره 
بخنده‌یی ببر از یوسف و زلیخا دل 
بجان | گر دهد آنشوخ‌پوسه‌یی 1 الی 


بيك کرشمةٌ رین مرا ز من بستان 
تو شاه حسنی ازو داد کوهکن بستان 
جو دادنیست مراجان‌زخویشتن بستان 
بيكث کرشمه دل از دست‌م‌دوزن‌بستان 
هرارحان ده ویکیوسه زان دهن‌بستان 


۱۳۸۷ 


گر بامن مستی حذر از بیپده گوکن 
جون غنجه دمد بوی توایگل زدل من 
ای قبله برست از بت ما سر م ندار 

کاری‌نکنی دیده زهعاد که شورست 
چوگان سر زلف بر آور بسر دوش 


۹ سم 
ای شبه می شيره زر آن حباست 


در سین من آی و دز فتنه فرو کن 
زنبار که بشکاف دل ریشم وبو کن 
تاجند کنی سجده کل روی باو کن 


سافی‌می ازین طایفه پنهان بسو کن 


۷۹۷ 


۷۳۱۳6۰ 


۳۱۱۸۰ 


سرهای عز یزان همه درمعر که گوکن ۷۱۸0 


تازهر نگردد حذر از عر بده حو کن 


۷۹۱۹۰ 


۳۱۹۵ 


۷۵ 


-*0_ دیون اهلی شرازی 
رحسار نکو اه صع الپی است اهلي به آدب سحدة آن‌روی نکو کن 
۱۹/۸۸ 


بر توسن‌ناز آً بسرمیتاخت‌جون‌برق‌یمان 
جون‌پپر کنعان‌ازجها بستم نظرازیارخود 
اول بلطفو می‌دمی‌صیدخودم کرد آن‌بری 
گرخوابراحت‌با پدت مست‌درمیخا ن‌شو 
اهلی من‌مجنون‌سفت‌درو آدیغم چون‌صبا 

۱۱۸۹ 


وقتمرلك ازسخنی درد مرا تسکین کن 
هن نگویم که مر آعشوه‌وصل تودواست 
سرت از عمرهٌ دیدار نشاید دیدن 
کربر آنی کهپس ازمرله به کوثربرسم 
دیده‌ام باس خیال تو بخار مژه داشت 
زرد رویم مهل ایگربه درین آخر عمر 
در خم زلف تواهلی‌دل‌مسکن‌خون کرد 


درعنجه جو کل تایکیی گوش بمن کن 
بگنوددهن با تومحرغچه بدتوی 
مردزهوس شب چرسگت بیرهن‌خود 
با هر که ندارد سخن از صورت خوبی 
تاکی کني ایدیده نثلر بررخ یوسف 
ما رائه سر گیسوی‌حوروقد طوبی‌است 
ایمدعیاینطمن‌وجگر خواریت‌از چیست 


خو اهی که دل آسو ده‌شو نداز نفست‌خلق 


تادیدمش‌رفت از نظردیدن‌هءان‌رفتن‌همان 
جائیکه نوردیده‌ام شد ازنر پنهان روان 
| کنون‌بچورميکشداين نبودازوی گمان 
کز همت برمغان میخانه شد دارالامان 


سر گشته‌ام , ینعم کهشد آن‌نوغر ال‌ازهنرمان 


تلخی زهر اجل در دل من شیرین کن 
توب ببرشیوه و آهی‌دل هن‌نسکان کن 
ن ودیدءٌ من با لو کن 
را خی اک 
ناوك خود همه در دید من پرچین کن 


جو نحز آن‌جهر «اماز خو نجگررنگن کن 
زلف مشکن بگشا فکردل مسکن‌کن 


۱۱۹۰ 


از بر ده برون آی و تماشای چهن کن 
بلبل پسبا گفت که خا کش بده نکن 
دربیش من‌انداخت که برداز کف نکن 
چون صورت دبوار توهم ترسیتن کن 


بك بار ظر نیز درآن چاه ذقن کن 


۳ عاشق شید سحن از دار ورسن کن 
من طوطیم این نکنه تو درکار زغن کن 
جون باد صبا ند گی سرو ز سمن کن 


و رو و و ات رت > /چ» 


اهلی طلب خلق حسن گ رکنی‌ازخلق 


اول تو برو بیشهٌ خود خلق حس کن 


۱۱۹۱ 


مزاج زهراثر کوش کنی شبرین نوان گردن 
نه از باد هوا هکس ازین گلشن برد ویی 
اگر خون جگر باند که منك چین شود اما 
توزان من ندوآغي ددم گو خوآهم شین راری 
شنیدم زیر لب دائم دعای مردام کویی 


مرا باد تو ایمان آ-ت و اینم زنده میدارد 


هیسر کی‌شودخو ابر اعتدر <ران اهلی 


درون مدعی مشکل که باك ار کین توان کردن 
بصد خون جگرچون گل ذهس‌مشکین‌توان کردن 
نه عر خون کل جکر رالو د مشث جی‌توآن کر دنا 
دین <یلت مکردل‌را کهی سکن وان کر دن 
همه عمر از هوای این دا آمی‌توان‌کردل 
در فا بعد مرگ ادن که راهن توان کر دن 


مگ خشت‌درمیخا نه رابالن‌توان کردن 


۱۱۳۹ 


آن‌جوان»ا جز کشرومن ناتوانی‌اینچنن 
که کند خادان‌چرشمی ازوصلوکه کر بانزهجر 
ابرویش بامن بقصدجان کمان‌زه کرده‌است 
جان بیمارم که دایم بسا دردو نم است 
آنمیان کز ناز کی کس را نگنجددرخیال 
تلخ گو ی‌وشکرش زیرزبان‌جون‌نیشکر 


اهلی | نسرورو ان‌جادردل‌من کرده است 


جون کشم پرانه سرجورجوانی اینچنین 
ثا دمانی آنچنان سوزم زمانی اینچنین 
حون کشد بازوی‌بی‌زورم ک‌انی‌اینچن 
گر رود گوروجهیخواهم زجا نی‌اینچنین 
چون‌کند بار کمر ناد مینیاینچنن 
جان فدای تلخی شیرین زبانی اینچنی 


کی‌رود ازدل برون سروروانی اینچنن 


۱۳۹۳ 


باده مینوش وبدین مشغله عم میگذران 
تو سندیده خسالي و کرم شیوه تست 
جام جم گر نبود همت خود دار بلند 
فکر فردامکن امروز دل خودخوشدار 
سافی‌امروز کددریای کرمدرجوش‌است 
که گپی دست من بر بجامی می گیر 


اهلی‌از دوست بجر رحم‌سنم جون رسد 


کار عالم گذرانست تو هم میگنران 
هرحه از ما نسندی بکرم میگذران 
باده مینوش‌وبصد حشمت جم میگذران 
در دل اندیشه نا آمده کم میگذران 
کشتی غرقه ز گرداب عدم میگذران 
وز گذر گاه غمم یکنو قدم میکُذران 
بگذر ازمرمم و با زخم ستم میگذران 


۷۳۳۹۰ 


۷۹۵ 


۷۳۰ 


۷۳۷۵ 


۷۳۰ 


۷۳۵ 


۵ 


۵ 


۷۵۰ 


من زار ودل عمزده هم زار تر از من 
کار همه دشوار شدار عشق و لیکن 
بیمارم و غیر از دل خود نیست طبیمم 
خواهم که بعیاریت از دست برم جان 
برحان من آزار رقیبان تو بیشست 
حال شب و سیر فلك از دیده من پرس 
اصلی همه کس درره‌دل‌خوار شود لك 


‌ تس 


دیوان اهلی شراری 


ی وا تا و ی ۱۳ ۳ 


و و و وا من ی وی رو رت و و ۳.- 


در عشق تو کس نیست گرفتار ازمن 
بر کس نبود عشق نو 


بصد مرتبه بیمار تر ازمن 


دشوار ثر آزمن 
او نیز 
قر سم سم که بود چشم تو عیارتر ار من 
هر جنک کس‌نیست کم آزار تر ازمن 
کس نبست درین دایره بیدار تر أرمن 


خاری ز من سر نزند خوارتر ازمن 


۱۱۹۵ 


ش‌طلب مکن 
ساقی‌بیا که خواب شب‌واپسن پس‌است 


ایدل به عم ۱ ساز و وصا 
زین آه بر شرر که بر اقلا هیر ود 
در بزم ّ بمستی و محنت دلا پساز 
اهلی مراد خویش ز رندان دیر خواه 


۱۹۹ 


ترك مراد خود کن و ترك ادب مکن 
هشدار ورور عبش بد به مپوده شی مکن 
آتش ا گر ز چرخ ببازد عجب مکن 
آلوده خویش را پشراب طرب مکن 
از زاهدان صومعه همت طلب مکن 


سوخن‌چون لاله چشمی‌بردلچا کرفکن يا بر آز ازخالك پایکباره درخاکم فکن 

حون‌بحا کم‌بگذری ز نده‌خواهردیگرم قطره‌بی برخالداز آنروی عرقنا کم فکن 

پیش زآ نساعت که گرددکار گرزهراجل جرعهبی‌در کماز آن‌لمل چوتریا کفکن 

جشممن (یق کجا باشد پحورشید رخت برئو اآندیشه‌یی در حشم ادرا کم‌فکن 

اهلی آن‌بدمپرا گرپرس زاحوالدرون ‏ گو نظر بر حال دل از سین جا کرفکن 
۱۱۹ 


درد از طبیب گر چه نهفتن نمی توان 
خواهم شکفته رو زیم ازغم‌جو گلولی 
خواب»بوح! گر چهپیوسفرخان‌خوشت 


هردر که‌هت سننته زالماس همت است 


گفتی کهلمل‌من کشد از زهر حسرتت 


درد دلی مراست که گنن نمی توان 
هر گز بزفر خنده شکنشن نمی توأن 
غافل ز 
وصل تو گوهریست کسنتن نمی توان 
9 کین حدرت تلخ شفتن نمي توان 
7 


گرد حاده خفتن نمی توان 


غزلبان رن 


شد داغ علق در دل ویرانام نان گنج وفا پاک نهفتن نمی‌توان 
اهملی | رنه بر و اسیمی ورد ددسن گرد عم از حبن نو رفئن ندی توان 
۱۱۹۸ 
من !5 گر شکستهءبدم‌توه فای<وه دنگه کن خطای من <د بینی بعطای <ه د نگ کن 
بره تو شهسوادا ز فرشتد ره نباشد ‏ بسرخودت که‌گاهی ند پای‌خودنگهکن ۷۲۵۵ 
بدرون نا مرادن منک به تبره بحتی تو که کعد مرادی بصفقای حود نکدکن 
بوفا که در فیامت جو بر آورم از کل جو کلم کفن شون‌تر زجای‌خودنگه کن 
تو در آ به نگنجی 1 حجران‌حسن و وناری ۳ عاشمان آهمد حای خودنگه کن 
مه روز ند اهلی کله از حنا مد جوراوجه‌بینی گله‌های‌خود نگه کر 
۱۱۹۹ 
نبرسدحروفاجیزی خدا رورجزا از عن مرش ازبیوفای کان‌نمسر سد خدا ازمن ,۷۱۸ 
دلم حون‌نافه خو نشددروفاداری‌ودلثادم - که‌باهر کسکدباشدمیدمد بوی وفاازمن 
نتنپامن‌تر اخواهم کدشیر یجوم خواهد و سدحادوستان‌دا: ری بیدآری کجاازمن 
مراعر جندباً خالو <طت‌جان‌درمیان باشد ‏ خوت‌خضرست و نوشد <شمهان بقاازمن 
دل آواره‌چون‌مجاون نمیپرس زمن‌هر لز - گرش حائی‌خبریابی‌برسش ایسباازمن 
بمحشر رثن ز ناز دستاویز من باشد ! گردست‌اجل‌نستانداین سررشتهراازمن ۷۲۹۵ 
هازكحودجو حواهم‌دردعا اهلی تو آمین کو کهدراین‌حاجتآمن از تومیبا یددع ازمن 
۱۳.۰ 
به اعتقاد وا بر کس اعتماد مکن گر اعتماد کنی 
حو آخرمبجز ۳ دل مرا هم از اول بوعده شاد مکن 
دعأ- ق‌عمر هر آنکس کهمیدمد برما بر بکوکهآتش ما را بپرزه باد مکن 
ها عبر بهانیغ تو نا مر ادی ماست جنن سم به اسران نامر اد مکن ۷۰ ۷ 
«سست‌سافی ومی گو ممأیوغ(دل جدات زبادتی دلب درد سر ریاد مکن 


۴ 5 عنفاه مکن 


۰ ۰ ۰ ۳ شم 
حوغنجددل بگشاه ادفای در .3 ۳ رحم دل ند بشه دشاد سکن 


۳۳ 
‌‌ 


۵ دیوان اهلی شراری 


ی دید مرس 


اگر جاحان‌نوهلی اسر آنزلفست گر از تو پادنیارد تو نیز باد مکن 
۱۳ 
کی مدعی نهد سر در سجدة تکویان ."از دیو بر نیاید کار فرشته خویان 
۵ چو‌من‌شهید عفقم خونین کفن بررآیم تاسرخ رو بر آیم پیش سفید دویان 
جائیکه آهویان را سودای‌سنبلی‌نیست جون جان‌من‌نسوزدازیاد مفك مویان 
از شبشه پنبه بر کن ساقی‌بگوش من نه ‏ کآسوده دل نشینم ازپند هرزه گویان 
با | نکه آفتابی همجون لو در میانست ‏ .. در طلمتند و گبراه آب حیات حویان 
در کوی میفروشان اهلی درآ کهبینی ‏ رندان با کدیده دامن ز گرپه شویان 
+۱۳ 
۷۱۸۰ با بعشقج نسوز آ تشم‌درجان‌محزون‌زن بپا ای تشن آه وعلم بربام گردون زن 
خی لت‌مر سددردل کجاحاندرمیان گنجد بکو سلطان ر.یداینك‌توز نج خیمه بیرون‌ژن 
تنورمینه‌میجوشد گرازطلوفان حذرداری _ بیابر آتم آبی از آن لبهای میگون زن 
ترا صوفی ز دیر ما صدای حلقة در بس و گردرحلفه‌میآیی‌صاا بر گنج قارون‌زن 
بیفکن استخوان‌یش‌هماوژویمجوهمت بباوقرعةٌ همت بر این روی همایون‌زن 
م7۷ در آساقی‌وباقی کن‌حدیشدجلهوجبحون _ قدم بردیدما نقلم برحرف جیحون‌زز 
اسر لشگر غم تا بکی اهلی بدین‌روزی _ زتیغ آمخو دیکش براین اشگرهب,هونزن 
۱۳۰ 
تن‌را بسوز وجانرابادوست همنشین کن ‏ احرام کمباً جان کر میکنی چنبن کن 
از زخم ناوك غم شدسینه رخنه رخنه گر حال دل ندانی آن راقیاس این کن 
حادو وشان بیدین در بند دستردند ببر خدا که دستی برون از آستن کن 
۰ دارم کمان که(مان‌جا نبخش‌چونمسیح‌است بگثا لب و گمانم کبار گی یقن کن 
هنگام برق غیرت يكك خرمن اس کاهی . ای خرمن نکوبی رحمی‌بخوشه‌چین کن 
جان حزین تواند کز قید تن گریزد اهلی تو گر توانی فکر دل حزین کن 


غزلیات ۳۵۵ 


۱۳,۹۴ 
خون‌شد زبعت بد جگراخت لخنمن ‏ دشمن نکرد آنچه بمن کرد بخت من 
چندان نسم عشق نو بنشست در کمین کاخر چو گل ببادهنا داد رخت من 
بامن جو کوهکن دل کوهاستدوفغان از کار سحت من نه که از جان‌سحت من 
چون من بآ دیده درختی نشانده‌ام ‏ جزخون‌دل چه گل بدمدازدرخت من 
حائیکه صد جو تخت سلیمان رود بباد. اهلی بست نختةٌ تابوت تخت من 
۱ ۱۳۰۵ 
مجنون منم درعهد تو ليلي‌تودردوران‌من حسن آینیدرشأن توش آییدرشآن‌من 
#سیدثی. چنداز جفا قصدهلااه من‌کنی آب حیاتی تابکی آتش‌زنی درجان من 
ترسم زجلممدمت‌ایگنج حسن آفت‌رسد ببر خدا برون مرو ازسینه ویرآن من 
هر آکس پشب‌دد راحتی‌من خهته‌درخونازغمت این‌خفتوخوآب‌عن‌نگرویننت‌پیساماددن 
هر گوشهدرخونچشممن گرددزشوقآنبری_ دیوان‌میسازدها این‌چشم‌س گردان‌هن 
حون‌عاقت دردم | جررل نبودجاره‌یی نا کی‌بلایجان بودایندرد بی درمان من 
گنت مکش اهلیکهدسیدحرم خندرد کنت من کعبذاهل‌دلم صدهمچو او قربان من 
۱۳۰۹ 
گرجه از داغ تو سورد دل پیحاصل من نز نم دم که کسی بو نسبرد از دل من 
جز سفال سگ کویت نشود خال تنم غیراز این‌خامینی نیست در آبو گل من 
خانه روشن نشود تاتو نبايی زدرم که جراغی نبود غبر نو در محفل من 
صید بی بحتم ا کر دوست بسنگم نکشد . عجبی‌نیست که نکش بود از بسمل من 
آفتاب از مژه جاروب زند خال درم که مشرف کند آن شاه پتان منزل من 
مشکلی سخت بود مفلسی و رنج خمار ‏ هم مگرپیر مغفان‌حل کنداین مشکل من 
اهلی افسوس که اژوصل‌چراغرخ‌دوست شم مقصود نیفروخت. دل غافل من 
۱۳ 
ز بهر جان نتوانم نظر برید از تو کهيك نگاه بسدجان‌توان‌خریدازتو 


۳۹۵ 


۷۳.۰. 


۷۳۰۵ 


۷۳۹۰ 


۳ ۳. 


ِ_ 
دلم شکاف دم قتل و داعبا بنکسر 


ردوقوحل توعاشق فرء حت‌هردوحپان 


۷۳۳۹۵ بهار <سن او 0 که باد سی 


حمو ش‌ اهلی د 3 


د عاشها ند مرن 


دیوان اهلی شرادی 


بین که قطر؛ خونی جبا کشید اژتو 


اگر جه هیچ حریداریی ندید از تو 


که تنل زند گیم را گلی دمید از تو 


کهآ نفرال سید حسّم از آنرمید از تو 


۱۳۰۸ 


بای سگی کد دیده‌ام ثب بد درسرای اد 
بسکه سفاست 1۳ حش <دٍ ۷ نگرد ۳ 1 
شیوه نا دابر ان هر حدخوش آمدش فاك 
با و سر مار هم فرق نمیکند کسی 
بود بابحرعم سری همچو حباب در کم 
اهلی! گر زجان‌مر! حرزمتی نما دی‌است 


۷۳۰ 


پسکد بدیده سوده‌ام آپلد ک رده بای او 
آبند نید بنگر د روی خود از سفاأی او 
زانهمه دوخت حامدیی برقد دلربای ] 
بسک پسر همی دوم از بي باد بای او 
رفت سرم باد م۴ عافت از هوای او 


لب <انفزای آه 


دارم آمید زندگ | 


ي از 


۱۳۰۹ 


مس و 
تابکی حون سک بنالد عاشق شبگرد او 
عاشق بسیار سس ق‌همجومن با بد کدهست 


روی گردون‌بر قبارازذره‌باشدپیش‌دوست 


وش قر وشد تاء حسن و دلب ری 


ن‌آه عاشق با رن آن گل دود 


ض ۳ ی << روري دردی ند س 


سوحتم از درد او آرو فغان از درد او 
<سن او بسیار نازحسن هم در خورد او 
گر سمند کن‌بر انگیز د که یابد گر د او 
خالد برسرمبکند خورشید عالم گرد او 
ی نباشد مرد او 


سل ۱ ز لیا ی ۳ بدار 


ر زانکه شد گرم و نمی در سد ز آه سرد او 


بیش دو ی گلرخان باشد سه جه روی زرد او 


۱۳۰ 


,۷۳۲ حور مدعی گویم کدکم | م بکوی نو 


4 
اگ هي (ه۵ د یج مه 
‌‌ اس مت و 


ن بد روژاین ؛ 


ند م بالات تلدیدنت گر یل میدأنم 


چوتاب محبتم‌نبردهمان بپتر که بذشینم 


ولی بی اختبارم‌شوق می‌ارد بسوی تو 
ز دنیا بایدم دقتن بداغ ارزوی تو 


کدسوزم‌میشودافزون جومی‌بیمبروی‌تو 


بخااد آستان و گوش دل برهایوهوی‌تو 


ت‌ 2 ۳۹ 


توهم‌بادیکنازاهلی برس لزحالاو بای که بچارهعمرش سر فشددر گفنگوی‌تو 
۱۳۲۱ 


هرجند کید دیدم دم حور وستماز تو 
پیش آ قدمی تا بسپارم بتو جان را 
جورشید حبا: ای دو و ما | سو خته حالان 
هرز بجز از شکر عطای نو نگفتیم 
گر نشنه لبی زا بدجی 
اهلی‌غع خودخور کهبنا ناغم کس‌نیست 


كپٍِ 
در لد ایی 


باز | که کناه ازمنو لطف و کرم از و 


جان باختن از جانب من‌بأ قدم از تو 


۳۳۳۵ 


آن ره , که دارم وجود از عدم تو 
با آنکه هزاران کله داریم هم از تو 
دریای حیاتی : نشود هیچ کم از تو 
گر کشته شوی‌نیز که 


ی‌راجد عم از تو ۷۳۵۰ 


۱۳۴ 


ای خلق حپانی همه مست طرب از تو 
تنپا نشد آشون عم قد جو نخلت 
جامیکه نهم بی‌تو بلب بر شود از اشك 
حز خار صیبی نبود طالع ما را 
تا هست ترا آرزوی سوختن من 
عیسی ثقسا , مرحهتی کن کد بحسرت 
در بزم وصال تو دفیبان جمد محرم 


هیچ از عم ما اد نداری قچب ار نو 
کاین فتنه بلندست ماک عرت از تو 
این کاس خون چندخوزملب‌پلب از تو 
ای نحل کرم.نا که بچیندارط از تو 

در أٍ ی ین آرزويم روز و شب از تو ۷۳:۵ 


ربان طلب از تو 


اهای شده محر وع بد شرع وادب اد و 


هر دم ِ نداریم 


۱۳۴ 


خورشید وارهر که داش سوت داغاو 
سلطان عشق مر سلیمان دهد بد دیو 
بگذرازاین‌جمن که‌بجزدا وهمچو گل 
که دارد اید هستی زر عشه کل 
ب بمومه هسعی ر سمش 
گر منکرست وادی عشقت ز خون ما 


و ات هت ۰ 


۶ 0 ۰ ۳ 4 ۱ ۰ ۱ ۱ 
عا مه ۵ در و رد رد سل ی ۶۲ او 
1 ‌‌ ۰ ل به م۳ ۹ 


گ باد تحت « بحت بود در دماغ او 


۳ م ۱ 5 ِِ۳ ك ۳ ۰ 
سر ی سید ند است ٩‏ سس هر ده رگ ف با آه ۷۳۵ 


بوبی شنیده است مگر از ایاغ اد 
خون مبچکد هنوز زمنقار زاغ او 


فت 


۲ 


۱ - هر گن بیمن عشق آمبرد چراغ او ( ب ) 


۷۳۳۵۵ 


۷۳۹۰ 


فثِ۷۳۹ 


موی 


مارب 


ما بر عالمیم و حبان طتل زاه ماست .۰ 


اهلی که سوخت‌درغم هجر آن بدود دل 


دیوان اهلی شیر ازی 


مارا کجا فریب دهد لپو ولاغ او 
دوز شدست جنت عیش و فراغ او 


۱۳۴ 


مرغ دلم که کشته شد از چشم مست‌تو 
بشین دمی و مجلس ما را فروغ ده 


نگفاید ار نشاط دل نگ عاشقان 


ساقی‌بیا که صحبت سوفیست جا نگداز 
خون دلم چو می‌لب لعلت خورد مدام 
پستی مکش زچرخ بلند ایدل حزین 


در خون و حالا جند پغلطد ز دست تو 
کزبزم عیش نیست غرض جز نشست تو 
تا ناوکی گشاد نبابد زشت تو 
جانیرور است صحبت ر ندان مست تو 
مخموریش مباد لب می پرست تو 
همت بلند دار که جرخ است پست تو 


اهلی شکست شیشا عمر تو بهر یار وآن سنگدل نداشت غمی از شکست‌تو 
۱۳۹4۵ 

سایم‌همه‌شی‌روی‌حودپرخا دور آرروی‌تو _ باشد شی ای سیمتن آسایم از پپلوی تو 

دورم من و نزديك‌تونتوانمازعف آمدن 

تا بر زبان دیگری نام تو باری نگذرد 


کاهم زغم باشد مرا بادی رساند سوی تو 
غیرت_نخواهدتا کن از خلق جستجوی‌تو 
وقتی پی نسکین دل‌میدید‌می کوی ترا | کنون‌شوددردم فزون‌چون‌بيتوبين کوینو 
ازوحشت‌تنهائیشاهلی بر آید جان زتن ‏ گرنی‌پبرسشآیدش گه گه‌خیال‌روی تو 
۱۳۹۹ 
ازبسکه نازلداست‌چ و گل‌طبع وخوی‌تو ‏ 
ما مست نکبت تو نه امروز ای کلیم 
تو آتشی گرت پرستیم عاقبت 
ماتشنه جون سکندر وتوجشمه حیات 


حورشید دره دره در آ ید بکوی تو 
پیش از شکفتن تو شندیم بوی تو 
آش زند بخرمن ما شمع روی تو 
تازنده ایم ک نشود آرزوی تو 
گر آتش زنی نگریزد ز سوی تو 
کس در نیافت سلسله مار موی تو 


حواهد شد از جپان بهمن حستجوی تو 


آن شمع‌روشنی که جو پروانه مر غدل 
دیوانه ایم و باس ژلفت به پیچ و تاب 
اهلی بحستجوی تو در عالم آملست 


صیدم نکرد عنچه لبی جز بتک 
در کعد شرف حو سعادت شد رقیق 


داند که مك حسن بود زان اواز آن 


مج رن سح و زا 


من مر غ زیر کم ندهم دل بر نك وبو 
خوشدولتی‌است گر گذرم درخیالاو 
اینهم سعادتي است که میرم بجستجو 
شاهانه میکند سخن آنشو تند و 


اهلی سوز! گر هوست‌با کدامنی است کن حر فد توبال نگردد پشست؛ه و 
۱۳۸ 


زا مج رن 
هر حید بیدردی بود غمکن بر بدعافیت 


ترباك صد تلخی‌بود پكك حنْده شرین تو 

هر کو نشیند ساعنی با عاشق غمگن نو 

میرم 2 ابشمم اکر ای بنرمت حدم بروانه بیسم سوحته افتاده بر بالن تو 

کی‌ازفر بب‌عشوه‌ات‌جوندی؟ ان ؟مره‌دوم من عاشق دیر بنهام مدا نم این آبن تو 

اهلی‌ببویعافبت حو نگل فبای سروی حاری بپرسو میجورد ازخر فذ بشمن تو 
۱۳۹۹ 


ناز کتر از گل است بسی‌طمع وحوی‌نو 
باران حریف جام وصال تو ای گلد 
ای آب خصّر ماعی لب تشنه توام 
کس در نیافت مسّی و هشیاری ترا 
جون‌مغ نیم بسمل از آن میطیم بحاك 
عشفت 5سست رشن ان آ نچنانکه بر 


اهلی مگر بشر بت مرآ از دلت زود 


داش رمیده شد آهوز حجن ک کل او 
رخا حار دلم دا <سر تست بدست 


صدای تیه فرهاد دوق عشق دهد 


اواز حون یلند کند کس بروي و 
من عندلیب مسنم وفانع ببوی تو 
در یاب اگرند میکشدم آرزوی نو 
از حشم فتند ساز ولب عشوه جوی تو 
کافتد مگر سرم دم آخر بسوی تو 
و نسد زند کی نشود جز به‌سوی تو 


زهری که ریخت‌هجر بنان‌در گلوی نو 


۱۳۰ 


نباده‌رو بیاینان بیوی سل او 
کسکه خار نشا ند همن‌بود کل آو 


نوصوت صحبت پرو پزو با نك‌غلفل او 


۷۳۷۵ 


ِ۸پل۷ 


۳۳۸۵ 


۳۳۹۰ 


۷۳۹۵ 


۷۰۹۰ 


۷۰۰ 


چرا بهم نزند چشم پیش او بر کس 
بجای سورن عیسی بجشم مر ن حارست 
طبهب من جومسیحا بمرده‌جان بحشد 
بسوخت‌اهلی واز داغ عشق نالانکرد 
۱۳۳ 
همجو رحسار نو درعا لم کلی‌ببخار کو 
ای‌جو گل‌در برده ماراقوت صبراز کا 
راهدان پیج معصور را بردار عشق 
درش‌تاریك‌خورشیدیست شمع‌روی تو 
من که ار سودای زافت کافر ی؛ یو ندام 
سرومن گر نست قدن به نیشکر کنند 
اهلی از بیدادخوبان جندمي کُویی‌ستن 
۱۳۳ 
گرچه به تیغ حفا سینه فکارم از او 
هر که‌نشدفرق خون‌ره‌نبرد کزغدش 
درغم آن نوجوان بر شده از ود 
نر گس مستش که شد سافی بر همه 


مانح وتبل حبیت بجودیاهای‌است 


۱۳۴۳ 


سوحن جان مرا اشتباق حدمت نو 

فر اق‌روی تو کرده‌است حالم اشفنه 

نو خوددلیل‌شوایکو کب‌سعادت بخش 
۱ 


غریمی و آندوه روز گار با(ست 
جوغنجه ام گرهی‌دردلست ومیحو آهم 


اگر نه حبره شش دیده در نامل او 
گذشته بای تر [ من از تو کل او 
بلاست این که مرا میکشد تفافل او 


تنل 1 رین ۳۹ بأد بر تحمل او 


همجو قدت سرو نازی نازنن رفتار کو 
ور گشایی‌پرده از رخ طاقت دیدار کو 
سگباران میکنند اما کسی بردار کو 
بیر بیداران و لبکن د یله بیدار کو 
عارم از زنجم آبد جلقه زناز کو 
نیشکه ر را در زبان شرب نی گفتار 5 دو 


سودت ای‌بسیام گو زین گفتن‌بسیار کو 


تا نرود سر ز دست دست ندارم از او 
من بجه باران ن رم زير جه پا ارم از او 
ناوگ حشم اینزمان چشم ندارم از او 
عألمی‌ازوی حوشان من بحمارم ار او 


پار بمن در میان من بکنارم از او 


چه کر دوام کدحا ما نده آمزصسحت و 
میرس حال که دیواندام ز فرفت‌تو 
مگر که باز برم ره بنوز طلعت تو 
وليك میگ‌نرانم زیمن همت تو 
که کار من بکشاید دسیم رحمت نو 


کر نسیم که بیشت کپی گذد داره 
متأب بر حدا از نیاز اهلی روی 


لیات 


ی 5 


که عرش حاجت مامیکندبعضرت تو 
که نیستش غرضی حزدعای دولت تو 


۱۳۳۴ 


ای دلم‌چون‌پسته از شور نمك بر بان‌تو 
من کج پیدا شوم جا پیکه‌همچون ذره ند 
عفلوهوش‌ودین‌ودل‌صرف‌تو کردمایهدر 
میکنم یاد دهانت و آتش لب تشنگی 
گر شود ارحالك ماهر دره‌چشم روشی 
لبل عرشیست‌اهلی ایگلاژوی‌رومتان 


سوحت مغز استحوانم پسته خندان تو 
صدهزاران آفتاب ازمپر سر کردان تو 
گر ترا باحان من کارست آنپم‌زان تو 
کی‌شود تسکان بیاد حشمه حیوان تو 
سر نتوان گشتن از نظاره جولان نو 
جدروری‌کاندر ین گلشن بود مهمان تو 


۱۳۳۵ 


هر گن دلم ملول نگشت از جفای او 
آن گل نهاده در ره من صدهزار حار 
ازعمر بیوفای خودم درعجب که چون 
مارا طواف کعبه جد حاحت که مبکده 
عالم خراب گنج زر ورند می پرست 
داني که مر غودل‌همهدر احط راب چیست 
اهملی در آشنایی و باری ز حور آوست 


تاز نده‌آم حوشم حوبمبرم فدای او 
من خار راه رفته بمژ گان بىرای او 
کرد اینوفا که کشننه شدم در وفای او 
صد کعبه در طواف در آرد صفای او 
درعالمی که گنج زرست اژدهای او 
در اضطراب آنکه بمرد بای او 
بیگانیی که کس نشود آشنای او 


۱۳۳۹ 


از کفر و دین بری شده‌ام از برای تو 
خواهم که خواب مرك نبندد دودیدهام 
از خود تریست لبک جو برمیکندنگه 
دریوزه نمک ز تو شیرین لبان کنند 
دانست کز کجاست مرا گریههای زار 


ای آفتاب هبدم هر تبره دل مشو 


دنیاو آخضرت همه کردم فدای تو 
چندانکه جثم خود نگرم زیرپای تو 
حبرت برم ز صورت جن در سرآی تو 
ای حسروان مك ملاحت گدای تو 


در حنده هر که دید لب حانفزای تو 


۱۳:۱۵ 


۷: 


۷۰:۵ 


۳:۳۰ 


عیسی دمی است درخور نور وصفای تو ۷۳۵ 


-۳۱۲- دیوان اهلی شیر ازی 


شد له سکان آدرش حاي راستان 
۱۳۳۷ 

بنمای ائشن رخ و مست شراب شو 

برحیز | گرهو ای‌صمو حیست ایکلت 

حودرأ مد بخوا که دارم حکاینی 


۷۰۶۰ پکماره‌عاشق ازدر خودهمحوسالمران 


ما ثیم و باره چگری گو کباب شو 
حاجت بسیح نیست توحود آفتان نو 
پشنو فسانامی و آنگه بخوان‌شو 
گاهی بلطف کوش و گبی‌برعتاب شو 


ت- 


اهلبي برو که نیست درین‌حلفه‌جای تو 


‌- 


پاحشمدحیات بو ش ای خصر رخلق سگرن بیکک حر عد آب شو 
کشتی باده کشتی نوحست پیش ما گو سیل غم ببار وجبان گوخراب ذو 
تا کی‌عذاب دوزخ‌هجر ان کشد کسی اهلی ببرزخو یشو خلاصازعذات شو 
۱۳۳۸ 
بوفایاو که گرم کشدنکنمفنان‌زجفایاو ‏ زهلاك من‌چهزیان‌فتد من وصد جومنبندایاو 
۵ غم دلرخی که مرا بود همه مراز آن‌نشود کون که هزار اگر کل نو بود نرسد یکی بصفایاو 
یپ نی ی که‌دلم طبدسخنی کنم بطبیب‌خود ‏ نهفاط که گر نگپی کندبطید دلم‌بیوایاو 
چه بودا گرسکگ دوی‌اوسوی جشممن گذری‌کند.. که شویدآب دو دیده‌ام زغرار ره کف دایاو 
چه‌شکایت ازد کر ان کذمچوبلادمن‌دل آماي است ‏ بخد" که من ستم بتان همه میکثم ز برای او 
۱۳۳۹ 
نو آب خری وما تشنه عاشقان از نو با بیا که صبوری نمی توان‌از و 
۷۹0۰ بحشم رفتی و گفتی فیامتم بیبی چه رود رنجی و دب بر آشنا فغان‌ار و 
مر نج اگر من دلتنك سینه بشکافم که حان دل‌نتوان داشتن نبان از تو 
قیامت ارحه باخر زمان شود بیدا قیاتی است درین شپر هر زمان‌از تو 
تو کی بخنده گننای‌دهن بقن‌است این . بفن که می‌کفیش‌نیست‌اینگمان | 
زغیرتم همه آتش‌ که همچو شمع چرا ‏ گرفن‌اند مرا خلق برزبان از تو 
۵ مرا بنبء فلم ساز استحوان و بي کهجون گداختمرامفر استخوان‌ازتو 


سا 


به مجلسی که 7 نو با گلرخان : قدح نوشی هزار ثر کس هستست حو فغان ار نو 


1 اتفرل در اسی‌ای (س . مج مك ( نیو و گر زه دهتر تصععیم هعشف . 


غزلیات 


بترر فص مجنون حکاین لبلی است 


۱۳ ات 


که شد فسانه بصد گونه داستان ازتو 


۱۳۳۰ 


تا کی زدها نش بود ایدل سجن تو 
شیر ین‌دهنا : حون همهوصل است ر خسر و 
تا کفر سرزلف نو باقی بود ای بت 
بر برگ گل از باد سحر قطرةٌ شبنم 
هیپات که یعقوب رسد سوی تو پوسف 


اهلی کفنت لاله صفت هر که شعافد 


خاموش که حرفی نجهد از دهن تو 
خود را بچه خرسند کند کوهکن تو 
مشکل که مسلمان شود این برهمن تو 
سیمان شود گر نگرد سیم نن دو 
کو باد که بویی برد از پبرهن تو 


یابد جگر سوخته‌یی در کفن آو 


۱۳۳۹ 
سول‌است نقدد یو دل گر صرف‌شددر اوکتو 


دربت پرستی کافرم در عشقناری کج‌نظر 
ای نوغزال مشکیو جا نم زبویت تازه شد 


نبا که گویدجان‌من‌جانهافدای‌روی‌تو 
گر قبلٌ جانم بود غیر از خم ایروی‌تو 
گر زنده| ند ازجان کسان‌منز ندهاماز بوی‌تو 
هر حند آزمن مرمدآن آهوی جشم سیه دزدیده می‌بیند مرا آی‌من‌سك آهوی‌تو 
یارب که باشد کو نید سر برس زانوی‌تو 
شخص نزارخویشرا چون‌ماه نوپپلوی‌تو 
اهلی که‌ازعکس‌رخت‌روشن‌بود آینه‌اش_نقشی نبندد دردلش جز صورت دلجوی‌تو 
۱۳ 


خلتّیز <سرت‌مینبدسر پر س رانوی حود 
۳ سم 
ای آفتاب عاشقان باشد که باری بنگرم 


آن بزم عیش ساقی و جام شراب کو 
یرم کدرهی گل‌نگرم‌از هوای‌دوست 
گلشن همان‌ومر همان شاخ گل‌همان 
گر مدعی ز عشق زند لاف همچو من 
خواب ازخیال آن مژه در دیده نیستم 
من مستو ببخود زیت و نامم‌خدابرست 


در آتشم هنوزاز آن شب که آن حریف 


و آن مستی محبت و آن اضطراب کو 
آن شیوه و کرشمه و ناز و عتان کو 
گلبانك شوق و مستی عپد شباب کو 
کنج محبت و دل و جان خراب کو 
در دیده‌یی که خار بودجای‌خواب کو 
زین قصه گر سلوال کنندم جواب کو 
شدمست ناز و گفت کهاهلی کباب کو 


وی 


۷:۹ 


۳۷۰ 


۷:۷۹ 


۷۶۰ 


۷:۸۵ 


مر موجن 


پاش « تا 


س ۲ دیو ان اهلی شراری 


۱۳۴ 


ین کوه؟ آن گر ییدجشمز دار اه باشد کر زین خونحگر رن کار آه 


. زحرمان‌بود گر در مدق حان دود س_ اد 


۳۹ روما< الا[ شدعاشه ؟ ق دشی ای با سل خواهد بسی سر حاهشد از لور فتار ۳ 
بر وی ۱ ۱ آنگل یر هن چندانبگريم درججن کاخر دمدازاشكث من گل درسر دیوار آه 
و 


ا, | و گر بن؟ ری صدماه دارد مشتری دم شد جو پوس حدیر یا ز گرمی‌بازاراد 
بی‌سروقد نو سکلت بودخار وخسی حت نمیحواهد اسی بی‌نعمت دیدار او 
ازابر جثم خو نهشان‌اهلی نم ندنشنه جان - منایع نگرده در جهان حال دل افکاز اد 

۱۳۳۴ 

راح ید حود بین شاد اد عم مدع مشر جاددر اداست‌جون پوس بحو بی کم مشو 
در بیشت آدم بیاك کندم جو ارزانی نبود ‏ ازجبان گو حاصل مانیز يك «گندم ءشو 
سرزنش کم کن که کدنتو | ن گفت‌مور خستد: | کز سمیل سر ر کشان ذ فر سوده رد پر سم ملد 
ساقیا حون نقد هستی مر ود آخرز دست حان من تا میدهد دستن ‏ ر بای حم مشو 
خر فدراسوفی‌بمی کن ی ردلزنده‌یی هردةٌ فشه‌یندد بی چون کرم ابريشم مد 
حاصل دنیا ناشد هی غیر از مردمی باسث اوخوش بر | اهلی و نامردم مشد 

۱۳۳۵ 
مشتی مگسانيی سند شکر تو ‏ ما را بچه دانعد رقیبانزبر تو 
از دیده بدل رفتي و نزديك هلا کم باز ! کدسی‌دور کشید این ستر و 
بر ست دور ن بو ی<و د ی بو سن‌هصر ۹ در رشاث عز یز آن‌ندهندم هر نو 
ایکعیة حان روی می ار فرلد یگ ردد گر فلد حاحت بودم عبر در نو 
هرجند که ءن‌برم وتونخل جواني پیش آی کددستی بزنم در کمر نو 
خورشید رحا؛هستی حود بار ند بدم نا دره عفت ددر شدم از نظر ند 
اهلی‌جو نما ندازغ اودرچگرت آب . حبران‌لب خشکم واين چشم‌تر تر 


در از بان وقا ثیست. بحالد در نو 
زما حاره نو ندار دب 
تررما جان طلبی از تونداريم دریع 
پگ 
«ر هی ی 
مر 

میک 3 دی شش 1 میرترت ور 3 لركث 
هداز لش تسه داتس لد 

شرابت‌چکنم 


. ۱ ۱ ۱ ۳ 
خس وا: گر ندهی <ر عد حامی به ققر 


جد بزهر عم ما ترباگاست 
|- با ۵و9 اب ۰ ] 
ي مذت سرد ار لقن 


افتابی تو و 


۰ ك دره ۶ اهای ۳ ۱ 


۱۳۷ 


سک 2 ر ان کنندام در حلود ردمار ازه 


آه کناب زندسازمردراهمچونسبه معط لح , کدمن‌جون‌ما ندهامببمار ازو 
همببر د بو ستب ححالت در سر بازارآزو 
حان دهم صدپار | گراین بشنوم‌یکبارازو 


معجر حسن است ومن‌آین‌دیدهام پسیارازو 


باجسن‌عزت 


فاصدم گفت آنه نبری‌در ؟ 


کدان ساعان جو بان | بو د 


گر 
مر دمر | گر حان‌دهد آهلي نیباشدعجت 


پدوفابی و وا در ندارد بر تو 
جان و سر هر دو قشانیم بحاك درتو 
بایش حاشنبی از لب جون شکر تو 
روح می‌پروردم صحبت جان‌پرور تو 

کهکیان جگر من دود در حور نو 
چه سفال می ر ندان و چه حام زر تو 


نیست‌ممکن که بپوشد نظرازمنظر تو 


خناث پر جاما نده‌امجون‌صورت‌دیوارازو 


۱۳۳۸ 


بسکه سوزیمچو شمع ازهوس محفل او 
حان من‌مایل آنلا لدر حاز دا خدل‌است 
مشکلی ازلبت ای غنچه دهان دارد دل 
سك |ه خرایگرش کعند آن‌ کوی بود 
خال ابروی ترا کو کب بختست بلند 

ی از داش دلی لاله صفت کی باشد 
عم سرت لاهلی نشدش‌حا حاصل هیج 


بهلوی هر که نشبتبم بسوزد دل او 
نیست‌جون شاخ گل ازبادهوا ماپل او 
به پکی خنده شیرین بکُشا مشکل او 
جو سك مقیل ام 


ت بیدار که دارد 


گر سعادن شده اوج مد نو مبزل او 


۱۳۳۹ 


کی 
4 ۵ 


عاشه ق سوختنه گر ی ندمد اد ز کل او 


اءازین‌حسرن ووای ار دل‌بحامل اه 


میدأشتم عمر ي واه از دست نو ساتدن حواهی نحوا اهیی ی آم از زدست‌نو 


۱۳0۰۰ 


۳0۰0۵ 


۳0۹۰ 


۷۵۱۵ 


۷5۰ 


۷» 


۷0۳۰ 


۷۰۳۵ 


یوت 


پنجه لرده با نویر حموزیان کردم از آن 


سوحتم از آه مر‌د۲ مکیر اسلطان <سن 


تا کی ای یوسف صفت چاه ذقن بمائم 


درغم دل بسکه‌چوناهلی سیه ساز‌ورق 


دیوان اهلی شرازی 


گامینالم ردست خویش و گاه‌ازدست‌ئو 
زانکه می‌بینم سراسس دادخواهاز دست‌تو 
عاقبت خواهم فکندن دل‌بچاه ازدست‌تو 
نامه اعمال خود بینم سیاه از دست‌تو 


۱۳۴۰ 


هر که آن گل با نید در دیدة نمناك او 
همچو آهوبازخواهم دیده را بعد ازها(ك 
آتش دورح ژآن کوثرم خوشتر بود 
حان انصاحب نظر ایینه عن دلست 
میشود دود دلم از سینه جونسروی بلند 
هر که‌دزدل تلخی‌عشقاست‌اوراخوشگوار 
کس‌ستن نزدبكاهللی چو نکندازتركمشق 


عاقبت شاخ گلی سر بر زنه از خاه او 
تا سر خود را بینم بسته فتراك او 
گر بود در بیش جشمم روی تیال او 
کز غیار دی ران دورست حشم باك او 
هر گه آرم در نر سرو قد حالاك او 
زهر باشد از لب نوشن لبان تریالك او 
زانکه دورست اینسخن بسیار ازادراك او 


۱۳۳ 


آی‌مر | داغی به دل ازلدل آتش‌رنگ و 
نیمه جانی کز کف‌خوبان‌برون آوردهام 
درعتابی بامن و آهسته می‌حندد لت 


سوختم‌آزشوق «وبرمن دلت رحمی‌نکرد 


بسته راه زند گی بر من دهان تنگ تو 
چون کنم‌دیگ رکه ببرون آورم ازچنگ‌نو 
وهچه دلجویی‌بمیر م پیش‌صلم‌وجنگ تو 
آهازاپن بر <می‌وو ای ازدل‌جون‌سنگ نو 


بر قد خوبان نظر هرچند اهلی میکند ‏ کس ندارد اعتدال قد شوخ وشنگ تو 
۱۳۳ 

مارا همین جواب سللام است کام اژو معراج ما پستت جوان ساام اژو 

هر گوشه‌چشم نازچومن‌صدهزار کشت خون کدام خواهم و داد کدام ازو 

نمددو کون‌قیمت یکموی یوسف است ما را چه سود بختن سودای خام ازو 


نبا نه دام راه من آنزلف وخال شد 
آه ازجفای ساقی دودان که عاشفان 


پس مر غرزیر کی که درافتد بدام ازو 
حور ۸ بهیجو ۳ بدهمچو شغق‌صحونامار 


عر لیات کار ی کل 


مارارقب! گر به خمار رای سوحت خواهل کشید ساقی دور نام ازو 

خاس کسی نشد کرم عم میفروش آسوده ند خلق‌جبان خاص وعام ازو 

ای حو ساب عیش به در دغمی‌فر وخت ساقی مکن دریغ نو هم درد جام ارو 
۱۳۴ 

من بنده صبا که دهد عرض زای و کنعرض بند گیست مرادم دعای تو 


حای نو بود دیده شب ردده دار من باز | که هیچکس تمشمند بحای نو 
ان افتان میر فزایی که همجو من ذرات کاینات بود در هوای تو 


عاذل مجُو ر حال گدایی که دائمش دراست دص گشاده بو د ۳ 


اي کهحان‌ببای‌تو میداد روز وصل گر کشته در فراق تو گرد« فدای 


زر 


ای کان‌هر وتمکتی | بنسندحگ را امر و ز کد< ۳ ند ۰ دیو آر تو کرده 


‌‌ 


هم عاقبت از بند فراقم برهاند ‏ آنکسکدمن‌خسته گرفتارتو کرده 


رز بند فر 
رحمی‌بکن ایگل کدبسد نازیر آدد ‏ اهلی‌دل‌خودرا کهچنن‌خوارتو کرده 
۱۳۴۵ 
زهی ز عارش تو گلرخان حجاب زده . شکسته رنك جو گلبای 
رح تو من حسن‌أسته نر کس مستت . میان لاله و نسرین فتاده خواب زده 
من از رب توحر ابم همان دهای مسبت که ری رد رجمت شراب رده 


شور شور و گر به و حونأبه دام بیداست کد خنده خُِ نم بر دل کیاب ژده 

خد سب حطی دیدرت دید اهلي نت کنید کد نقشی عحب پر آب زده 
۱۳۹ 

مدعیدرحوس رومایسیوی از آن‌ثر ک شوم بلمالان جاه‌وش بای ر غ هرژه گوبلیل شده 

آفتان من کدسوز دور ق‌حستشی خشاتو ن سب + ۳ ی . کد گ رد عاردش سببل‌شده 


م 


۷۵:0۵ 


۳۵0۰ 


۷3:۵ 


۷۵۹۰ 


۷۵۹۵ 


۷0۷۰ 


۷۳0۷۵ 


سا دیوان اهلی شیر ازی 


در کمین‌صیددلاز زلف وخالوچش‌مست فننه ها دارد ولی سرفتنه آن کا کل شده 
دیگرانراجزویبی گرسوخت برقحساو ‏ خرمن صاحبدلان برباد جزو و کل شده 
همنفن آسان نشداهلی بدان سرو سپی ‏ باغبان‌خون‌خورده‌عمری‌تاقرین گل شده 
۱۳۴۷ 
خوش‌حالنیاست‌مشث نت آرمیخوشان‌شده دل با تو در حکابت وخود از زبان شده 
فریاد از اين نمك که تفر تا فکنده‌ام خوناب دل ز گوشاٌ جشمم دوان‌شده 
ایمن مباش از من دیوانه ای رفیق کان ببخودی که بودم! بٍ 
چون‌کام خویش‌باماز آن لب که‌هر پم | 


بیش از آن شده 


در کنار آمد و من از ممان شده 


هِ۰ 


اهلی بزخم تر جفا دل بنه که باز دل داده‌ايم از کف و تبر از کمان شده 


۱۳۸ 


خوش آ نکه بودمه من زباده مست شده 
جوکم از آنلب میگون‌دلمبمستییافت 
| گرچه‌دین‌ودل‌شدشران‌وشاهد وساقی 
مگر عبار مرا سر بلند سازد باد 
حمیده شد جو کمان فداهلی‌از غم یار 


فده » دست رد دوش 4 ن 2 ۲ دسن شده 
حنان جوشت دمستی کی برست یلح 
رک در رم ؛ 


۱۳۹ 


چون ثمع دل ازداغ نو افروختتش به 
گر رسم وره عقسل ندانم مکنم غیت 
بی پوسف حود دیده چو یعفوب پبستم 
همرچند عزیزست متاع حرد و صبر 
اهلی بفلامی توچون پر شد آخر 


اگر جه عشق نکو بان جر اجست‌همه 
وصال گل طلبی بخت باید ای بلیل 


عاشق که دل ل اقسرده زو د د سوحتش به 
کین دانش بیوده نیامسوحتش ره 
حشم ی که ند بر دوست‌ود دوحتش بد 
دربای تو افشاندن از اندوختش بد 
مفروش بدین عیب که نفروختنش بد 


حر اجه همست د در سیب راجت ری 4 
مگو که کار بقل و فصا حست همد 


و 


قدت نه سرو که نازو کرشمه است‌تمام 
جه عارضست‌وجه حسنست‌این تعالیله 
زبان طعن رقیبان سوخت اهلی را 


دی رو ی ی ی ۳ ی 


-۳۹۹- 
رخت نه ماه که حسن و ما خست همه 


هلاك مردن جسم و جراحتست همه" 


۱۳۹۵۱ 


تو بیزم عیش و نبود ره من‌در آن‌میانه 
هوس فسانه یارب شودت گپ ی که پامن 
همه‌ش‌بخواب‌بینم بطواف کعبه خودرا 
بخدا که بیتو جایی نبود فرار وحوابم 
دولب تورا چواهلی نگزدزرشك میرد 


چه حیله پیشت آیم چه سخن کنمبپنه 
بتو گویم ازغم خود سخنی در آن فسانه 
چو شبی‌رسد بکویت سر من بر آستانه 
مگ آنکه مست افتم بدر شر)یحانه 
که مدامعیشی‌دارد لب حام از آن‌میانه 


۱۳۵۲ 


خبرم شدست کانمه هوس شراب کرده 
که نمود[می]بجامش که زغمبسوخت‌جا نم 
ز زلال حان‌شرین می اوست دردل من 


بکجاکشید افربکه شد حریف یارب 


مشنوزغیر اهلی که شب آ نحریف می‌زد 


چکنکاین‌ بت جگرم کباب کرد 
ز کهبوداین‌خرابی که‌عراخراب کرده 
بشراب تلخ مردم بچه زو پتان کرده 
که دل مرا بصد غم کرو عذان کرده 


بکمان آ نکهحسش‌همه‌روزخواب کرده؟ 


۱۳۵۳ 


رسیدمست من آزمی‌بر خ گل افکنده 
کلاله بستهو حون کل گشاده‌بیشانی 
کشاده از مه آبرو جو حله کعه 
کسمکه کشنا حوبان نشه حه مدا ند 
جومدبر آمده‌از صورتی که از شرمش 
بحمله ملتفت اما تفافلش با من 
سرنیاز نبادم بسجده آن بت 
همیشه خلمت‌حسن توتازه باد چو گل 


رخی وصد گل خوبی أبي وصد حنده 
زرك او مه نو جن بچبره افکنده 
در امد بروی هزاز درمانده 
که زهر ح<شم بتان مرده مىکندزنده 
فسره رود بسزمن آفتان تابنده 
تغافلی بسپزار التفات ارزننه 
که ای‌بحسن خداوند وما همه بنده 
ولی‌زیاد مبر اهلی کپن ژنده 


۲-۱ این دو غزل در ( » مج, س) نبود وتصحیح کامل میسر نشد 


۷۵۸۰ 


۳۵۸۵ 


۷۵۹ 


۷۵۹۵ 


۳۹۰۰ 


۱۳۹۰۵ 


۷۹۰ 


۷۵ 


و 5 ان اهلی شرازی 


یف رزیت بر رت رن نی ون ناس ۵ 


۲ ۹ ۳ ۰ فك و / ‌ ۰ 
ای معور : کب این نحند تعلیم پند سجده ذن یش بت ما سر نسلیم بند 
۳2 ۱ ۱ 
در سر ودست‌به میزان محت داری حان بیات نیم و <بان جملدبیک نب بند 
1 ۱ . ۱ ۰ 
مرلان. را <ت‌صمس پیز د د گداباش 97 ن در ده ساطان نو ودل 1 حطر دبیم نید 
4 |- ی ۹۹ #۹ ماه _- , 
۱ جر آی‌حر 6 هندا بررمد ۲ در - سم / ۳ ی لد ۳۳ عکس ق رد سوم له 
,1 ۱ ۰ ۰ ۰ ۱ ۲ ۰ 1 ۰ ۱ ۰ ۰ 5 ,۰ ۱ ۰ ۱ 
لا مه ا نی جود حوانن دم رادم مت ۵ دنو دا لو هد بتارم ریگ 
عج تمه ما جو بد <ست ت‌ اه جان ندعم لو له حااد مش ان اه بتعنلیم ثبد 


۱۳22 


»۰ ۹ ۱ ۸ ۱ ۰ ۰ " ۷ ۰۱ 9 ۰ # ۰ 0 ۳ ۱ ۰ ۱ 4 5 
تم رل ظر قد دی شا ۳ لد 7ب رد۵ ِ مه .یبد ی ۳ هه مع داب رسد ت تا ۳ ۰ 
جنران ت 3 است‌ج. ج مچنون :| مرچ ۳۳ اخیا ند در جده .۹ 5 درد 
ها ۰ يا سس #ب ۰ ۰ مت ۳۷ 
۳ ض س_ 
۰ : وا ۶ :۰ ۰ ۳ 
رد دد : ی در ۱ 1 م‌ ۳ (یدا ر- وتات فص ۳ رد گّ نض 9 ۹3 هدن ۱ تس 2 
با ۹۳ ۱ ‌ ۳۳ ۰ و هه مه ۰ يا ۳ ‌‌ 
۱ مه و ۰ . 0 ۷ ۲ ی 
ٍّ 1 هی هسایی مت ی تدم هر ۱ دج و سیب سر رای ده 
دم تا ۰ تب ۰ ت ۰ ‌‌ ‌‌ ۲ مب مب ۰ ۰ ی ‌ 
بآ ِ ْ یر ۳ ۱ ۱۰ ۱ . ۲ ۱ م 
۳ ان 55 2 سر ثم <ددت م۱۳0۳ کت حکایت ۱۹۵ ۰ دی دی ری در ط 
۱ ۱ َ( ۱ .۰ ۲ 9 
بای ناد سب ی حجادت اهاي است له و در دنر !اس ند ۵ سل رده 


جر بسن ن مد‌شر ِ دیا ل دعافاب 1 یجو ده اخاث یت بت ده از د یله ۳ دام سلدج 
سا و ۱ وی چا سا ‌‌ 
۲ ۳ ۱ 1 3 0 ِ : 
رس ۱ بیند حدم لاه | جلوه ماج ۱ نود وا دیدهت ده لد جیری نده 
۰ و ما 5 1 8 ۲ ۳۹ "۰ سنا هه ! سب 


گر دهان بر آه بندم از شکاف سیندام . آتثی بینم_بلند از جاك پیراهن شده 


ت‌ِ 


2 ۰ #ّ ۳۳۹ ِِ 
اهلی شور پده‌چون‌حودزا نکددارد کددوه درسما اقتاده بااودست ‌ِ ِ دن سرد 
فک 


سا و و وت و ی ی ۳ .- 


به گوشهٌ نظری شپسوار من بنگر ‏ سری‌که بیر تو درپای ابرش افناده 
نشان ترتو خلق استخوان‌خودسازند ولیک فرعه بنام بلاکش افتاده 
حمال بار کند حجلوه در دل با کان حوشأ دلی که جو آیینه بیفشس افتاده 
مرا حه حاره ز دیوانگی بود اهاي که کار من بحریفی پریوش افناده 
۱ ۱۳۹۸ 
کی دل بسدردی از داغ گزندی سو حته هر کجا دیدیم عشعت دردمددی سوحنه 
وهجه‌شمست‌این که‌پیشعاشفان پروانمواد صدهرارافتاده‌چندی‌مرده جندی سوخنه 
تابودشمم ایمن ازچشم بدان گرد سرش هر نفس‌پروانه گان مشت‌پندی سوخته 
میشود دودی بلند و میدمد بوبی عجب تا کجا آنتوخ جان مستمددی سوخته 
آه ازین نازك سندیپای دل‌کاین‌جان‌زار ‏ هردم ازنازك دلي‌مشکل بسندی سوخنه 
پیش من فرهاد ومحنون مردم آ زاده| ند کم چومن‌دیو اندی‌درقیدو بندی سوحنه 
گرزمنو آسمان دشمن شوداهلی جهبالك ‏ آه‌من بسیار ازین پسوبلندی سوخته 
۱۳۹۵۹ 
ندیده مدل‌تو دیده نهک نشان داده فر تاه حوی و بر بروی و آدمیر اده 
توبی که‌سرو بلندت ز با کدامانی دم بدیدهٌ هیچ آفریده ننهاده 
منم که جز بجمال تو همتم هر گر بر آفتان فلك چم مبرنگشاده 
حدایر! مددی ای‌هه‌ای‌بخت کد من گدای ثپرم و با ادشه درافثاده 
ز فیض میکده خالی کجا بود اهليي ‏ کهسا لهاست که‌چون‌خم بخدمت‌اسناده 
۱۳۹۰ 
ساقیا : باده بدین همست دل افتاده مده هستم از حون دل حود د گرم باده میم 
ملعم ای پیر ره از هرچه کنی‌میشنوم ‏ توبه از دست نگارین و رخ ساده مده 
تو گرفتارخودی پند تو بنداست‌ايشيخ بروو زحمت رندان دل آزاده مده 
جنت و می طلبد زاهد وسافی گوبد که ز کف جنت تقد ودی آمساده مده 
آب حیوان مطلب همچو سکندز زنهاد عمر بر باد یی روری ننهپاده مده 


۳۰ 


۷ُِِ 


۳۹۳۰ 


۳۳۵ 


۷۳۹۰ 


۲۷۲ 


دیوان اهلی شراری 


۱ ات تست سر وا انس یکی ای رد او وی پا ی ای مر ان چا ات ای ی ات ی و سيم 


بروای سورت جنن و زخدا شرم بدار 


اهلي ازسك ملامت | گرت‌هست حدر 


ور وی وکا حیی ‏ ر الگت گتاند. لس رتسم 


حسن خودحاوه بر ان‌حسن خداداده‌مده 


دل دبو اند بحو بان بریزاده هید 


۱۳۰۱ 


حدایی‌از درت حانا بزهر الوده تیرم بد کهجون‌دور از توخواهم‌ما ندباری کر بمبر به 


روا باشد که‌جو ن‌بادتدهندازحال‌من کوبی گذاد بدش که گرهر گز نبا بددرصمیر م به 


زخوبان دیدنمنا گه بر آید سربشیدایی ‏ اگر در کنج میدنت سرز زانوبر نگیرمب 


ش جو دل‌میسورد از پویش رصدعو دوعمر ۸ بد 


۱۳۹ 


سرد من سمای قن و خحلت شمشاد ده 


لو زه آن‌مرغی کدسید کس‌شوی‌ازماعرم ۱ 


۰ ماجنن لب‌تشه و توجرعه میریزی‌بحاك 


۳۰۹۵ 


۰ رل سیه شانه کن حام مدامي 


ایکد می با یار مینوشی‌ب کر این مراد 


تا ساقی گلعذار رفته 
منت‌جهنهم که شد فدایش 
ع لم هم4صیدخوش جون کرد 
تا عشق باد داد خاکم 
هرحند کهکارم انتظارست 
‌ و 
تا در دل ما فرار بگرفت 
پاران بی کارخویش رفتند 


باه 


۱۳۹۴ 


۱۳۴ 


بروشان دی بر فص و عالمی در باد د8 
دام مت شو زمانی بازی صیاد ده 
اینکه مر یزی پلست عاشق ناشاد ده 


رو انی‌بادش ازحان کندن فرهاد ده 


دست ودل ما ز کار رفنه 
جانی کد هار بار رفنه 
دیگر ده ۳ شکار رونه 
از آرنه‌ام عبار رفنه 
کار من از انتظار رفنه 
از ان و دلم قرار رفته 


اهلی بفدای بار ر وه 


سلسله عشق را باز نظامی بیه 


ای دای ات لیخد عفت ط خن ما وات ک س خا و سس جات جر سس دا وروی و۳ 


روز قیسامت کسی گر نبود باورش 
کشته‌جر توام پرسش من کن دمی 
مر ش دل رفنه را 0 بکف آرم د گر 
‌ 
برمن محمورعم رحم کن‌ای میفروش 
سلطیت حاودان دولت عشست و بی 


<سرت‌شبر ین لبان تابکی‌ای بحت بد 


مروفد حویش را حیرو حراهی بده 
اولم از اطلفب حویش حان بسلامی بده 
از حطوجال حودن دنه و دأمی بده 
گر نبود اف می دردی سجامی بده 
پارب از آین دولنم پحش تمامی بده 
اهلی ناکم را زیممه کامی بده 


۱۳۹۵ 


ساف می بقدح زیز ویبد مست مده 
بیتطا سگدلان شیشهٌ دل می‌شکنند 
ماهی‌شست بتانیم و بدین دام حوشبم 
گر شوی کشته بی سرو بلندی باری 
که کپی‌نوشوصالی بجشان حان مر | 
مدعی را ببل از دام غمت تا بحپد 


اهلی ازدست‌تو گرچر خسن ندهمدحبر 


مسلحت نبست جر پن مصلدن از دست‌هده 
دل بدینطایفه تامبر و توان هست مده 
پاذبآژادی ماهر گز ازین‌شمت مده 
شمت ار دست بر مر ند سمت مده 
تلحی زهر فرافم همه پیوست مده 
وارست ملد 


پایران محبت ره 


همه عالم بده و سافی سر هست مده 


۱۳۹۹ 


۲ عم هط ۱ 
نوح | گر طوفان اه افسانه مردع سای 


شبسوارا .نا توحولان میکنی‌بررخش‌ناز 

تندمیرآنیو بسکزهرطرف | همست گرم 
۰ ۱ س ۰ ۰ 

سوختم‌تاشسکش را حفته دیدم بررمن 


۳ عْ . هٍ 
یش ر ندان وید قار ون مکو ۳ میکده 


آموی جهه مت او از مرجماد! 


صد جو آن‌طوفان‌در ان دید ما گم ده 
بس سرپاکان که خال راه و زیرسم شده 
مر کیت غرف‌عرق از فررق سر تادم شده 
ببر او خاکستر من بستر قاقم شده 
زانکه سدقارون نران‌در بای حاحم شده 


زآنسباهلیجومجنونو حش ازمردنده 


۲ جای معر ع ۰هوی جشم را مامردم مجنون خوشست ( مي ۰ «ج ۱ 


را رس تس و و و و و و وی ات سس یکی رس زان وی ما ال ات وت و و تست تست سس + سس سا رتست سس ال الا اي هت تست و مس 


غزلیات 


تن نیبم مت موی مصتم اه سر خر دمص ی سوسیا تس سس مس سس زا 


۱۳۹۹۵ 


۷۳۳۰ 


۸۵ 


#تصص توص و و سس 


۷۳۹۸۰ 


۳۹۸۵ 


۳۹۹۰ 


۷۹۹۵ 


و ی سس وی بسن وی ی قوف زد وس تم مسم سل و 


ای باسکّت فرشته دم از بند گی رده 

پیش رخ تو گل نشکهتست بلکه با 

مه با نو بر نیاید از آنرو هلال شد 
کوی عشق افسر حم" پا 

در وی عسقی سم ر چم د‌ می برد 


اهلی تو کیستی که 


کد در محرمیدنی 


یا و ساقی جان شو به تشنه آبی ده 
کنونکه جاممرادت پرست سروشهی 
حبات خضر بگو برترست با می‌لعل 
دراز دستیزلفت رحد گذشت آخر 
ر دره دره گلم‌سافری ساز ایچرخ 
مغر ح دلم از لعل ای حکیم مسار 
ز گنج حسن بزاهد خبر مده اهای 


بیمارم و لب تشنه واز قافله مانده 
بگشا سر آن‌زلف جوزنجرونگه کن 
تن فرقه‌بخون دلومجبوب نه راضی 
رفتند رقببان همه در کعٌ مقصود 
جان رخت بست‌ازتن‌پردرد وهنوزش 
فریادرس ایعقل گرانمایه که اهلی 


مر ع عافل چه دل آسوده ببظاره شده 


۳ یمد چم ( له مج س ) 


دیوان اهلی شبرازی 


تنها نه او که هر که دم اززند گی‌زده 
آنش بنو پار ز شرمند گي‌زده 
بعنی که حافه بر دردرماند گیزده 
خرم کسی که لاف سرافکندگی زده 
در حضر تی که کم در ند کی رده 


بشق ساقی کوثر بما شرابی ده 
بنول و جرعه خودرا بدل کبابی د. 
ال میکنم از لملخود جواییده 
بگیر هندوی کج طبع را و تابی ده 
همجو آفتابی ده 
زلعل ناب چه حاصل شراب تأپی ده 


شان آن بدل افناده ی 


بدست شاه وشی 


رابی ده 


آبی که بود درجکرم ز آبله مانده 
سان داده مد آشفته ودر ساسله ما نده 
ماخسته وبا در گل و او در گله ما نده 
عاحز صفانند درین مرحله مانده 
در گوش ودل از ناله من غلغله‌ما نده 
درحنك حر یفان تنك حوصله‌ما نده 


که بیر غنچه ازین باغ دلی پاره شده 


میت خلق حران مابه آ ۲ ر دل‌است 
از سامبای نو ایماه که نالد بفلات 
عاشغان نو بشیگر ی آن 
آدازین سنگدل وه کد انر در و نکرد 


و-افادا ند 


۳ 


ت‌ ۳۲۷۵ - 


سم 5 
ای‌حوش ۱ ندل کدبکو یی عم او اره‌شده 
ده لاد همجو نو ید میر و ستمکار دشده 
ود جراخ رهشان بایت و سمار ه شده 


لد رهش درگ خازه‌نده 


۰ ر 
۱ سچتمم 


حان . همد ایند اهلی‌سگ و (کذا) حاره او کن ازا لاف که بیجار وشرم! 


بد فرمشست جرخ فلك تن فر و مده 
۳ ۳ 
هبدر دد آ. رحمال لد ۱ مدز ی 
مه بع شویم ۳۳ مکن ؟ ر بما رس 
۱ | گ؛ حصر دست ی بجر عذایی 
گ 
‌‌ 


‌ ِِ 
میحمو ر عشق ۴۳ لس میئُون ده | کند 


ارژوی باده برد بی لب توام 


در <سراث نو ۳9 دن ما از حیات دس 


یرل درا ر. قدا ی را 9 عشفت کد آین‌شر آن 


۲ 
کی‌نیشک ر جو ت91 دو شمه ین‌شما بل است 
باری‌حوردفرشته‌از | نرخ‌جه ای عقل 
اهلي کسیکهعاشق وه‌ستاست د با کاز 

۱۳۷۳ 


۳ ۰ ۳ ۲ ۰. 
۳۹ ۰ ۲ 


حو اهد سبوی<سمجوسنكك اجل‌شکست 
گرمی‌جنان حوری که نگویند رهر باد 


. آ ین‌غزل را( ۵2 » مج ۰ س) تدارو‎ - ٩ 


۱۳۷ 


می ده | گر درك ندهد کم و مده 


ای ۱ ناب جسن با سسد ِ ملد 
مر 
هرگ 5 به‌شا ندفست له هده 


۱۳۷ 


بسی التهاتیت ز هار الشان بد 
هر جند آتش است د آن بات به 
کین تخل میدهد رطبی از نات به 
اپشاه حسن : عقل‌دزین عرصه مأت به 
تعاف | کر بود ز ملکت در سغات به 
عیسی نفس توربی ه رآن‌جشم و و گوش بد 

پس این سسو سفال سگ میفروش به 


۰ ۰ بثصِ# را له 
گر رظر محر ری بختسشت زر توس ند 


۲ چو فند تو (ك , هج ,س ) 


۷۷۳۰ 


۷۳۳۰ 


۳/۳۹۰ 


۷۳۹۵ 


یا و سس 


دیوان اهلی شیر اری 


ت ‏ وی وت 


ی 


طوقان آب دیده جهان میکند خرآب گر ديك دل ز گرب نبارم بخوش به 


اهلی زوم لا له رحان لب جه بسنذیی 


بلبل بپر صفت که بود در خروش به 


۱۳۷ 


۰ از خواب جامه ال وبریشان پر آمده 
ای مردم دو دیده به کشنی چشم من 
دور از گل رخ و چومجون گر 
هر که که آهی از غم داغت کشیدهام 
تا خط دمید گرد رح روحیروزت 

۵ جان خوش‌بود ببای تو دادن بپر طرف 
اهلی جو کوهکنچه کنی نله ازهالا 


سبح قیامتش ز گریبان بر آمده 
بنشن که از قراق تو طوفان بر آمده 
چندانکد گیل ر حار مغیلان بر آمده 
دودی زخرمن مسد تابان بر آمده 
چولن من‌هزار سوخته از جان بر آمده 
هر جا که بیتو مانده بریشان بر آمده 


کاین کاز سجن ار او <و ش آسان‌بر آمده 


۱۳۷۵ 


ای ز ملاحت آتشی برجگر ماث زده 
مردمث دوجشم من نیست قدمگهسگت 
از عدم آمدست جان" درطلب دهان تو 
۰ تا نو ملول ازمنی برسر حرف هستیام 
قددلم شناختی زان نگیم نمیکنی 
جور فك بسوخت‌دل آه که کار گر نشد 


اهای‌از | نبری‌سق کس‌نبردبه نیکویی 


هون شده از ملاحتت صدحگر نمکز ده 
وای که کعبتن‌من‌جای‌دو شش دويكزده 
لب بگشاکد بهر تو اینهمه راه تلزده 
هرسرمو که بنگری نیغ‌برای حاكزده 
کی‌زرقلب هن کسی‌به زتو برمحلزده 
تیر بلاکه آه من اینهمه برفاك‌زده 
زهره جزهره‌اش‌بود گر جهره‌مات‌زده 


۱۳۷۹ 


روی نار بر ره انسرو نار ده 


بر باد فتنه اطلس گل زود مبروو" 


جایبکه میتوان بسك او رفیق شد 


یی وا ی‌همه 


۷/۳۵ 


۲ - اطلن ثل یرود پباد ( مج ,ی ) 


حانی که دادنی‌است بروی نیاز به 


حو نسرو ژنده پوشی وعمر دراز به 
انجا | گر فرشته بود احنراژ به 


ن#سسته.. 


۳۷۷ 


ست و حو صا و هک ی هتشک۳ 


گر مرادلازم است‌بحامی جر آزو یم 
بپر خدا مد در ای بر میتروش 
ژاهد تو و نماز که ما را نیاز بس 
اهلی صبور باش که‌زخم دل ترا 


جان‌سوختن‌چوشمم بسوزو گدازبه 
بر روی عاشقان در میحانه باز به 
در حضرت کریم نیاز ازنماز به 
آخر بل‌خویشکند چارهساز به 


۱۳۷۷ 


دود حراغ خوردنم کرد حو لاله دل سیل 
ممنو بت‌برست را کعبه و دیر قبله شد 
کرجه بحستحوی مدمه شو ند مردوزن 


هر که شراب میخورد بر ساقیی چوتو 


ای نو مشت عاشقان حسن بو شد تیامتی 


گر مه و آفتان من دیده‌ام از هوای تو 


اهلی از آ نبری مکن‌جشم بحال‌خویشتن 


گل ندهد بغبر از این آي وهوای‌خانقه 
کفرم ار مرا بود غر در نو قبله که 
گر تو ببام برشوی کس نکند نگه بمه 
عمر عزیز میکند در سرکار می تبه 
وموه‌ازین ال تواینجه‌خطستوجهر موه 
در صف عاشقان تو روسبیم ازین گنه 
ترسمت ازنظررود نا تو بخود کنی نگه 


۱۳۷۸ 


دامی ناده آنمه از زلف تاب داده 


دثنام تلم بوده او را جواب ! گرهم 


زان‌مست گریهامن کر آن‌دولمل‌میگون 


بازهر جشمشایدل نوش‌لشجه جوبی 
.گر استخوانعاشقو کرده- كبس ازمرك 
هرجند بت‌برستم جوربم ببشت «صلش 
5 ۱ 
ازحنده های نوشن حان داده عاشقا را 


صیاد وار حشمش خود را بحواب داده 
صد ره سلام ما را یکره جوات داده 
خونا به دام را رنگ شرأب داده 
بیکان غمزه بنگر کز زهر آن داده 
از سوز داغ عشتش بوری کیان داده 
کز دوزخ فرافم عمری عداب داده 


اهلی چد کرده کو را زهرفتان داده 


۱۳۷۹ 


خطت کلب لعل شکر حای گرفنه 


از جثم و دل‌ما نرود سروقد تو 


نقشی است کهدرخاتم جان‌جای گرفنه 
کان‌سرو در آب و گل و ما بای گرفته 


۷۳:۰ 


۷۳۳26۵ 


۳۷۵۰ 


۷۷۵9۵ 


س۷۸ ۲ 


از تاش‌خورشیدر خ تست که دل‌جا 
محموری‌این عاشق لب تشنه جه دا ند 
اهلی جمن آرایی گلزار حدینش 


در سایذ آن زلف سین سای گرفند 


ار رم , ۳ ۰ 
انشوخ ۵ جام فرح افر ا یگ فند 


رنگی‌است کیزانروی‌دل ارای کر فند 


۱۳۸۰ 


۰ . بیاو درد هجران را دوا ده 
غم عاشق کشت داد حفا داد 
تراکان مالاحت آفر بدند 
همه حسن ۶ حوانی حق ثر ادا 
دلا . از گل هوا داری بیاموز 
صفای کعبه رابا کعبه بگذار 
بتلخی کوهکن میمرد ومیگفت 


بحو بان‌همعناناهلی جه گردی 


۷۷۳۹ 


ز شربتحانه سم سا ده 
تو برعکس 
از آن کان نمك بخشی بما ده 


ایری! داد وق ده 
ز کو: ان بدین بر گدا ده 


ش 3 حان حماد ب با هو ! ده 
بی و جاأود دل ۳ سقا ده 


سیم 


۱۳۸۹۱ 


آدم و گندم . من وحال لب حانانهیی 
در نگیرد صجست من بادم ارباب عقل 
۳۷۷۰ سوخنم ازسلحوجنکت‌همچو آتش تابکی 
باده می‌باید که صافی باشد وسافی لعلیف 
پیش‌از آن‌اهللی کهخواندایسین گیردذرا 


من‌نه آن‌مرغم که دردا دردام آردمه رداندیی 
هم مگر در حرشم آره آنش درد انایی 
گدبرافروزی‌جراغی گهبسوزی‌خا ندیی 
بزم شاهی گر نباشد کوش ویرانديی 
حالیا ارعشق اوفرمت شمار افسانه‌یی 


۱۳۸۴ 


عالم جو آفتاب پر از نور کردهبی 
ای مست‌نر گس توجپانی‌زجام عيش 
و۷۷۷ یکره نبست در دلت ای آفتاب هپر 


نیک ی ۵ 


ما را جو ساید ازبر خود دور کرده‌بی 
ما را بر هر چم جه مخمور کرده‌بی 


حود را امبر بپر جه مشپود کرده‌بی 


غز لیات 


آخر سك توایم حر از آستان وصل 
باز که دست هجر ِ پنماد میگند 
م‌دم ز رنك آینه از وی جه دیده‌پی 


اهلی بخواجگی زره بندگی رسید 


۱۳۸۳ 


من کیم‌خستهددلی‌حا لد گر گو ن‌شده‌یی 
اضطر ان من دری‌انده گریان داند 


گریهام بینی وخودرا ندهی هیچ بر آن 
ایکه سر حلقة بزم طربی باد آور 


روی زردارحه صمفت سرخ بدبیند اهاي 


۱۳۸۹۳ 


در جمن‌با کفر نگن‌قدح‌ای گلزدهیی 
رویت افروخته از آتش‌می با خط سبز 
حالم‌ازدردتو بدئیست آزین‌شیوه بدست 
در دلم مبخلد از سوزن عسی خاری 


عاشقی کار تحمل بود ار جوز منال 


۱۳۸۵ 


هان‌ای‌خضر که آی‌بقا نوش کر ده‌بی 
گوش رضا بحال محبان نمینپی 
حون ساف عیش مردم هشیار داده 
گرناله يی‌کند دل بدخو ز جور تو 
اهلی جو دور شاه عالاء لدین است 


۱۳۸۹ 


دروقت گل جوغنجه جرا دل فسرده‌یی 


(کذا) 


۳۷۹ 


ما را بسك تفر فه میجوز کرده‌بی 
حان خراب‌را که نو معمور کرده‌یی 
کآن‌راهمینهونس‌ومنظور کرده‌یی 


ازاد حویش را بجه دستور کرده‌بی 


بیدلی سوخته‌یی عاشق مجنون شده‌یی 
جان‌بلب آمده‌ی‌غرقا جیحون شده‌یی 
کز کجامی‌کند این گر به جگر خونشدهبی 
همچومن بیکسیازدایره بپرون‌شده‌یی 
مگر آیینه کند چهر ه کلگون شده‌بی 


ناحنی بر دل صد بارة پلبل زده‌بی 
5 ازین شله که درخرمن‌سشل زده‌یی 
که تو میدانی و عمداً بتغافل زده‌بی 
که بمژ گان ره اریاب توکل زده‌بی 
تسیر کن‌اهلی ۱ گر لاف تحمل زده‌یی 


پاران تشنه را چه فراموش کرده‌یی 
گویا ز دشمنان سخنی گوش کرده‌یی 
مارا ز درد هجر چه مدهوش کرده‌یی 
اورا گناه نیست تو بدخوش کرده‌بی 
اینجام سرخوشی ز کجانوش کرده‌یی 


سح 


۳۷۸۰ 


۷۷/۸۵ 


۷۷۳۹۰ 


جامی بکش بشادی گل ورنه مردهیی ۱۷۹۵ 


ی سوت ججو زر اپ ایا و و کات و کب جاای اب مت متس ات مت و ی خی و سس ماو پا از ورپ سای و اه هچ من و مج 


ی ۳5 دیوان اهلی شیر آزی 


۷/۸۰۰ 


۷/۸۷۹۵ 


۷۱۳۹۰ 


ساقی شراب تلخ ترا خوشگوار یست 
سر میزند أشْعهٌ نوزت جو آفتان 
گیرم کهسدعی همه عالم زرشك سوخت 
خرمن جو گل ببادده ایسرو پیش یار 
اهلی جه عاشقی که نمری ز درد.عشق 


عبت نمیکنم کدجو من‌حون‌نحوردهیی 
از چشمپای پرده چه در ذیر پرد‌بی 
غم نیست جون‌تودردل ماخامه کرده‌یی 
در خاکدان دهر جرا بافشرده‌یی 
ناموس اهل عشق تو بیدرد برده‌یی 


۱۳۸۷۲ 


عالمی را تو بشوخی دل وحان‌سوخته‌یی 
با دل زار مرا باز بسوري بچه رنگ 
جشم من چون نگرد بیتو جمالد گران 
همه آفاق خریدار توزاننه که تو 
عاشق سوخته بروانه شدای بلبل مست 


اهلی از دانه اشکی جه غ ار دل برود 


ای پس اینیمه شوخی ز که آموختهیی 
که‌چو گل چبره بصدر نگ برافروخته‌یی 
که از آن سوزن م گان نظرم دوخته‌یی 
پوسفب حود به زر ناسره بفروخنه‌یی 
تو جوسوسن بزبان عاشق دلسوخته‌یی 


باجنن خرمن غمپا که تو اندوخته‌یی 


۱۳۸۸ 


نیست از همت خود با دو جپانم کاری 
قیمت عمر ندانست و نداند هر گر 
یست غم گردلم ازشوق تویسیار نمانه 
مشکل عشق تو از مدرسه نگشود مرا 
تو که درمیکده با پیر منانی اثلی 


همتی دارم ا گر هیچ ندارم پاری 
هرکرانیست بیوسف صفتی بازاری" 
پیش رندان تو هم جان نبود بسیاری 
مگرم از در میخانه راید کاری 
کمه بگذار چه حاصل زدر و دیواری 


۱۳۸۹ 


چو بپای خم نم سر نبری گمان مستی 
بشکست خودپرستان سگ پیرمیفروشم 


ز گدایی دردل سر باذشاهيم نیست 


1- بیوسف صفتی آز اری (م) 


که بسچده وی افتم زکمال می‌پرسنی 
که سفال دردی او شکند سفال هستی 
که بلند همتان را نمود هوای بستی 


۲ مشکل عشق بو نکشود ز مخازه مرا گرم از دز هسحچل بگشارد کاری (ب) 


غزلیات ۸۱ 


جو سبوپراست ساقی بقدح شراب‌اولی ‏ نخورد فراخ روزی غم روز تنگلستی ۷۲۸۱۵ 


۱۳۹۰ 
بقدر درد اگرم قوت سخن بودی کرا مجال سخن با وجود من بودی 
بسعی‌و کوش | گر کامدل‌شدی‌حاصل بجای حسرو برویز کوهکن بودی 
گل‌ار زآتشس حسن تو داشتی رنگی بسوختی‌خس وخاری کهدرجمن بودی 
شکست حس تو بازار نیکوان ارنه هنوز فتنه یوسف در انجمن بودی ۷۸۲۰ 
بخا کبای تواهليي گرش‌ره‌یدی دست رقیب بیپترش _ حالكٌ در دهن بودی 
۱۳۹٩‏ 


بخلق درد نو بیهوده گفتنم تااکی بپرزه طلناً مردم شفتنم تا کی 
تودرکنار گلستانبخواب‌خوشمشفول ..."من از هوای توبر خار نتم تاکی 
جو نیست‌دردل‌شی ین‌جو کوهکن زاهم بخون دیده و دل سنگ سفتنم تا کی 
بجر ۴ گریه ز مز گان ره سکت روبم گناء کردن وره باز رفنم تا کی ۷/۷۹۵ 
حکایتم نشنیدی ز صد هزار یکی نگفتی اینهمه افسانه گفتنم تاکی 
کجاست باد که‌جونگل‌شکفتهم‌سازد جو غنچه درغم دل ناشکنتنم تا کی 
دوا نماند بحز اله کردنم اهلی که درد خویش زدرمان نهفتنم تا کی 
۱۳۹ 
جو ساقی گر پجامم‌دست بودی نه تنها من که عالم مست بودی 
اگر بالا گرفتی کار رندان فاك قدر بلندش پست بودی ۷۸۳۰ 
مرا ازهحراو زخمیست بیوست. ‏ چه بودی‌وصل او پیوست بودی 
ملامنگو کجا بر ما زدی زخم گرش‌دردی کارا هست‌بودی 
اگر تدیر بستی راه تقدیر جرا ماهی اسبر شست بودی 
خریدار بنان میبودم از جان . مرا گرنقد جان در دست بودی 
اگر وحثی نبودی بخت اهلی ‏ بفتراک بتان پا پست بودی ۷۸۳۵ 
۱۹۳ 
جو طوطبان‌توسخ‌بی‌نظیرمیگویی ‏ بگو بگ و که عجب دلپذیر میگویی 


۷۸۹۰ 


۷۸۶0 


۷۳۸۹6۰ 


۷۸۹۵۵ 


5 


بطالع من مسکین - راحنن تلحست 
مراز کشتن خودای ندیم‌دوست‌جه‌غم 
حدیت پوسشویععوب نانوانش گو 


مگو ی‌سنه‌خندان بدان‌دهاناهلي 


دیوان اهلی شبرازی 


سن که باهمدچون‌شردوشرمیگویی 
مترس | کر سجن ابن فتیر میخویی 
| گر جوان مرا حال پرمیگور 


2 
رم 


سحن بسنج کهپاخرده گر 2 وی 


۱۳۹۴ 


دی‌بسکه جو گل‌در نظر اف وخته‌بودی 
میأمدی از مکتب ومی کشتيم از ناز 
درچشم من ازخون حگر سوسنی آمد 
میسورم از پن‌عم له که زیان شدهمه برمن 


اهلی بتو گنت که نگهدار ز خوبان 


۱۳۹۵ 


رفتی و کنار از من دیوانه گرفتی 
جون مپر نهه دی ومن ار حویش بر یدم 
فریاد از این قصه که درد دل‌ما را 
من‌مست‌خرابانم از آ نشب که‌تواپشوخ 
تابر رحت ار باده عرق دانه فشاند 
زین شیوه خرایم که چوساغر بتودادم 
اهلی جو بر ونر فتز کف گنج مرادت 


۱۳۹۹ 


بادیگران بعشوه سخن هر نفس کنی 
دانم که هست با همه چورت نظر بمن 
هر گز هوس بصحبت من نیستت ولی 
زینسانکه شیوهْتو همه نازوس کننی است 
اهلی بپوش باش که خواب غم آورد 


دوشم همه ش در حگر سوحنه بودی 
گویا همه عاشیق کشی آموخنه بودی 
آن لعل قبایی که بنو دوخته بودی 
تبری کد: 


دی صید حود انده حنه بودی 


آن رخت ار وز که نفروخته بودی 


کردی‌سفرازجشم وبدل خانه گرفتی 
بد مپر شدی خوی به بیگانه گرفتی 
هرحند شنیدی همد آفسا نه گرفنی 
مستان و غرلعوان ره میخانه گرفنی 
بس‌هر مق دلی‌ر! که بطرلن دانه گرفنی 
دسم بگرفتی و ح۵ بارانه گرفتی 
حا ببر جه دز عالم ویر انه گرفتی 


بیجاره من که چون‌رسم ازدور بس کنی 
کز من جو بگذدی‌نظری بازپس کنی 
کی مدعی گذارد اگر هم هوس‌کنی 
ایسروذز مشکل اگر میل کس کنی 


گر گوش بر خسانه من یکنفس کنی 


غر لیات ۳۸۲-۰ 

۱۳۹۷ 
کعبه عاشق من کاش شکیبا بودی!ک۳) جارهٌ عشق شکیب است دریفا بودی 
خل‌عا لم همهدیو نشدیچون‌من‌مست حسن پنپان تو گربر همه پیدا بودی 
گر گرفتی لب جانبخش‌تودرهمتسان  .‏ . ه رکه بودی نفسی باتو مسیحا بودی 
کیست کر حان نه خر بداررخ پوسفماست کاشکی یوسف مارا سر سودا بودی 
گرنهبادسحری‌وصف توکردی‌ایگل . کیزمرغان سحر اینهمه غوغا بودی 
صد قيامت شود ازخون شپیدان‌هردم چشم شوخ تو گرش میل تماشابودی 
در زمين سرمه خال قدمت کی ماند گرجو اهلی همه را دید بینا بودی 

۱۳۹۸ 


خواهم‌شیی گوش‌رضابرحال زار من نبی ‏ وانگه که‌خوا بآیدتراسرد رکنارمن‌نهی 
کی مرهم‌دأغ شوی‌ای آ !رروی حان من مدا رس برجانزارمن هی 
گشتم غبارراءمتوتابگذری گامی‌به من لبکن پپوشی چشم اگر پابرغبارمن نبی 
من‌جون بغم خو کر دهاماپسرو خواهم‌خارفم_ بر رد ی از راه کسان برد مگذارمن‌نبی 
زنهار در روزاجل تابوت من اهلی‌سوز ‏ ترسم پدوش دیگری ناگاه بارمن نهی 
۱۳۹۹ 
بادل حه حازه سازم کز آرزه وی دویی 
هر سو بمپربانی درکار من طبیبی 
مردیم از خموشی بگذار نا بر آدیم 
رموای شهر و کویم آ خر چنین بر آید 


صد باره گشت ودارد هر بازه آرزویی 
من خود هلالمردن از داغ تند خوبی 
از گریه مایپایی و زناله هایپویی 
اورا که پار باشد هبچون توجنگجویی 


وش 


۷/۳۹۹۵ 


۷۸۹۷۰ 


اهلی که ار کردی از تحت بادشاهی آخر بین کدفانم گشنه بخالك کوبی" 
۱۳,۰۰ 
1 جه رفتارست کایشمشاد قامت‌میکنی ءالمی بر هم ردی وه وه قیامت میکنی ۷۸۷۵ 


مه وچ موه سا مه و او 


۱- آخر نگ کسی شد قانع بخاك کویی ( مج , ص) 


۳/۸۹۸۵ 


۸2۸۹۹۰ 


)۳۸ دیوان اهلی شیرازی 


بر سر پا بازم از بپر غرامت میکنی 

در نظر بازی جرا ما را ملامت میکنی 

درصف‌ما درمیا " بپرخدا ای بت که‌تو رخنه در دین و دل اهل سلامت میکنی 

بارقیان گفتهیی اهلی‌سك کو ی‌منست من‌حسكباشم که‌بامن‌اینکرامت‌میکی 
۱۳۱ 

تا کی ای رشك‌بر ی عاملی‌ازغم‌بکشی در عم آن من دل خسته بمانم بکشی 

مردم ازدست تو تاچند ترا جور بو" نه که خوبی بتو دادندکه آدم بکشی 


یی گنه کردی‌چومرغم بسمل و بااینهمه 


درغم‌یوسف نه | خردیده‌ه پعقوب باخت 


گر بعیسی نفسی جان بدهد باز لبت 
جو نیمه عالم‌ازانفای توحان بافته‌| ند 
هی سوخنه‌جو نشمع‌چه کر دست کداو 


جان‌منخلق‌جبان راتوبیکدم بکشی 
نیست کسراسخنی گرهمهعالم بکشی 


هم بسوزی زغم خوبشتنش هم بکشی 


ارفار 
شسگت‌دل‌خو است از عأشق جهبوری‌داشتی کاشکی حان‌همجو دل‌بیشش و حودی‌داشتی 
راستی را گر کسی میبود سرو پوستان 
سوختیمازشوق وهبج ازحال ما گه نیی 
یوف‌جان‌پیش‌ما بودی نه با پیگانگان ‏ گرخریداری درین بازار سودی داشتی 
ایخوش آن کز ناولمز گان‌او گنتی‌هلاك ‏ گراحل‌در کار اهلی دیرو زودی دائتی 
۱۳ 


یش سرو فامنن سر در سحودی داشتی 
آتش بنهان ما آبکاش دودی داشتی 


جون‌بود روزحر آئی مکن آزار کسی 
به که درراه‌محبت‌جو الف راست‌شوی 
گر زخورشیدچومجنون با بانسوزی 
خارو کل جو نیمهیکسانشود ازبادخزان 


زانکه کس 0 بشامت شود بار کسی 
کهدر بر «بکچیر است نشد کار کسی 
به که منت کشی از سایه دیوار کسی 
مرغ زیراه نفود بسته گلزاد کسی 


۱ چو مرغ سمل (ن » كث , مج ) ۲- درگ مسعحد مرو .. (مج .س) وهوالاصح 


۲ ثاکی ای جان جهان ( مج ۷ س) 


۴- ای بری چند کشي مردم عالم پستم (می » س) 


‌ ری ۳۹ 


اه ۰۰۰۰« سب سس »ب«+بجب+-ب-ب-ب-۰-۰-۰ »سس 


برد بردوش سبوی می رندان اهای 


۳.۴ 


چه جوربود که‌بازایفلك بمن کردی 
تونین ایشه خوبان بیاد دار این طلم 
بجنده لب و گزیدیجه حسر لی‌خورديم 
بیکدوروزه‌جفا کی‌برون روی ازدل 
به‌عاشقان حگر حاك کی رسی اهلی 


۱۳۰ 


تا حند زمن کوشة ابروي نا 
چد رس دو +ررخها ما بي 
حون من رعنان‌تافتبی سوحتم از و 
۰ سس , ۰ 
روری به پتان بر بمایی بدبضا 
۳ ۰ ۱ ۰ 
من‌بسته آ نکا کلم اپنجور ذو تاحند 
كِِ بت ۲ 
سر دشنه‌جو یر تارشود کار نواهای 


مرد آنست که بردوش نپدبار کسی 


جراغ‌خلوت من‌شمم انجمن کردی ۷۸۹۵ 
که بارقیب علیرغم من سخن کردی 
که بستای‌خندان شکرشکن کردی 
که سالپا به محبت درو وطن کردی 
بیکدوجالك کهدرجیب پیرهن کردی 


ابشّلاً من چند ز من روی بتابی ‏ ۷۹۰۰ 
وای آنکه عنان‌دل ازین‌سوی بنابی 
دست‌همه ران ساعد و بازوی بتابی 


بی‌وده بصدم حم گیسوی یی 


گر سر زخط او سر یکموی بتابی 


۱۳۰۹ 


تا دستن بر اسان سلامت تفشانی 
حون نقدرو ان‌مبر ود ازدست‌تو ابدل 
زاهدمزناینطعنه کمدریای جوا تان 
ای‌دیده مشوخبره‌بخورشیدحمالش 


اهلي تو جان‌سوحیه کلخنعذتی 


از دامن خود گرد ملامت نفشانی ۰ ۷۹۰۵ 
حیفست که بر آن قدوقامت‌نعشنانی 
سرمابه بری بغرامت‌نفشانی 


زا ول و اتکی ندمت نفشانی 


م اآ کا 


کاین گرد ازخود امن تفشا نی 


۱۳۷ 


آن دم که‌دل ربودی+رفصد دین نودی 
حسنت قيامتی شد از خط | گرچه دایم 
گفنمفرودحسنت, نی‌عشق‌من قزون شد 


۱- ای جور (مج . س) 


کافردل اینزمانی» هر گزجنن مه دی ۷۹۱۰ 


خوش‌بوده‌بیو لیکن خوشتر ازین ننودی 


ورنی و سرو ناری ی نازنین نبودی 


۷۹ 


۳۹۰ 


تلا 


۳۹۳۰ 


ات 


امروزت‌ازچه‌نر کس‌مخموروخوابناکت. گرزانکه‌باحریفان‌ش‌همنشن نبودی 


ازچشمزخ‌طالعرفت آن غزالم از کف ای‌بخت بد تومارا کی در کمین نبودی 
دی‌برزمن‌خرامش دیدم چو سرونازی . ایدیده حیف کانجا خالد زمن نبودی 
مفروش لاف مستي‌اهلی که‌تا نو هستی 
۳۰۸ 
ازغمزه گه عتاب و گبی‌خنده میکنی مارا چوشمع میکشی وزنده میکنی 
ای نوغزالا گر تودر آیی‌بگشت‌شهر خوبان شپررا همه شرمنده میکی 
آن‌بوستی که‌سروقدانرازبندخویش . آزاد میکنی و دگسر بنده میکنی 
نگ از من فتیر کین ژنده میکنی 
هر دره خا کرا مه تابنده میکی 
از ثرم آن حمال سر افکنده میکنی 


جور و حفا باهلی در مانده میکنی 


۷ ّ ۰ | .۰ ه 3 ۳ ۰ حر 
از خرمن نگویان‌ج زخوشه ین بردی 


شوخیو نوحوان, وشه<سناز اسب 
ای‌آفتاب | گر تو بخالك افکنی نظر 
ای باد دم منن ز گل من کهشمع را 
در بزم عیش پا همه در عین بیازیی 


۱۳۰۹ 


و وت یواست سا ساپس با و 


وقت آن شد که نظردرمن درما نده کنی 
هیچ نقصان نود قدر ترا آيشه حسن 
من که باشم که بدل کینةٌ من دراه دهی 
شمع‌من‌خندهزنان‌چوره برافروز د گر 
اهلی از نیغ‌توجون‌سر کشدامید کدتو 


تلخی عیش مرا جاره بيك خنده کنی 
گرنگاهی سوی‌درویش کپن‌ژنده کنی 


تال فن حاطر حود جندیرا کنده کنی 
تا چراغ دل صد سوخته دا زنده کنی 


کی 


از حداو ندی حود رحمب این بنده حنی 


دی‌شامگه کر پیش‌من‌مر کب بسدی‌تاختی رفتی جوخورشیدار نظرروزمم‌اش‌ساحتی 


چود خولار یزدجشم‌من کز بعد مری‌يکشيم 
ای درمیان گارخان ودتو درحوبی علم 
نا گه نتلر کردی بمن گافنم‌طبیب‌من‌شدی 


کاز م حوماه‌ازمهر نو جون! زداه ! ندك»ددرست 


دح تاهنی بازاز عمم حون»ادنو 


سافی‌شدی هی دادیم بازم رجشم نداحتی 
بشکست بازار بتان هرجا علم افراحنی 
تاحال‌خود کف ترا بادیگران پرداختی 


گداخنی ۱ 


گر لیات ۸۷ 


من‌حودجه‌ارز# بیش تو کر لالهره بان‌حبان شدصددز ار آن‌حا لو تو قدریکی نشناختی 
اهلی‌تود نرد وفااز قش وسل آن پری اول زدی داوی عجب آخر ولی‌در باختی 
هرز 
به نظاره حوانان که کسی تیأفت سری هن در دس رحربدم<1بلاست‌حر صدیری 
چکنم که‌جون‌تویوسف نتوان‌خریدوصلت ند بنتد سر بللندی ند بمابه فتری 
جو سر وفا ندازی مکی بدام حویشم جد شبی شکار مرغی که ز خااد بر نی 
نروی بدام زلفش بپوای خویش ایدل کدعزار بار خواهی که بمبری ونمبری 
جمن‌جما ل خوبان دوسه روزدلندیر ت؟ تو بیشت عاشثانی همد عمر دلسدیری 


ت‌ 
۰ ۰ 
لل 


زجهای‌تیخ خشمت سر خود گرفتهر کس گذر از تومن تدارمچکنم کدنا گزیری 

بسگان بار اهلی نتوان برابری کرد بشنای قدر جود را مکن‌اینچنن داری 
۱۳ 

چند سازم که شوم خالا وتوبرمن گذری ‏ سرختم تا بمر 


ین سو یرد گذری 
دست افتاده نخواهی که بدامن رسدت نیست ارو خی اکربرزه 1 گذری 
جون‌حبال تو کنم‌خون < دل اد ز دیدهحگد کد ند نشار 2 بدل من 2 
بای بوست چه بود د آرزوی مردم جچشم جنم دار یم کد پردیده روشن گذری 


تا سوزی هبه تن شمع صفت اغلی را از سر او عجست ارو بکشتن گذری 


ی اخك چگر سود کددر چم ۳ ۱ بی شین ۰ که دما ب رید دلبای کیابی 
پارب که کف بای تو بردیده که مالد؛ .شب ک تو افناده نمی همست و خرای 


پروای که دار توکه با حشمتشاهی یر رحوش رمی حسمی و مستان ر ۳۳ 
۱- نشناختی اهلی‌تودر نردوفا نفني وسال (ب) ومتن از ( مح .س . ت) 


۲ زاره باشل ) هی ۱ ۳. ۰ ۳ دمم ی (ب) ۰ 


موی ر 


۷۹۳۵ 


۳۹۰ 


۷۹50 


۱۷۹۵ 


سر 


بیداریاهای بامیدی است که بکشب بوسد کف بای و ندید که بحرابی 


‌ ۰ ۰ مه به 


۱۳۴ 
منوت نکنم گِ بل اندیش نشیبی تر سم کد ِ رعممن از ان بیش نشیمی 
ث زسی ٩‏ تین مخ له رد رم ی اه ی 
۷۹۵۵ ک لت بوي سر «#صي ‌ از انست س‌ ی مر ی ش مر | اس سجی 


چگ ۱ ۲ 
ایکان نیک در جح سرری هی جمل ار دیده ردی در سر دای ای 
اها دلت از که شه نشینان عدم شد و نس کد بپلد ی دا جورش نشیم 


۱۳۹۵ 


با قبای آل جون برقی بمدان تاحنی ۳ درصف <ابك سراران آتثر ی انداجتی 


٩۰‏ آمدی‌باروی‌چون گل‌درمن‌بازارحمن".. صد چویوسف رابحونیبندهخودساحتی 
سوخت‌ما ا حلو وها کی سم پبت‌هر گدک نو رخجو گل افروخنی‌قدهمچرسروافراختی 


کر جدبودم مج افروز کت عمریجرشمی تا نمردم حأن من فدر مرا نساحتی 
اهلی‌دلخسندهر گهحال‌خود گویدترا . یکسخن نشنیده با حال دگ. برداخنی 


۱۳۹۹ 
خنده‌یی ؟ در دی <و ک ل‌ما ر أحو بلبل‌سوختی شوخبی کردیه گل را شیوه‌یی آمرخنی 
۵ بود با خو بان عالم صد نظر بای مرا بکنظ 5 کردی که جنهم از دوعا لم ده خنی 
ِ 7 
سوختم آن دم که یفنم حدیث‌حسن‌تر ‏ خنده‌بی گردی‌نبانوهمچوشمع افروخنی 
یاد داری بو ثا 3 گرهی پازار حسن بوسدیی با سصد حریداری بما شررحتی 
اهلی از در بوز؛ٌ دلپا دی اعل دلی عاقبت از خوثه چینی خرمی آندوحنی 
۱۳۷ 
اپشوخ مرا اینبمد دنك حد داری . بامن جو وفایی نکنی حنك جددادی 
۰ خررشید صفت‌نامزدعثق تو شبر یت از مبر من سوخته دل تنگ جدداری 
دارم بصعیفی دلی‌از شرشد رک ۳ ۳۹۹ | ندر ی من سنگ جد دای 


مسرب 


1 نو و بیمد اب) . ۲ بر سر بازاد رم اي ز*) 


جدخری 1 تیه ی-وگهن‌ساژو ار ده 
ات ۰ ۰ 
منم آن شکاروحشی که زت طعنهر گز 


بد یل حسم روی کن نظری‌جومیتوانی 


نو ۳ لحسر دٍ اهای حد گیا که بر لو دستش 


اگر جد خون من‌ی‌دیدهر بحتی‌شادم 


ندحمسر ما ند ندهو شت ند دس ن‌ودلاهلی 


بد کل بوسی ام از عشو د سازبی دادی 


سر مرا جو فا کوش + بر بستی 
وز ساخ 


ت 


جرا کار من اثر 


بباث زگا که کردی ی جتم بر ارم 


حنی روشن 


اول ز عاثثان بوفا یاد میکنی 
ام یاد 


‌‌ ‌ 


یک 3 ۱ ۹ 
تویا بعشوه بار نو 


ات بکن بر خا 


| هب ۰ 
بدا 


ت‌- مس 
كثٍِ_ ا۰ ی ۰ ۰ 
در تشننم ایشا ح ل | بنج داری 
کر راخ رت که کج با 
نچ له اه ین تمیعست در تج د‌ ری 
ی ۳ - ی 


نفروخت هییوشه‌عی کد نکنتمش‌باهی 
چه تسمی نبانی جه بلاي جان‌نگاهی 
نبودژ دست مردم گذرم بپیج رآهي 
که‌بيك نظر کنیخو دلریش‌دادخواهی 
نرسد و گر رسد هم رک رسد گیاهی 
۱۳۹۹ 


کنون کناره گرفتی که کار ود کرد" 
ای دو در له و ام حود 


روزبود که ماراتویارخو 


جد بازیی دادی 


مرا بعشوه شرین 


که همجرشمع م احا نگدازیی دادی 


۱۳۳۱ 
عاخق 


۳ ۰ ت ۰ 
و سمل #ر بفیه بىداد میکنی 


شادم بدینقد: که دلم شاد میکنی 


۷۹۷۵ 


۷۳۹4۰ 


۹۶۸۵ 


۳۹۹۰ 


ج ست ص ی هم رم 


دس 


حواهندعاشقان توحودرازر شل‌سو حت 
اهلی خموشاشل که آنگل‌نه زاندت 


اس ری و ی 


دیران اه 


رت تن یی چرس میتی مر ی 


شر ازی 


زانرو که بس حکایت فرهاد میکنی 
بازاین‌جه دشمنی است کدبنیاد میکنی 


گر تو هزار ناله و فربادميکنی 


۱۳۳ 


۵ هر کدیکساعت طبیب جان بیهارش‌تویی ‏ گرپس ازصدسا ل‌خواهدمردخوندارش‌تویی 


گر <ه ازمستی در آزارم و لی جام دام 
یکناس هر کسکه ۳ این تندی‌خوی‌تو گفت وای برحان‌دل‌اكاري که دلداره 


بررحش 1 ن‌سر خطمیخوردجو نگل بخار 


نوبپار < 


از هم 


9 ن خس آی بسر نداری 
ما ؛ 


را پفغان میاز از 
از زندگی ام چرا ملولی 
خواهم که‌نظر پیوشم ازجان 


اهلی حهخرن آ که ر بر اهش 


۸.۰۰ 


گر کشد حاطر حربن باری 
من کد بیمار با ناه توام 
حون‌ندارد گزیرحسن ازعشق 


۸۰ ۰۵ 


چه نشیبی شهار 


جان دهداهلی از هواي لت 


۸۰۰ از آن بجور 


سس اواهلی‌حر انش کی رسد 


سر ده دلی 


دل مبتا(ی ص‌ داری 


: استان جوده دور میکنی لیکن 


بدبود گر نشکنی 


جون‌هم خر بدارش‌تویی 


رش تویی 
جانفدای آن گل ی کز ناز کی‌خارش‌توبی 

خاک 7 امسیحر گمرغ گلز ارش‌تویی 
۱۳۳ 

عاشق شده!م خبر نداری 

گر طافت درد سر نداری 

شمشیر چفا مگر بداری 

از بسکه بمن نلر نداری 

بر حال نبی و بر نداری 
۱۳۳۴ 

بار حویان نازنین باری 
گر نمی بر سیم یه بین باری 


من گزین باری 


عاشفی همچو رین 
در دل گرم من نشن باری 
گر کسیجان دهدجبن باری 
۱۳۳۵ 

که اعتماد بسی بر دقای مر داری 


کدام عاشق یکدل بجای من داری 


مه اج خی تن سس ريخا وس 


غزلیات ۱ات 


حدا کند من دیوانه ر؛ فلك از تو بسنگ تفرقد هر که هوای من داری 
ز گریه رام هن ایمر ۶ بخت کی گردی که وحشنید گرازهای های‌من داری 
دوای رحم مالامت که مبکشد اهای همین بس تکه گویی برای من داری 
۱۳۳۹ 
مر بد ماشوییشیج اگر باما دمی برللاو ندان‌شوی‌بیتر که‌خودسر آدمی‌بائی ۱۰0 
حریم کعبه وصلش نادد در بروی دس حرامحروم مانی‌سعی کی تا محرمی‌باشی 
برون‌ازعالم ستی‌جد عالم‌پاست سنانرا _ بیا حامی بکش‌تا هر نفس در عالمی‌باشی 
طبیتمن ان‌نندی ببه‌دستی‌جنان بر دل کد بر دلبایریش‌دردمندان مرهمی‌باشی 
جوعي جان هم هرد خوبان شید عیْق وا ر گردی‌مسیح‌مر یمی‌باشی 
غمعالم نمی‌ازژد جوی برباد ده خرمن ‏ " گر خواحی که‌چوناهلی بعالم بیفمباشی ‏ ۸۰۲۰ 
۱۳۳۷ 
جند از بتان فریفتهٌ آب و گل شوی آدم شری | گرا محان دل شوی 


سر رشته گوش دار ار غم متخور + نار از آ: 


نبست که بیمان سل سوه دی 

بیدوست‌ردمر ود کردی بخودعزیز جون‌خارسعي کن کدبگل‌متدل شو 

می‌حور و لی جنان کدا ندازچشم اعتباز گ کی 7 

اهالی ز لطذ و ندرج با پر ددات را آن‌مکن که ه و دمسلهل‌شو ی ۰۹۹۹۰ 
۱۳۸ 

دم یگ رصورت شبر پزسخر با کودکنگدتی - بدوفر هاددادی‌جان‌شبر ین تاسخن گفتی 

مس 

حجه دشیم ؟ سی گر ند هر نومید میگريم حید بودی گرمن1 نس و دمی تابن :من گفشی 

چه وصف غنچه گوبم با رجرد آن دهان کو را ار بودی زبانی ومف آله شبرین دهن تفتن 

زر شاشااه در بدی‌حاهه و گنتی رشه فست‌این ! گر با گل‌حدیث‌حب.! نمر وجمن آفتی 

نداردأ ۳ باناهلی کد "ورد دال خودویفش جدبودی‌ددسّی‌حالارزبان‌خو یشتن گفنی ۰۰ 
۱۳۳۵۹ 

از رشكث رحجن گ ردل گر دردنگر دی ک در تس گرم این عرق‌سر دنگردی 


ا- با هر که بازنعن سر ردده گوشدار در بند آن مباش کذ پیمان ول وی (ب) 


۸۳۵ 


13 


۸۷:۵ 


گر عنق خرپدار رخ زرد نسودی 
ایکاش نم از خون دلم خالد گرفتی 
گر اهوی جشم تونردی دلم از دست 


دوزرست سک کوی توا مر دهی ار نه 


اهلی سك مرد 


کي است عارض‌ساقی بناز کی کزوی 
جو همعنان تتوانم شد از روی حامی 


حه جای آنکه نا لد دلم ر ناوك نو 


ره عشعست «مردی 


۱۱۳۰ 


بیار می که بیابان عم رهی دورست 
بخون اهلی بیکس که دامنت گیرد 


دیوان اهلی شر آزی 


| کسیر مجرت رخ ما ررد نکردی 
گرد نو حبل و سبپت گرد نگردی 


مچنون صفتم از دو جهان فرد نکردی 


ش عر بده با عاشق شگرد نکردی 
گر مرد نبودی سخن از مرد نکردی 


حو گل کددر عرق‌افندبرون‌تر اودخوی 
پی سمند ترا گرم و دوم از پی 
که استخوان تنم ناله میکند چون نی 
اگر مرا برد می نگردد ایتره نی 


تا 


۱۳۳۱ 


ایکه بر بالن طبیب جان بیمار منی 
گر نگفنم بارقیبا نی نگویی غافلم 
بجر بقان‌هوس! کت‌هز ارآن‌مر<مت 
ایکهازروی‌چو گل‌اد آریو خال‌سیاه 
"کرچه چن هی نکر دمعی گز از وصل نوشاه 


۱۳۳۲ 
صد هر ارم آر زو در دل شکست‌اينيم یکی 
گر جد ۱ رندییو گدا دا ریم همت آنه کی 


هر کسی‌دارد بقدرخوددر آن‌میدان‌نکی 
برد آخر گوی‌دولتازبزر گان کودکی 
کافر م گربه این تأحی بود بر تار کی 


دل شکست 
پار زان ما حوشد گنج دوعالم که 
ز اهد اندر کعید رفت و 


تآن مه مراد 


رم ۳۳ ده امد داح تاره اهر بو د 
/ ‌‌ ت ۰ 


ر آرزوی ناو ۳1 


۳ شق أ بدر هیکده 


؟ ۹1 ۰ ۰ ۰ 
ر حمد نشلست ۱ اسر اس ( هر ژر هه تست 


از تو بوی آشنا آید مگر پارمنی 
غیرتم آید که گویم پیش اغیارمنی 
من که‌ازجان با توام در بند آزازمنی 
وه‌نوهم عاشق مگر بر لاله رحسارمبی 


ز ردیر شادم ۳۹1 ۸یگویم و دادار هی 


۱۳۳۳ 


ی وسب عز ۳0 جد ار ها | نبان شوی 


ازما مپوش رخ که عزیز جهان‌شوی 


ماه تماع هن که کمی جون مرت مباد 
من بر روشن آینه ام ای شکر دهن 
بشنو سخن که حسن قیول داست وبس 
یوسفف شنیده‌بی که‌عزیزی بخلق یافت 
اهلی میر گوشه زایرو کمان خویش 


را 


بارب همیشه ببر شوی و حوان شوی 
طوطی‌سحن‌شوی چوبمن همز بان شوی 
این نکنه گرقبول کنی نکنه‌دان شوی 
گر خلقو للف‌پیشه کنیبیش از آن‌شوی 


گر هم ز تير طعنه بعالم نشان وی 


روو 


ما پنده حسنبم و گرفتار نگاهی 
زنهار عنان ادب از کف مه ایشاه 
رنار برسنی کن و سر رشن نگیدار 
کار بست ۴ عذق که هر جند بر اید 


اهلی که کند دعوی معشو قد در ستی 


عم بر مايك جو و فردوس به کاهی 
کاینحانه عشست حه ر ندی وحهشاهي 
کر ترلد وفا نیست بش هیچ گناهی 
حاصل شود هیچ بجر تاله و آهی 
او را بجر اد شاعدومی نیست گواهی 


۱۳۳۵ 


بچنن حمال خوبی که تو گلعذار داری 
من از آن‌سو ی‌توآیم که‌جز از توکس ندارم 
من | گروفا نمایم همه عمر کارم اپنست 
خطت ار جوم‌شاندمزد تو پروی‌خودمیاور 
توچنین کهیخرامی‌چمنیزحسن ونازی 
جدشدارشکار لیلی‌شده آهو بی‌جومجنون 


اگر ار حفا سورد دلم احتباز دارد 


مزب 


اگرت فرشنه خوانم بخدا که عار داری 
تواز آنگریزی‌ازمنکه‌چومن‌هزارداری 
تو جفا وجور میکن بوفا حه کار داری 
که بود سیاه بختی که از وغبار داری 
که قدی‌جوسروورویی جو گل‌بهار داری 
تو بوادی محبت صد از این شکار داری 


دل از آن‌اوست اهلي تو حه احتبار داری 


۱۳۳۹ 
کی دل سك بانك‌جگر گون کندکسی دریا بقطره قطره تبی چون کند کسی 
تو نو ببار حسن نه آنی که دل دهد کز سینه خار خار تو پرون‌کند کسی 
اکی سفن (جشمً حبوان کند خض ‏ باوی حدیث‌آن لب میگون کند کسی 
عاشق پوصل پار کجا مبرسد مگر آبن روز گار دگر گون کند کسی 


اد 


۸۷۰ 


۸-۷۵ 


اد 


۰۸۳۵ 


۸۰.«۹۰ 


تست , ی مص.ب 


۳۹ دیوان اهلی شرازی 


رید خواب مچشم ز رت جون خوآب درمبانه حبحون کند لسی 

ای همدفس تحص حالم حه میکنی خودء | حرا به‌بییده میدزون کند کسی 

انماف نیست اهلی اگر با چنن غمی در دور من حکایت مجنون کندکسی! 
۳ 


در کور؛ غم تا نخورم سوزش و تابی برون ندهم‌عمچو گل از گرید گلايی 


رحمت بمن ای گنجوفانیستو گرنه . . وپرانه تر از سینه من نیست خرابی 
۱ ۳ ۱ ۹ ۰ , ,۰ سس 
۱ تانو دل سو ند ماست که‌هر گز نشنیده حز از سینه حود بوی مابی 


خون من‌نومید نریزی که گناه است. وز این نیت به نبود هیچ توابی 
اهلي توجو خودرانشمردی‌سك دلدار است که کس بر نگ از توحسابی 
۱۳۳۸ 
کاشکیز اول بمن این کینه د اری‌دانثتی تا دلم در کف عنان اختیاء 
رخ‌زمن‌میتا بدا کنون وهچه سانی 1 مرم آنکد بر آمد شد من انتطاری داشتی 
شد دام محره وم ازو با آنکه ازنزدیکیش که خیال بوسه کد میل کناری داشنی 
خر دجونتصان | مدی‌باقدر آ نسلطانحسن ‏ گرچومن‌مسکی کدای خا کسارودانسی 
جر یاران نیستاهلی را گناءازطالع‌است ور ندهمچون دیگران او نیزیاری با 
۱۳۳۵ 
عاشق بیخانمان گر اختیاری داثتی ‏ بر مراد خاطر خود روز گاری دانة 
فسمت گردون| گ ر بودی بقانون مراد عاشق بیچاره حم وصلی زباری دا 
عالمی نخجیر بازوبار ازایشان بی نیاز ‏ کاشکی‌باری سکش میل شکاری داش: 
اینیمه غوفای مجنون‌ازغم لبلی که بود ‏ کاش‌ازینسان‌سروقدی گلعذاری داد 
اعتبا ر یکجوم د ر کارعا لم کس نکرد اي دریفا کار عم اعتباری داشتی 
عیب ز ندان‌میکند کاری ندارد ثبخشهر ‏ . کیباپرداخنی گرزانکذکاری داشتی 


ردیر داهلیآزمپرت‌شدي زور ی‌ستمد گر حران‌عاشقان روزی بباری د اشنی 


1- دیوانهیی بصورت هن در جهان ک‌دید . اهلي چراحکایت مجنون‌کندکی (ك رم س) 


غر لبات ۳۹۵ 


‌ِ‌ 


۱۳۴۰ 
بسکه دل درسینه من سوخت‌دا غ دلبری ‏ هرنفس کزدل‌بر آرم‌نیست‌بی‌خا کستری 
آهاز آندلشادی‌اول که خنجر بر کشید وایاز آن نومیدی آخر کلزدبردیگری ۸۰۹۵ 
نیست‌جای کشتکان‌تیغ توصحرای حشر . باید از بپر شهیدان تو دبک محشری 
گومباشاسباب‌عشرتزانکه مارابس‌بود ‏ سینه‌باصدنالهچنگی:دل‌پرازخون‌ساغری 
عاقبتاهلی گلی‌از+ار غم خواهد دمید ‏ دردمندی را که از شاخ طرب نبود پری 

۱۳ 
د گرم ز چشم گربان بهزاد دلستانی ‏ جوفرشنه‌میخرامی که جوماه آسماني 
ز قبای نیلگونت بگمان فتاده خلفی ‏ که‌مگربه نیل‌چشمم گذری‌کنی‌نانی ۸۱۰۰ 
همه روز مبر خوبان رحسود می نبفتم تو ولیکن آفتابی ز کسی نبان نمانی 
نهئوبودی‌ای‌پریرخ که زدی بیغ خلقی زهاللك من‌جهترسی بکشم چنانکه دانی 
زفسون‌چشم‌مسنت که فسانه گشتاهلی بجپان فناده فننه تو چه فتنه جهانی 

۱۳۲ 
خواهم شبی ببایی و مهمان‌من شوی تا حال من ببینی و حیرآن من شوی 
بیگانگی مکن که دل وجان خویشتن زان دادم ترا که دل وجان‌من شوی ۸۱۰۵ 
ایگنج حسن وناز دل من خراب تست باشد که آگه از دل ویران من شوی 
چون من‌بریدم از همه گشتم از آن تو دارم امید آنکه تو هم زان من شوی 
جایی که جا بدید؛ اهلی نمی‌کنی ‏ رامی کجا بکلبةٌ احزان من شوی 

مرول 
ما را کشی و زنده جاوید میکنی ‏ عیسی نکرد آنجه‌تو خورشید میکنی 
امید هر که هست زتیغ تو حاسلست ما را گناه چیست که نومید میکنی ۰۱۹۰ 
جامی ببخش دهمت ز ندان مست بن نا کی سخن ز حشمت حمشید میکنی 
" "صاقی شدست مطرب دل حیزآپجریف گر رقص بر تراند ناهید میکنی 
اهلی زشاخ بخت چه جویی بر ماد بیبوده میوه‌یی طلب از بید ميکني 


(- میخرامی پلبای آسمانی: (مجْ ,ی , ۵): 


7 


۸۱۵ 


۸۱۱۰ 


۸۹ 


۸۳۰ 


۲۹۹ 


رم دس 


۱۳۳۴۳ 


خوش آ ندمیکه دل‌ازغصه باتویردازم 
نباشد غر< 
ِ 


ب. ۱ 
من ابپمای شرف کي رسم بطا لع تو 


بجر هالاك خو دش ارزو 


دسی شاید 


مگر که برسر عأشق ده اسد می تازی 
تو هم دمی بمن دردمند بردازی 
کسمکدیافت حویروانه دوق‌حانمازی 
مگر کدهم‌تو مرا سایه بر سر اندازی 


کد نا <سن گذاری بسشق او نازی 


۱۳۴۹۵ 


من لایق آن نیستم تا پار همرازم کنی 


گاهم کنی‌خندان‌نظر گویم‌شدی‌پارمد گر 

تومیروی‌بادیگر ان‌خندان لب و بازیکنان 

شا تودرحوابایسرمنتظر بر خالدر 
۰ ۳ ۱ م 0 

اهلی‌از | نشمع‌حگل‌دل راسوری متعل 


یمن سکت‌خو اهمدهي‌بیش خود آوازم تمي 
۳ ی ۳ 

جشمی نگ ردانید در بیگا ند ر بازم کنی 

من من رتانا گهان جشدی ببد نازم کنی 


باشد و رون آد ي‌سحر بر و دریبزم نی 


و ردازم کنی 


پروانهواراردا ال بی‌با ل و 


۳۳ 


میان خلق‌میخو اهم ؟ 4 توسن 1 رسر نار ی 


ریت 1 تش| نگیزتجانسر گرم خو نم لر و 


طبیب در دمندا ای ولی »فر وری سینت 


ازین آهسته‌تررمرو کسینازی‌سمند اخر 


دعایعاشقان تعو بدمع‌شو ق‌استاز آن‌اهلی 


4 ۱ 1 
۳ سو ده‌اه در جسم در دم | دو ها ساری 


و بود بازی حریفانر| بسر باری 


ها ۰ ۶ / ل " 5 
۰ ۱۳ 
بعلیق‌خو یش‌مینازدتو گر بر حسن‌مینازی 


۱۳۷ 


ایعاشق بی دیده که در غیت مستتی 

فردا زتوچونلاله اثرنیست‌درینبا ‏ 
چون‌مر غچمن چند کنی‌ناله زحسرت 
نامیل تو یوسف نکند سود ندارد 


۳ ِ( جِ» ۱ 9 . 
پیش کرم‌عشق جوخورشيد و جدذزه 


9 ۱ ۱ س ۰ 4 
سس ای ۳ را نو بد پینی بسرسنی 


امر و ز #دح ک بشکر اند که هسئی 
بشکن قفساپمر غ گرفتار که رستی 
هر حند کهحا نبر لب و دل‌بر کندستی 
محر وم از انی تو کدبا همت ,ستی 


ا- آیمای سماأدت تسم بسا ده و ۱ ود ٩‏ له ,» ك ( ۱ 


۱. ۱ ۰ 
در انی مکن ایخوح بر یراد 
بو نه نیم هر که شدم بسته انز لف 
ا8 ی زسکان‌توخیحل کشت کهمر ؟ در 


یت 


جز کاسه عیش‌من و مجنون نشکسنی 
یك لحظه که با مردم دیوانه نشستی ۸۱۳۵ 
دروانه‌توپی‌خواجه کز بن-لسله‌جستی 


اغر تر از این صید بفتراك نستی 


۱۳۴۸ 


اگر حجد حدم محی هشن اغباری 

مر - 

نگیم آنکد جر بدار 
رم 1 

هرای سحبت خورشید کم کن ایشبنم 


اگ بیدیر دی هم<وٍ کوهکن رعسشق 


۱ بسود 1 دمم رن + چوشمع 


و گر بدیدن <و بان مروی آه حأ 


ف 


بو سل دو سین رسی انیجنا نکه دل حو اهد ‏ 


که حودفر 9 لز ندلاف این ی ر بداری 
که تان یکنظر اد روی‌او نمی آری ۸۰۱۰ 
نه بیستون که فك را زییش برداري 


بیکله قطره کد گاهی ‌ دیله میباری 


نه ادمی بحایتت کد نقش دیواری 


۱ گر اختبار جراهلی د دس بخداری 


۱۳۹ 


۳۹ -__ 
ایک ۳ عاشت نگاهاز اطت و احسان میکنی 
1 ۲ ۰ ح ۱ ۰ 
دی داد که "۳ هیر و 
گن دبرت جون‌نباری در دل ه! عاقست 
نا ۰ ۰ 
يا ۰ ۰ ۱ 
رسد مذ کان دراین ممخحلد د جان هن 


زد نی کب من درهی ۳1 و در ۱ پیب 


نوش ساغری عا| 3 
جان من‌بنشی که دلبارا بر بشان‌میکنی 
خانه ما و سر ا: ن گنت ویرا ان‌میکتی 


نانک ؟ ژد دم‌هر ایند زر خند دز جان‌میکنی 


نکندبیگفنما گر سردر گریبانمیکنی 


ی ۸۱۶۵ 


۸۷۱۹ 


دا عدل‌چرن‌عنچهاهلی تا بکی‌پوشیزخلق_روشنستاین نکنهبرما گرچدپنبانمیکنی 


۱۳5۰ 


عبر نم دردیده‌ه؛ چون باد 1 ره داشتی 
گر ند ۳ با (ی‌هم ندعلای بستی‌آین‌سر ای 
ِ ۰۰ .۳ 


کرد باد آه مه 
کاشکی چثم راهم خالد راه انگاشتی 


د دی خاک رهش در حشم من نخداشتی 
ن سقئش ز حا برذآشتی 


۸۰.۱۵ 


۸۱۹۰ 


۸۲۵ 


۷۱۷۰ 


س۳۹/۸- دیوان اهلی شرازی 


کر بخاله بای او بودی فاك را دسترس جشمة خورشید را صد ره بحالك انباشتی 
منز بحنم گل‌شکنتن‌چشم اودررامن(کذا) گر تواستی بحای سبزه پیکان داشتی 
باجنن‌رویی که بنهان شد ز شرم اوملك کی‌شدی خورشید بیدا گرحیائی داشتی 
پیش اهلی باجنن رسوایی و شرمند گی هر که محنون را بدیدی عافلی بنداشتی 
۱۳5۱ 
کعبه گرمیطلبی سعی کن آرام مجوی محمل ار چر ح‌مخواه وشتر از پام‌مجوی 
وعده کام ز شبرین دهنان هست هلا اد ناکامی فرهاد کن و کام مجوی 
همده خاص ساث اوشو و بگرید رخلق یعنی امپد دل از دوستی عام محوی 
هر کهدربند کسی نیست گرفتارخودست . صید زلفش‌شوو آزادی ازین‌دام مجوی 
عم ر خودسرف‌مکن در طلب آن‌جیات باده یه خور و آرزهوی حام مجری 
ك اوشو بنبان اهلی ر شهرت مطلب... نام‌خود گم کن‌وچون‌بوالروسان نامءچوی 
۱۳۵۲ 
نلرز آن‌نوغزالایدل‌به‌بیداری‌تومییوشی_تویندازیکه بیدازیو لی‌در خوان‌خر کرش 
لب عیسی دم حانحشی اورا حدا دادش . تو باریاز حسدایجشمه‌حیو آن‌جدمیجوشی 
من ازشیر ن لبتایمه بتلخی‌میخورمحسرت ‏ توباریخون‌تلخمن‌عجب شیر ین‌همی‌نیشی 
حدسارمپافغان گرروی‌زددازدیکران‌پوشم بروای‌اشك‌خو نین‌برده‌بر کار مجد هیموشی 
جوا *لی گر خموشم‌صدعلم زدبرفلك آهم زییداد ففان فرباد میدارم‌زخاموشی(کذا) 
۱۳۵۲ 
زهستی تا نشان داری نشان تبرغم باشی میان کفتگان‌خودرافکن‌نا کی‌علمباشی 
رشو ق‌جام جم‌جندین <و زحمت‌میکنیهوفی ‏ صفای‌دلطلب‌ارعشقتاخودحام حم‌باشی 
ترا سافی دی بخشدحیات‌خضر کزمستی ندپیبی‌هستی‌جو دباو حودحود عدم باشی 
جپان گرهستبی‌داردزیمن‌دو لت‌عشق است جوعبن‌عشق گردی‌تاجبان‌باشدنوهمباشی 
به‌رسوآیی بو دمشهورمجنون‌درعرب اهلی توهم ناموس<و د بشکن کهمجنونءجباشي 


غرلیات -۲۹۹- 


۱۳۴ ۱ 
گر جو شمعم بکشی زنده پي‌حنده کنی حنده‌یی کن کر مر ده‌من‌ز نده کنی ۸۷۵ 
گر بدین‌شکل‌وشمایل گذری پریوسف . با همه سلطنتش بار دگر بنده کنی 
رجنی کن کهبر آری‌جو گلازخالدم ۱‏ جندجون‌نر گسم‌ازغصه سرافکنده کنی 
در میحانه برندان یک کعه بمل که آنست که فمخو اری‌درما نده کنی 
برده بر اهلی دلسوخته حون لاله هدر سرل باشد که دلی سوحته شرمنده کنی 
۱۳۹2 
کر دل من ارعم دیوانه زیست باری. درعالم از عم دل وارسته کیست باری ۸۱۸۰ 
ابشمع از آن بربرو دیو اند گر نگذتی این گر بازحه‌دار یو انخنهه چیست باری 
جند میر گردون رجمي /؟ ۲ ندارج برمنبچشمرهت گردون گر پست‌باری 
ای من غلامرویت کر هيکني فولم ‏ پیش‌منا| ینغلامی آزادگی است‌باری 
باران بکمرانی مد عمت نودند اهاي بنام‌ادی مر دانه زست‌باری 
۱۳2۵۹ 
بردی دلم اگر چه ندارم شکایتی دل باز ده که با نو بگویم حکلیتی ‏ ۸۱۸۵ 
مب بنده تويیم جرا بیعنایتی کس دل‌به بندگی ننهد بی عنایشی 


از درد دل تبایت کارم بدید نیست درد دل است این که ندارد نبایتی 

ف چم ی ی ی ۱ 

از آب‌خضره آتش‌موسی‌غرض توبی هر کس کند ز فص حسنت زهوایتی 

جزما که جان بمپر تودادیم‌بیگناه ارجرم دوستی نکشد کس جنایتی 

بش تودرحمایت بت استن‌هر که‌هست هر گز نکرد رحت بد ما حماً یی ۸۱۹۰ 
اهلی دلازوفای‌تووبخت خودبر بد لیکن هنوز میکشدش دل سرابد 


۱۳3۷ 
خوشیم باستم و محنتی که مبیتواهی ‏ سگ توبیم ببر صورتی که میخواهی 
دلامجوی ازین بحر قطرٌ رحمت که زحمت توبودرحمتی کهمیخواهی 


۸۷۹۰ 


۸/۳۰ 


۱۰۵ 


۸۹۰ 


هو دیوان اهلی شرازی 


به‌بادلعل لبش حون ردیده بار که بجت بحون دل دهد آنشربتی کهمیخواهی 
بوشت ۰ صحست‌حوری وشان بود ایشیج زدر در آ و به بن حنتی کدمیخواهی 
باه کعبهچه‌حاجت که‌خو نخوریاهلی ‏ ز کوی میکده‌جوحاجنی کهمپخواهی 
۱۳۵۸ 
تومرا | گرنبخشی من و کنج نامرادی ‏ نی غم تو بپتر که هزار ساله شادی 
همه عاشقنه یارب جدبلاست‌این کهمارا ...همه حسنستوحرمان‌همهرنجونامرادی 
بتوحال‌خودحه گویم که‌بحال کسی‌نیفتی ‏ فیس کجاشناسی‌تو کددل‌بکس ندادی 
بشناس قدر خود را بدبری مشو مثابل چه پری که گر بدانیزفرشنههم ربادی 
جوتو ایسواد دیده نشدی غبار رامش برواز نظرجواشکم کهزجشم من‌فتادی 
سلرساز اهای که بکوی نازسان حولب ازوفا گشودی‌درصدبا( گشنودی 
۱۳۵۹ 
ایکه قتل عاشقان مست و خراب میروی وه که‌جو عمر پیوفا خوش بشتاب‌میروی 
چند بمشوه گوئیم راست بگوی‌حال‌خود . راست میرس‌جان من وزنه بتاب میروی 
مر غ سحر بروی گل‌جام صبوح میکشد ‏ نر کس‌مسترابگوی‌چندبخوان میروی 
روی‌جوروزت از مفاش‌نگذاشتدرجران جز نفسی که همجو مه زیررنقان میروی 
اهلی ۱ گر توعآشقی‌مست بحون‌خویش‌شو حند ببرم دیگران بپر شراب میروی 
۱۳۹۰ 
صوفی! گر حریف ما بر شراب میشوی _ تا نچشيده‌بيی برو ورند خراب میشوی 
بسکهچوباده خون‌ماشی‌همهش‌همیخوری جون گل‌تازهسبحدم‌مست‌شراب میشوی 
ایکه‌طیبیازسرم بگذر وحال من مبرس آتش من هم مرن ورنه کبان میشوی 
از هوس لبش دلا ؛تشنه مشو نفس نفس ‏ گرچهز گریددمیدمرقه در آب مبشوی 
اهلی‌شوخدیده گو ازدر نیکویان برو ور نه‌جواشك‌خودخجل‌ازهمدباب میشوی 
۱۳۹۹ 


آربغم شادی زءشقش شادمانیها کنی و ربناکلمی بسازی کامرانیها کنی 


۱- صبوح میخورد (ب) 


سق6- 


سر نپپی بر آستان‌دوست‌هر کرک و وفا 
بش آنشاه بنان کرلاف ثادانی زنی 


من نرنجم‌هر گرا بیمپریت‌ایآفتاب 
طوطی‌جان‌را کنیز أ پینار خصید خود 


قصه کو نه کن‌شهیدعشق‌شو اهلی چرهن 


۱۳۴ 


ت‌ ۱ تا 


جونسگانعمری‌بکویش‌پاسبانیپا کنی ۸۲۱۵ 


به که اهار کمال و نکند دانیبا کنی 


گرجه بادشمن بر عمم ۵ ربائیبا کنی 
سر کز شکرلبي‌شر ین ( ۷ افیا کنی 


تا کی‌ازفر هادوهحنون‌فسهخوانیبا کنی 


۳ یل 


ای بلعل شکرین حشمه حیوان کسی هر که مشتأق‌تو باشد حکندجان کسی ۰۰ 

نمکدان دهانت حکر میسورد حند از موق نو سو ورد دل بر بان کسی 
اینچه| پر ووجدحشم اینچد دهانو جه‌ایست از او جون سم شود دیدح حبرآن کسی 
ای حه خورشید فاك پرافق بخت بلند کیترا غ بو داز ائتك حوتوفان کسی 

تو سمسیر کشی دست‌مند دأمن صبر نرسد دست فان بگریبانکسی 
خبر از داغ‌دل سوختگان کی دارد . اوکه آ که نشد از نالا پنپان کسی ۸۲۲۵ 
اهلی ار ماه حبینان لو بمعر اج وصال کی رسی تانزنی دست بدامان دی 

۳۹۳ 
کاشکی فرق سرم فرش سرایت بودی .تاش و دوز دخم در کف پایت بودی 
لد رحم تو از راحت مرهم بیش‌است ‏ کاش برمن همه دم ر حم جفارت بودی 
کاش‌حان بلیل با ۶ نوشدی تاهمد وفت در تماشای دح ز 9 حح 1۳ «و دی 
_ 

ای‌بر پر خ مه نو ابروی شوح او ندید در ده درو اند ِ انگشت نمایت بودی ۰۳۰ 


آ نچه من‌بافنم ازحسن تو گردیدی‌خلق 
آنسپمه <شمت وحوبی کد حن] داد بمو 


اهلی اد دعوی باری بدرش جای نبود 


هر دو عالم همد بکبار فدایت دو دی 


کد رحمی بگدایت بودی 
کرسکش میشدی | تجاهمدحایت بودی 


۱۳۹۴ 
بأهمد لیب ‌ بامنت | زمیمد نار وس کی باهمه ؟ س وش چااشتهخنی 


غرمر | کد سوحتی باهمه ساحني ی با هر آن حیات هر دمی در نظر من انشی ۷۳۵ 


وا و ار دی ۰ و و ات و دب 


و دیوان اهلی شرازی 


ایدل‌وحان‌عاشقان گرم مران کهخلق‌را 
بي عم حانگداز تو شاد نیم بزند کی شادیم از توبس بوداین که مرا بغم 


ام یه 


دل نبود بجای خود تا تو فراز آبرشی 


بر نو <سن‌روی توشمع فلك ححل کند جون کنم آفتان موف رحت با مپوتی 
گر جهتومست‌فر بتی‌شکر را 5 ن‌ایملك کز ه می عشق آنسنم جاشبی 


یا چتی 


اس 
۵ لگ 
مت و و 


۸:۰ اهلی! گر نشسته‌یی‌دستز حودمجو لبش کاب حیان بخشدن با کدلی ی 


۱۳۹۹۵ 


ای زجان‌شم پن تروزیباتر ازحوروبری 


آب حیوانی‌چو پیش‌جنم من‌استاده‌یی 
گر زلعل آنشن یکجرعه افشانی بخاله 
ل‌دادی رما 


ح<ام زر دادی بغعر وحون د 

۵ سموی‌اهای میکنی گاهی نگاهازچشم‌ست 
۱۳۹۹ 

ر که‌در سر ای‌جمان نبست حکمی 


۲ خور که سنك‌حادنه جو اهدشگشت 


ی 


می‌خو 
سای بیا کد ددع احل در له رای ماست 


۸۰5۰ 
فی بما ۱ واه 
بی کد هرحه بود ۷ تمه است 
۱۳۹۷ 
گر بود بوسفش گرانجانی 
وت آن‌خوش که ازسبکروحیست 
0 نگردد ز زگ رید دیده سید 


۱ بگل‌ازخود ملاف کان عارض 


هر کدخودرانکشت روزه‌صال 


۳۹6 


مردهر اخون‌درركد 


ص__ 
من‌چگویم‌جان‌من ازهر چه گویمببتری 
۷ ۱ ۰ 7 ِ ۰ 
ورخرامی‌حان من‌از آب‌جیو ان‌بگذری 
1۳ شمر د احل اد زر 2و ۳ دی 


( ۵ ۱ 
72 
ایکُل رعا بو باهر کس در نگدیگری 


شد از روی ک شبن 
باشه از روی ثرمیخره بسویش‌بنگری 


باداست جون جبان در ین حا رد <رمي 
گر شیشه سپپری و گر ساغر جمی 
صد گونه جاره ساخته بیجازه آدمی 
حو رشید عشق را ثر سد ذره‌پی کم 
کافاق سر بسن همد رحم و دو در همی 
حون ما سك در یم وتو درحا ند مجرمی 


اهای سگ‌توام کهعچب مدسته ببدمی 


بگرانجانی حود ار دانی 
همجو ساغر گشاده پیشانی 
روحان 
بگ 


ک‌ ۱ 


۱ 
۳ 9 
۳ ۷۰ 


نشکهد نه 


گر بد بینی ورق بگردا: 


میکند 


ی 


۳ 
ت 


۰ ۰ از ۵ ۳ ی ۱ / ۱ گ 0 ۰ 
ارحون دیدها ند کوی و له زاری لس رس جاک رو شد کوجثم اعتداری 


س‌ 


از جلوه‌های امکان‌جند! نکد بتش بستم. صوزت م ست دردل شکل نو گلعذاری 
۶۰ ۰ ۰ ۲ ۰ ۰ 
اد حما لت هرد سدحت جانم اهر گز میاد اد + بر دل ر من عماری 


۰ ۳ 
شادم که رشته حان شد دام مت ند کی‌بیتر از ند ند در دام من شکاری 
۰ پا ۳9 با مخ ] ۴ ِ« ۰ 1 ج م مه 
هر حد بار جوا رات‌جایيسه حت اش بر ! زر بر +سست تاخو س‌هار جوسدمت بار ی 
خلق از ز جو اج ی عالم ۱ در دس د دار زد جو شوقن | نکددارد دردستز لف‌باری 


۰ ۰ ۰ ۱ ۴ ۰ 4 
اهلی‌رسك خو بان کنیم لحد حما سل اند دی و کدننود ‏ حو بر حصا؛ ۹ 
ل ت زِ 


۱۳۹۵ 


گر دك ناس پشتر رم بر حب بر تمد حجی‌هیر 


اي آی‌حیوان کانشم از لعل ترش هیر ای 
جون آفنابی‌مبر بان باجمله ذرات حبان . بامن کهدارممپرتودايم دم از کن‌میزنی 
شرینجه با شد برش تور عصدجان‌شم ین‌میدهی 1 ندم کشک خندهیی از لعل نو شن‌میزنی 
گرشیخصنعانر بو دتر ساپتیرهزن‌جدشد و بت‌مسلما نزادهبی آ نش جه در دین‌هیز ای 

مردم میکنی 5 من بمدر ۸ از <ید دا یمسگان‌خویشر اسنگگ 1 از یی کن مین نی 
صید دل‌مسکن من .گر تباث میدا: ري <. ۴ هر دزم گان‌ناو کی بر جان مسکین‌میزنی 
اهلی‌جر آ هو ی‌خنا کلاك نو د ن فده روش شداز کلک ت که دءز ان زاف مد کی‌هیز ای 


۱۳۷۰ 


/ ۰ ۵ ۶ داوم ۳ ۰ ۲ ۱ 1 سب ۳۹ 
باز دل میبردم عشو سيدناريی ناحی بار بدل میرند شباری 
۳۳ ۳ ۳۳۳ وش ۱ ۰ ا- 
مر غدل‌سروفدی‌جست وزطو بی‌بگذشت طایر همت ما رد غخت برژرازری 


۲ ۳ ۱ ۰ ث ۰ 6 1 
کی سود شمیعس و همدم رپاب وف سروناری به نجاهی تمد بی‌باری 
م۰ ۰ ۰ ِ« هد 
ایکه حشم نو ژند مر ثم دل صید به تر مس جر جشم نو ندید 
عاشتان در قدمت مورصفت کشند شد‌ند عنل ش ار ان کد نب مف زک 2۳ 


وب وت سب ۹ 


(۱) ز کنج خودان سنگت لحد (ك) 


۹۹9 


۸۱2۵ 


۸ ۳۷ ۰ 


۷۵ 


۸0۸۹۰ 


۸۸0 د» باشمع‌خو شت در زگرد گر بهوزاري 
مگر با حلوءٌ رفتار اه طاوی دعوی کرد 
زدی‌تیری بغیرایم‌مرا آن‌از تویردل بود 
شیدعشق اگربردار گرد« دولتی باسٌّد 


نوهست خوام‌خوش شبها چه دانی‌حال بیداران 


۰۹۹ 


۸۰۲۹۵ 


۳ 


۱ , ۸ ۱ ۰۰ ۱ : 
اهلی‌ازشمع‌محیت کسی‌افروخت‌چرا ن 


ن 


دیوان اهلی شرازی 


که جو بروانه سر مست بود جانباری 


۱۳۷ 


ایسروا گر این سوخته را دست بدادی 
گربوی‌ترا یوسف مصری پشنیدی 
حسن تویسر گرشدی از روز ازل فاش 
گر عقد محبت دل‌ما با تو بستی 
در کلشن فردوس که کوثر 


برخاك نهادم به ادب پیش سکت روی 


اهلی است علام تو وهبچش نکنی باد 


دهدش آب 


حانرا حو کلی در کف دست تونهادی 
سربر زدی از حالد و بای و فتادی 
/ ۰ ۱ 4 ‌ 
بي عسی کس از ما در اپام نرادی 
# .۳ 
جسم نو در ده بردم نکشادی 
۳۳ 


هر دز ز تر <وشتر ندمد تخل مرادی 


بدبحت عارمی که نرزید به يادی 


۱۳۷ 


مگرروزقيامت باز گویم آنچه من دید 
نثلر بازی‌مکن برروی‌خوبان‌دو کون‌ایدل 
بمدخون‌جگرفرهادا گردر کوهراهی کرد 


| گر آتنی‌بجای‌اشاك گر!زدیده‌میباری 
کهبرطاو س‌میخنددبدفرقه کبك کمساری 
عجب گر جانبرم مک خی خوردهکاری 
یا باشد کزین‌ده مر امحر وم نگذاری 
مگ احوال ما داند کت تویت ده بیداری 
ش‌هجران ز تنبایی دبیداری و بیماری 
کهاینجاشرمساری‌بینی و آنجا گرفتاری 


توهمت‌بیشه کن اهلی که وه از بیش‌برداری 


۱۳۷۳ 


مسنی عم ار طعن بدا ندیش نداری 
بیش همه از خنده نمك حند فشانی 
عیرست ه وفا کار تو با له و لیگ 

وس ی ۰ مییه - هد ی 


آیینه حسنت دل اهلی است نگیداء 


آه ازتو که بکذرء غم خویش‌نداری 
مر ۰ ۰ و 
وبا حبری زین حذر ریش‌نداری 


1 ل 3 ۱ کف ۰ ]۱ ‌ 
جر تا ند بخت ین تروش دار ي 


5 هه جیار ژد ِ ن کیش‌نداری 


مه میا و 


با بل ک؛ جر این | ند در بیش نداری 


یه «ه 


ی لران -۰0۵»- 


۱(۱۳۷۸) 
نظری فکن که دارم تن‌زار وروی زردی لب حشك ودیدةتر دلگ رم و آسردی 
تو که آفتان حسنی‌جه‌فمتزخا کساران که بدامن‌توهر گر ننقستد است گرب ردی 
عم حان حسنه ما تخورد بیس حجانبا مگ ر این شیب مارا بدهد خدای دردی 
دل‌حسته حم‌هجر ان بدها!* دک رددزهم‌ان | گراین‌دوانودی؛ دلر ریش ماجد کر دی 
سر آنحر یف گردم کدبخون‌خوش‌رفسد _ نه‌جو گرد باشد بره تو هرزه گردی 
که رسدبخدر وعیسی برسان بما خداب تس حیات بخشی قدم جپان نوردی 
بسعی خویش‌اهلی_نشوی قبول دلبا مگر آنکه برتو افند نظر قبول‌مردی 
۱۳۷۹ 
صوفی تونیی صافی از عشق چدمیللفی کاین عشق نمی بندد بی آینه صافی 
خوشآنکه طبیب من آمد بسر خمتد ."میداد ژ آب شربت مبخواند هوالثافی 


ی د« ت حاحت پدعا نبود هر حند بود کافی 


اهلی به کت جو ددا رز نده ذش‌جون و ف دلن مقصو دی هم کش لطافی 
۱۳۸۰ 
شس ۸ 
ایخل که 9 عامّق مدهوشی ندار ی زا حند با لیم و نما کون ی نداری 
افسرده دلامثب من از آنم ک ددتر ایشمع ۳۹ ز گرم هی سر جوشی دوش نداری 
ابطوعلی دل !بئان حون بو د یاف شم سجن از ان لب حاموش ندار ی 
۲ سم ‌ 
۰ ۳ 0 ‌ ۷ ۱ ۳ 1 ۰ ۸ ۰ ۰ ی ۰ ۰ ۰ 1 / ۰ ۷ 
حون ادمیان مات ی خی ۹ سّ ران ناساث او دست ‏ در آغوش‌نداری 
۰۰ ۰ فک ۰ ۰ ‌ 
هوشی و دلی مرطلید ‏ فید عفنش اهلی حکن‌من د1 توحجود هدش‌نداری 
۱۳۸۱ 
کت 


کشتی بجفا ثبری و از درد رهاندی . درد همد در جانمن ادن ۳ 


)۱ چپار دماره ان دیس بدمار زیاهده دود اینیجا افزوده‌ام , 


۸.۰ 


زر 


1۳۰ 


۸۳۵ 


۸۳۰ 


۳۵ 


۳۳۰ 


۸ ۳۳ ‌ 


‌ 
ف 


یر و 
اهلی چد گشودی بر خ ماه وشان باز جشمی کدبه‌دخون‌جگردوخنه کردی 


ی ۱ ۱ ۰ ۰ ۱ 2 و و 5 ۰ ۰ 

س9 درد هی ۳ ۳ دل فر هاد كِ ۴ نهک ردق ٩‏ ِ سم ردق 

دیحو ماگ یک شرتخد رشنه انش ن‌ 
ور من رآ ام ميا ما کاخ با ی 4 ار ما 


اش اگ زر جر وب انداحتی نثاب د واند ۳ محال ندادی ک بر ردی 
"۳ مس کل ِ دت ۰ 9 
گر حکم دائنی جو سلیمان دلم ییاد از ملك خال خیمد بملك دگر زدی 


۰ 
ل‌ 


۱ یر ۳ 2 موکص 
یک گر ز ثبب سدی دور از اند ی فریاد حون سکان شجد نس پاسحرزدی 


اهلی گر 


ند 


ن مسیح تفس نام بردی اش بعد از هزار سال سر از خاله برزدی 
۱۳۸۴ 

دولت‌ا گر مدد کند کلین بع هن شوی بای بچشم من یی جشمدجراغ من‌شوی 

سد دا سیندام مر هم دل نشد مگ بائن همجو برد گل مر هم داغ من‌شوی 

بوی نسیم گل کجا نازه کند دماغما هم مگرازشميم خودعطر دماغ می‌شوی 

ببر فراغ دل ترا بینم و این ملال تست وه تو ملول تا بکی بپر فراغ من‌شوی 

گفت بدخنده آن گلماهلی! کر جدعاشتی کر بری‌ازاین جمن بلبل با من‌شوی 


۱۳۸۴۳ 


فِ_ 0 

۰ را د. مر > ۶۶ ۱ ۰ ی ۲ ۰ ۰ ۳۹ ۰ ۰ 
از جهان فا بسي هل ذر دك ِ ای ده ی ّ نگیی د‌ و توح ای دی ۷ خوا <و م‌کاي 
و > ۹ ۰ ۱ هب 7 0 2 

س رب تارف ره مد ری هلح ما هی ان کن ج و جان ر اي جوی دم 

.۱ ‌ِ 0 5 ۳ 
ی حده رل 51 «ر ۰ دا ادا ۳ وی هد ری ۳۳ مه 1۹ نم ی 
‌ ۰ یه 
"1 ت سس ف 1 ۰ ۰ 
۳ ددیات و ی در دی ۲ ما سس ار دای ۳ سدو ۰ اي جو کی 
بح ۳ ۰ ۰ ۰ 
ایجو یه رهطم رم و ۰ ‌ الي 4 بت ۳9 ۱ مر ۶ <و- "۳ 
‌ اف فرب ۳ 


ی من سگل‌نووزد سلفالی کرم کنم 
طوطی صفت‌طمع نکنم کز شران اعل 
خواهم کد یکنفس باشینی برابرم 
لب تیهام جو اهلی و از جرء؛ لبت 


۳" ۳ 


اروصل هویش زند کی دیگرم دی 


چندانکه پیشتر طلبم کمترم دهی 


رک 
ن لیستم که 


مستم کنی و در شکرستان سرم دهی 
ساقي شوی زثر گس خودساغرم دهی 
یکقطر مز آن به‌است کهصد گو هر مد 


باده رجام زرم دهی 


۱۳۸۹ 


تو گر بخاك شبیدان گذار باز آری 
مرا جو سزه پژمرده ایسحاب کرم 
زهجر روی تو جان بیقرار شد باز آی 
هر آهو بسکدشکار ت نشدزحسرت‌سوحت 
بروز گار حواأنی و کم دل ای بر 
جهان بهارو خز؛ نش بسیست ليك تو 5 
غبار دل ری بیش گلر خان حون باد 
جو سرو از تواهلی کنار کرداز تو 


| اد 
لوب بو دی 


هزار گمشده را زان دیار باز آری 
حه شد برحمت خود گر بکار باز آری 
مگر که جان مرا با قرارباز آری 


7 درآن هوس که تورو درشکار باز اری 


کجا رسی‌مگر آن روز گار باز آری 
ک گر عبار بری هم قبار باز آری 


باب دیده کیش در کنار باز آری 


۱۳۸۷ 


ایکه در آبینه بینی رویو ناز افزون کنی 
سنج صیر مراهر حند برئابی به جور 
شیو شین نبان میداری از ناموس حود 
از تو زان تالم که کد گاهی دی ریش مرا 
ازلب لعل تو اهلی دز خمار قم پسوخت 


آها گرخودرا بچشم من ببینی‌جون کنی 
کی عدان‌فیر خوداز دست من‌برون کنی 


۲ ]۰ ۰۰ ۷ ۱ ِ ۰ ی ۷ 
دز رد از بكث‌خنده‌صدفی‌هادر آمجنون دمی 


ی ۹ ۳ 
هر همیبحیز زر حمدبط رش‌بر حون دمی 


۱ ۳ 
هممگر معجون:: دض! ان اسمیگون کنی 


تن مت نا 


۱۳۸۸ 


شم / ی , ی 
ی دی لد مه ۳0 ر ۳۳ ۳۳1 ف‌ مرن 
۳ ب‌ ۱ 

ٍ ا: ۳۹ ۰ ۳ نت 

رخ ی ند بو _ با همم ار 2 رو 
و 
م | ۱ ۱ ۱ 
3 ۷ 

هی هم" سور ادر ار بی ببد.د روی 


ات 


۷۳۰ 


۷۳۳۰: 


۱۳5۰ 


24 یف 


۳۵ 


۳۷۰ 


6 ۳۷ از 


۹ دیوان اعلی شبرازی 


ات 


۰ ک- 7 ۰ ۰ ۰ 71 ۰ ۰ ۰ ۰ ۰ 
بیرمند در عدن کوش ۳ بخت کند ادمی از سك تست جل بکوشد کسی 


این حسن تو زنك ز دل میرد حیك بودکز رخت دیده ببوشد کسی 


۳ ود بی دو هیی هی بود گر خوره اب حیات ای دسر بینو نلوشد کسی 


6 

مانه اهلی مثو گر بخروند ز غم دل مخراش از منم تانفروند کسی 
۱ 

بیش‌سکن جو ن‌اتكمن ادزم دم‌زاد گ کایجا بو د شرطادت مسکینی‌وافتاد گی 

آیینه برس لو خودر امتا بل خون مد سر خن بازی‌دهد آبینه راازساد کی 

حدن نا نس ره دیش آدٍ نیع از احمچو شمع تار ندهام در خدمتت دارم‌یجان‌اسناد گی 


۲ 
اه مسا ۹ ث#«2 ۰ ا, با : ار 
ا ۸۵ 1 ۶ ۵ د ی رب :۱ تِ‌ ۰ ی ر ۰ ۰ ٍ ۱ اما 

رِ عفر تسا گي شهی د هت دد ارت بود درحصت سا تارب نود بذد د 


۰ , ۱ سم ء ۳ 
اهلي‌جددر بندغمی رز اده‌همچون سر ۵ ای دز هر حد درعالم بود حوشت بود اراد ۳ 


فِ_ م#ِ 
سوختم شمع سفت 3 شده آتش تلسی . پی دل گره نشیزد دم گرمی ز کسی 


مً 
۳ 
اسب 

۳ 

1 
۲ چم 
۳1 

م 

2 
7 

1 

۱ 
5 

1 


در او نت بر خاروخسی 


ن ث 
عم دمیل اي دب 1۳ شیک گر مه مد ۰ آر ی ان سو دا هه 
۳ ری ار رم ی مه بش دیا کب . ار متا سب با ی ۳ 
1 ‌ ۰ ۰ ۲ ۰ ۰ ۰ ۰ ۳۸ .۰ 
گ دل‌ازسند صدحااد فغانک دا مر ند کاین تدم غیست کهخام ش بو ددر قمسی 
ف ‌ ۰ رِ" ‌ب ۷ مي ‌‌ ی ۵ ۵ مب 
ز اي ,۰ 4 ۳ 
. ۰ ۰ + ۳ 0 ل 
سا ۳0 نج ۵ ۰ تم حان لث 2 مبلتی دربن فا ملد جر سس ری 


مه 
حبر 5 ررداو اهلی حکند دد سن دلی ن اد کامی بود ار مردم دروش بسی 


(۱)!ز۱,:غزل تابایان که ۱۱ غزل است در نسخه ( مچ , س ) علاوه داشت آفزوديم 


.. ّ ۳ 


غز لیات 


ی بت 


بچپره شمع فروری بعشوه مره 
رخیجه از دود لجوقدی حه حايك‌ورعنا 
کچا ملاحت لیلی کجا حلاوت شیرین 
خموشاهلی ازین نکنه تا کسی 


نمرد بی 


۹۹ 


عجب ملیح بیانی فریب چرب زبانی ۸۳۸۰ 
نه رخ که ماه ثمامی‌نهقد که سرو روانی 
ازین شکر دهنی فتنه‌یی بلای جبانی 
که‌داد اين سخن آشنا غریب نشانی 


۱۳۹۴ 


وم امی اهگ ۱ 
جتدسر بیس آریو باخودمر اهر ار رداای 


بجون‌منجدد منرااشا رت میگندحشمت 
زمستی‌دوستازدشمن‌نمیدانی از ان باغبر 


اگی افسانه عشقت بایان آوزم صد ره 


جوبلبل از خز ان‌هجراهای بستهلبنا می 


سم 
باب‌چنده‌رسا نی‌جان ودیگر باز گردانی 


ها(صد‌حومن] بن‌بس که‌چلم‌از ناز کردانی ۸۳۸۵ 


سخنگویی وروی‌ازعاشق‌جانباز گردانی 


جو گوبی بکستخن‌دیگرهمانآناز گردانی 


باایگل کدنا پازش سبحن پرداز گردانی 


۱۳۹۴ 


همه حانی از لطاذت همد عم ر وزندگانی 
بسما ۶ جون‌در آپی‌من‌وصدهزارجون‌من 
ز کمالاطف | گرحان بدرون‌دل کند جا 
تما ۹ ]| 

رحیات خود ملو لم بشم بيك نطاده 
شدم | تجنان‌جد محنون بخیااتاییر ی گم 


زحذای یار اهلی<ه ز بان کشی‌جو بلمل 


بکه نستت کنم من که بیپچکس نمانی 
هودحان در آستینبا که تودست پرفشانی 
رون جان‌نثینی که لطیف‌ترزجانی 


۳۹۰ 


و ۰ اون و تم ۳ از ۳۹۵ 


۱۳۹53 


ت ۰ ُ 
| گرجه جشّم نی اعباری 


میرم ب ۲ 
نکویه ۱ نک حر بدار 
ار بعدقرویرهجو کوهکن در عشق 


ظر ۰ ۰ 
۰ ۰ ف‌ 


۰ ۳۹ 
3 دجم تنب 


1 پسوز که تیشیند آتشت جونشمه 


نگ 
۳ ‌‌ 


سا 
بدبدن خوبان نمروی از حا 


حد د ‏ ردیده گلی در مبان صد حاری 
رد هم مش یدای 


۸:۰۰ 


۶ ۵ 


بوصل‌دوستر میا زج | نکهدل‌خواهد گر اخنیار حواههلی ردست بگذاری 
۱۳۹۹ 

گر به بتخانه در آیی و موافق باشی به که در قبله کنی روی و منافة با 

جبب جان‌حالك کندسیح ودمازهپرزند ‏ اگر ایند کني عاشق صادق باشی 

عأسّقٍ از حودجدبر ونر 9ت‌به‌عشوق‌رسید وین‌نبا ی مگر آن‌وقت که عاش 

بای دار فا هر ثبه مردان است سره آن ک. که بدین مر نه دیق باشی 

حسن عذرا نه که بالاله عذاران نبود ‏ . همه عذراست‌هر آنگه که‌تووامق باشی 

تاتو در بند سری از همه کس‌ست‌تری . زیر با سر جونبی بر همه فايق باشی 

اهلی‌این‌خرقه بینداز که زنار دزوست ‏ بیش!ز آنروز که رسوای خلایق باشی 
۱۳۹۲ 

بی که مبکشدم درد آرزومندی طنی درد منی در بمن حد می‌بندی 


۸:۰ مرا گزیر جو ار بند گی میس نیست ۳ اد نسأشد هم از حداو ندی 


۹۹ ۱ 


۸5 ۰ 


زبسکه قبرت حسنت غیور کرد ایشمع زبرق جسن خود آتش بعا لم افکندی 


گپی جو سر سروزدی ریشد در دل و حأنم کد خر خار امیده رز بخ ۳ فندی 


اسیر سِ ر ترا آرژوی مردن <دٍ س حجد وی رن ی است در دل‌بادی 
شب مدا حدای 2 ۳ 5 مد ب‌‌ بد: ری ی ج 0 نکی < ت ررندی 
یر ۰ ۶ ۱ ۰ 
ش ا ری ند د. دم ‌ِ عاأقمت اهلی ع ۵ شکری نداد از 3 لت دی 
ف بو * ف‌ ۰ ۳ 


۳۹۸ 

جر به تبع کی ز حشمم سس ز کاب ايي بحدا ده بش جدمم بد ار افتان آیی 
مو پي ۱ ۶ 1 ِ ۰۰ ۹ ۳ 
«مددمجوبرق‌تازی‌سرمچه گرمیست‌این دد بت که بچنن شاب اب 

زسرشك از آن کنادم‌همد دم پر آب باشد ‏ که تونو غرال کاهی پکنار آن | 
ِ 0 رس - 

د که گنج و نازی‌جه‌شودا گرزه نی بز کوةحسیه خر پیسر این خراب یی 

هت ۹ 

من ملس | را بحیال هم نگسد کد ۳ رات آ 
۱ ۹ 1 تسه ۱ ۳ هه 

ت آیحر ید کم کن‌بیتان کهست‌ناز ند م ۱ ۹6 سح ی اشان بدلی کاب ۱ دٍِ 


عزلیات سا4۱- 


سر کوی دوست اهلي ز شمارء شهیدان به قیامتیست آنجا که تو درحساب آیی 
۱۳۹۵ 
خورشید صفت با همه کس مهر نمایی ‏ چون تیغ زنی‌از سر کین‌سوی من‌آیی 


تاواقف حالم بدهم جان بتو کز شوق 
پائد که بچینیم گلی از جمن وسل 
آن آینه رويي تو که از صیقل ابرو 
من‌طایر گلزار بمشتم ز غم آزاد 
هرگز نعند بر سرمن سای بحتی 
اهلی اگر آن بت نظری با تو ندارد 


من‌خویش‌فراموش کنم چون تو ببايي 
امروز که سرمستی و در عن صفایی ۸4۲۵ 
زنكك اردل و گردغم ارجان بزدايی 
از سنبل کاکل تو مرا دام بلایی 
عنفا شدی ایطایر اقبال کجایی 
غم نیست‌مگر غافل از الطاف‌خدایی 


۱۳۰۰ 


ناو کی که مرارخنه در درون کردی 
توسرو از که گل را بناز میبویی 
جو گل بخرمن‌عمر که خواهی آتش‌زد 
رهم بسلسله زلف جون نمیدادی 
دلم که شهرٌ عالم به نيك نامی بود 
درین‌جمن‌همه جامیست ایغلك جونست 


ز دام هچر پمردن رسیدهام اهلي 


کدورت همه عمر از دلم برون کردی ۸6۳۰ 
کجا بری دل‌مارا که غرق‌خون کردی 
که نویباررخ ازبده لاله گون کردی 
مرا ز پر چه سرحلقه جنون کردی 
فسانهً همه شبرش بيك فسون کردی 
که‌جام‌نر گس‌مخمورسنگون کردی ‏ ۸4۳۵ 
مگو که‌جون برها ندت یگ که‌چون کردی 


۳۰۱ 


باشد ایدل همدمان دوست یار خود کنی 
ایکه با یازان بعشرت برده‌یی غالم زیاد 
آه‌ازآ نشادی که‌نا گه از درم آیی درون 
آرزو دارم که گاهی بگذری برحاك من 
باحر یغانت فرار وصل و اهلی بیقرار 


0 بدأم صحنش روری شکار خود کنی 


ومچه یاد از عاشق امیدوار خود کنی 
بعد از آن کم تاامید از انتفلار خود کنی 
گرچهمیدانم که‌نكازخا کسارخود ی ۸64۰ 


نایدارهم رحمتی بر بیقرار خودکنی 


اصصض ض فد نصا شا 


پایان غز لیات 


۸1:20 


۸:0۰ 


هد علن وملانن معا ءان من 


۱ 


هدن مدمون امام 


درتو حید و حکبت و موعظه گوید 


به شکر حق که کندشکر حق ستایی‌را 
چه کیرپاست ندانم ز ملك نا ملکون 
کمال حکمت او میکند پنات نات 
برای روشی حانه دل از دیده 
خطی کشیده‌بنا گوش گر خان‌از مشك 
دهدبه گوش چو کل شیوة سخن چینی 
رباع عارض خوبان بصید دل هرسو 
به دلگشاپی بل بر آورد از خاک 
به شید حکمت او از بی شفاء النای 
فتبله مه نو را چراغ بدر کند 
ه ذره" چپره کاهی جهد ز پرتو مپر 
کسی که بر در او دولت کدایی یافت 


بماك هر دو حهان غبر او ندارد را " 


(۱) جام روشنائی (ن » مج ) 
(۲) به زهرء ( ن ) 


کسی جچه شکر کند نعمت خدایی را 
چه فسحت آست وفساملك کریایی را 
درامپات دمن نعفه سمایی را 
بد براه نظر جشم روشایی" را 
که گو شمال دهد نافه حنابی را 
به مر غ ناطقه بخنشد سجن سرآیی را 
نهد زسبل مو دام دلسربایی را 
گلی که آن دهد باغ دلگتایی را 


طنیت نحل برد هرهم شفاپی رأ 


به شمع هسر دهد دوز مه فزأیی را 
به آفتاب دهد میس کهسربایی دا 
کجا بثاهی عالم دهد کدایی‌را 


که غر ازو نسزد ملك بادشایی را 


(۳) مجن از (مچ) نسخه های دیکر : غیرازآن [او] نباشد راه . 


بزر گزار خدایا بد متلایان ده 
و ثِ_ِ 

نیت | مر ندعد داروی ۳ ب<شی 
۱ ی 1 

۳ شکسته اثر عرهیایی اس سو دا ست 
+ پیش ثر فنای توحاره جان سرست 
به بیس بر ثبای بو تاره جای سپراست 
۷ رم ۴ | ده ۰ 1 دید 
دارچرن و جرا دا مرن درین متم 


ب 


و ِ 
سیحو د شسله <ان دن ده مان روی | 


2 ۰ 
و 
۳ بثدر دم که بر راز ٩‏ 
بای کید حدُ خواهیدلت 2 در ا دل 
پر اد کم جان سرید جای بای بند 

۱ ۰ مره ‌ .۰ ۷ ۹ ۰ 

۵ بی گر ی ند ی مد شس <و ۳ لرر 

لگ 


3 ۹۹۷ ۳ 
رشن با نو ی هون ند درو 


۱ 
و 


بست 
مرو یحو اب کندزدان جدکاروان کر ند 
مگرانس جر درحسی 
نیفته هیر در ین دار مك وجون‌مهور 
زمرادغم نخورد هر کهترك‌خویش کند 
زما و من بگذر زانکد قدسیان گوبند 
رفثر هر کد غی شد زعر مستفی است 
برای دام گدایی گ فتم ای عبای 

۳ نگردی ۱ کر بدام آری 
تودرسر ای جبان حون نگردهبی کازی 
کل حوائیت ار باد بررده جون بلبل 


و ورده رل که شویر نده از دم نایی 


(۱) تس باره اند ) ن مج ) 


(۲) مراد عبای دوس کدای «مر وف‌استه 


قصا ید 


ر 3 ۳ 


مستلابی را 


داروی شعایی را 


که جز لد نیت دوا درد 
شا دگی ژٍ دی 
ند دلل شکسند حارست مومیایی را 
سبر حکار کند ناو کک قتایی را 
که راهنیست دراه جعرنی و جرایی را 
چه رو بخا کت نبی سحده ریایی را 
حد عدر لا پیاری شکسته یاپی را 
بجست زر ایند بزدای لي ممثایی رآ 
رز مدار ٍ 


‌‌ 


با عدر تاروابی را 
فروحت پوس د فروحت بارسایی را 
که اژدها نکن ترك_الدهایی را 
دگر پحواب تبیسل کسی رهایی را 
ببیچکس مکذا جنم آشنایی را 
به دار حلوه مده نش خودنمایی را 
که مراد عید بود ناشق قدایی را 
که خا کیان بچه دعوی کنند مایی را 


مد احییام رد - است کمیا: ۳ 
. ت ها .ي 


هزار ر جند کی این لین قبایی را 
بای مسرغ هو درد هموایی را 
حه مرد میطلیی 3 ان سرایی را 


حزان ری « آمید بی نوایی را 


عجب که صور نخوانی حفیر نابی را 


1 در سجه ن ۰ س ؛ (عپاش) 


۸29۵ 


۸:۷۰ 


۸۰:۷۵ 


2۸۰ 


۸:۸0 


2۹ 


۸:۹۵ 


۸۵۰ ۰ 


سه۱ع- 
مخور شراب که پوشدغمت نه دفع کند 
مکن بآب قا تکیه هم که باد فنا 
زار سل وفاع نوج آگر چنو 
توهم رشعر مزنلاف‌اهفی وبشناس 
۱ گرچه گوهرمخزن باسم وتاریخ است 
بزر گوار خدایا ز لطف خود برما 


اگرجه خدمت ما نیست درخوررحمت 


دیوان اهلی شراری 


بخور صیثل می زنك عم زدایی را 
سرشته است در او گرد بی بقایی را 
نمود عاقبت الامر بی وفایی را 
کمال انوری و سعدی و سنایی را 
که میخرد بجوی ؟ این در بپاأیی را 
مگر هرزه درایی وهرده رایی را 
ز ما دریغ مکن رحمت عطایی را 


مخ اي ی ند هيده رت 


مفعول مفأعیل مفاعیل امولن 


در مدح میر عفیف‌الدین گوید 


تا آتش خور تافته برج سرطاثرا 
حورشیدجپان‌سو ختمگر کانش‌دو 2 
شد فاخته سوخته خاکسترو آنهم 
روفن شده‌یکس‌عرق‌وشمع صفت‌زان 
آتش ز هوا بارد از آن بر سر آتش 
درراه‌هواهمچوش ازتابش خورشید 
چون برق بجز درجگر جالد نا ند 
از زحمت‌خورشید بشب گردهدش‌دست 


از بسکه بخارات زمین آمده درجوش 


بروانه مفت تا بش‌شمم فلکش‌سوخت 


از گرمی حور دست جنارست گشاده 
عیسی زمان مير عفیف الحق والدین 


نقاش حیالش به سر خانه ادراك 


(۱) که که غیب نمائي (ن , ك ) 


همچون شرد آتش زده درات حباثر | 
از چشمةً خورشید برون کرده‌زبانر 
زان مانده که نبود حر کت پادوزانر 
خط خط بدن از آبله ناه بدناثرا 
باران شرر آمد همگی ابردخانر| 
آش رده دود فیس سوختگا زرا 
آبی که حرازن بنشانن عطشاثر | 
نا حشر زمن بند کند بای زماترا 
کف آمده چون ديك‌پاب آب روانرا 
مرفیکه هوس کرد طریق‌طر انر| 
کز حق طلید سای خورشید جهانر | 
کزلط‌سخن آب دهد کلشن جانرا 
آیبنه رحسار یقن کرده کمانرا 
نادیده کشد صورت اسرار نپانرا 


سس 


گر شرح دهد داز نران هاتف غیبة 

ر شرح دهد دار بیان هاش عیبش 
حون کرده ببان وید حا حشی عیسی 
اطّب از[ 


ی 


۱ ۰ شم , 
. رافد " مشکن رح حمل ددرانده 


أفته بجر عمش ران 


1 ۳۹ شرف حدخود آن‌خا تم مرسل 
۳ ۳۳۳9 وگن ره رعبا 


گر ناد عنتا عممعس اطف او گردد 


پی بط او ندندد سق کار 


‌‌ِ 
و ۱ 
/ ۱ دون راخ و 5 
حون ۵ دمک لس عبر ر ( سس ما نا 
شیر 
۵ کفت دس دن که به دمم دو مشو 
و م"- ۷ جر ‌ 


بحت تو حوان وحردت بر بود ران 
بر ذبر شم 
جون دا نمطیر أست ضمان‌دامن لطفت 
خادم کند از خوان عطای نو بتعطیم 
. را أ ۰ ۳ 
حلق بوبرد و حست‌تیع وععی لیهست 
اکنو نکه‌فلك حلقةبگوشم‌شدازین دج 


ای بسته ز شور نمکت بسته دهان را 


خِِ 


۱ بر کرمت بت دبر 


ی و دز کاسه سر خشك 
آی مرهم دل چاد گشاید بی ثیر 

خواهم که‌طاره کنماز عکس نو ایشوخ 
جان نیست گرامی بتو گرب نقفانم 
من پیش تولب بسه ودل باز گشاده 
وقت است که فریاد کم از تووسازم 


فصا ید 


7 


-0ع- 


کوید کدچه‌حاجث‌بهپیان‌است‌عیا نا 
از ععجز عبسی گذرانیده یانرا 
ملحق بد محیط اپدی کرده 

ز آهوی حنایی قلم مشاث فشان | 
مرسل کنی‌ازخاتم‌خود هپر ونشار ۱ 
در دل ل به که زلز لد ر نج فا زر | 
مىدل پر فانرا 
دهد سل 
پوشد زرخ سود کشان جثم زیانرا 
کر خلم توما لدبفضب گوش کمانر | 


کزان وب آرد بزبان این‌هذی نرا 


خر انر | 


سر برخط رای‌تو بود ,پیر و جوائرا 
حندانکه بخروار رسد کاهکشا نر 
گیر ند غریمان بدل خعم حمانرا 
آرایش خوان د گران ریزش‌خوانرا 
بامردم اگر انس دهد شیر ژیانرا 
خواعم‌غزلی خوا ند جوود گوش کن آنرا 
دل بر نو بر یان‌شده سمدیسته دهانرا 


زان رشك که کرد دی تشر ی( لهس ۳۹ 


رحم دل من دیدد و نا ید حکانر | 
حشم د گر | ببند جشم د گرانرا 


۳ + تحمل نکني بار گرانرا 


فرریاد و فغانر| 


۸۰۰. 


۸0۱۰ 


۸:۱0 


۸۰۱۰ 


۸۰:۵ 


۸9۳۰ 


۸۳۵ 


22:۰ 


۸: 


و وی ۰ 


سکع دیوان اهلی شبرازی 


ای مر تبه‌دان بکر <دیئم‌هماسحرست 
باسرت وشآن تو کم‌است‌این‌صفتاما 

اکنونکه‌جوان‌شدزجمال‌توجهانکاج 
تا عالم پیر ازتو جوان بیند و گوید 
آن پوسفعرد آمدودرومفزلیخاست 
این شعر نکو میوه باغ دل من شد 
طوطی‌صفتم فا خته‌خوان, تاتو بخوانی 

بر خط غلامی چرنی کلك تو دادیم 
پروردهُ خوان توشد وجزاب خوانت 
درمدح‌نو چون‌دست‌بر آوردهام کنو ن‌ 
یارب که‌چوخور شیدیما ی کهدواماست 
حندانت با باد که صد دور نماید 


وین‌سحرحارل‌است جوتومرتبه دانرا 
کمومف تران کردحنن‌سرتوشانر | 
حان باز دهند انوری سوحته حانر | 


بازاین حه حوانی و حما لست حپانر | 
این حال که تو گشت زمن و زمانر ۱ 


زين میوه نگوتر نبود باغ جپانرا 
این طوطی شبرین نصی ذاخته‌خوانر | 
اهلی ز مبان دل وحان بسته دهانر | 
انگشت گزیدست گزید ارلب ناثرا 
خواهم بدعا دست بر آر همگانرا 
در سای للف تو حبان گذرانر| 
کبوان که‌به سی‌سال‌سر آرد دورانر | 


ات تک خی سح شش تا 


«فا عان قملائن مفاعلن فان 


بجر مجدت هدعو ن‌ اسلم 


در ملدح قاسم پر ناكگ‌گوید 


زهی به نیغ شجاعت گرفته عالم را 
اپوالمطفر منصور فاسم پر ناك 
غمی نماند حبان را بیمن دوات تو 
عنوز اینهمه آثار صح دولت توست 
یار گاه تو سر بر زمین نید ورنه 
دمیکهقپر کنی‌جون‌قضای کن‌فیکون 
تو شیر معر که و آژدهای دزم کبی 
زبرق تیغ توبگداخت لشگردشمن 
محیط قبر توجوشيد وبیم طوفان شد 
حدیث رمح تو تا گفت باد در بیشه 


حدیث‌جنكک‌تو جان‌تازه کردرسترا 
که حجرعه‌نوشی‌جامن میسزدجمر أ 
شکست شادی فنح و لگ : عم را 
ت و آفتابی و خواهی گر فك 

چه‌جای‌برس کر سی‌است»ر اد 
مجال نطق نمانه مسبح مریم را 
صلابت تو چگر باره کردآدم را 
چو آفتاب بر آید چه تاب ثبنم را 
ز بسکه زلزله در دل فناد زمزم را 
گر فت‌لرزه‌چو نی‌استحوآن‌شيغم دا 


سا آاسته 


قصاید 


مبارزان ترا روز جنكث و سرهستی 
مریض ثپر و حابی زسیل تلحی ۱ 
بروز گار تو ماتم نبود در عالم 
دل حسودتر | زخم‌بش ارر<م است 
بدولت توخللکی‌رسدز کر با خصم 
اساس قهر ترا گوهر عدو بذکست! کفا) 
هر آن گدا کبردبهره‌ییزنعمت تو 
قباس قدر تو کر دن‌حه کنه باری‌شد 
نگن مك سلیمان نان قدرت بس 
بظاهر ارحه در ین عیش مبکوشی 
سیر مرتبتا . گوش کن غ اهلي 
بحدمت ازهمه بیشم بقدر آزهمه بس 
ا گر نللف‌توباشد طامع ز کس‌نکنم 
هميشه تاجور خوموی‌نوخطان سنبل 


ببار عمر تو بادا شکفته تر هرد 


مفاءیان مفا عیأن مفاعیلن مغ عیان ۴ 


4۱۷ 
ذهیانکهپرشانکندرج را 


کههجود شهدخورد رهر تابارق را 
بمر لگ حویش غدو زنده کردماتم را 
که مرده دل نشناسد زنیش‌مرهم را 
بکوه و دشت حرابی نمبرسد نم را 
زسنك ژاله چهتقصان بنای‌محک را 
کدای خویش کندعد شه معظم را 
کهراه‌نیست‌در آن‌پرده‌هیچمحرم را 
گواه مبر نبوت بس است خاتم را 
پباطن ایینه بی بایزید و ادهم را 
تو فیم | گر نکنی اینحدیث هبهم را 
حرا ریاد بری حدمت مقدم را 
به نیم جو نخرم صد هزار حانم را 
تقاب لاله کند حعد زلف برخم را 


حزان غم نرسد این ببار خرم را 


«رج ممن ساام 


درمدح شاه اسباعیل گوید 
رسد آن کل که می‌بخشد « راوت گلشن حان را 
سیمش بر گرفت از خالد ره نت سلیمان را 


عزیزان هر طرف پویان کد پوسف سوی مسر آمد 


جوانان نبنیت گویان ز هر مو پر 


کنعان را 


گذشت ایام بی بر گی رسید آن نو بپار اون 


کورنك از ؟ 


دشن شبراز باشد با غ رسوأن را 


۸۰0۰ 


۸0۵۵۵ 


۸0۹۰ 


۸۹۵ 


5۷۰ 


۸:۳۵ 


-6۱۸- دیوان اهلی شر ازی 


وسوو سس پرسسسسس اساسس تست هن مومت سس 


شد اير ان و توران زان سوی شم‌از رو ارد 


که خا کش قبلاٌ حاجت بود ابر آن و تور ان : 


‌ 


اگر هر ذره این خالك خورشیدی شود شاید 
1 چشم التعات اناد بروی ثل یردان ۱ 
سپر سلالنت خورشبد عالم شاه اعماعیل 
که چترش سایه بر سر افکند خورشید تابان را 
بمند عرش فرسایش گذر بر ساحتی دارد 
که زیر سم جوپای موز مالد فرق کیوان ,را 
فمای کشور عالم چو عرض فسحتش نبود 
کجا گنجایش خباش بود این تنگ میدان را 
جو زهر آلود زنبوری است تير آهنین نیشش 
۱ که همچون نانه زنور کرد از رحنه سندان ۱۰ 
ژیسای ند عدلش جو دست طلم کوته شد 
عم کاهی زباد فنشه نود کشت دهقان ,| 
ائر در کلشن عالم نسیم لطف او نود 
کجا سر سیزی جاوید باشد سرو بستان را 
حنان براند سر حده شریعت بسته در دلپا 
که راه له در طبع جوانان نمست شمان ر | 
۹ آفتاب دین وی آن مر کز دون 
کدجو ن‌بر گاردر گردش‌در آری‌چرخ گردان را 
پنگی چون تو در هیبت | گر چین بر جبین آرد 
مجال دم زدن دیگر نماند موح طوفان را 
زخیل بند گانت گر کهن زالی برون تازد 


یه مد ی رس بر بسن هزآران 4 دا ۴ 


۰ ۰ 
۳ 


عده کی بنج خورشید اقبال تو ثاب آرد 

کدا فرعون تای آرد کف موسی عمر ان را 
تو آن ن ذبردان عدلی که در گلشن سر ای دهر 

فکندی طرح معمو ری بکندی بیج طفیان را 
پس از معدانی تدل._تو در این عالم ویران 

تما بد کس بصد گنج گهر يك کنج ویران را 
در ابا تو بات دهر دارد حد فیروری 

بعهل گل کمال حرمی بائد گلستان را 
زرشگ لك زراشت گرهبا در دل 


1 
رز د در در با 


هد 


زدست برفشانت رحبه ها در حان بود کان را 


سِ 


در دعمت حوان ۳۳ نعمتن خواره در هیود 


رمشرق نا به مرب میکشیدی خوان ا<سان را 
ر می ده ساید ۳-3 0 و جون عکس د ری 


فك هر جند سا برد ۵-بروره ابران را 


شبا. گوش‌رن بر هه ! حون کل بهن کن ۰ وا رین کل 


عزل ۳ موز زنو مرغ خوش الحان را 

که گفت ای‌جر شخ دورافکن: ما آن آن حبواأنرا 
بحون عاشیدان تشه کن ر یک ببا بان 

توق کمة بسلت چنان در خاله می غلل 
که از گل باز نشناسد تنم خار مغیاان را 

میند آن : لز لب کن آننتگم ی حسال دگر دارد 


بحال حویشئن بگذار زلف عضر افشان را 


میحم 


اورد رل تو دلهای بریشان را 


۸۰۵4۰ 


۸/۸0۵ 


00۹۰ 


۸۵۹۵ 


۱ ۸۹ 8 
‌-‌ ‌ 


دل بی درد هر غبری حه دوتی از شوه‌ات باید 

مراحان رخند شد هر که که دیدم لعل خندان را 
زحسرن‌خشگ برجاسرو چون سررت فرو ماند 

اکر در جلو؛ ناز آوری سرو خرامان :| 
مرا زتاب‌خون خوردن گریبان سا و بی دردش 

۳ ک ز مستی می باده می سازم گریبان را 


توجون‌فر یادر سک رابخواهي کشتن ای بدخو 


بکوش شد رسانم من ز ببسداد و افغان را 

فا قدرا: برفعت بای قدد توزان بیش است 
که ذیل مدحتت در جنگ عفل افتد نناخوان را 

سخن پیش نو چون گویم که نطق معجز آثارت 
بعجز افکنده هگا قصاحت مد سحندان را 

تو آن ایک دم تو اهلی حای آن د ارد 
کد خافانی دای خیش سازد بلکه خاقان را 

عمینه تأسخن سنحان دعا و ی شبان باشد 
هماشد تاست. گویند یاهمان سحه.دان را 

جپاننانی ثرا باشد نا گویی ما باشد 


کدهمچرن می نا گوپی‌سزد دین سان‌جا نبان ۴ 
مفمول مفاتیلن مفمول مفاعیان . ۵ هزج منمن آخرب 
دده‌نقبت آمیر الوزمنین علی تلا گوید 
ی حان همد جازاده ج دی گویا . ینمان زنظر اما در دیدهٌ جان بیدا 


و در پس: 


عیسي فك دتبت موس مك هدت دانا یمد حکمت در علم نظر بینا 


قساین 


هم مپدی وهم‌حارث بی تاني وبی‌تا لث 
هر کوبهنو آمد کج شدازدرحق‌مخرح 
از لطت نوشد مشرح معمی 1 انااملح ‌ 
برهر که نمائی رخ درعرصه ر ندشهرح 
هر کو بنو رو آوردیا ‏ نکه دمپرت مر د 
آنکرتو نید ملد" دورخ شودش مأخذ 
شاهسشه دین حیدرشاهی کهثعا ع خور 
خورشید جپانافرور بر تشنه‌لباندلسوز 
آیینه عقل و حس" کنجیناٌ هر مفلس 
یمپر خلق‌خوش کر خمم‌شودس کش 
درححت‌خاص الحاص نام‌تو بر مز اخالاس 
برله سحودن‌فرصلازمجو ادای‌فرض 
حرفی که نشدهنقو طازدا نوتوندمسقوط 
ازهرجه شودملفوظ د کررتوبودملحوظ 
اپشمع همد مجمع ور همه را عطلع 
نر گسچوشقایقدا نودارد رح در باع 
ای‌در همدجامعر وف از خلقو کرم موصوف 
درقول ومل صادق علمت بعمل عاشق 
برهر دوجمآن‌ما لاشیوزهردوجمان تارله 
مپر توبه‌جان ودل آمیخت‌در آب و گل 
هم آدم و هم حانم حرم بو درعالم 
دید از تودم کشن بحشیدن حأن دشمن 
هیر نو دهد بر لو کاین زورق ماه نو 


ای ازهمه حال آ گه همراز ناه 


۳ و ۳۹ 


در علم نی وارث عم بیمد آشیا 
1 نکن بود مدرح در سر قدر حفا 
مرغان اولی اجنح در گلشن توییدا 
بنمای رخ فرخ منصوباً ما بگشا 
از دست احل جان برد دردنبی‌ودر عتبا 
مشکل که بود منفذ از دوزخ غم اورا 
بنوشته به کلك زر منشور ترا طفرا 
بحشند؛ حان ام‌وز سافی حنان فردا 
آرایش هر مجلس آسایش جان ما 
باد از عقب آتلی در خاك تنش بادا 
تازهره شود رفاص دراین‌چمن خضرا 
خورشید فند پرارض درسجده توصدحا 
هر گنز نشود مبسوط پی‌داغ تودل‌قطما 
آنی که شودمحظوظ ازیادخوشت‌جانبا 
هم افضل‌وهم اشجع هم اعلم و هم اعلا 
کزسرمه کش مازاغ شدنر س‌اوشها( 
مهدی‌ساتی موف از غیب برون‌فرما 
در حکمت ودین حادی‌دز علم وادتدانا 
در راه حق سالك سالکتری از عنتا 
مارا همه الحاسل حاصل تویی از دنا 
مقصود بنی آدم از عالم و مافیا 
جانی همه جسم وئن روحی همهسر نا 
گردید سلامت رو بر حنش این دریا 
باثاه رسل همره در منزل او آدنا 


۸-۵ 


۳۰ 


۸۵ 


۸۱۷۰ 


۹۵ 


۳۰ 


۹ 


9 


عوو بت 


مدح علی اسلا نگرفت سخن با 
۳۷ وی کار مخت آژو هرشی 


مفتمن ۳۳۹ علن مفعملن ۳3 عان 


کایننامدجو گرددطی حرمم‌بکرم‌بخشا 


رجز دثون مطوی مخمول 


در ما ثم شهید کربلا نت گوید 


ماممحر ۸ است دنل دحله روانر چش‌ما 
تشنه لبان کر بلا رو ی‌بخااد وتن بخون 
ی کر باا (ف ۳ هر آنکه زد 
از د ی حبفا حبان حون <سن ۳۷ 
گر حجسک آشناشو دسگهیفت آشنا نشد 
روي فلكک‌سدشود ؟ رح ید دم ر کی کشید 
وای‌بر ان‌دلی 1 اومی‌طلبد وفاز جرخ 
حلق حسین میبرد تیزی‌نيغ بی آمان 
انکه حسر میگشددعو ی‌دین جدمیکند 
هست‌حسن نشمد اب خر کجاست در جهان؛ 


رور عزاست آی‌بس سعی صفا جه مکی 


۷ ال بتشداهلی از رما 
پارب اگر حید از نهآ بنه تبره کرده‌ام 


بر حسی تشنه لب شاه شهید کر بلا 
*جس ِب : ۰ 


ماپی ابروی خود خال بر آبروی ما 

«ردمان‌دو دیده‌ام سوحنه سل درین‌عرا 
وا ۳ #2 

لعدت خی در آنسانگ ندیه 


دهاست امی شود بکسد شمن آل معطفا 


چثم وجراغ فاطمه نور دوچشم م‌تضا 
خالابر آن‌سری کداونخیه کندبدینسر! 


جانحسنهی گرد تلحي‌زهرحا نگرا 


شم هه رد سب شر ۶ ندارد ارحدا 


یام 

بیط کر ره 
ب حیات‌مومنان تشه جگر بودجر! 
کعید یاه بوش‌شد زات رمروه هوتفا 


زن بود آنکد در برش حامد نمیشودقیا 
بچد شم جح کا ره ند حیلد گر کسا 


نت ۷ اب ۲ 0 4 
رادید ر در د برد نمع دءهمچو ازدها 


مردی آخرالزمان نیغ کشیده در غزا 


روی نیاز بررمن دست امید بردعا 


هم [ حدفای سبنه ده از دم شام اولیا 


-‌ 


قباید -4۲۳- 


مفمول فاعلات مفاعبل فاعلن ۷ مفارع اغرب مکفوف محذول 


این نفد دل ثار شبیسدان کربلا ‏ چون خاله رهگذار شبیدان کربا 
لو ری که قدر ومنزلتش ار فلت گذشت سنگی است در مزار شپیدان کر با 
دین درحهار کسه و از روی‌معنی‌است . صد کمه در <صرار شهیدان کر بلا 
آن خضر پردة طلمت نفتد جبست گر نیست شرمسار شهیدان کربلا ۸۱۵۰ 
گرخضر ازحیان بشیمان شود رواست ‏ کونیست در شمار شمیدان کربلا 
در چشم آفتان کند خالد دد بر آسمان غار شبیدان کر بلا 
اسر نزد از کربلا عچب .از جشم آشکبار شهیدان کر با 


۳ 
عوفان آن ا لیب در کذار ۳ ملو فان حون کنار شهیدان کر بلا 
گلگفت تن شمد د ودبود است لاله زار شییدان کر بلا ۸0۵۵ 


ی ۳ بجای ابر اٍ حان دلفگار شیدان کر بلا 


از جور عهدو از ستم کوفیان شوم این قننه شد دجار شبیدان کربلا 


اخر شرندیک صیفت | ان ژد زد دها ند ارم باعمار شپیدا: نل کر با 


ز رور ز گاز شکوه ۷ حید منک 


نی بنصر بروز قسار شمیدان کربلا ۰و۸ 
نادست لعف حق جد نید مره بان بر رم اشکار شهیسدان کر با 


انتاده است سافی کوثر هی هبور بر کف در انتظنا. شبدان کر بل( 


یارب پحق‌شاه رسل معطفي کد هست .پر فترش ‏ افتخار شبیدان گربا 
مر سم ۳ 1 ۸۱ 
پارب بحق گنج کره مرتنی علی . آن اژدها شکار شبیدان کربلا 
۵ ف 


۰ ۷ ی ۱ 0 
بازت بحق عتممت رین العباد دو ست در دشر باد گاز شیمدان کر باه 
پارت بحقی بافر ابر معان علم ان مگر مت شعار شپیدان کِ با 


لاد 


۸۷۹۵ 


#۰ 


۸*۸۵ 


م۲ دیوان اهلی شیر ای 


پأرت بحق حععر صادق مماء دین 


پارت بدی موی ک سحاب لطلف 
پارب بحق شاه خراسان که نور اوست 


پازت بحق جود هی متلپر کر 


ارب بحق هادی دین نمی نقی 
باب بحق عسکر ی نشپسوار دبن 
پارت بحق میدی هادی کزو شود 


دارد امید انگه بت در اردش 


مذعول فاءلات مداءیل فاعلان م۸ 


آن انم بادفاد شبیدان ک با 
ان ابر در نار شیدان کر بلا 
شمه سر ۳ اٍ, شهیدان ۳1 با 
آن تغل میوه دار شپدان ک بلا 


آن سرو جویار شهیدان کر بلا 


لشکر کش نبا شیدان کربلا 


شپیدان کر بلا 


حون سایه <ا کسار شهیدان کربلا 
لب و در حدار شبیدان کر بلا 


مضار غ اخرب مکغوف مور 


مارا جراغ دیده خبال مجمدست 
هر گز بست سای آو نقش بر زمین 
مرغی که نامه احدیت بما رساند 
معراح‌قدربن که دراوح هوای عرش 
ثِ ۰ 
نعلن | گرجه‌برسر گردون ر ندهالرل 
فیض مسیح کز دم اومرده زنده شد 
حسن و ال عالم ااگر یافت آفتان 
هنکامه فیامت و غوفای رستخیز 
تعریف حورو خوبی جنت که میکنند 
چبر یلا گر حه‌طو طیو حي است وعقل کل 
این حال بن که دم نزدند انیا همه 


و مر ۶ دلی که مست دحبال مجمدست 
کی شش بندد آ نک دنال م<مدست 
مرع تمير وحی عقال محمدست 
رز جرئیل بد بال محمدست 
در آرژوی سب تمال مجمدست 
د ر گوش حان مدای بلال محمدست 
پك دره ز آفتاب حمال محمدست 
<ر 3 ی دشر ح حاه 4 و حالال 2۸مدست 
9 صمی حمال جسن مال محمدست 
دره: نده در جرب و سوال محمدست 


۳ آن حدین؟ له حال محمدست 


ازمتاث نافه بردل خود داغ میهد 
دالیست تاج دولت دنب ودین همه 
کسری که جون‌هالال بودطاق کسریش 

قط‌فاك که م کر ۳ 1 ۱ 
کرد احشار #فر و بدفثر افت, کرد 
مست کمال سافي کو ردو کون و او 
نا عشر که بحر کمالند هریکی 
مپدی کهاز نبال وود | خرین براست 
هر کس که از نعیم برشنش نواله اپست 
زد دیو نفس راهم و حشم شفاعتم 
<کس بر آستان‌بت‌سگ کسیاست 


هر 


کار هسني اس 


مفعول وا عاات هد عیل فاتلان 


سح 


4 


-_-« 


-۲0۵- 


بسی خراب حوبی خال محمدست 
وین دال بر کرامت‌آل محمدست 
ار طاق ابروی حجو هازال محمدست 
يك نقطه از حنوب و شمال مجمدست 
با نکه گنج حق هم مال محمدست 
با اپن کمال مست کمال محمدست 
سر حشمه شان محبط زلال محمدست 
او نیز میوه‌یی رایال محمدست 
آن بخششی زخوان نوال محمدست 
از مشرب فرشثه حصال محمدست 


اهلی سک محمد و آل محمدست 


مضار غ اخرب مکنوف معصور 


در منقمت شاه تجف بت گو رل 


شاه نف که هر دو حبان در یناه | او ست 
بامهر شاه عست شا نی کد جون‌سپیل 
بفض علی نشان با کون زردی آست 
برشم زند جو عرعمه شعار ۳ باد قپر 
زان گفت: او ؟ذفه 45 دو گینی نگ م کرد 
تسا چراغ مد نبود شمع بر رهش 
هرجا که هست سفره شأه است درمیان 
نان جوین این خلف ۰ آدم خرید با 


طوفان جو نوح دید بکشتی باه برد 


هرجا سری که‌هست‌همهخالراه اوست 
برهر که‌تافترنگ عقیقی گواه اوست 
باهر که‌هست فاشز نگ جو کاه اوست 
هر عردهیی که ۳ اسدالّه ثاه اوست 
گینی نمای هردوجهان یاك‌نگاه اوست 
فندیل عرش سوحته بار گاه آوست 


زان گندمی که‌این همهتم گناه‌ازوست 


آوشد به منجنیق که طوفان بر اه اوست 


۸۹۰ 


۸ 


۱ ۸۷۳۰۰ 


۸۳۰۵ 


۸1۳۹۰ 


۳۵ 


(۹۲۰ 


(۹۵ 


سدع 


نورعلی اگر نشود رهبر ‏ یقین 
زان حسن وخال‌سزور گ هادمی فناد 
فقر. علی طلب که سلیمان به نجت داشت 
امروز گر ساه سکندر حبان رفت 
جمشید | گر بشاه و گدا پادثاه شد 
گرعمر خضر یافت کسی بی ولای شاه 
کشت زدهاجورستم وعمرش دوماه بود 
حانبحش و حان‌ستان‌همدشاهولایت‌است 
ان بر گرزبده ساحت بدآمادی‌خودش 
زو مطبرش کد بد زهرا بود علم 
گردون دو گرشواره عرش آورد گواه 
مد تابان ازو . تما 


۰ 
۰ ۰ 
دم در تواردن 


ان 
در سید ۳ اد الیا هید 
بابرالحسن کی است کد آزخاندان تو 
عالموشست وهپر دید و جون‌ردر روسین است 
از آ. آنشن جگر دشمن تو دوحت 
حان « بد سک که سگک باد حشر او 


تست است 
اهلی کد یا ۳92 "۳ 
پارت بحقی شاه و ا یت 1 و کن 


بادلدل لو توسن ک ردون < 


سل جون خایل « اهزز اشتناه اد ست 


ش داد سای ؟ ادی. 
(وسف دس بچا مد د دابا چاه ۵ سس 
1 ۳ ی ثٍِِ« 
باداست‌هر سحن ددند نعته کا(هاو ی 
فرداً بد زیر سایذ خیل وسیاه اوست 


تس 
۹ گدای شاه تحت‌بادشاه آوست 
ف ۰ + ۳ 


ِپٍِ تباه آم سعت 
ت ۰ ‌ِ 


دراری 
دستان 


*م‌دل به از 
دنسال ۶ 


۳ ۹۳ اه ست 


5 رسیم 


۰ ۰ و 


فحر رسل کد سلطان تفر حاه اد ست 


آنرا که نامزهره زهر است داه اوست 


+ آه ادسن 


وین در تو شرف همد را ,رما آوست 


حون لش کیک گیداوست 


ی 


کوهم : یکی حلنه رن 


0 


ادها هازاد دم مر که‌اوست 
زین است 1۳ نو که به بشت‌ده نادس 
از فیس میر حیدر وفضل الداوست 


ت‌ 


۳ هم كِ مت‌غدر و آدام سس 


ات !دا فیا:سخ و دید ) راهز نش اتراه او ست اصدیم باس ۰ 


فساید 


6 ان ۳ ۶ان فاعلاتنخاءلان 


۱۰ 


۲۷ 


دعر رمل من مور 


در منشمت شاولایت علی 02 گوید 


آن‌شبنشاهی که‌بحر لافتی را گوهر است 
حوپار ذو الفقار از آ رت پرورید 
ذات باه مرتضی را با کسی نسبت مکن 
معنی قول «علی باببا » آسان مدان 
سر سبحانی که پنهانست در ناد علی 
در ارادت اولیارا منطق او موردست 
ازفروغ روی او خوزشید درات جپان 
هم‌شران کو تروهم آب‌خضر از ام اوست 
پرو شاه نجف شو گر بکوثر مایلی 
لحمك ل<می‌پدانو جسمكث جسمی‌بخوان 
هر کرا باشد حصاری جز پناه مرتضی 
پابه دوش مصطفی بپر شکست بت نیاد 
درش‌جان باختن‌بر جاياحمد تکیه کرد 
ناهی‌ماك‌جبان او راسزد کز روی قدر 
پیش لطفش‌هشت جنت وادیی باشد سرب 
عالم علم بان کندر دبرستان او 
تاحبان بودست بود و قاجبان باشد بود 
ارحطا کاری کسی کز مپر اویوئی نبرد 
سین ناباك پدمپری که در جان و دلش 
گر زدشت ارژن وسلمان کسی یاد آورد 
هر کرا کن غلامان علی در دل بود 


شحنه دشت نحف شاه ولابت حبدرست 
گلشن‌هردوسر| زان صاحب هر دوسرست 
زانکه‌این آب‌حیاتا زجشمهساردیگرست 
کاین‌سخنر اصدجپان‌معنی بپر باپی درست 
هم بمعنی مظهرش آو هم پمعنی متلپرست 
معحزات انیارا مظبر او مصدرست 
هریکی جام جم و آییله اسکندزست 
آری آن نخل کرم هرجا بودبار آورست 
زانکه آن آب‌بقار! خضرراهش‌رهبرست 
تابدانیدات حیدر از کدامن جوهررست 
بشکند دست ولایت گر حصار خیبراست 
بای قدرش نگر کز هر دوعالم برترست 
زا نک چایصطفی‌هومرتطی‌رادرخورست 
هر گدای آمتانش صدعزیزوقیصراست 
نزدقپرش هفت دوزخ تودهخا کسترست 
تخته تعایم طفلان قسدٌ خر وشرست 
زانکه فس کاملش واصل بحی | کبرست 
گرهمه آهوی مشکن است ازسگهکهترست 
حای‌شاهنشاه مردان یست‌حای‌خحرست 
آب گردد زهرة او گر همه شیر نراست 
گر برادر باشدم گویم گناه مادر است 


۸۳۳۰ 


۸۳۵ 


بر 


۳۹۹ 


۵ سس . 


1۳۹۰ 


۸۳۵۵ 


۸۳۰ 


۸۳۹۵ 


گرزدوی مقبلی قشر غلام شاه بود 
با امبر المومنن آني که گر گوید کسی 
هر که‌نبودموءحب‌تواش‌جون‌جوب‌خدك 
حون‌سوزد دشمنت أرد غ دل‌کاندز ۳ 
خطبه بر ناه ت‌جو حوا ند بلل‌روح القس 
پحر الطاف ترا دریای اخضر نیم موج 
ای‌جراغ شر ع وشمع‌دین دلیل راه شو 
کرد اهلی جان فدا بپر شهید کر بلا 
گرحسودان همچورو بد دشمن‌جان ویند 
سای آل علی باینده بادا کاين بناه 


سک دیوان اهلی ثبر از 


نت تسس ات و و نت و خی و و مر 


من سگ آن پخنیارم کولام فنبراست 
نیست جرحب‌توایمان‌مومنانرباوراست 
آتشش بابدردن گر حودهمه عودتر است 
حون نار از ناز کی‌هر قطرهخون,ك خکرست 
گلین طوبی زروی پاید چوب منبر است 
بلکه‌هر يكقطرء‌نی‌از آن‌جو بحراخضرست 
کاندرین طلمت سرا نورتومارا رهبرست 
ور «سقاهم ربپم ۵ مز دش‌شر اب کو ترست 
غم ندارد آنکه اورا شر بزداندهبرست 


ت‌‌ 


سایبانی از برای آفتان ‏ محشرست 


۱ ۱ مضار خر مکموف مفهور 


در مرثیه مهب کر رلا ار کول 


آمد عشور و خاطرم افکار کرده است 
کار به مومن آین نکندکان سگیز ید 
فدر حسن کم نشد و شد عزیر ثر 
آغشته‌شدبه خون‌سرو فرقی کهمویاو 
پرید حلق پاله حسبن آن پزید وش 
لعنت بر آن سی که پی یف جهان 
طلمی که بر حسن در اسالام کرده‌ا ند 
چون سوز این عزا نچکاند ز دیده آب 
خورشید را بمانم او هرشبی فلكث 
درمصر ا گر نه شور عزای حسن‌خاست 


درد <سین در دل ما کار کرده است 
با حاندان حییر کر ار کرده است 
خود را پزید روسید وخوار کرده‌است 
خون در درون ناف نانار کرده‌است 
این غدر ینک نسک غدار کرده‌است 
خلق وخدا زخود همه بیزار کرده‌است 
باور مکن ۹1 لشکر کار کرده‌است 
جائیکه جشم جشمه گپر پار کرده‌است 
پوشیده در ناس شب تار کرده‌است 


نبل از جهلب کبود عرن وار کرده‌است 


ای‌دیده سل‌اشك روان کن کادرد آب 
بهر سین نشه جگر دشت کر بلا 
دست ازفرات شو که پزید آی‌خوردازو 
ماه محرم است و لب شنه ح<سن 
آن نا کسی که قصدح<سین اختیار کرد 
و آنکس که خاطر نبی آزرده شدازو 
هر اسزا که طلم بر آل رسول کرد 
بادا هزار لعنت حق بر کسی که او 
لعنت بر آن کمر که پی کین بزیدبست 
با مر‌تعی علی به شپیدان دوا مدار 
بگای دبجه بااسد له که پر حسین 
اينكث طبور میدی آخر زمان رسید 
چندان تفت خون شهیدان که عافت 
بعد از هزار سال بد شمشیر اتتقام 
شکر خدا که شاه بخونخواهی حسن 
کلك قضا زر عزا ناما حسن 
هر نعره‌یی که دل به عزأی حسین زد 
اهای ز گریه ببر شپیدان کر بلا 
پارب بحق مشید فرخند؛ حسین 


کاین دل‌شکسته ظاهرحالش دزست کن 


و 


جان حسن خستهو بیمار کرده‌است 
باد صبا سموم جگر خوار کردهاست 
گر آب‌زمزم است که مردار کرده‌است 
آب شا حرام بر آبرار کرده‌است 
بی شاك که قصد احمدمختار کرده‌است 
حق را زجهل ومعصیت آزار کرده‌است 
خود را سزای لعنت حبار کرده‌است 
اقرار کرده و دگر انکار کرده‌است 
کار زکن حو حلفقه زنار کرده‌است 
للمی چنین که چرخ ستمکار کرده‌است 
بوباه چرخ حملاٌ پسیار کرده‌است 
زین رایت یزید نگونساز کرده‌است 
روی زمن‌زخون همه گلنار کرده‌است 
حق لشکر یزید گرفتار کرده‌است 
دلپا زپار غصه سکبار کرده‌است 
اوراق نه فلك همه طومار کرده‌است 
جان مراز درد خبردار کرده‌است 
آبی که داشت درجگر ایثار کرده‌است 
کوجشم کورروشن ازانوار کرده‌است 
کوهمشکست‌حالخوداظهار کرده‌است 


ی ی ی را 


(۱) چندان بریخت ( بیهتر نسخ ) 


۸۳۷۳۰ 


تلف 


را 


۸۳۸۵ 


۸1۷۳۹۰ 


۸۷۳۹۵ 


2۳۰ 


2۸۰۰ 


رد 


مفهول اعلات مغاعیل پاءازن 


۷ 


حصت ی روت سا مت هت کلم اش فا 


خاف خت تا تست سس ی ی ی ی تا ۳ و ور وی وس و ی 


مضارع آخرب میکفوف مفمور 


در مانم حسين رتچ گوید 


آمد عشور ودر هبه ماتم گرفتا است 
ماه محرم آمث و بیگانه را چه‌عم 
زان مانده است‌تشنه جگرخاله کر بلا 
زان‌غم که گشت آب فرات‌از <سن‌دور 
بست ازحسین آب وبسگ میدهد یز ید 
سوزدل کباب حسینش چه غم بود 
حلفی برید شمر لعبن کز نسیم او 
برنیزه نیست سرخی‌خون ازس‌حسین 
ناو زدند پر دل طفلی که از عطش 
کس رامجال‌نطق‌درین‌داوری کجاست 
حلفی که تشه دم آ بسن چون‌حورد 
زان هرمحرماست جهان تاجران سیاه 
تنپانه در میانه ما شور این عزاست 
زین دودسینه ها کذبر آمد عجب‌مدار 
پیداست حال گریُ شبهای تا بروز 
سیمرغ وار گم شد ازین غسه خرمی 
تاخرمی نمود یزبد از عرای شاه 
دثیا بدین حرید یزید این خری بسن 
گرزانکه روبقله پزید آورد چه‌سود 
جان بزید کی رهد از آتش جحیم ۲ 
نگرفت چرخ‌دست کسی رابیکدم آب 


آهاین‌جدماتم است کهعالم گرفته‌است 
کاین‌برق‌فم به‌سيناً محرم گرفته‌است 
کر خون‌اهل‌بیت نبی نم گرفته‌است 
طوفان غصه در دل زمزم گرفته‌است 
یسك بین کهصورت آدم گرفنه‌است 
متی کهخود شر آن‌دمادم گرفته‌است 
بوئی است‌اینکه‌عیسی میم گرفنه‌است 
ک تش بحان نیزه و برجم گر قنه‌است 
پیکان ‏ آبدار به مرهم گرفته‌است 
روحالقدس‌درین‌سخنش‌دم گرفته‌است 
تیفی که زهر آب ز ارقم گرفته‌است 
کان آفتاب ماه محرم گرفتهاست 
کاین‌شوردرزمین وزمان‌هم گرفته‌است 
گر تبر کی در یه جم گر فته‌است 
در سبزه زارچرخ کهشبنم گرفنه‌است 
کزقاف‌تابه قاف جبان‌غم گرفته‌است 
مارا کدورت از دل رم گرفته‌است 
کوتره وی درهمگرفهست 
چون در بروی قبلاٌاعلم گرفنه‌است 
کوراخدا گرفته ومحکم گرفنه‌است 


کودست‌صد هزارجوحاتم گرفنه‌است 


قصا بن 


جرح فك که خالد ره او نمی برد 
از بار منت کرم خاندان اوست 
زال سیر خون‌جگر گوشه‌اش بریخت 
نیو سته گر حه کاراجل‌سصید کر دن‌است 
یادب بلور مرقد ‏ شهزاد‌لی کزو 
کز لطف اهل بیت نی 


باودیش -] 


و و ۳ 


خود را چنن بلند و معظم گرفناست 
شتفلك که‌همجو کمان‌خم گر فد.است 
شری که صدهزارچورستم گرفنه‌است 
سپدی جنین بدام فنا کم گرفته‌است 
شمع مراد شبلی و ادهم گرفته‌است 
اهلی که گوشه ازغم عالم گر 


فاعلانن فاعلائتن فاعلانن قواعلان 


دور حبکبت و 


ادمی محموعة علم و حفرن بروری‌است 
حشمت حبل مك باقد, ادم هی تست 


باوجود بحر کشتی نخته‌اش 


هت بسن سرت است 


جوم 


۹ ۲ 
لیب 
9 رز بل 


شور در اد دیو 
یش از آنک توت در پحان‌خابی آ ژاه‌بود 
جلم آخربن ۱ کاسن حأر می‌بین. ند گل 
عا فمت‌بر پبست أ که و هجو تیلود. جرآن 
بر زمغروری محند آر گّ ید داح شرس 

بسکه گر دون ببخت‌خالدماو گو هربا کرد 
اب ببند آزفیش این بستان که عر کو چون انار 


روح پرور همچو میسی نن نمی پرود جو خر 


۱۳ 


بجر رمل هقمن «قمور 


مو عظه گو ید 


موزت زیبای او دیباجه صور ز گری‌است 
ش و کت‌شاهنشهی بیشاژعلو لشکری‌است 
با کمال‌عرش اعظمخا کیان امپتری‌است 
آثناب آیینه دلبا زئیکو اختری است 
گردنش‌درطولعنتازغرورسروری‌است 
5 تش نمر ود از جوب بان آزری‌است 
عن‌خارست] ۳ جمی کام. وز کابر کت باری‌اسن 
دررخش نارسته‌پیداجعد زلف‌عتیری‌است 
در ففای قرقه کراك دریاست 


نف 1 
1 ‌ ۰ 
صّْ ر سا هن 


ما کنون‌باخالدمیا 


قطردلی خورداب ادصد فطاره خون دت ار بست 


زیم کردون کوهری‌است 


3 دمی‌جان ادت ءجاز. راثر ۳ در لاغرگ‌است 


9 ۷ ٍ ‌ 
از کلف حسن را درحسن ٩‏ دیذرزیور کهدست 


م۳ سب ۲ ۰ 
دیده‌میگر پدبر ۱ نروئیکه‌زرداز ببرریست 


۸۸۷۵ 


۸۳۰ 


۸۸۹۵ 


۸۸۳۰ 


۸۸۳۵ 


مد 


۸:۵ 


0۰ 


ت6۲ 


در بل ربا گرمبرداری‌همچو نوح‌آندوه‌نیست 

قصرد-اطان‌راحصار ازء‌نگ واژ آهن بود 

تکلف در گذر تانفس شوخی کم کند 
قس فاسق‌توبه ازعمیان‌زبی بر گ کند 
دامن از گردحهان‌عارف فشاند آزاد شد 
هر کاپایم‌دار ده کج گرددخراب 
گرصدائی‌خیزدازذرات‌عالم ذ کراوست 
پوف‌جان باخرپداران خودیکنان‌زند 
معرفتمقصودحق آمد زهرعلمی که‌هست 
عارف انسا نستوباقی گاووخردرشکل‌شاق 
نفش‌هرصورت که آموزی بغبر ازعلم دین 
ل عم دین بو در هوشر 
بینش‌صد سال‌کاهن"يكك نگاه کامل‌است 
چثم سررا حکمت یونانیان روشن کند 
فوت‌بازوی حکمت پیش‌معجرماجراسث 
درمیان ماوحق ذان‌نیی دانی که جیست 
بی چراغ نور احمد کس نیابد راز حق 
درره شرع نبی کز مو بود باريك تر 
فار غ ازدوزخ بود صافی‌دل پا کیزه دین 
هر کدرودرخدمت‌حق کر دودس‌ازارشت 
الاز گردون‌به‌نيك و پدمکن کش‌نيكوبد 
ماهمه ان مهر وم زمن‌هایچرخ 


زا . و دض نستها 1 نم رنش ) . 


دیوان اهلی شراری 
دمده حلقاست دنیادارو گوید حواجهام 


عاشق خربندگی حاهل زنام‌میتر ی‌است 

کنتی بیطاقتان‌سر گفته از پیلنگری‌است 
حانه صاحب تو کل‌درحمار بی‌دری‌است 
سر برونارعرفه‌شاهدرازریامعجری‌است 
مهستی مسئوریش ازعایت بی‌جادری‌است 
گرترا تردأمبی آ لوده دارداز ثری‌است 
هرخرابی کا بدش‌ساطان زویران"شوری‌است 
سئله بندارد که چنگلازهر. درخن,ا ثرکاست 
درجنن بازار | گرعیبی بودازمشتری‌است 
عم یکحر فست‌ودیگرهاعبارت #ستری‌اسن 
کر برای‌نظ‌دهرارهفت‌تارزر گری‌است" 
حملهر نگ آمیزی‌وافسا نو انونگر کات 
عقلش آ نجارهنمای رررحش ابنجار هیر ی‌است 
چشم‌صا حبدل‌رصد گاه سیپر چذبری‌است 
چشم سر راروشنی از حکمت‌پیفمسریاست 
باید پیضا که او سر نج زور آوری‌است 
روغن‌فندیل کش با ابو آنش‌همسری‌است 
۳ نهروی ازحق نت بد گر جهودخییری‌است 
کی‌فاداو را که ازدستولابت باوری‌است 
شد حلاص ازداغآنش‌هرزد ی کو جمفرگاست 
درادای خدمتش تركادن ازخاوری‌است؟ 
فاعل مختار داند چرخ از تیمت‌بری‌است 
مپرومه حیران ماه زا نکه موف ینس ییاست 


۲ - جاحل ( ك ) 


۳ کذا فی‌النسخ و گوئیا مراد لفظ «خ» و «ری» باشد یعنی [ ازخری‌است] . 


۳ 


فصاید -4۳۲- 
حبره مقصود از طلمات عالم کس ندید رویفتر آور که فقر آیبنة اسکندری است 
حرف‌درو یشان جونشنیدیزحق‌جوند‌زنی پیش دانا ببشترخاموشی گنك ازکرعاست 
هر که‌آزاز دلی‌جویدبهر صورن گهعست گر جهباشدنیغ‌صا ح بکوهرازبد گوهر‌است 
نفس‌مدبر گر جده‌فبل زاده باشد عاقست مو کشان‌بخت سیاهش در بلای| پتر ی‌است 
طالم آزروس‌خی امروز فردازرد روست خجلت بدمست در روزخمار داوری‌است 
بپریوسف‌صدهرآران‌یرهن شد باره ليك تافيامت پرزلیخا جرم پراهن دری‌است 
باسیکروحان‌قرین شو کز گراندنانزه, 

گر بصورت نا کسی بیش است‌درهنیبسادت 
گفتگو بسیار شداهلی سخن کوتاه کن 
فکر بکرمن که زیرپرده لفط است‌غری 
باوجود این کمال خود نمیدانم که ثعر 


بردل‌مردم گران آید گر از <ورو پری‌است 
موی‌برفرق سرو کیوان‌فر ازم‌شتری‌است 
زانکه بر گفتن‌برداننهازدا نشوری‌است 
زیرهرحرفی که‌بینی‌شاهدی‌دردابراست 
با کمال فضل ؛ تقصان کمال انوریاست 
کش‌طروراز کعبه بدا ۴نون‌زبامءسگری‌است 


کارمامسکینی‌وشان‌تومسکن بروري‌است 


پارت از لطف خود و تور غل ان همای 


کز کرمدر کارمسکینان‌تگاهی کرز لعف 


«فعول مفاءیل ۳ عیل مفا عرل ۱۳ 


هر ی مذعن اخغرب مکفوف هقعور 


در فحط وغلا دشکارت روز کار کوید 


مس 


دردا که درین شهر دلی‌شاد نها نده‌است يكث بنده زبند ستم اژاد نما نده است 


هرحا که روم اله وفریاد وفغان است در شپر ب<ز زا له و فریاد ثما ندست 


مرغان جمن سینه کیابند که در دشت 
شد دشت ودرام‌ورچنان رفته رمررو ع 
تاجيك علفخواره زبی بر گی و باترله 
دل در غم نان بسته جنانند که ماد 


تانان حو تلج بدلها شاه شرین 


تخمی بجز از دانه صیاد نماندست 
کر مررعه کاهی بکف باد نما ندست 
بر گی بجز از خنجر فولاد نماندست 
فرزند دلاوپز خودش باد نمانده‌است 


کس دا خبر از تلخی فُرهاد نما ندست 


۸۸00 


۸۸۰ 


۸/۸۷۹۵ 


۸۸۷۰ 


۵ دص« 


(۸۹۸۰ 


۸*۰#+۰ 


ورن 


و ۷۳ 


مج و رتیه 


حون از مره مردم دأحسته رواست 


عیاش کجا جان ‏ برد اژتاب ریاضت 
فحط فناعت حکنددل کهحر یص‌است 
گو: باد بپر سروو گل باغ که امروز 
اندیشه طاعت نبود اهل ورع را 
سرند م‌یدان طریتت ز ریات 
از امل دليی بانگ دءایی نشنیدیم 
شد راه فاك بسته مگر برنفس خاق 
کس دست کس امروز نمیگیردوا نساف 
عبر آژهس طلم که درحد کمال است 
از طلم حکاپت جه کم ود درازست 
داد از که ژنم حون همه بیداد گرانند 
بر کیش زمان طبع همه طلم پذیرست 
۳ کس کند آن‌جیز که اور است‌ارادت 
مردم‌همه خو نیز بخودسرشده درماك 
از خانه حرابی همه همخانه جفدیم 
از بپر در وجوت همه حانه بکندند 
وبرانه شد این مك وعارت ندپرد 
از مادر گیتی بجز از فتنه نزاید 
نفرپن هما ناد پلند از همه سونیست 
اهلی مطلب نعمت دنیا که ددین عهد 
دل بر کرم ال علي بندکه امید 
پارب بحق آل علی‌ک زکرم ولطلف 


0 ات ات تست مرت هه رن 


دیوان اهلی شیر آزی 


ماد ذما بلست 


حائی که رنایت ش معتاد اما ندست 


حاحت سر دشر 


کین ماسکدهم در دل زهاد نماندست 
کس‌راسرسرو و ال شمشاد نما ندست 
ما شین را سر اور اد نما تست 
زین وافعه در پیر هم ارشاد نما ندست 
در صومعه جر مردم شیاد نماذدست 
بافطب زمن رفتد ه اوناد نماندست 
م‌دی که بدو دست توان داد نها ندست 
۰ ۳ ال ای 
در 7۵۵ جطب ۳ بت استاد نما دل‌سبت 
ي‌‌ ک ی 
لقصه مگوئید که شداد نمانست 
ددر و ملت احسداد نما ندست 
 :‏ و درا نری . 
بر نيگا و بد هیچکس اپراد نما ندست 
بر گردن کس منت حازد نما نلدست 
فریاد که رك حانه ؛ آباد نما ندست 


۱ ۰ ۰ 
حور سس داد نما ندست 
ی ‌‌ 


حای که خود آزبای‌در افتاد نما ندست 
کز سیل فنا خانه زبنیاد نماندشت 
بپبود نمی بینم و بیزاد نماندست 
دز لفط کسی حرف بماناد نماندست 
فیصّی بجر از لطن حد! داد نماندست 
حز بر کر حبدر واولاد نماندست 
ریاد رسی کن که د گر راد نما ندست 


فصاید ۲۵ 


فاعلانن فاعلائن واعلانن ذاءلان ۱۵ 


رمل مدمن هدور 


در مدح یعقوب خان گوید 


بازحا بر تحت عزت حسرو دانا گرفت 
پایة تخت شپی‌زین سلطنت معراج یافت 
گر کلید مك دزدیدند مشنی شبروان 
حیلهرو باهان کنندای‌من‌سگشیری کذاو 
نوعروس_ملکراکاین بجزشمشیر نیست 
کر نمكث‌برورده‌یی بر تا فت‌روی از نجنان 
سربقانون اجل آخر نهاد از دست شه 
شپرایمن شد زشرفتنه کاخر شهریاد 
کو کب‌اوح شرفیهتو بخان کزثل‌حق 
روش است آثار لطنش وانکه‌انکار آورد 
برق‌تیخش‌جون درخشا نشدبکن نا کسان 
در هزبران ازدهای تیغ او آتش فکند 
گروزد برچرخ خالك قبر اوریزد بخاك 
فیض ابر رجتشن هر که که دردریا رسید 
دست زرپاشش بیکدم بر فقیر ان‌بخش کرد 
نام شاهنشپی چون‌ختم بر توقیم اوست 
هر کجا شکرفشان شدنطق‌او در نظ‌وش 
این همان‌بزماست کزوی بر نمیآمدنفس 
کلكثاوچون‌نوخطان‌هر گهرقمزدبر بیاض 
ای‌سلیمان‌فرتو آنی کن شرف زیر نگین 


فنته گوبنشن کهحق‌برکز خودجا گر فت 
بلکه ار سلطنت هم اینزمان بالا گرفت 
تبع‌زدخورشبد دو لت روزروشن‌ر! گرفت 
دشمن‌خودرا پمردی درصف هیجا گرفت 
زشت باشد گر کسی‌تتواندش‌زیبا گرفت 
شد گرفتار آخر وحق نمك او را گرفت 
دمن‌نادان که خودرا بوعلی‌سینا گرفت 
از سر دشمن سرای فتنه را درها گرفت 
پا معراح«سبحان الذی اسری» گرفت 
منگری دانش که سحجت بر بدبیضا گرفت 
سوخت‌مشتی خارو آ تش‌دردل‌خار! گرفت 
زان زرنگ ازبیم او حادر دل دریا گرفت 
خوشاٌپروین که‌جادرخرمن جوزا گرفت 
درصدف هر قطره شکل لول الا گرفت 
گنج‌افریدون که‌باج‌ازقیصرودادا گرفت 
همجو مهدی دامن آخرزمان‌تمدا گرفت 
صده‌زاران نکنه‌برطوطی‌شکرخا گرفت 
بازاز آن‌عیسی فس‌در گفتگوفوغا گرفت 


خط مشکینش سمن در عنبر سارا گرفت 


٩.۰ 


۸۵ 


۸۰۰ 


قاف تاقاف جبان مبر تومیر آسا گرفت ۸٩۱۵‏ 


۸۹۰ 


۸9 


۸۳۰ 


۸۳۵ 


و و 


تس طالم فکندی هردوسر زان تو شد 
مطرن برمت بچرخ آرد لك رازانکه‌اه 
درکیکر نگ‌تو آ مدچون‌سمن شدروسنید 
تأبدشواری دهد حان حصمت‌از بخت‌سیاه 
جرد کن‌در دین کههر ۱ کو تیع‌رددر ۲ امحق 
تانهال فننه نوخیزست باید کندنش 
زیرفرمافت کسی گرزانکه آید کج نهاد 
بدسرشتآخرحفا جوئی کندازویبترس 
جزء و کلمحنا ح‌هم‌شدبارعیت‌خوش‌بر آی 
کمکرا. گوش کن بر گوهر نظمم کهباز 
آتش عشق تو اول درمن شیدا گرفت 
چون گذشتی ازچمن سروازهوای قدتو 
(ف| گر با آهوی‌جشم تو ردنر کس‌هر نج 
چشم آهو گرچه سحری میکنددردلبری 
نافه بازلف تو دارد گر خبالی زو مر: 
عاقل از کوی سلامت‌بکقدم برون ترفت 
عالمی امروز شاد از رحمت ساقي‌همه 
دست کوته کن زجانم ورنه از بیداد تو 
درد سر اهلی مده خثم سخن کن‌بردعا 
تادرین‌فیروزه گلشن هر غ زرین بال‌مپر 
کلین مرت بود کز سایه آن نحل مراد 


دیوان اهلی شرازی 


۱ تحرا نگ بکاتیفت هر دو عء نز اگر فت 
نغمة عشرت سار رهرة زهرا گرفت 
۳۳۳ 1 س_ حگع ۳ ۳5 
بر ق‌شبرت ردور نحیدر ثل زغیا در فت 
روز مر کوترش رنگ شب یلدا گرفت 
مشکلست از بیخ‌بر کندن جویابر<ا گرفت 
ای‌بساماری که آخر گرده‌ار سا گرفت 
کی توانه گر ک تراد مات آبا گرفت 
مظبر کل ۳ جمعیت هم ازاحن! گرفت 
مغ طبح از نو هوای مطلح غرا گرفت 
هر کجازدبرقعشق آتش نخست‌ازما گرفت 
برزمی‌افتاده بوداز سجده‌خودراو! گرفت 
نیست بینائی درو نود به نابینا گرفت 
بایش تعلیما زان ار گس شهلا گرفت 
کز خبال کج دما غ نافه را سود! گرفت 
عأفیت رام مالاهت ءاشق رسوا گرفت 
زاهد از کم نبمتی او را غیفردا گرفت 
دامن شه خواهم ای سروسبی بالا گرفت 
خاط رش نازااست از گفنگو گویا گرفت 
میتواند حافراز کند اعلاگرفت 


مفتعلن فاعلان مفته‌لن فاعلان 


قصا بل 


4۷ 


همس ع معاوگاءو قوف 


ایضا در مدح یعتوب خان گوید 


خط توچون بردمید رونق عنبر شکست 
طر » برجن جرا مالش گوش تو داد 
آه که تادم زدم سنبل مشکن او 
اینپمه‌شنم جر است دررهت‌ای گل‌مگر 
پادسبا کز رهت برد گران گل فشاند 
عشوٌ شیرین تولب چو سوی من گزید 
آبرخ کاه من اك صراحی بریخت 
بسک‌ضعيفم بخواب‌شب‌جوشدی همبرم 
دورشه متفی است نر گس مستت چرا 
سای لك خدا حضرت ,هتوب خان 
حامی دین نبی آنکه بعهدش صبا 
بادچو بالاله گفت مه پرهیز او 
نیست عجب گرشود تازه زانفاس او 
تاحوری را که نیست داغ غلامی زوی 
هر که نب تام اوسکهزد آن زر سوحت 
بسکه‌بخلقو کرم گوهروزرپخش کرد 
شو کت‌بختش ببزمحدمت‌جم پستساخت 
زهرهٌ شرفلك صولت خیلش درید 
عرت دین خلیل دارد ازآن هر کیجا 
ایکه برد زنگ دل روشنی روی تو 


سرو توجون‌قد کقیدقدرصنوبرشکست 
نسترذت از جروبر گ گل ترشکست 
موی‌بموجعد یافت حم بخ ندرشکست 
چم گپربار من حقه گوهرشکست 
عاشق دیوانه را خار ببسترشکست 
آه که درچثم من رونق شکر شکست 
یه ناموس من خنده ساغر شکست 
دست خیالت مرا بپلویلاغرشکست 
میکده بر شورساخت صومعهرادرشکست 
آنکه سلیمان صفت قدر سکندرشکست 
شيشه وجام شراب برس عبپرشکست 
ساغر خود را بسگ بامی اهرشکست 
خنك گلی کش ورق درته دفترشکست 


دست قضالاله وار برسرش‌افس‌شکست ۰ 


هر که‌نه‌زوخطه خواندیایهشرشکست 
قیمت گوهر نماند مرتباً (رشکست 
رایت فتحش برزم سنجق سنجرشکست 
میره گاو رمن انبد لشکرشکست 
معنی اوحلوه کرد صورت آزرشکست 
جام جم رای تو ین خورشکست 


۸۹4۰ 


۸۹1۵ 


و۸۹۰ 


۸۹۹۰ 


۸۹۰ 


۸۹۷۰ 


۸۷۵ 


-6۲۸- 


روی زمین بخت تو از کرم حقگرفت 


سگی! گر روزرزم ازسم رخش توجست 
گر جه‌عنان گبریت آرزوی باد بود 
تیر تومانند کاف سینه گردون شکافت 
چترمه از بسکه دید سرزنش از چتر تو 
قش نگن ترا مه بحیل بر گرفت 
حاکم عدلت باطف‌دستستمکش گرفت 
لطلف توبحری کرو یافته ماهی راد 
دشمن‌خارت‌چو گل باهمه‌خفتان‌چولمل 
برق‌قضا گرم شد دشمن بی‌نفع سوخت 
حمم تو درروززجنگزهز کما ش کست 
کاشن قدرت ندید گلین جاهت نیافت 
از شنو اینفزل کز شکرستان طبم 
دست و دل دشمنم دوش بهم بر شکست 
تاد گر آن همست نار فص د که دارد که‌باز 
بختم آزین پیشتر ره پوء‌سالت نداد 
آه, که بنیاد زهد عشوه شوخت بکند 
من بجفای توام شاد که لیلی بلطف 
بخت‌نگر کا خرم آنلب‌جانبخش کشت 
دلزتو آباد بود گشت خراب از توباز 
روی تو ژولیده مو موی تو آشفته رو 


حم صفنا :رو ش‌ست‌ یش توجونآفتای 


دیوان اهلی شراری 


پشت عدو تیغ تو از دم حیدرشکست 
از سرخاقان گذشت افس‌قیصر‌شکست 
آتش دوزخ نشا ند صولت‌محشر شکمت 
رحش‌تواین آرژودردل صره‌رشکست 
تیغ‌توچونلام الف قد دوپیکرشکست 
چون‌مه نو آخرش حلفه چنبر شکست 
مپر از آن عبر نش هپر مزو رشکست 
شحبه‌امرن بقهر فرق سنمگر شکست 
فیر توبرقی کزان قلب سمندرشکست 
ال قبرش بغرق فنچه منفرشکست 
باداجل تند گشت گلین بی برشکست 
دست جوبرتیغ زد دسته خنجر شکست 
مرغ دلم کاینیمه بال زد وپرشکست 
همت ماعاقت این درخیبررشکست 
بند فباجست کرد طرف کله برشکست 
خار رهمزان با اینیمه نشترشکست 
وای که ناموس دین عمزه کافرشکست 
گرهمه را داد دل داشده راسر‌شکست 
جام حیات مرا چشمه کوثرشکست 
کشور ما دا ببا بانی کشور شکست 
پاسیه روم و زنگ شاه مظفرشکست 
کاين گپر افلاك رازینت و زیورشکست 


قصا بل 


درخور سلمان نبود پیروی آنوری 
من‌جوبرابر زدم‌رایت خورشید نظم 
قیمت اهلی مگراز تو فزاید که دهر 
۳ نه مکرد شود قصه دعایت کنم 
تارخ هر روزه داز درهوس شام عید 


روزه و عید تو باد فرح ودر کار لو 


مفمول فاعلاث مفاعیل فاعلان 


س٩‏ ۲ب 


کر گذر قافیه فافله را برشکست 
کو کب انوری جون مه انورشکست 
رونق دانش برد قدر سخنور شکست 
کرچه ازین‌شکرم فندمکرر شکست 
روزبروزاز گدازهست‌جومه‌برشکست 
پکسرمو اورد گردش اختر شکست 


مفارع اخرب مکفوف مقصور 


نیز هر 0ج قاس بر زرژي گو ری 


آمدبپارومبزه دمید وجهان خوشت 
مطرب‌فزلسرای وحریفان ترانه گوی 
پرخیز تاحکایت مي دد چمن کنیم 
می در پیاله ريز جوداری هوای گشت 
بامی نشین که گر همه عالم شود خراب 
ازلاله برس حالت می‌کان تک شراب 
ساقی کُلی بچین وعنیمت شمار عمر 
حسنی که یافت‌شاهد بستان‌زرنگ وبو 
گلش چنن لطیف زیاد بپار ند؟ 
خورشید عبد قاسم پر ناگ آنکه ملك 
شر افکنی که ینجه بشیران زند بلی 
درکار ملكث بادل دانا سکندرست 
بت حوان او مید عقل بر کرد 


جون‌فپر و لطف وه رشمشر حسرو یست 


ساقی بیار می که زمن و زمان‌خوشست 
معشوفه در کنازوقدح درمیان‌حوشست 
کین گفتگوی‌پرس آن روان‌خوشست 
گشت‌بهار بامی جون ارغوان‌خوشست 
احوال ما بمت بر مفان خوشست 
سرمیدهد بباد و برطل گران‌خوشست 
این‌بکدوهفته کزرخ کل بوستان‌خوشت 
گر‌منهزاروصف کنم بیش او آن‌خو شست 
با از سیم مژده صاحبقر آن‌حوشست 
ازعدل اوجوملکت نو شیر وان,حوشست 
بانره شر بنج شر ژیان‌خوشت 
حا کم‌چنن‌حکيم ودل کاردان‌خوشمت 
باعقل پیر دولت بخت جوان‌خوشست 
گرخون‌فشان بر آیدو گردرفشان‌خوشت 


54۰ 


۸۸۹۵ 


۹۹۰ 


۸۹۹۵ 


۹.۰ 


۰۰۵ 


«۰۱, 


۰۵ 


آن‌رستمی که جنگ توشد داستان‌دهر 
پیوسته پاسیاه توسف بسته خیل فتم 
میدان خال در بر گوی توتنگ بود 
تاامن تو نداد امان کس خوشی نیافت 
دفع گز ند ست ریان زرت مرنج 
للف آله سود ترا کی زیان کند 
بگذار تابرمح تو جلم افکند حسود 
خصمت کمان‌زییری و بر از عصا پدست 
زاودزه شروی نکند در دیار و 
7 5 ۱ ۰ 
اهلی حدیث مدح تو کوته کچ کند 
لیکن سحن رشوق دعای تو ختم کرد 


پارب همیشه طل جپانبانی تو باد 


دیوآن اهلی شراری 


تأده ررهست‌خوا ندن‌این‌داستان‌خوشست 
هرجا کمروند عنان درعنان‌خوشست 
جوگا نش گفت‌معر کهدر آسمان‌خوشت 
الما گر خوشت‌به‌امن وامان‌خوشست 
در کار مك تحر به و امتحان‌خوشست 
خوث نیست:هله‌سود گهی‌همزیان‌خوشست 
عنی‌هر آنچه پیش توآید ازان‌خوشست 
جشم حسود برسر نو سنان‌خوشمت 
دردفع گر ک‌حادثه باس‌شان‌خوشست 
رو درعدم که راه بدترو کمان‌خوشست 
برق چراغ تیغ تواش پاسبان‌خوشست 
مارا سس نیاز برین آستان‌خوشست 
کواوطیستاینشک رش‌دردهان‌خوشست 
آری دعای عمر تو ورد زبان‌خوشست 


گزپمن دولت توجمانتاجهان‌خوشست 


۳ 


فاعلاتن فاعلانن فاعلائتن فاعلان 


۸ 


رمل مُمن «فصور 


مداح امامز اده واجب التعظيم احجمل س 


آنکه خال آستا نش کعبه سدق وصفاست 
ز آستانش گر نی واقد‌ندانی‌عرش‌جیست 


ازجبان‌نوری کهیخیزدز بامش‌ظاهراست 


نور ین شمزاده جشم کور رون میکند 


سید سادات غالم احمد موسی الرضاست 
هر که‌این‌درمیشناسدآ که‌ازعرش‌خداست 
کاین‌جراغ روشنی از خا ندان‌مصطفی‌است 
زانکه نور دید شاه شهید کربلاست 


صا دد 


امل‌این گوهر که‌نورشراجراغعالماست 
احمد بن موسی بن جعفر بن بافری 
حجالة است وعلمالّه را برهان ازاوست 
نور پا کش قبلاً خبل مك شدکز شرف 
پا امام ازاش حاحبت بخشی خلق عالمی 
ر‌ حم کن بر اهلی‌مسکن کهاز آن‌دو جشم 


پارن از لطفت باب رزوی این‌سد پشوی 


«عول فا عالات ۳ ۳ فاعلان 


۱۹ 


46۱ 


مجبع الحرین ختم انیاء و او لیاست 
هفت‌بحر آمد که او بحرمحیط کبرپاست 
کز علي بن حسین بن علي مرتضاست 
این‌سخنر احجتو پر هان‌طلب کر دن‌خطاست 
او کجا ازروی قدرو کمبهُخا کی کجاست 
کعبه‌هم گر قبلهُحاجت‌تر اخواند رواست 
بای‌بر گل‌مانده‌ودست امیدش بردعاست 
هرچه از خط خطا بر نامهٌ اعمال ماست 


مفبارغ آخرب مکفوف مقصوز 


درمدح شاه نجف علی مرنضی 8 وید 


شاه تحف که گوهر بحر عناشست 
باهر نی که بود بمعنیرفیق._ ود 
بر دوش آفتاب رسالت ناده بای 
او را رس که باه قدرش کند بلند 
هپر نکن موم و ترساست مپر شاه 
با شپسوار عرش بمعراج سر حق 
خورشید در شرف‌به علو ش کجا رسد 
شاهان رعت از ره قدر زد و شاه اوست 
پیش غزاش قصه رستم فسانه ایست 
فرموده است شاه رسل آنکه در کلام 
هن شهر علم و شاه ولایت در مست 


در سر" این سخن دل نادان کجا رسد 


چون بحربیکران کرمش بی نبایتست 
سر" نهان که میشنوی این حکاینست 
بنگر که ای شرفش تا چه غاینست 
کش آفتان سایه نشی زیر رایست 
در سگ خاره مپر علی را سر اینست 
آنکس که همعنان شده شاه ولاشت 
کو در نبایت شرف این در بدایشست 
شاهی که با رعیت خود در رعاشت 
شبنامه از حکایت اه يك روایتست 
شرح نبوتش بتف‌امیل آیست 
دریاب آنکه شبر قرین ولایشست 
کاین در کشاده بردل صاحبت درأاسست 


._ 


«0 


۳۰ 


۰۳۵ 


-۲- دیوان اهلی شرازی 


شاها نهان وفاش تویی شد سخن صریم 
مرک سکه باخت بر توجان‌مٌده‌اش‌رسید 
شیطان صفت کسی که نیارد سجود تو 
جان مخالفت که کراهند زیست نیست 
شر حقی کیت نظر افند به شیر چرخ 
خورشید با وجودتوعکسی در آینهاست 
شاها مگ تو ام چه شایت کنم زچرخ 
اهلی شکسته گر ز فلك شد چه غم‌بود 
هر گز نبود از فلکش چشم التفات 
باشد که روز حشر شود رهنمای ما 


وصف ترا چه حاجت رمز و کنایست 
کاسوده شو که جنت جاوید جاینست 
در طوق لعنت ابدی زین حنایتست 
در زیر بار تن جو خر بی کرایتست 
آورا نگاهي از سک کویت کفاینست 
هیچش وجود نیست که محض‌ازایتست 
| شکر نعمت تو چه جای شکاینست 
کو دا ز مومیائی لطفت حمایئست 
او را ز التفأت تو حشم عنایئست 
نور محینت که چراغ هداشست 


مفمول فاعلات عفاعیل فاعلان 


۳۰ مضارع اخرب مکفوف مقامور 


درمانم وعز ای حسین یو کوید 


جرخ‌ازثفق ه‌صاعقه درخرمنش گرفت 
گردونکهسوخت زآتش لب تشگیحسن 
بود از خطای چرخ که آهوی مشگبار 
باد اجل بکشت چرافی که بر فلك 
شب در عزای اوست سیه پوش عبحدم 
در خون نفست ساکن نه مسکن فلك 
از داغ دل بسوخت چنان لاله زین عزا 
یکقطره آب ابر بر آن تشنگان نریخت 
روزم شب ازعزای حسین است وروز کار 


آهم پسوخت خاناٌ دل وین گواه بس 


خون حسن تازه شدو داش گرفت 


آن آتش بلاست که پرامنش گرفت 


در صید گاه عمر سک دشمنش گر قت 
فندیل مپرو مه ر دل روشنش گرفت 
گویی که در گلو نفس آزشیو نش گرفت 
از رستخیز گریه که درمسکنش گرفت 
کاتش ز داغ‌سینه به پپراهنش گرفت 
زان بر زبان طعنه زدن سوسش گرفت 
زان است تبره روز که‌آه منش گرفت 
دود سواد دیده که در روزنش گرفت 


قصاأده 


-44۲- 


پر شد زخون دید من آنچنان فلك کزخون‌هزارجشمه‌چوپرویزش گرفت 


بر اهل بیت و آل علی مرحمت نکرد 
0 در قلاده شمر لعن است در حپان 
از تاب برق قپر تن شمر کی رهد 
ای وای او که آتش خشم خدا چوشمم 
بد بخت هر دو کون شد از کودنی‌بزید 
رير زمن ز مکمن عیش عدابهاست 
هسایه هم ز پپلوی او سوخت زیر خاك 
خون حسن آنکه پی لعل و در بریخت 
آن کو امان نداد بخون حسن و آل 
این نور چشم شاهسواریست کآسمان 


شاهی که خر من فلکش در کرم جوی" 


جای پزید درچه ویل است یا علی 
هر گز نخفت خون شهیدان کربلا 
تن پیش تير مرگ نبنگان بجان نهند 
او مغ سدزه بود نکرد التفات هیچ 
دبا بپر صفت که بود آخرش فناست 
اهلی طمع بخرمن گردون چه میکنی 
دل از متاع دهر ببر گر مجردی 
بشنأس‌خوپش را که‌بری ره بسوی‌دوست 
با رب تو دستگیر که شخص ضعیف‌ما 
فریاد رس تو باش که گر فتنه ره زند 


شمر لین که لعنت مردو زنش گرفت 
وین‌طوق‌لعت‌است کهدر گردنش گرفت 
گر همچو نقش آینه در آهش گرفت 
از بای تا بسر همه جان و تنش گرفت 
کاین راه نا صواب دل کودنش گرفت 
نپا نلدست‌مر کک درین‌مکمنش گرفت 
زان آتش عذاب که در مدفنش گرفت 
آن‌لعل‌ودر شدآ تش‌ودرمخزنش گرفت 
فریاد الامان همه در مأمنش گرفت 
کحل نظر ز گرد سم توسنش گرفت 
ارزنده نیست بلکه کم ازارزنش گرفت 
کافراسیاب خشم تو چون بیژنش گرفت 
پرویزخون کوهکن جان کنش گرفت 
ماهی‌چگر نداشت که درجوشنش گرفت 
بر گلشن‌جهان و کم از گلخلش گرفت 
خوش أ نکه جون‌حس‌صفت احسش گرفت 
بی‌خون‌دل دودانه کهازخرمنش گرفت 
عیسی شنیده‌یی که بيك سوزنش گرفت 
هر کس کهدرشناخت ده معدنش گرفت 
شیطان نس در نفس مردنش گرفت 
کی ره نوان برستم وروین تنس گرفت 


و ی من وا 


۰۰ 


«۹۵ 


۰۷۵ 


ٍ 


«۸۱۵ 


۹ 


۹۵ 


مفمول مفا عیل هفا ۶ هفا یی ۳ 


دیوان اهلی شرازی 


هر با عدمن اخرب مکفوی مور 


در ملاح شخ روز بهان 


بحری که دلش منبع اسرار بان است 
آن گلین تحفیق که در مشرب عدیش 
1 , ۰ 2 ۰ 
ان طرفه عروسان که پس برد؛ غیبند 
ی ۰ ل 
در مرده رسد بر در او ز ده شود بار 
سر «سشه عشق است درش دروةٌ رفعت 
اندیشد بمعراجم کمالش نبرد با 

پشه بمعراح برد راه 

و 

در ساسله معنی از آن کلن و جمد 
افروجته از ن مت اثر اوسه 
ترر رز سمع میت ار لزاست 


اهلی‌حو عیان‌است کما اش جدهی‌شر ۳ 


شطاح حبان شیح بحق رد بران است 
۰ غ 

مد حوي زر سر خشمد نو حمدر وان است 

از کتفعرایس همد بر له عیان است 

او عیسی تا مر ودرش‌تال‌جان است 


سس 
3 ی سگ این در پسر شب ژ 


۱ نحا کدعبان است‌جد<احت‌بیان‌است 


جر سيخ یه 0[ 


فا علائن مفاعان فءلان 


یف متایون «ترصور 


در وصف خیمه ومدح شاه اسهاعیل گوید 


این جدفر حنده‌خبمد این جدسر است 
خانه راجت ۲ مامن عیس 
میحش از تاج طو بی است وسرد 
همه طرحش حیال حاص بود 
بتماش ۱ در آ ده گلرارش 
گل باغش که تازه است مدام 
نو یار یست کز جر ان دور است 


پیش نقش خنائی‌پی که دروست 


+ 


سته 


آسمانی است کززمین بررخاست 
کمبد خلق یا بیشت خداست 
که طنا بش ز کیسوی حور است 
به از این در خبال ناید راست 
ررشی بش دیسل. بیناست 
ک‌چهدانتکزچآپومودت 
در همه موسدی بنشو و نماست 


وصف تفاش‌جن مکن که خطاست 


یی مس بو و موی و تج مه اد مه اب مین و او ار ی رد وا وی و و یرو و سر ی اس ور ار ی ی ۳.- 


اند جر شاه در سر اوست گر کید سایه بر سمهر رواست 
<سر و رس ی شاد اسماعیل آنکه کیکسروش کمینه کداست 


خی قدر او از آن بالات ٩۱۰۰‏ 


زار کث میخ دسده؛ اعداست 
با یا ی 


۰ ِ ۳ 
با (عش ۲ اسمان بکدشت 
هر ک_ا حیمد زد بتید عدو 


آسلام است 


نیسزه او ستين 
جر آو هر کیعا که ساید فکند 
2 : 

صحدن دز مش ۳ بس زر افش نی 


+ 6 , 
تا اند باد رب خنمد ت 
۰ ۰ هم 0 ۰ 


حیمه شرع و دین از او پر باست 
سایه اس بر سر هزار هماست 
حون بساط حمن شا افز است 
سای دو لنش که پر سر هاست 


رن ۰ عرنیه۱:( ۳ و علان ۳ رمن مشمن مدسور 


نیز در وصف خیمه وید 
این همایون حیمه پات روضه بی از جنت است 
با نموداری مگ از کار گاه قدرت است 
همیجو راوس فلك در حلوء حسن است از آن 
تایه کستر بر زمن همحون همای دولت است 
بر رمن رسو بصد هی و نایش بسته اند 
دون برد از که عا ی ر مت است 


ببار گاه اینچنن ظر سمرن در زفی رمن 
سدره گر باشند ستو نش منتیای فدزت است 
از پی زر کش طنایش مبر از خط شماع ۲ 
رسن تابی کد جرحش در کمال سر عت است 
آسمان حبران #ر شش نود کر چا بکی 
۲ 


"سمان افراشتن در دست او پی حالت است 


۱۰۵ 


۱۰ 


ات ی ی ات نت ویس اد مخ سس و سار ول در تست و سس روت و نوی ار 


اک دیوان اهلی شیرازی 


اه پر و ی ما سا ۵ 


نست دور از از من اگر کل ۳ آرد آسمان 
آسمانی ساختن از گل کمال صنعت است 
صحبت روشدلان اینحاست زان زو آفتان 


سا 


پسر در این خیمه زو بر آستان خدمت است 
خدمت اهسل سعادت شد کمال سجم دین 
وز کمال خدمتش نجم السعادت سبت است 
۸۵_ جت است این خیمه وجون حنتش دربسته یست 
خوش درآ گو: هر که در عالمبپشتش رغبت است 
میکشد فر اش او هسر سو طناب اندر طنان 
مید دلرا می کند مقسود دام صحبت است 
ار فروغ روی باران کم اهنل صفاست 
۳1 مي ده که در این کعه عشرت رخصت آست 
مزل عیش است و پاران حاصَر و می در میان 
وررصن‌عشرن مده از کف که عشرت فرصت است 
شد موافق فسمت این‌خیمه خود با این دو حرف 
لا جرم مجموعة خوبی بوفق قسمت است 
۰ تا ابد این خیمه از عیش و طرب خالی مناد 
زانکه در نش جو اهلي عالمی در راحت است 


۳ ءلانن‌مفا علن ذملان ۳۳ دیف متبول اصلم هسجیم 


نیز در خیبه و مدح شاه گو ید 
پارب اینخیمه با گلستان است با نمودار جرج گردان است 
دوخت نر گس بنقش او دیده یادر او جشم خلق حبران است 


قصاید -46۷- 


گر داین‌خیمه بن که ار هشمت 
منرزل دوست شد <و خیمةٌ دل 
جنبرش طوق گردن اعداست 
با هزاران طناب زر پیشش 
فلك اطلسی است و سایه او 
آفتابی است شاه اسماعیل 
نزد کرسی نثین باد کیش 
جیمه اش گر طنان بگشاید 
سافبا هی ده رشادی او 
آفناب سپر جان . تشي است 
خیمه برون مرن رسایه او 
گر هزازش زبان بود اهلی 


ف 2 مر 
جنمد دو لش بود باقی 


اطلس جرخ عطف دامان است 
زین طنابش زرشتة حان است 
میخ آومیح چشم ایشان است 
خیم آفتاب لرزان است 
برس آفتاب تابان است 
کز سپر شرف درخشان است 
کرسی عرش زیر فرمان است 
رشكك طاوس و باغ رضوانست 
که کنش‌همچو گل‌زرافشان است 
روشناست‌این نهحرف‌پنهان است 
که درین سایه آب حبوان است 
وصف و صد هزار چندان است 


برزمن تامدار دوران است 


تسش واای _ص صط صه هم ص 


قاعلانن فاعلاتن فاءلانن خاعلان. ۳۵ رمل ممن متبون 


دور شجاعت شاه اسمعیل کورد 


شاه‌روشندل کهر یز دخوندشمن بپردوست 
ماه اسماعیل‌حیدر آنکه در روز مصاف 
موح گوهرجن‌بودبر روی‌تیفش از عضب 
هر که زوپش‌دید دا ند کر کدامن گوهرست 
آب‌تیفش‌هر کجا سر برزدازجوی غلاف 
حونحصمش جون نر بزد کز فاك در صبیوشام 
هر که جون دشمنا نش‌میحورد ما ند نیع 
تاشود دوی زمن باله از غبار ظالمان 


قرس‌خورشید فك بهر کمرشمشیراوست 
نی او بپر خلاف ازاژدها بر کند بوست 
زانکه بادشمنجو بحر ازاصل کوهر تندخوست 
پا کی گوهر چوتیفش روشن‌ازروی نکوست 


تاقیامت نیغ مهر ازدشمنا نش کینه‌جوست 
درمیان‌دوستان هرجا که‌باشدس خروست 


روز گاری‌شد که اب‌تیغ آودرشست‌شوست 


۱۵ 


۹۱۳۰ 


۹۳۵ 


۹۰ 


۱:6 


٩۱ 


٩۱۵۵ 


سارک 6 دیوان اهلی شرازی 


تحت ص ر 


بر گ گل از ناز کی باتیغ اوماندولی فدراواز گوهرستوقدراوازدنگوبوست 
اززبان تیغ اوآتش جهد مانند برق بسکه بادشمن زبان تیغ اودز گفنگوست 


وهی یی مر جیحییه ‏ - 


مفاعلن فملائن مفاعان ق.لان ۳۹ 


ماح هه شاهی شاه اسهاعیلی گو رل 


مضار ع آخرب مکفوف هعصور 


تبارلةازین خیمه این جه بستانست 
بگلستان چه زنی خیم طرب ساقي 
نهخیمه‌است کدبا غ گل ازصفاست ولی 
صبا ز گلشن او بر ک گل به جنباند 
بقید مبخ و طنا بش مبن که از خوبی 
خجسته فالی این‌خیمه بن که پنداری 
سهر حشمت و اقبال شاه اسماعیل 
ستون‌بار که ۶رش سای اوطو بی‌است 
بیمن اوست که امروز در بسیط زمن 
جوفرص‌مه که گر ببان‌خیمه‌اش‌سرزد 
فك ز قوت فراش او بود حران 


همیشه بر سر او ساییان دو لت باد 


هفوب فاعلات مفاعبل فاعلان 


که در نظارء اوحشم عل حبران‌است 
پیار باده کداین خیمهخود گلستان‌است 
کل همیشه بپارستو با رضوان‌است 
آزاین-سسزمسابر که گل بر بشان‌است 
هر اردست ود اش‌هر طرف‌بدامان است 
همای سایه فکن برس سلیمان‌است 
که سایبان جلالش رل یزدان‌است 


0 


۰ / 4 ۰ 2 : 
طنلت یمد چاهش ز ۳ حن‌است 


۳ ه ‏ ء‌ . 

فرار یمه دین از سنون ابمان‌است 
-. ح ۱ 

سر هی 9 | ندشه در در یبان است 


که‌بیش او فالث افراشتنحه آسان‌است 


که زیر سایةٌ او آغتان تابان‌است 


مجدات مخمول اصلم هسیغ 


مر مماح شاه اساعمل ور کبان او کو ید 


شاه ی کهچر خ‌حلقهبگوش از کمان‌اوست روی زمن به‌پشت کمان از امان اوست 


سم السعادثی 1 قرین ۳ نود در فص کمان سعلات فران اوست 


۰ 
ف 


زاغ کمان اوست همایی که‌از شرف پرواز طسایر فلك از آشیان اوست 


قصا ید ۱ هکت 


سست دا ی راو ور مت و ۹۰ ش٩کچ‏ ۳[ 


از روی امتحان فك گر کمان که ناز نج مر و مه هدق امتحان آوست ۱۹۰ 
تبرش که‌خارچشم حریفاست روژجنگ هرجا که هست دید دشمن نشان اوست 
خصمشجنان‌ضعیف‌شدا زغم کدچونکمان بیدا زیر بوست زلك و استخوان اوست 
پرحرف این کمان منه‌انگشت همچوتیر کاین نقش‌دلکش ازقلم خرده‌دان اوست 
عثلم رمیم در حر کت زین بود بلی آنکس که مرده‌زنده کند در امان اوست 
در وسف اینگمان کدچرابروی‌یارماست گز بر چرخ لب نگشاید نثان اوست ٩۱1۵‏ 
اهلی که گوشد گبر جو بر ازشکستگیست مداح شاه و بر سگ خاندان اوست" 


مهمول دفاءیل مفاءل مفاعمل ۳۹ مزع مشمن اخرب مکوف مقعصور 
‌# ۳ 
درم رنب عزیزی گوید 
آن گوهر با کیزه که از دبدهٌ مارفت درحالد فره رفت مگرورنه کجارفت 
آه ازستم دهر که آن کلین ازین با نم ناجیده گل عیش بصد خار پلارفت 
سروی بنگارید بسنگک ۳ خا کش کار ن سروقدی بود د که بر باد فنارفت 
حون همت و عا لم فانی نسندید بأبر سر عالم زد و در ملكث بقادفت ,وه 
اممد وفا ت شد اد عالم فانی آنروز کهدرزیر گل اوه ن گنجوفارفت 


در برع حبان دامن آن شی نبالود ران در حرم که ار بات صفارقت 
بای همه اهلی <و درین رآه بلغزد دابت فدم او بود که در راه خدارفت 


پارب پکمال کرم خویش بهمرز اورا که درین راه باسلیم ورنارفت 
۳ ان 9 تن فا دادن وا داان ۳۰ رمول من دفصور 


9 تسف برمرگ میرز | محبود گو ید 


آه‌ازین کردون‌دون کزهیکس دلشاد نیست داد کز بنداد اد هر گن دلی ازاد یست ٩۱۷۵‏ 
سرونازی گربر آرده خود ازببخش کند هیچ کار جر بی بنیاد ار پنیاد ثیست 


وت دنت 


(- وزن آششعر از بجرمضارع است ودسص‌هددت زد فبل است در مره ومل‌جا ۳ شدء اس ۰ 


۸۰ 


۱۸۹۵ 


۹۱۹۰ 


3 


بسکهازمر گثه‌جوا نان‌خانهویران‌میکند 
گرجه ازیاد کسی‌هر گز نشد بیداد او 
سروقد مرژا محموداژین کلشن بکند 
حان شرین دا بتلخی داد آن تخل کرم 


گر جهفرهادازغشی ین‌بسی‌حسرت کشید 


اهل دل امرزش او ازخدا خواهند و پبس 


اهلی اردام احل‌هر گز نشد آزاد کس 


ی علانن ۳ ۷ ان 9 ۷ ثن ۳ ان 


۱۳ 


در کپن دیر جهان يك خانه آباد نیست 


ابیچنن طلمیکه کرد انبار کسرا باد ایسن 


چاره مغ دل پیجاره حز ریاد نیست 


تلحی‌جان‌دادن‌شبرین کم ازفرهاد نیست 
عاقبت ناکام رفت اینظلمز| کس یادئیست 


۳۹ ۳ روزوش‌حراین‌دعا اورادئیست 


مر غ‌روح کس خلاص‌ازداماین‌صیادنیست 


رل ه؛من مدصور 


الم بعر رف‌جام شاه و دش 


ایچهرو حافزآش رآنو ایت‌جدسیمن-ا غ#ر ست 
جوهر روح است با گیتی نما بگداختند 
نقشش‌خط کردلش‌دل میبر‌دازدست خلق 
بر سو اددیده دار حون سواد زام شاه 
گرجه جام می‌نماید در کف شاه ازصفا 


نادم محشر تبی یارب مناد این حام هی 


تضض هط 


۳۳ 


تن فملانن فملائن فعلان 


۱ 4 ۶۰ 11 
حشمد جته ست 0 اسبد ۱ درست 

شرهحان‌است دروی‌یامی حان برورست 

۳۹ 1 خی که گرد ۳ ۱ ۳ ست 
مجو ان سرددهالد ابر 

از سواد دید روشادلان روش ترست 

‌ِ ۲ و ۱ ّ 


ارم شاحی که ساعر بحش روزمحشرست 


وب یه 5 


رمل دذمن دخیون هصور 


ایضا هار جام شاه کوید 


ارآ اش چک ات 
ابیجدجا ماستومی‌ساف کداز بر تواوست 
ارنچد نغسشست»ور قم بجد سو ادست‌و پیا ص‌ 


۰ ۰ ۰ : 
اینجدخط است کدسر دعر ایگذوررست 


می حبات آبد وساغرمی جام حم است 
عکس خورشید که در آینه حدم أست 


1۹ سواد نثلر م سوخته اپن ( فم است 


مد أُ ۳۹ | , ۹ ۱ ل ‌ 
0 ) ". یب ‌صصا لست 
۰ ۰ 7 2 ثِ ۳ 


دوستکامی‌به‌از ین نیست که می نوش کنی 
پارب این‌جام فرحناك میادا 


31 تتا۵اعت 


خالی 


وب پ وه 


کوری دید دشمن که گرفتار عم أست 


از کف شاه که‌سرجشمه‌فیض کرم است 


معول 9 رات مفاعیل ۳ علان ۳۳ مضار غ اخرب ءکذوف «صور 


دو یال و منشست معصو مین 


آن‌سدعی که حشمه نطق اززبان گشاد 
آن پادثاه کز کرم و 


در بار گاه شو کت خورشید برتوش 


دره پروری 


برنشنگان ماث عدم دست رحتش 
زنجیر عدل بسن ژفیضش شعاع در 
درهای آرژوی مراد و هوای شس 
خودمید کرد وصورت آدمبپانه ساخت 
درباغ صنع او که مجال نفاره نیست 
مقصود دوست بود رخ آل مسطفی 
شا‌عرن جومیل به فتح فلك نمود 
مشکل گنای خلق که از عام من لدن 
از آستان اوست گشاده دز بپشت 
رعل ار نی اماه بحق مر نی علی است 
آن خضررهروان که بی نشگان دین 
آن توح مکرمت که دم و الفقاز او 
هر کو حدیث تلخی زهر حسن شاید 
ببرحسن تشنه جگر جان خنتهام 


هر کس که ابر د پده دین العماد د بل 


وس مت او ان و 


قفل در سخن بکلید زبان کشاد 


سدع 


۹۱۹0 


در پیش‌دره‌ذره‌جوخورشیدخوان گشاد ۹ 


از شرق تابه غرب فلت سایه‌بان شاد 
از حاك <شمه جشمة آن روان گشاد 
برطاقی جرخ تا در امن وامان کشاد 
بردوست بست وبرعد وازامتحان گشاد 
کر مره بر کرد وزابرو کمان گشاد 
گر در گناد هم کرم بامان گشاد 
ازصد هرار گل که دریر بوستان گشاد 
مه رادو نیمه کرد و در آسمان گشاد 
هرمشکلی که بودپشرح وببان گشاد 
خرم کسی که دیده بر آن آستان شاد 
شمری که بنجه‌اش در خیبرروان گشاد 
صد حشمه حیسات زنوه زبان گشاد 
طوفان نمودجون‌دو ب‌خونفینان گشاد 
تلخ آب حسرت ازمزخون‌چکان گشاد 
مدجشماز آن‌جشم در بنجا کدان گشاد 


جو تان حشمش آزمزه صدناودان شاد 


ام خورشیه يد ( ی ۹ حورصید کرد | ك مج ۰ 


سس 


۳.۵ 


۳۹۰ 


۳۷۹۵ 


1 


۵۲۲۵ 


۳. 


-0۲ع- 


بحر گرم عل بافر که دست او 


خورشید علم جعفرصادق کزین جمن 
حشمی که روی موسی کاطم بصدق دید 
سلطان دین وشاه خراسان علی که‌زهر 
گنج شرف محمد جواد کز کرم 
بر کرم علی نقي کآن زند گی 
شاهی که یافت ار حسن عسگری مدد 
گنجی که نقد هردوجهان است عاقت 


او آن کره تشاست که‌جون‌سرز ادزعیت 


مهمان بار او بود و ما تفیل او 
پارب_پاهل پیت نبی کن درش مران 
بریریش ببخش که روزی که زادمم 


دیوآن اهلی شرازی 


صسثد حرمن د ۲ کمر کیکشان کناد 
حو ن‌سح‌سادق از نفسش ک دهان گناد 


رعوان برویاو دربانر نان کشا 
"۳ 


حوردازرضا جو تپدودل دشمنان گاد 
قفل از در ذخایر دریا وکان گشاد 
برتشنگان رحشمٌ رطب اللسان گشاد 
ملك حپان بعسگر نسرت قران گناد 
خواهد بدست میدی آخر زمان گشاه 
خواهد گره زکار زمن و زمان گشاد 
در بر افیلی از شرف میممان گناد 
اهلی کد بردء کرمت حشم حان گشاد 
برجپان کشاد 


حشْم از امیذ مي مت 


تسس 


مفتمان قاءلان مفتعلن واعلان 


مسر محلو ی موفوفن 


ور مذشرت حضر ت‌ یر الم مرن 


هبح سعادن دمید حق دردو لت گشاد 
س__ 
من‌سگشاهيکه سنگشدازخثماو 
خواه دراسلام ودین خواهدرایام کفر 
نما بی که شلد جمع‌دروهفت بر 
درهمدسئی شهی است‌نامکس نحل‌هم 
دات‌نبی وولی‌هردو بم‌نی یکی است 
مپرفرو برده بود سر بدسجود غروب 
زیرسم دلدل‌اش سنگک خروشدیذ کر 


باعلی آ نکس کهنیست‌طالم.مهرتوروز 


در دو پر علی در شود عالم فتاد 
مس 
سنگ شو دهر کر | تست بدین‌اعتقاد 


۱ 
مشکل‌هر کس کد بود شاهو ‏ بت گشاد 


سمورت‌مع علی است میم سس شداد 
شاه بنی آدم اوست‌نیست کس از اوزیاد 


« لحماث لحمی» بس‌است فاعد؛ اتحاد 


7 تمار علی امد دِ باز استاد 
هر که نددرد کر اوست‌بدبودازوی‌هاد 


اد ۵ :6 1 ك ۹ ۹ اما ماد 
- زا ها 


[0 


درحرم که 


گوهرخیر الساء داد بدستت رسول 
تاتو زبام حرم بت فکنی 
در طلمات حبان نوز 
بر فك طفل نست باثو بزد گیش‌چیست 
جرخ عنان م‌اد دست ثر! داده است 


زادشخص توازروی قدر 


۱ ۰ 
ی گیل 


تو اي افناب 


بحشش نم‌الو کیل‌قسمت‌روزی<و کرد 
کاشف‌فر آن توئی جر توکه دا ند که‌چیست 
برورق روی نو کا<سن تمویم شد 
برسر هشتم فلث در دل هفتم زمن 
خشم تو گر سرزند جرخ بهم ب ز زد 
است رو آن‌همچوسرو با نو به‌حنت.و ند 
در ره حق رهیما نور سلاحت بود 
هر که نه بریاد تو آه سحر میکشد 
آنکه بطاعات شب بیخس ازمپر تست 
ملك‌ازرل‌تاا ید و فف نه بی و ولو" است 
وارث شقد نی گدت ده و دو اهام 
ند امامت حبن دست بدست آمدست 


هر که بای 
دولت این خاندان تأبه ابد بافی‌است 


ی عش حود بامامت در ود 
هیچ‌رو احیش نیست‌جان کهفدایت کنم 
جانب اهلی فکن گوشاٌ چشمی کهاو 
اوسک آل علی‌است دولت او بس بود 


فصاید 


۳9 3 


۳ 


زآدم وخانم کسی مثل توهر گزنزاد 
دردوحیان اب 


عرش‌حفتزیر بای‌دوش‌جو کرسی‌نباد 


بن شرف‌حر توکر ادست‌داد 


بسته بهر ذره‌یی يك سر زنجبر داد 
جرخ ندارد مگر قصه سلمان بیاد 
تاتو دهی از کرم خلق حبان زامراد 
دست‌عطای توشد امن ررق عاد 
سر الف لام میم معنی یاسین وصاد 
سور نون و القلم ختم کند وان یکاد 
نبغ تودارد نفوذ حکم تودارد شاد 
رشتةٌ طول زمان بکسلد از امتداد 
هیرم دوزخ بود هر که بود کج نباد 
ورنه تباید فلك راه الاح از فساد 
میدهدآفسرده دل حرمن طاعت به‌یاد 
جون‌سگشبزنده‌دار خوا بکندبا مداد 
قصب کندهر که‌هست گر که تموستوهاد 
بافت خلف از خلف رسم وطریق رشاد 
دسن ماد ش کسی کو : به تفلی ستاد 
چر اهم نکند مستر اد 
لته جم شکست ک کب کیتسا 
یر سویدای دل تقش نبندد مدا 
خرح نگردد بزورحاصه ماع کساد 
باهمه اندوه دل هست بمپر تو شاد 


سیم منأنی 


عفو تو یارب کندداغ قبولش زیاد 


۳۵ 


۰ 


۹۶۵ 


۸5۰ 


5۵ 


.موه منت ایزد را که 


۵ برد فا تل 


۵6 


بارب ۳ أحسان‌خود نامه‌سفیدش بر 7 


فاملانن فا علا تن ۳ علائن ثاعلن 


۳۵ 


دیو ان اهلی شراری 


نامهبرین خنم کن قید بر ین حتم باد 


جر رمل هدن «حذوف 


دور دو یل و مو عظه کو ری( 


سنم او ز گل‌خار آورد 
ازهوا در کنبد برها صدائی افکند 
قدرن‌اوناخت‌درتر کیب تن‌هر گوشه‌ثی 
در خبال صورتی ۳1 قط رد آن آفرید 
نیست ازمنعشفجب گرمريم از باد هوا 


1 قرب یک کر بش بات نشنه را 


تانسازد روش از کحل هدایت‌حشم دل 
ودک مپابت از غلاف 
گر بدر د پرده ناموس ۱ اهل صالاح 


خودفروشی گر کندیوسف بحسن‌خویشتن 


ه : 1 ۱ ۰ ِ, 0 


هریکی را نوبتی داد ارچه باهم آفرید 
ایق هر کس بر کس دادچیزی لاجرم 
نشکند غبر از دلی کو را خریداری کند 
گررود افتاده‌تی را بارجای حویشتن 
برای مصلحت فیرش درد 
دشمنان ددرحی را گر بسوزد در حپان 


جای حبر‌نیست گر نمرودرا سوزد بنار 


خال ما از قطرءٌ آبی بدیدا؛ آورد 
زا ره < کمت مشت خا کی‌را بگُفتار آورد 
مفصلی گردان کدجو نگردون‌برفتار ورد 


نقشندان جرد ۷ 5 بدیوار آورد 
3 ۴ ۱ _ 4 ۳ ۱ 1 
همحو عیسی شاه جو رسد رز مار اورد 


جون رسد در کام نیشکر شکر بار آورد 
اتکار آوره 


بوالحکم پرمعجسر بیغمیر «رد 
گردن فرعون را در ند اقر ار آورد 
باپزیدان را برون ازخرقه زار آورد 
غبرت او حون فلامانش ببازار آورد 
جوهر سافی دلش یه کردا: ر آورو" 
در دفت نار آورد 
ذوالفقاری بایدش حنگی که کرار آورد 


گوهر قابل شکستن هم حر بدار آورد 


حون محتار + 


حج 


کیست تابر ۳ دای <ودحز اعلف‌جار آه 
وز ند لطنش حمله! در نا ستارآورد 
مغ ر را فرمان دهد کا: نش بمنقار 


حون خلیل ابر 


اس 


بط 


ون بی‌رجت از نار ور 


(- این‌آصیده را مخزن المعاني نامیده زاين نام تاریخ آن بافد (۸۹۸). 


قصا ید 


وای برها زینهمه‌زهری که شبطان‌میدهد 
ون رحمن کشتی نوح دت‌ود نی چونکسی 
گر سرورر مومنان‌دارند درز آهش‌دریغ 
جر مج‌همسر گشنهجو ن‌بر تاردر فرمان‌اددست 
راستی‌را نيك وید وابستهُ تقدیر اوست 
عله‌یکذا نند دراصل وحودایشان ولی 
زر که یکجوهر بود گقفل فر حاسترست 
او که بندد در مشسمت‌زشت‌وزباً قادرست 
هبچ‌بیخیر ی‌مین‌یمنی که شرمحض نیست 
هرجهحزوی‌بیمیآش‌خا تمیت کلی‌در اوسن 
ای‌بسا زشتی که باشد خوببی را واسطه 
رهت حق ای لب نشنگان محدت آست 
مت حه ن‌غمروزیمخور کزخوان رزق 
درسواد فتر باشد زوشائیبا سی 
گر نباشد سسی در حصرت‌هستی متاع 
پرمعنی مرد ز! باید جو فانوس‌خیال 
نگذردازحای‌خودما لك کد چشهش «سته | ند 
تربیتحائی انردادد که جوهر فابل است 
عاشقان مست ر! دست ام تکلف ستهاند 
تاوبال حان بود نهست بالا بینی زجان 
دل که غر آزدوست‌خواهدددست نتوان‌داشتن 
ز آرزهوی‌شاهدان‌خود رامیفکن درعدان 
جون‌دلت‌می<و اهدومعشوقهو آوازجنگ 
لفت‌خوردوخورش‌جانت اسیر نفس کرد 


۵0۵و 


گنه تو بل کرم غفران غفار آوره 
طاقت يك موح قپر از بحر قهار آورد 
از بی تاراجشان کافر زتاتار آورد 
جون تواند کسکه کار کس بر کار آورد 
جو نکننسدبر که‌خود درسلكا پرار آورد 
گهعزیز آردبرون‌از بطنو گهخوار آورد 
3 حومیل سرمه ره درچش‌دلدار آورد 
که زفاجر صالح و صالح زفجار آورد 
زهر دیدی مپرهر بنگر کههم مار آورد 
عنکیوت ایرد برای برد فار آورد 
دیو نف‌است آنکه‌اینشکل پریوار آورد 


لاجرم شربت طبیب از بپر بیمار آورد 


قسمت هر کس و کیل رزق ناجار آورد 
م‌دمان دیده را طلمت در انوار آوزد 
مالك دینار باشد هر که دیار آورد 
کر جراغ دل درون در سبراطوار آورد 
گردوصددوران‌بسرجون گاوعسار آورد 
کیبکوشش نارون‌جون ار بن‌بار آورد 
کی سرمجنون کسی در بند دستاز آوزد 
گنج را تامار باشد رنج وتبمار آورد 
دشمسن آندوستی کو روبه اغیار آورد 
بیزار آورد 
گرملال‌باشی کهنیالحالت‌نگو نسار آورد 


دانه جوزدن مع ۳ در دام طراز اورد 


کا خرت این ارزو بیزاد 


خو ریخ وم 


اک 


۳۸۵ 


۹۹ 


۹1۹4 


۹۳.۰ 


۹۳.۵ 


۹۳۹۰ 


۹۳۱۵ 


۹۳۲۰ 


۹۳۷۵ 


ما۵ 


شهوت آزسر حقیعت روح‌پاز آرد که 2 
از اجام نفس وشرون مد ره آزاده است 
کی بمردار جبان‌شير ان حقرغیت کنند 
هس کافردشمنست ازهی حذر کن زینهار 
زاری نادأن بغر از آرزوی تفس نیست 
گرمجردهچو عیسی نیستی رت مکش 
راحت ارهربار نتوان‌دید پارخویش باش 
غایت حکمت‌بودوحشت زخلق روز کار 

طبع‌ر| کم کن‌بد آموزی‌بر جزوی؛ میاد 
ازطر یق شر عبرونرفتن از گمر اهی‌است 
جز کا(محق مکن‌نعویذ خود نادیوفس 
گرشوی‌ش‌زندهدارازمکرشیطان ایمنی 
پروحق‌شو که دست سار ی کو ند شود 
همچو آدم‌خاك شو بندار شبطانی بپل 
نقش هستی را بدست حود فروشه تاثرا 
کمیدجان‌جای‌تست | نجا به‌هشیاری‌رسی 
در طواف کید دلپای اریاب صفا 
جان‌بهرقص آورزوجددل کهنن کر بافناد 

ایمن ازعالم مشو گرشد بسرطوفان نوح 
گر جحالاجی برون کن بنُغفاتز گو ۳ 
راست‌شوباحق کهح‌باراستان‌درر اسنیست 
راستی‌رافل‌بازی بازی خود دادن‌است 

سایهداری‌ازخسان کم جو که کي گرددثجر 
در کمال‌نا کسان کی بوی حاصیت بود 


دیوان اهلی شر آاری 


سح 


رارژويی داند انبر دام طرار آورد 


شیر از ان نبود که سر در یل افسار آورد 


ستن طفل را در در رید زار آورد 
ای‌سا محنت که باری پرسر با آورد 
ور ند افلاطون چراره‌سوی کپسار آورد 
نا کیان در کلیی این شموه در کار آورد 
لمتر ار موری میو کوره بپنجار آورد 
۳۳ 
درد دا کی زهره 5 
چدن کلیم 1 دست مفحر آثار آورد 


تا ند حون‌او گرد ات درضوق بنداز اورد 


فرمان 7 این تعو ید و طومار آورد 


و زوسوی پیدار آورد 


حبرئیل عشق در معراح اسرار آورد 
مست ره کمکرده ندرخانه‌هشار آورو 
گر کنی سعبی طوافت جرخ دوار آورد 
در سماعش بار دیگر جرخ فحار آورد 
ای بسآموجی‌چنانکان بحر خو نخوار آورد 
زانکه این همکاسه سررا برس دار آورد 
مکر او کجازی اندر کار مکار آورد 
کا سمان در بل دایم دست عبار آورد 
گر گیاهی خویش را بالا ب‌اشجار آورد 
خار صحراهم گل بی نع بسپار آورد 


فساید 


شر کت معنی بصورت‌نیست کزانجم‌سهیل 
بی‌غرض گویدسخن) ؟میاز آن‌#درش‌بود 
شعرا گر باشدلماس شاهد معنی نکوست 
شعررنگن ازتکاف نتش‌جیو آب‌جوست 
اینچنن نقد روانی‌را که درمیزان نظم 
مخرنا!عنیش خوان بلکه معا نی؛ باخرد 
خواهمازعن کرم آنکسکه‌چونآ بحیات 
قابل روشندلان گر داند این نظم حقیر 


فا داژن فاعلانن قاعلانب فاعلن 


۳۹ 


2-2 


۳ ۳ 


فیض او ر نگ عقیق و رنگ بلغار آورد 
ورنه باقدر سخن سنجان‌جهمقدار آورد 
ور نه عاقل فیح ر کی هر گر بهاشعار آورد 
رو بدریا کن که گوهر بحر ذخار آورد 
هزيك از وی نکته معنا بمعبار آورد 
هم زنام اعداد تاریخش بتذکار آورد 
چشمه خود را بطلمات __ تار آورد 
فالش را از کرم درسلك اخیار آورد 


رمل مذون موف 


مر مداح شاه امم‌اعیل گو یل 


تاخلافت بر بنی آدم رحق تفضیل شد 
جو نخلیل بت شکن درء! ام صوزت به‌تیغ 
آفتابعزمت ازمشرق به‌غرب جون شنافت 
نعرة تکیر او در آسمان شلغل فکند 
روزجو گان‌بازی‌اوشیه؛ گردون‌شکست 
عرصه روی زمن تنگت آمد از مىدان او 

جون‌بحنك حصم‌شدرو 1 ی دمن امک کرفت 
زانفرف گرصدهزاز آمدیکی بر حانماند 
غاربا ش کز مالك بدشند در روز غرا| 
زانکه بردشمن‌ فیرش بانگ‌عزرائیل‌زد 
آفتاب از غیرت او گرم شد روز مصاف 
در تمور حنم اوهر دره‌یی شد شدیی 
کیسه‌خا لی‌خاز نش ازدرفشا نی‌شد جوابر 


سکه دولت بنام شاه اسمعیل شد 
هرجه‌نقصان کرددین‌رامو جب تکمیل‌شد 
رآه بانصد ساله دريكث روز بیتعجیل‌شد 
لکه تکیرش ما وا باعث تبلیل‌ش 
گرجهمری‌چرخ گردان‌حاضرقندیل‌شد 
زانکه‌دست قدرتث ی‌هر گو که دسسدمیل شد 
لشکرجان در دکاپش‌هم بدین تمئیل‌شد 
زین طرف گرشدیکی آنهم بسدتبدپل‌شد 
هریکی‌در قبض‌جانپاصد چوعزر ابل‌شد 
بر شهیدان محبت صور اسرافیل‌شد 
حشم دشمن زا شعاع آ تفیش مبل شد 
ورپی جان عدو هرپشه بی صدییل‌شد 
کر ج+صد گنج درس‌هرساعنی تحویل‌شد 


۳۳۰ 


۹۳۲۵ 


۳. 


۳۶۵ 


۹۳9 


«۳۵۵ 


۹۳۹ 


۱ 


۳۰ 


دیوان اهلی شرازی 


م۵۸ وه 


ار گاء قدر او همساره آمد بافلكك 
آفتاب خشم اوبر لشگی دشمن جوتافت 
ای‌بلند اخترزمن بوس تو وید آفتاب 
خواب‌دیدم ک سماز راازدوجا نب‌در گشود 
در ال پرسرة قدر ژوشینم می‌نشست 
ثبل زیبائی فلك از حبرءٌ یوسب بشست 
دشمن حاه نو از پشت بدر تاراد مد 
تیغنیزت گفتگوی مش کان راقطع کرد 
ملت اثناعشر تاهست ادیان باطل است 
قصه بسیارستاهلی‌خنم کن وفت دفاست 
ناجهان پاس قّا دارد بعلم و حکمنی 
درجان باشی که حکم معدلت آین تو 
سایه لطفت بماند تاقیامت در حران 


مفمول فاعلات مفا ۶ فاءلان 


۷ 


۱ ۴ .۶ 
گرجه چاووش فك جبریل ومیکائیل‌شد 
کوه آهن «مچکوهبرف درتحیل‌ش 

و ۳ ۰ ل ۰ 
سرنگون بر آسمان زان ازیی تقیل‌شد 
هشرف رءغرب دغان ۰ کوش سب تاو دل ش 
بخر احضر قطر یی ارعابت تقلل شد 
زان ر کی سز ی که برمسجالت‌نیل‌شد 
مادرجر ح از لای مر ده اودز نبل‌شد 
کار دین ازیمن لیغت لاجرم بی‌فیل‌شد 
۳ دود ۳ ۱ ن که حو اهد تابع | تحیل‌شد 
ٍِ نک این سیار و نی‌مو چب اطو بل‌شد 

۰ نف ی ۰ ی ۰ 
کر با نش عقل کل‌سر دشتدده #ممل‌شد 
درمیان آب و آتشی مایٌ تعدیل‌شد 


ما دعا گفنیم و آمین گوی ماجبربل‌شد 


مضار خرن ممکفوف م#صور 


شکر خدا که مدع راحت فرادسید 
آمد بهار زند گی و سبزه و نثاط 
ازعزتشی پحالك رسد آپت آمان 
احرام کعبه بست دم درصفای‌صدق 
بیمار نم رسید پد برم وسال پار 
یعقون‌وارثر گس چشمم شگفته شد 
اينك رخم‌رسید بخال رهش د گر 


بازم زدست حدبهٌ خورشید وصل تو 


آن آرژو که داشت دلهابما رسید 
گوخوش بر آ که موسم نشوو نمارسید 
وز خا کیان بعرش خروش دعارسید 
بی‌سعی ره بکعبهُ صدق و صفازسید 
دیگر چدغم که‌خسته بدارالثفارسید 
زان بوی یرهن کد زیاد صبارسید 
مس داز ه آمید ۳ کیمیا (زسیل 


کاه نعیف را کشش کر بارسید 


تست مرت و اک ی وی وی ما ی .- 


دردش بمن رسید ودوآشدنصیب غرر 
حقا که‌خوشگوارش از صاف‌هشر تست 
آسوده بود مدتی ازپرق آه ؛ دل 
تا کی زدست هجر خمار بلا کش 
مجلس زنور دم زئد امروز کز سفر 
آن آفتای عپد که از آستان او 
ازعرش بر گذشت سریر فضایلش 
بر منتهای سره نبال عدالتش 
رذش قضا نکرد د گر تر کنازیی 
تسبیح‌قدسیان فاد کر خیر اوست 
بحشددو کون‌ومر سدشاینسهااز آنك 
هربینو! که یافت زخوانش‌نواله‌یی 
انسو بریچوموروملخ‌جوش‌میز نند 
ای آفتاب » ظل توبرخاك | گرفتاد 
وا نکسکهتافت‌رویزخوزشیدرای‌تو 
برهر عدو کهخشم توجین بر جبن نمود 
هرجارسیدلمعه‌یی از برق تیغ تو 
نشوو نمای خصم کجا میرسد به نو 
کس نمرس چوتو لاف کرم زدن 
چونگل نمانددام نکس‌خالی‌اززری 
درهرمحل که کرد کدایی سول فیض 
جو نسره‌صدهزارز بانشکر کوی گشت 
میسی‌دمیزباد هوا زاد روح بحش 
در سای کسی که بپای تو سرنپد 


ان وب 


شکر خدا به هرچه‌مرا ارخدارسید 
درد حنای او که باهل وفارسید 
ا آتفی بخرمنم افکند یارسید 
ساقی بیا که رفع خمار بلارسید 
سید سر یف ین علی مرتض‌ارسید 
هر ذره‌یی که تأفت باوج علارسید 
آخر ببین که پا دانشکجارسید 
طوبی صفت رسید و عجب منتهارسید 
تادست حکم او به‌عنان قضارسید 
وز گنبد سپر بگوش این‌صدارسید 
مراث بخششش زشه لافتي‌رسید 
از آن واله فیش بصد بینوارسید 
برخوان اوهمن که‌سدای صلارسید 
آن خاك ذره ذره باوح سمارسید 
جون سایه‌اش بلای سیاه ازففارسید 
کشتی زندگیش بموج فنارسید 
گوئیکه آتش از نفس اژدهارسید 
مشکل بشاخ سدره زشوخی کیارسید 
این مومبت ز گنج الپی ترازسید 
تادست بحشش تو پشاخ سحارسید 
کس غیر بخشش نونگفت این کدا رسید 
هرحا که رحمت توژابر عطارسید 
ران ذُره کزره تو باد هو ارسید 
هر کو رسد بسایهٌ فر همارسید 


۹۳۷۰ 


۹۳۳۹۵ 


۳۸۰ 


۳۸۵ 


۳۹ 


۳۹۵ 


۶۰۵ 


9 


۳ 


من ند حقیرم و نم بلند من 
هر کس بْدردستگه آورد تحفذیی 
اهلی بارزوی تو جان داد عاقیت 
چون در کمال وسف تودس نمیر سد 
تا روز کار هست بمانی که روز گاد 


ی 


مها علن فلا تن مفاعلن نان 


دیوان اهلی شبرازی 


گر برفك رسید بدیمن شمارسید 
دست مدیح خوأن به‌در پی‌بباً رسید 
راه عدم گرفت وبملك با رسید 
کوته کنم حدیث که وقت دعارسد 


خواهد ز دو لت تو بامید هارسید 


ص۱۳ 


مجدث مدبون محذوف 


ور ملاح نظام الدین احبد صاعدی 


سنیده دم که صبا بوی مشک ثاب کند 
حگونه دل‌نکشسوی گلستان امروز 
ماع فاخته کو کو رند همی يعني 
دلم‌بسینه طبان‌است زین‌هوا جونمرغ 
نوای‌بلیل مست از تقاط صحبت کل 
باده دید بختم زخواب کن بیسداز 
درین‌هوا که صبا ازنسیم مشگ آمین 
زبیم فاضی عردست ورنه هر که بود 
جراغ‌جشم مواعد نظام ذین احمد 
پبار گاه قضا کلك معجز آثارش 
به‌همعنانی ازو حرئیل درماند 
بعرد دستش | گر ابر درفیمان گردد 
همای تربیت او حوسایه اندازد 
سیم لطلفش ا گر درجبان بر وزد 
کر آتش نغضشی در دل محیط افند 


شمیم گل دل دیش ما خران کند 
که غنچه خیمه ز ند سنباش‌طنان کند 
کجاست ساقی مجلس بگوشنان کند 
که در قفس زنسیم گل‌اضطراب کند 
مر‌احولاله زحسرت چگ کبان کند 
مپل که نز کس‌مسنت‌مرابخوان کند 
جولاله بر ورق گل زند کلاب کند 
جولاله کاسه وساغر پرازشراب کند 
کسایاٌ کرمش کار آفتاب کند 
هزار مسئله را حل‌بك جوان کند 
حودست 5 اوبای دررکاب کند 
سزد که برق‌پمان‌خنده پرسحان کند 
عجب مدار که کنجك را عقانکند 
خزان پری اونوگل شاب‌کند 
محیط زاف او سربسر خران‌کند 


و گربکوه رسد گرد باد صولت آو 
در آقتاب تب لرزه گیرد از هیست 
اپا پلند جناپی که جرخ باهمه قدر 
چنا نکه حکم تو باشد پایستدبررجا 
یقن که‌ذات‌تو ,ابر گر بده‌خو آهد کرد 
عطیه بخش مه است آفتای از نوری 
زپاس‌شرع توشیطاند گر بخواب ندید 
راعتدال مزاج حبان بحکمت تو 
رتقویات رخ نامحرم آفتان ندید 
بجزعدو که گزددست خود کر ازهره 
حسود جاه تراگر سر مدیح بود 
سرعدوی تو چون کشتی نگوساران 
بلند مررتمتا » رئمت‌نوزان پیش‌است 
بجز دعای تودستم نمیرسد پارب 
بقای عمر تویارب فلك دهد جندان 


مفمول فا ولات مفاعیل فاعدن 


بط کیت 


روانش از حر کت سنگ آسیان کند 
اگر به چرخ نظر ازسعتاب کند 
باقتحار رمن بوس نجناب کند 
بچر خ‌اهس تو گر دفاستقم»خطاب کند 
فلك زنسخةً عالم گر انتخاب‌کند 
که ذره ذره زرای توا کتساب کند 
که دست فتنه درآ غوش‌شبخ‌وشابکند 
عجب بود که کسی فکر ناصوان کند 
غیر خود که عرق دایم از حجاب کند 


۱ کههیچوفنجاس انگشت رآخذاب کند 


زمانه مدحت او مغفرت من کند 
اجل ببحر فنا غرقه چون حباب کند 
که فرح فتلتواهلیبدد اکن 
که حی‌دعای من خسته مستجاب کند 
که عس نوح بیکساعتش حساب کند 


مفارع اخرب مکفوف مبدذوی 


در ملاح معبن الدین صاعدی گو ید 


گرمرغ دل زم‌تبه بر آسمان رسد 
ور سدره منتپای پلندی نبخشدش 
مانامه را بطایر همت سپرده‌ايم 
وان آستان قدر شریعت پناهی است 


خورشید فضل وفخرصواعد که نوراو 


وز آسمان بای ممراح جان رسد 
شاید به خا کبوسی آن آستان رسد 
باشد باستانه عرش آشیان رسد 
کانجا خرد بیاری فپم و گمان رسد 
زانگو نه صاعدست که بر آسمان رسد 


۶:۱۵ 


۹:۹۰ 


۶6 


14۳۰ 


۹۶:۳۵ 


۹:۶۰ 


۹۶60 


۹۰ 


۹:0 


سا 


یعی‌معن دولت ودین محمد آنك 
ذانی‌مگر پدید کند آفریدگار 
گرحکمتش‌مزا ج‌جهپانرا دهد صالاح 
ذیل کرامتش که بودسایمان خلق 
برق عناپتش چو درخشد براهلملكث 
جشم عدو بخار گلستان فبر او 
خوان خلیل هرطرف افکنده‌از کرم 
هرچندآبروی فروش عدوی او 
ازرشح کلك او دل ما تازه میشود 
حان‌مدهد به‌س‌ده‌دلان‌جو ن‌حیات خضر 
در هچ وم رحمن بدست هست 
نم چه جه گر 
پچ حا ‏ تو حود ختار 7۷ شو 
ازآی لطف گر نشانی غبار قبر 
گرخودعنان کشیده نرانی‌سمندخشم 
ای‌ابر اطف جون مددت میکند فزث 
ازقطره پن کهتشنه لبی کم کند زبحر 
برخا کیان فشان قدری لای‌جاملیف 


ماخودزشوق‌خویش جگوئيم حال‌خود 
ازرحم هجر کارد جوبراستحوان رسد 
دور ازتو جند کاردل ما بود خراب 
خواهم که‌شرح‌هجر دهم لیکناین‌بلا 
کردم زنم زفصه_بسوزم نگفته حال 
درکغدست رشن جانم بجای خط 


دیون اهلی شیر اری 


عرش ازدرش بکعبه امن و مان رسن 
بافدر وشأن‌او که در آ نقدروشان رسد 
پیر هزار ساله به‌بخت جوأن رسد 
خورشید راحمایت ازین سایبان رسد 
بس کور ره نشین که بکُنج نهان رسد 
گاهی رس که برسر نو سنان زسد 
در انتظار کزحجه طرف میهمان رسد 
هر گن نمیب‌نیست که نانش‌بنان رسد 
مانند تشنه لب که بان روان رسد 
هررشحه‌یی کز آن فلم درفشان رسد 
آزاد نامهیی که بدین بند گان رس 
مورش سخنوری بسلیمان جسان رسد 
تاشام عم پروشنی حاودان رسد 
گرد بلا بدامن آخر زمان رسد 
دست فك بداد کیت در عنان رسد 
رحمت بخلق کی که‌زرحمان‌همان‌رسد 
میداست تاببحر حه سود وزیان رسد 
تاابر رحمتی بلب تشنگان رسد 
باشد که‌این غزل‌پتوای‌نکنه‌دان رسد 
نزديك شد که کار ز دوزی‌بجان رسد 
ای بیخبر درد توکارم پحان رسد 
کی میپله که قصه بشرح وبیان رسد 
کاین‌شعله نیست [ نکهزدل‌برز بان رس : 


حاحت بصه نیست] گر 1 ناشن رسد 


طومارطی کنم که سخن گرشود دراز 
هم صبربه که. گر نبود روز گاز صبر 
خواهم درید جامهٌ جانرا زخر می 
شك در خلوص‌خویش ندارم که نقد من 
مغ دلم پفیر توسر ناورد فرو 
زد فکربکرتکیه جومریم بنخل خثك 
اهلی ز گفتگو بدعا ختمکن سین 
پارب همیشه باشی و درباغ عم تو 


۳۳ مأن (مللائن مق عان مان 


فصاید 


م۳ 


ارملك ارس قصه بیندوستان رسد 
کی میو؛ مراد زباغ جهان رسد 
شریف وصل گر بمن ناتوان رسد 
شرمنده نیست گرمحكث امتحان رسد 
گر جای‌دانه گوهرش از کبکشان‌رسد 
کزشاخ آرزو رطش دردهان رسد 
حال تو کی بشر ح زصد داستان رسد 


روزی ماد کافت دورحزان رسد 


مد مخبون اصلم 


دور ماح مور سعل الدین اعد گو بش 


تنم بان آتش زسوز جان دارد 
چوتار جنگ دل من ضعیف شد از درد 
شب از فراق تو دود دلم بماه رسید 
هلاك خسته دلم‌زان لب‌است ومیخواهم 
هزاربارمم! کشت‌وزندء کرد آن جذم 
ستاره‌ایست عجب آفتان رحسارت 
به کینم از مزءٌ چشمت ای کمان ایرو 
تو گرچه شاهی ودل بنده آن‌ستم بیند 
د گر زقبله روی تویاد نارد باز 
جپان فضل و کرم هیر سعد دین اسعد 
زعلم غیب بعیسی دمی ستخن گوبد 
ار بپر سر موی از معانیش پرسی 
در آن مقام که اس سخن همی تازد 


حهحاحت‌است‌بگُفتن که خودزبان‌دارد 
چنان که باد بر او گر وژد فغان دارد 
هنوژ روی من از آه من نشان دارد 
که مرجه دل طلید خسته رازیان دارد 
کر گنوزنه گی ازغمزه‌توأمان دارد 
که کو کب‌همهخو بان‌از آن‌فران دارد 
هزار ناو خونرین در کمان دارد 
که حالی ازتو زند داد وجای آن دارد 
دلم که رویبدر زید؛ٌ زمان دارد 
که عالم از نفس او نیم جان دارد 
حنان‌روان که‌تو گو ی‌مگرروان دارد 
هار نکته ببر نکنسه تسد بان دارد 
| گر عنان نکشدخود که همعنان دارد 


۹ 


۹:۹۵ 


۹:۷. 


۹:۳۵ 


۹:۸۰ 


۹:۸۵ 


۹2۹۰ 


۹:۹۵ 


6 و 0۳ 
ه آسمان کرم گویمش که دریائی است 
گهرفشان جوشوددست خرمن افشانش 
هر آن گدا که براو ابررحمتش بارد 
اگر کداست ازاو رودر آس‌ان‌بد‌عاست 
ایا بلند جنابی که هیچ جیز نما ند 
تو آن کسی که خرد عقل او لت خواند 
اگر بل بگوئی نسیم ائفاست 
و گربه قبر بر آری تفس چوبادسموم 
زصولت آرهمهروئن تن‌است‌همچوجرس 
زباس شرع تودیو رحیم عارت دل 
رسید ضبط توجائی که گر گ قانم‌شد 
سکندر کرمت سفره یی کثد هر دم 
جپان | گرجه‌تورا پرورد تو آن‌نخلی 
حزان باغ محبت بپار خرمی است 
گل مراد نچیند حسود تو هرچند 
عدوی‌جاه‌توبیچاره چون گل زرداست 
چنانکه ز آتش سوزنده درنی افند تن 
بیمن‌مدح تومدحش از آن کنند اهلی 
همیشه تا که بحک قنا درین ایوان 


مه صیام مبارل ترا و عید سعید 


دیوان اهلی شرازی 


که ازحبان په رکف صدآسمان دارد 
زمن زنظم کهر شکل کپکشان دارد 
من از کرمش بجر بیکران درد 
و گرشه است اژوسر بر آستان دارد 
کز آفتان ضمبرت فلك نان دارد 
یقن تست هر آنج آدمی گمان دارد 
جوباد روح‌فزا بوی گاستان دارد 
زبا نة عبت نیم جان سان دارد 
کسیکه با توسخن کرد دل‌طبان دارد 
نمبکند که فسون خوان‌ازوسمان دارد 
هنيم خورده که لملف‌ازسگشبان دارد 
که هر کنار خوانی هزار نان دارد 
که منت کرم از سایه‌ات حپان دارد 
بپار خصم تو خاصیت خزان دارد 
که‌همچوشاخ‌خزان‌دست زرفشان دارد 
که رهر حنده برنگ جوزعغران دارد 
حسودجسته دلت‌تب در اسحوان دارد 
که مادح کر مت خای‌مدح‌خوان دارد 
هلال عید زطغرای زر نشان دارد 


حدایت ازهمه آفان درامان دارد 


[۳ 


س ]ات 


مفاعان فملا نن‌مقا علن‌فعان 


فصاید 


۳۱ 


۳۳ 


مسجت مخبولمسنوفی 


در مدح مير نجم آلدین محمود گوید 


چوقتل اهل دل از غمزه تیر یار کند 
اگر حهحالك شدمجثم آن هنوزمهست 
وآفتابی و گر من غبار دء گردم 
آنجان بپلاك خود از غمم تشنه 
زباره‌های دل وقطره های خونجگر 
در آفتاب جمال تو تیز گر پیند 
2 هر آبله خون که درحگر دارم 
جنن که زاف توام روز کار برهمزد 
حپان لو کرم هو تج دزی مجمود 
ز کیمیای نظر سازدشش عزیز جورر 
گر استقامت طبعش شود ممد حیات 
دهد حجالت دریا زاب رحمت پار 
اگر جو ابر به دربا دلی گشاید کف 
پگ نه آ,تویی آن فحر روز گارامروز 
مراد ثاه و گدا رنگ تو آمان گیرد 
غبار موخته گر در تموز ‏ برخیزد 
حرارت غضبت گر اثر کند در خصم 
توازجهان وجهان زیرمنت تو که ابر 
صباز گلشن خلفت هزار نافهٌ مقك 
توشاهباز سفیدی و در شکار مراد 
اد اگر 


امه ۰ 


تور ناشتت نود 


مرا هلاك به شمشبر انتظار کند 
که سرو قدتو از چشم من گذار کند 
هنوز میل تو هرذر"ه زان غبار کند 
که ارام بجز از تیغآبدار اکند 
کنار من هیه دم دیدهلاله زار کند 
سزای خویشتنم گریه درکنار کند 
صبا بوی تواش اف تتار کند 
مگ رکه چاره من فخر روز گار کند 
که بر حپان کرمازلطلف کرد کار کند 
بخاك| گر نظر ازجشم اعتبارکند 
بنای بر خال عمر استواز کند 
چودیگ مطبخ انعام اوبخار کنه 
حباب وار پر از درکف بحار کند 
که روزگار بذات تو افتجار کند 
ا گر عدالت طبع نو ضطکار کند 
هوای لطف تواش ایر نویهار کند 
دلش بر بل خون بسان نار کند 
زبحر خیزد و در بحر در نتار کند 
ز بپر عطر گریان غنچه بارکند 
همای سبره نشن همتت شکار کند 
کسی زظلمت عصیان کبن! گذار کند 


۹9۰۰ 


۹۰۵ 


۰ 


۹۱۵ 


ی ۵ تست ی و سر وی وی ول و کت و تست ار و ات سس ی و و سس و و وی رد ی ی ری ۳ ۳ وس ی رو یی از ۳ 


تگر که حادثه آن میوه سکسار کند 
اگر ادب‌کند او را بچون دار کند 


گر این‌ح<من نه‌سوی و مبوهوی آره 
۰ ۹۷۲ زما نه بی ادبی را که باتو بل سل 


٩۵۲۵ 


۹0۳. 


دلیل تافّتن دوزخ‌است اینکه عدوت 
سپهر می‌تثبتا «مدحت توزان بیش است 
بامل پیت عّ که غبر تو اهلی 


رهن نعمت اینحاندان بود رانرو 


بغر بندة این حصضرت حداوندی 


نه من دوام حیاتت امیدوارم و بی 


همیشه تا که معطر دماغ غنچه و گل 
بقای کلین عمر نو پاد حندانی 


احل بهس کب جوبینه اش سوار کند 
که کل‌بنده‌یکی شر حثی ازهزار کند 
بلطف کس نکند فخر بلکه عار کند 
بشعر و مدحت این خاندان‌شعار کند 


کرا محال که شعر تو بنده وار کند 


که ابن امید جبا نی امینو ار کند 


بخور مجمر خورشید تابدار کند 


7 
4 غمر نوح هر شمدیی شمار کند 


تا رت و ی کت تا 


منعول مفاعیل مفاعیل 4-ولن 


هرج ممن آاغرت مکفوفمحذرف 


۳ مدح شاه قلی رل گو یل 


ای بلبل مپجورچو کل باش شکفته 
ای‌باد بیمقوب_ بگوچشم تو روشن 
منت‌برم ازدیده که از آن دوجشهم 
محبون صفت آشفتة آ نشاهسوارم 


برروزن امید بسی مردم جشمم 


خورشید من ازمشرق مقصود بر آمد 
کاپنك گل خندان تو بازازسفر آمد 
کر یوت گمگشته بکنعان‌خر آمد 
یکبار دگر نخل مرادم به پر آمد 
کر شپیر او ماه نوم در نظر آمد 
سشست کهتا گر دی‌ازأً فر هگذر آمد 


۵ سافی تو کچائی که شد ایامغم هجر وقت طرب وموسم شادی د گر آمد 
خورشیدسعاد مه منزلگه خود شد پعنی رسفر سرور عالی کر آمن 


بحر کرم و گنج‌سخا شاه قلي بيك 
آن‌حا کم‌باداد که حکهش زسرقدر 
گر مك‌شو دماك‌حبان‌حمله ببحشد 


آنکس که درش قبله امل‌نظر آمد 
فرماند؛ دیوان قضا و قدرآمد 


سیگ 
وید نف هن هم آه مجیص امد 
س‌ص ی ۶ 7 ف‌ ‌‌ 


ح‌ 


دأت تو بود با که نك ادن نو 


دندان شکن فنه دور قمر امد 


در ماتم حسین :22 گوید 


فصاید -41۷- 
در گاشن اقبالوشرف بخت بلندش . . نخلیاستکه اوراهم‌دولت‌شرآمد .همه 
مثلش دگر از مادر ایام نزاید کزلطف و کرم خلق‌جها نرا پدر آمد 
ای طایر فرخنده که اقبال تو باشد مرغی که همای فلکش زیر بر آمد 
آنی که گهلطلف وکرم نهطبق‌چرخ از مضبخ انعام تو يك ماحضر آمد 
بکشود در فتح وظمر عزم تو گوی تیغ تو کلید در فتح و تفر آمد 
خورشیدمفت لملبسی‌خرنمرخودد ۰ کز بهر غلامان تو قرس‌کمرآمد 4۵60 
آن‌س کشی‌طبع کهدرآنش‌وپنب‌ان ازپرتوعدل توچو شیرو شکرآمد 
تعریف کمال وصفت خلق حمیلت جندانکه کسی بش کند بیشتر آمد 
و آنکس که‌جواشك‌از نظر لط‌توافتاد هرجا که شد ازید کپری در بدر آمد 
هر کسکه‌چوسا حبنظران‌خالثرهت‌ئیست گر روشنی دیده بود بی بصر آمد 
شدتنگ جنان‌سینهًخصمت که دل او برون ز ره دیده بخون چگر آمد ۹0۵۰ 
فریاد رس اهلی‌درما نده شواز لطف کورا نهبرونشدبودا کنون نهدر آمد 
ببچاره‌همیسوزد از ینغصه کهچو نشمع عمرش همه در آتشس محنت بسر آمد 
تقدسخنش گرچه روان‌است ولیکن مس یود با کسیر قبول تو زر آمد 
من‌هیچ نیم درسخن ولطف توشدیار تااز من بیقد رو هر اینقدر آمد 
تادارد ازین بحرفاك زورق‌خورشید هرشام فرو رفتن وهرصبحبر آمد ٩۵۵۵‏ 


در ماتم حسن علی دل کیان شد 
ظلم توبرحسین علی از چه باب شد 
چنر پزید از چه سب پرسحاب شد 


ای آسمان ا گر در رحمت گشاده‌یی 


٩۵۰ 


۹۵۹۵ 


«۵۷۰ 


90۷۵ 


۹0۸۰ 


۱ 


گردون جرا به بادعدم داد آن ورق 
ازباد قتنه زیر وزبر ‏ باد روز گار 
خون حسن ریخنه‌اند آنسگان شوم 
بدبخت نا کسی که برای‌دوروزه‌ماك 


آن‌ننگ دوزش آست یزید سیام بحت ‏ 


خنجر کشید و حلق حسن علی برید 
لست هزار پار و هزاران هزار پار 


سگ‌بوده‌است‌هر که‌چننلم کرده‌است 


بحر فاكك نداشت حیا کز محیط او 
در ساعتی که شاه شپیدان تشنه لب 
استاده بود شاه عرب دیده‌هایر آب 
فرمای یاحسن که بپر تو در بپشت 
آزشوق مقدمت‌همه حوران روضه را 


از خون بست‌مصحف رخ‌را ورق ودف 


آندم که آفتان سر تیه شد بلند 


زانگه که‌خمر تلخی رهرحسن حشید 
شپزاده‌ها نگر که‌چه محنت کشیده ند 
درخا نه پی که لطفو کر #بودپیحسات 
برطایر فك حه‌نید دل کسی که او 
گردون‌چ و گردکان‌تبی‌جله پوستست 
بامرتضی‌عل ی که‌چو گنجی‌نبان زچشم 
بر نا کسی که طلم کندجای‌رحم نیست 
مردود آستان تو مردود کبرپاست 


بثِپ۳ ۸ ۰ ۰ ۰ 


دیوان اهلی شرازی 


کز نسح دو کون‌وجود اننخاب شد 
کز روز گار مقلب این انقلاب شد 
بپر جپان که حیفهٌ مشتی کلاب شد 
غافل ز حشرونشرو وا وعقاب شد 
کز پپلویش عذان خدا درعذان شد 
شم رآ نسگ لعن که زحق بیحجاب شد 
بردستوخنجر یکهاز آنخو تخاب شد 
آدم نخواهد از بی این ناصوان شد 
بادام دل حسین علی بپر آب شد 
چون چشمه حیات بزیر نقاب ثد 
میگفت هان شتا که وقت شتان شد 
ساقی کوثر از پی جام شراب شد 
چاروب راه گیسوی مشکن طناب شد 
خر السا که کاثف ام الکتان شد 
بر نیزه آنزمان سر آن آفتاب شد 
آپحیات در دهنش زهر ناب شد 
این درمحیط‌تلیخی و آن‌درساب شد 
داد از ستمگران که سثم‌پیحساب شد 
سیمرغ را گذاشت که صید غراب شد 
در تلل آن گرینکه لب لباب شد 
بر کشز گنج‌پرده که عالم‌خراب شد 
ظالم بکش که کشتن طالم وان شد 
هر کسکه‌هست واجبازواچتنان شد 


هرک که خالد در قم بوتراب شد. 


رت وم ای فرص مر ار و 27ج سب 2 یت 


تما بل وک 


شاها هزار شکر که بعد از هزار سال 
چندانبریخت خون‌مناف که گوی‌چرخ 


+۱ .۰ 
شر حدا بدشمنت انیر عتاب شد 


درحون نشسته تا بکمر جون‌حبان شد ۹4۸۵ 


شدکار زر زسکاٌ اثا عشر درست 
اقلی باهل بیت تو دست امید زد 
یارب بعفو اگر نکنی ‏ نامام سفید 
هتم امیدوار بلطفت که عاقبت 


وزخلبه نام آل تو فصل الخطاب شد 
اورا گشایشی که شد آزاین‌جناب شد 
خواهم سیاه روی بروز جواب شد 
خواهد دعای‌خسته دلان مستجاب شد 


مفاعلن فملاتن مفاعان فبلن . ۳۴ .. مجتت مخبون محذوف 


ور ملاح سعل الدین اسعب گو ید 


جنن که س بفلكك سرو قد يار کشد 
جداز کوی‌توم‌دم خوش آنکه‌خالشوم 
ز افتخار کند سر کشی نه از تندی 
قدت بجلوةٌ نازست وهر که می‌بینم 
کسیکه روی توبیند زرشگ حیشم ترم 
هزار سجده بود واجبش اگر نفشی 
سر فل و کرم مير مهد دینا-هد 
گرفتاطبع کر یمش چنانببخفش‌خوی 
چوگاه نم درافشان شودبگوش خرد 
کنش کشاده بدرپاشی و بود انگشت 
زنمل مک اوچون‌رودبگردون کرد 
ایا بلنه نظر جرخ از آن غبار رهت 
توآن‌ئی که زمعبار امتحان ترسی 

عدو رجوب‌ادب کردی‌استخوانش خرد 


ام صبر خدا ( نسخه) . 


ز عاشقش چه خبر گرففان زار کشد .٩م٩‏ 


که ذره ذره بکوی توام غبار کشد 
هر آن‌سمندکه‌همچون توشرسوار کشد 
گشاده دست دعا تا که در کنار کشد 
بکیش از مژه صد تر آبدار کشد 


مثال صورت خوب تو روز کار کند ۵همه 


که برسیپر سراز فضل کرد کار کشد 
که گر دمی نرسد سائل_ انتظار کشد 
هزار نکنه حون در شاهوار کشد 
زبان طعنه ‏ که بر ابر نوبپارکشد 


ورف روشبی مه خط غبار کشد ی 


حوسر مه‌ساخت که درجشم اعتبار کشد 
سراز تراژوی زر نقد کم عیار کشد 


چنانکه‌بر تن خودپوست‌چون نار کشد 


۹-۵ 


۹۰ 


۹۱۵ 


۹ 


سم 


اگر زخلق توبوئی بل رسد در باغ 
چودرعنان تو باشد سپپر , نطع پلنگ 
ز روی رومی روز آزچه دود شب خیزد 
میان خلق سر افراز کی شود خصمت 
عدوی‌ست بسوراخ مار وهمحو گوزن 
زمانه ببر نار رهت ز ابرانگیخت 
زمین که کوه پر ازلعل وزدبهم پیوست 
یگانهآ. پی تسبیح وذ کر خیر توعقل 
کجا بل توانه کشیدش اهلی 
اگرچه هست زکم خدمتی گناحمليك 
تمام عیب شد این خا کسار کو تشریف 
همیشه تا که درین بحر زورق مه عید 
همیشه باد ترا عید و سال عمرت باد 


چیه 


طبق‌طبق رد سح از پی ثار کشد 
برس غائیه بر دوش افتخار کش 
گرش زمانه ز داغ تو بر عذار کشد 
مگ رکه جرخ سرش رافراز دار کشد 
نقوش‌بسته‌برو کش برون جومار کشد 
محصلی که در از دید بحار کشد 
خزینه کش شنران تو در قطار کشد 
گر برشته اندشه بیشمار کشد 
| گرجه خواهداز آن خوبترهزار کشد 
اهید غفو تو آری آمیدو ار کشد 
که پرده‌ یی بسر عیب خاکسار کشد 
سحر فرو رود وشام بر کنار کشد 
چنانکه گر بشماری بصد هزار کشد . 


مفاعلن فملائنمفاعان فملن ‏ ۴۵ مجتث مخبون اصلم 


در مرثیه مك منصود گوید 


بپار آمد ونغل روان زعالم شد 
دریغ و دردکه از سروران عالمگر 
جهان سیاه شد ازاین‌عز| وجون‌نشود 
طریق امن وسلامت نماند در عالم 
عمی رسید بروی زمانه از تقدیر 
شکست ساغرعیش و نشست غلفل بزم 
گرفته خلقجهان چون‌حسینینمانم 


بپار خرم عالم خزان ماتم شد 
بیاد گار یکی مانده بود و آنیم شد 
که شبچراغ جها نتاب ازجهان کم شد 
کین مصیبت ومحنت زما نلدرهم شد 
که پشتطاقت گردون زباراوخم شد 
سرود مجلس یاران ترانةٌ غم شد 
مگر مه رجب امسال بامحرم شد 


ازو که مرهم دل‌بودجو نجگر شدجاله 
برید باز سفید از سر تشیهمن حالد 
جراغ دیده ارپاب دل «اك‌متصور 
جو آفتاب فاك‌سایه بر گرفت ازخاد 
سحان‌پرسرخا کش کهغرقرحمت‌باد 
جرا شکستی ازین دوستان او دیدند 
بزر گوار خدایا . گراميش داری 
بپرزمن که گذرهمچوا بررحمت کرد 
کسی بیاد ندارد که در حان هر گز 
| گرجه‌خودزهیانرفتدو لنش باقیست 
سبپر لطلف و ان کرم ملث فاسم 
جوئیغ فتله نشانش اساسعدل نهاد 
بباد گار پدر باد ذات این فرزند 
هبثه ظل سلیمانیش ملد باد 


قصاین -4۷۱- 


فا 


یی موی یت 


کنون کهبه کنداینزخ‌را که‌مرهم‌شد؟ 


فراد سدر ه جوروح لقدس‌بیکدم شد ۹-۵ 


که روح قدسی ازو تابمرش اعظم شد 
که میل همدمی‌اش بامسیح مریم شد 
چنان گریست که جشم زما نپرنم شد 
شکسته باد دل دشمنان که خرم شد 
که از کرامت اوبس کسیمکرم شد 
کشاد حشمهةٌ آپی که رشك زمزم شد 
حنن فرشته خصالی زنسل آدم شد 
که وارتش خلف ارجمند | کرم شد 
که صبت شو کت اودر بسیط عالم شد 
بنای پر خلل روز گار محکم شد 
که در مقام هن برپدر مقدم شد 
که‌کار ملك سلیمان براو مسلم شد 


هجوت و مب‌هیه وه هه 


فاعلانن فاعلان‌فاعلاتن فاعلان 


۴1 رمل مثمن مقصور 


الس‌عادت گوید 


ازجپان‌رفت آ نکه ما نندش درین‌عالمنبود شاه میداند که هر گز مثل او آدم نبود 


علم وحلم ودانش ولطفومروتعلهداشت 


فیرتجراز آنچه‌می‌بایست هیچش کم نبود 


چون‌مسیحا گر جهمی بخشيد جان‌مرده‌را _ کارجون باخود فنادش مهلت یکدم نبود 
رفت تا درمك جان سازد بای جاودان زانکه‌دیداین خانهٌ گل داپقامحکم نبود 
زخم هر کس‌را که م‌بينيم درد مهم آهازین زخمیکه‌هیچش‌در جهان‌مرهم نبود 
دشمن‌نا کس که آخر چشم اواینکار کرد زهر چشمش کم ز زهر افعی وارقم نبود 
بتکم نمحوب‌جان آنچنان گم‌شد که پنداری‌درینعالم نبود 


۹۳. 


۹۹۳۰ 


۹۹۶ 


-۷۲ دیوان اهلی شیرازی 


6۵ حضرت نجم السعادت آفتان مرحمث آن‌بانداختر که عرش‌ازذاتاواعم نبود 


۹0, 


۹۹6۵ 


۹۹۰ 


۹۹۹ 


پیش‌خورشیدضه‌پرش‌هر گن ازذرات کون ذرهبی پنهان نگشت ونکه‌یی مبهمنبود 
ذرهیی کز خا کیای او بگردون میرسید ‏ گرنبود افزون زماه آسمان کم‌هم نبود 
صدهر نگیخت‌جون‌هشید طبع روش آنچه بیدا میشد از وی‌کارجام جم نبود 
پاس دلها آنچنان میداشت‌کانبر عهد او غیر زلف گلرخان آشفته و درهم نبود 
تاحکیم اوبود افلاطون نبود آوازه‌اش تا کریم او بود نام بخشش حانم نبود 
بسکه می بارید در عم زر از ابر کفش_دست کس‌چونگل بعهدش‌خالی‌ازدرهم نود 
برره او کس شبی ننهاد سر , کش‌بامداد ‏ دامن‌از گوهر گران جونلّلْازشیمنبود 
آسبان تقص‌هنر کردی واو دادی رواج _ بافاك بدشد از آن شان دوستی باه نبود 
درهنرمندی و دانش از که بالاتر نرفت درچه علماسناد شد شخصی که اواعم‌نبود 
سنبل زلف کد‌امین گل‌نیاثفت ازغمش؟ ‏ نر گس چشم که خونبالا درین ماتمنبود 
بسکه بود از ریا مردم بکویش‌زممه ‏ کس‌نبودآنجا کهچشمشچشمزمزمنود 
دود آه دوستان آتش بعالم می فکسند ‏ دشمنان‌را دیده هم ازخون دل بی‌نم‌نبود 
بی‌خ رآش‌قم ندیدم سینه‌بی همچون نکن بی‌عقیق‌خون دل‌يك دیده‌جون خانم‌نبود 
آهازایننیلی‌خم گردون که‌ازوی‌هر کمرا حرعةٌ شادی بر آمد بی عبار عم‌نبود 
دل‌منهچو نغنچهبر یش‌جهان زاین چمن ‏ هیچکس چونسبزه بیش ازهفته‌یی خرمنبود 
سوسنیآزادهنامد درجپانکاخر چورفت جامه نبلی کرده‌ازاین نیلگون‌طارم‌نبود 
کس‌ترقی‌همچوماه نونکرد ازمپرچرخ کاندرآن‌افزودنش کسری‌در آن‌مدم نبود 
خال بادایبکاسه گردون که کی‌از وق‌نیات . شربت‌اوشی که‌باوی زهر حسرت‌هم نود 
سر" پنپان اجل‌ظاهر نمیگرددبکس_ دممزن‌این‌رازرا!هل که کس‌محرم‌نبود 
ختم کن‌یارب بررحمت‌حالاو کانجام کار کسخلاص‌ازچنك‌مردنز آدموخاتمنبود 
ازجهان‌این‌سایه گر کم گشت عمرشاهباد شکر حق‌باری که مویی ازسرآو کم نبود 


ی سس 


مفعول فاعلات مفاهیل فاعلان 


۴۳۷ 


۷ات 


مذارع آخرب مکفوف ممود 


ور ملاح قاس بر ذاک وید 


سلللان روم حمله جو برخیل زنگ کرد 
درع ستاره شیر پللگینه پوش جرخ 
خورشیدژین بهنقش چو زد حلقه هلال 
دست زمانه از خم گردون کم پساخت 
صبح ازسفیده دم علم قنح بر فراخت 
جبشید عرد قاسم پرنالگ کز شرف 
آن اژدها شکار که در بزم اهل رزم 
رزم آوری که مطرب بزمش زبپرساز 
آن‌رستمی که زلزله جون درزمن فکند 
بر کوه آهنین چوکمان از غضب کشید 
حو گانیش جوگوی زمن زیر با کشید 
اززخم نیربسکه_بهم دوخت مرغ را 
يك حمله کرد لشکر جمشید را شکست 
این‌خود حدیث شبر دلیپای او بود 
جنگی‌جنن که رستم ازو خا, میخورد 
ایکاسمان بسیقل توفیق ار ارل 
هموار اگرکنند زمن قاف تابقاف 
خمم ترا که دست بگردن زمانه ست 

از دولت جوان خرد پر طبع تو 


رد آفتاب تیغ و زمین لاله رنگ کرد 
زیر قانیفته چوجرم پلنگ کرد 
نیمی نمود و نیم د گر زیر ننگ کرد 
وزاختر نهفته در او پنج زنگ کرد 
تا آفتاب کشور مامیل حنگ کرد 
از تحت وتاج قی و فنفور ننگ کرد 
جام شراب کاس چشم ‏ نپنگ کرد 
از اژدها کشید ر گ و تار جنگ کرد 
لرزنده‌چون جرس‌دل رویینه‌چنگ کرد 
چون جهرخنهرخنهززخم خدنگ کرد 
میدان آسمان بمه و مپر تن کرد 
صد مرغ درقطار بهم چون کلنگ کرد 
بل گر این محاربه پور ‏ پشنگ کرد 
کی میتوان حکایت آن فر وهنگ کرد 
باقد همچو شاخ گلی شوخ وشنگ کرد 
ین مراد تو بی گرد و زنگه کرد 
شایدکه لشگر تو تواند کرنگ کرد 
از دست خود بگردن او پالپنگ کرد 
کرد آنکه‌زیر کان‌جهان‌جملهدنگ کرد 


اف کر نک < همچو ریگ > : میدان صف آرائی سیاه : اسب سرخ ۰ 


۹۷۰ 


۹/۳0 


۹,۰ 


۹۸۹۵ 


دیوان اهلی شرازی 


سس وخ ۹ 


4۷6 


عقلم نبردبی بای تو گرجه تاخت جندانکه بای مر کب‌اندیشه لگ کرد 
خواهم که داد مدح دهم ليك چون کنم حون زاه مدح قافیهٌ شعرتنگک کرد 
اهلی زدست قافیه تنگ شد هلاك تاشکر مدیم ترا تنگ تنگکرد 


۹ 


4۹۵ 


۹۷. 


تاشپسوار چرخ قماس" ازشاع مپر 
در روز گار باد زمان درنگ نو 


خواهد بگردن فرس سبز رنگ کرد 
حندانکه روز گار تواند در نگ کرد 


مفا عان ملائن مفا ءلن‌فملان 


۳۸ 


مجتث مغبون اصلم مسبخ 


در مادح نج الدین محبود گوید 


شنید گوش من از هاتفی شب دیجور 
خبر زباد اجل نیستت مگر که شدي 
دگربکوی عبادت کجا ری هیپات 
نماز تو بجه ارزد که در دعا باشی 
نکرده یاد بصدق ازهزار ويك نامش 
ندای عالم غیبت بگوش دل نرسد 
بآب دیده سيك ساز آتش خود را 
پسوز ک تش سوزنده شمع کافوزش 
بسوز خالك تن ونقد جان بدست آور 
خوردجورشنهُ جان کر مر ک‌بر کشته 
بخاطر آر شکست اجل چه می بندی 
بعد ثواب درین در توان شدن نزديكث 


شود ضعیف فوی تن به‌نیم تب لیکن 


که‌ای بخواب‌طری‌خفته‌درسرای سرور 
چو گل بعمر دوروزه زغافلی مغرور 
که ناخت‌توسن طبعت برا‌فسقوفجور 
چو گل کنناده کف از بپرزد برب‌غفور 
بقصر وحورکنی میل باهزار قصور 
زبسکه گوش توپرشد از نما نود 
مباد ال وجودت رود باد غرود 
بریش سوحته باشد جو مرهمکافور 
که زربسوختن ازخاكتبره کرد طپور 
مکن شکایت و ایوبوار باش صور 
کر چوتی نیاز بپرفتل وحش وطیور 
بيك گناه شوی سالپا ازین در دود 
بسروز گار فری باز مشود رنجور 


(- قطاس پضم فاف : دم کاوبدري‌که بر کردن اسبان وبر سر عام بندئد 


قصا ید 


زبعد مستی عصیان خمار حرمان است 
حلال باشدا گر بکدلان‌خورندش‌خون 
گرت‌هواست‌اقامت درین سرای‌مجوی 
جهان لطف و کرم یر تجم‌دین‌محمود 
یقن من که بسودی بضیر صورت او 
ضمرروشش آیینه ایست غیب نما 
فرو گذاشت بکار جبان نماند هیچ 
درست‌خوا نده‌ضمیرویاز درون آن خط 
سخا وخلق وکرم اینقدرکزو آید 
ایا بلند جنابی که خاندان نراست 
زرشگه دست گپرباش تو بدیدةٌ بحر 
سمئد قدر تورا حا بسايةٌ طوبي است 
زدآفتاب ازآن مپر رمئال فلك 
زدیدن تو عدوی ترا بود حفقان 
همیشه دشمن تو پایمال خلق بود 
بچشم درك تو گردون نمود جر زرد 
درین سخن‌نظری‌نیست گر ترا گوینه 
اگر عدوی ترا در میان بود جنگی 
بزر گوادا من چون ثنای و گویم 
او مدح تو ازحد و حصر برون‌اسث 
نشد صفات تو مرقوم از هزار یکی 
دل شكستةٌ اهلی امید آن دارد 
من این قصیده بيكك روز گفته ام باله 


رباده مست بشیمان شود چوشدمحمور 
کسیکه‌درره‌حق‌دلدو کرد چون نکود 
پفر سایه فحر زمان مقام حضور 
که هست ملك سخا از وجود اومعمور 
ار بصورت آدم وجود بستی نور 
کهیافت‌هرجه‌بخاطر کسيش کردخطور 
اگر برآی‌منیرش قضا گذارد آمود 
که‌ازیر وش براینچرخواژ گون‌مسطور 
پغر اوست‌کدام آفریده را مقدور 
بر آستائه کدا صد جو قیسر و فغفور 
بجای قطره اشك است لوّاوٌ منثور 
طاب پای زمشکین کمند گیسوی‌حور 
که داده‌یی‌تو بدستوری خودش دستور 
بلی زدیدن شاهین طبد دل عصفور 
اگر فتاده بود مرده نیزجون دننود 
| گرچه داشت, ازچشم مردمش مستور 
که نیست چشم فك را بغیر تو منتظور 
مباد هیچ میا نجیگری بج ساطور 
که عقل لیست بگنج صفات تو گنجور 
کی‌این‌رسد بنپایت کی آن‌ئودمحصور 
نگشت شرح جمالت یکی زصدمذ کور 
که باشکستگی شعر داریش معنور 


مرا بدعوي شعر این فسیده شدمنشود 


۳۰۵ 


۷۳۹۰ 


۷۳۹۵ 


۹۷/۳۰ 


۹۳۵ 


۹/۳۰ 


۳۵(آّ۷ 


#ر 


-۷۹)- دیوان اهلی شیرازی 


از آن ژ بیه تلا مییکنم دعای بقات که در دعای تومیخیزد از فرشنه‌نغور 
همیمه تا که زند خیل شب بلشگر روز سیاه روز شود هم به خیل شب منصور 
فمت مباد وپقا بخشدت خدا چندان کهازحساب فزون باشدش سنن‌وشپور 


مقاعیان فا ءین مفاعیلن مفاءیلن ۴4۹ هر ع مئمن ساام 


یم مو عیه گیل 


کسی کزخود زشدآ که چه ایض ازملك اسرارش خبر از عالم معنی نباشد ذقش دیوارش 
زراه کعباٌ دل دور کن سنگ بت هستی | گرهم کعبه سنگ ره شودازرآه بردارش 
کسی‌دربا وده رازب گل‌چیدن‌جراکردد ‏ بغر از خاردل‌طرفی که‌بستازطرف کلزارش 
گل ده روزهٌ د نیا بدین خواری نمیارزد که‌زیرخاك گور آیدبرون‌ازدیده‌هاخارش 
نیرزد مستی‌دولت خمار يكنفس هر گز مبیناقبال‌هشیدی نگه کن اثك ادبارش 
نظتنگی که‌بگشایدبه نیادیده‌جون‌حلنه _ نبندد چشم| کر بردیده‌ها کوبند مسمارش 
حبان‌م‌دارودنیادار میما ند بدان گر گی که‌آر ندازدهان بپرون باز حم‌چوب مردارش 
خبراز کیسه بردازان‌این ره خو اجه تی‌بابه کهشدمست از نشاط آن که‌خرش گرمست.ازارش 
برین‌خالذسیه‌هر کس که‌شت:! چوءیسی‌زه فلككاز کمکشان‌ریزه گپردر با بحروارش 
از ین شک رسنانمنغی‌دهان‌شر ین توا ندکرد که‌جون‌طوطی‌شودر نگن,دون‌خویشهتفارش 
حدرجت‌جوئی‌ار کردون درن‌کز زخم تپراو حر یف از گریهص‌دولب تبست ازخنده,وفارش 
طبیب جرخ درد ماندارد زو مجو درمان که دشمن‌ازطبییی به که نبود درد بیمارش 
زتاب قپر | گرترسی میافراز ازتکبرس که‌اول آتش افندبرق‌خوربرفرقکیسارش 
نلر زی‌بررصراط ارراست‌زو باشی که‌میبینم صراط مستقیم رد رفتاری به هنجارش 
جوا نافرصت‌طا عتمده‌از کف که‌خوش نبود طپارت آ نگهازپوری که آ‌افتدبشلوارش 


۱- اپن فصیده را 2 سرالعقیقه > نامید وئارپدش همان است ( ۹۰۸ ) 


فصاید 


دوعا م حق‌ذهد مزدو نود طاعت‌چوآن کوداد 
تراای‌خودپرست ازحق‌برسنی کی‌خبر باشد 
ترا گردوست‌میبایدجه‌فرقازخلدتادوزخ 
درین‌ره‌مرد میباید که باشد راه بن‌ورنه 
ن#حیف از پوسف عقلت کهدر بندهوس ما ند 
به زیر هر سر مویی‌تنت سر ی‌نران دارد 
بمعراجسکروحان‌چوعیسی کید آنکو 
دلی کو پا بُخود بشکنددر حظ نفس آن به 
به‌عقل آدم‌شو آ نگه‌سروریکرزانکه‌نادانر! 
چه‌باشدطلمو نامردی بشومظلوما گرمردی 
مزن‌سنگ سلامت‌برسوی‌ما که‌خالٍ کس 
گرازاهل‌مروت‌باشی‌ازطوفان چه غم داری 
همه کس‌طوردرو یشان نداردایخو آن‌ردی 
کی آب‌روی‌درویشان‌بهدیناری‌خرد آ نکو 
نوارش بیفرض باید نه جون‌دهقان‌بیپمت 
کریم نکس بو دکو چونسهیل آز تر بیت کرد 
چوداری‌حرمن‌هستی‌بغیری میرسان‌نفعی 
زبانی‌نیست‌بی‌سودی! گرهم سوختن‌باشد 
کمالی‌هست‌ه رجیزش که ریش از آن نو اهدشد 
گرت‌خواباجل آمدزسر جان‌چهدرمانی 
تن‌خا کی‌است درح گوهردل‌پاس‌اوتا کی 
تو کی‌زین‌چر خ‌درهم گشتهبابیرشتهتموه 
قضّا از اقتضای « کل‌حزب» قسمنی کرده 


۳ 


6۷۷ 


که‌از کارش‌بودخوشتر! گرسوزی‌بیکبارشم هه 


که‌بهر نانو بم جان‌سجو د آری بناجارش 
توجنت‌دوست‌میداری‌بشهد وشیروا نهارش 
جهسودازرفتن‌بی‌دیده‌همجون گاوصارش 
عزیزمصرجانش کن‌وزین‌زندانبرون آرش 
توخودواقف‌نمیگردی‌سرموئیزاسرارش 
گرا نبارست‌همچون‌خرزثقل‌معده‌انبارش 
کهجو ن‌هاروت آویزی بسا دم نگونسارش 
جه‌جای افسردو لت که‌برسر نایداشسارش 
که مرد آزار کش بایدنبایددست آزارش 
ندارد اختباری تاچه سازدچرخ فخارش 
مروت کشتی مردست‌ولطلف‌حق‌نگهدارش 
که گیردر نگه‌ایشان گرچوایشان نیت کردارش 
به از صد مالك دینار باشد نیم دینارش 
که بخشد کشتهرا آ بی بامید دومن‌بارش 
فراغت‌باشد ازرنگ عقیق وبوی بلفارش 
؟بادنیستی آخر بخواهد شستن آثارش 
زیان عود از آتش بودینگر بوی بسیارش 
نحواهدمر غ‌شدتبری که برسار تدطیارش 
چوتنازپافروما ند بودجان وقت‌رفتارش 
گهر بردارودرج خألهم‌با خالك بسبارش 
قاس رشته کاری که‌دادازدست مگذارش 


که‌سر کین چین! گر گوئي که ال‌چینز ان بودعارش 


۹۷۵۰ 


۵م۳ 


۹۳۹ 


۳۷. 


۵۱۷۷۵ 


۷۸۰ 


0۸۵ 


م۳۹ 


مر‌ض درد نحوت را احل‌داروی‌درد امد 


دیوان اهلی شر ازی 


نارای توق 


گران جان‌را زجان‌برهانکه میسازیسبکبارش 


بلائی کزتضا آ بدبکشچون‌خودبلی گفتی _ کسی کیرنجدازقافی‌چوهبگیرد, فرارش 


بدل نکرار حرفی کن که خواهی برژبان راندن 
نبی رآ چون پس از چل سال اظهار ثبوث شه 
زغیرت نردبانی در ره معراج توحیلست 
جو در کر یاس سلطانی‌نیابی بی‌وسیلت ره 
رز پروار .نبي بال و پر جبریل در ماند 
بی گر نقطه ذاتش نباشد مر کز هستی 
کجاع نبی از جبل خود بوجپل بشناسد 
درین جلسیت صوری نمی آل عکس طوطی دأن 
ه‌مردی گر کسی گیرد چو حیدر درجهان‌روزه 
نبی‌قندیل نور آمد ولی شمعی ازاو روشن 
جمال شاهد نتلم تو اهلی اهل دل بیند 
زنظمم‌بو ی‌مشاث أ ید کهر شم آهو ی کلکم 
درین کحلا لجواهرساختن‌من‌چشم آن‌دادم 
جواز کثف حقایق نام اوسرا لحقیقت‌شد 


فروغ گوهر نتلمم چراغ اهل دل باد 


من گر قند محض آید پسندیده‌است‌تکرارش 
گرت سری بود نتوان هماندم کرد اظهارش 
که نبود پایاٌ اول بغیر از کرسی دارش 
چه جوئی کبریای حق بجودرصفةً بارش 
یر ولیک چوند دس اش 
درستی کی‌بودیر گارنه گردون‌درادو ارش 
جه‌فرق‌ازروزروشن‌جشم أممی‌تاشب‌تارش 
کزو طوطی صفت آدم بهم جنسی است گفتارش 
ملك در بوزهٌ احسان کند در وقت افطارش 
زهی‌شمعی که تاروز قيامت باشد انوارش 
که‌از کوته‌نش پنهان‌بودحسن‌پریوارش 
سراسر نافه است اما نه زراقست عطارش 
کساز ندا ین‌سوادشعرمردم کحلابسارش 
بغیر ازنام خود حرفی پی تاریخ‌مشمارش 
ز چم عییجوی دشمنان یارب نگهدارش 


0 


مفاعلن غملانن مفاعان فع آن 


رز 


بجتن مخبون ام 


دور مدح معز |لد و [4 گو ید 


سوار من که سرم باد گوی میدانش 
هزار یوسف مصری کمستا کر هردم 
از آن همیثه گریبان درم کد در کارم 


سر منست وسر زلف همحو جو گانش 
فرو روند فکر چه زنشدانش 
گره همی فکند تکمةٌ گریبانش 


ار اج وا ماو روصت 


کمال صورت او از که بار پرسم من 
زدست چشم بلاجو دلم بجان آمد 
بباغ عارض او هر طرف که می بینم 
هزار نقد دل و صد هزار جوهر جان 
کسی که اینپمه خوبی و نیکوئی دارد 
دوای مفلسی و عاشقی 
معز دولت و دستور مللث: عبداله 
قفا جو دید ضمبر منر او بگذاشت 
رهی مراب حشمت که از کرم دایم 
سزد که بسر ورق مشکبار ناف چن 


پروز نامجهٌ غمر حاودان محراست 


نمی باشد 


جو مور " نه و دریای بیکران باش 
جوروزبرهمه کس روشن است اینمنی 
ایا بلند جابی که خسانهٌ قدرت 
عنایت ازلی هسمره سمادت تست 
عدو که باتو زبان آوری کند چونشمع 
ا گر نه مپرتوایمان خود کند دشمن 
هر آ نکه باتوجوسوسن دراز کرد زبان 
عدوی جاء ترا باد آنمرضکسزتن 
بنای خا.. ُ هستی کجا شود ویسران 
رحسق شناسی عمت غلام شد اهلی 
بجان آصف‌دوران که‌این گداچون‌مور 
بروز گار بکو کاین فقير سر گردان 
مین خرابی حالش نظر بمعنی ک-ن 


س۷۵۹- 


که‌هر کهمی نگرم جون‌منست‌حیر انش 
که هرچه دیده براو بست داد تاوانش 
نباده دام دلنی طر؛ بریشانش 
فدای حقهٌ پاقوت و لعل خندانش 
چگونه زار نباشه اسیر هجراش 
و گر بود کرم آصف است درمانش 
که‌هست زیر نکن ملکت سلیماش 
حسات روز قيامت بروز دیسواش 
گدای ریز؛ خوان‌است <ان‌بن خانش 
خط خطا بکشد کك عبر افثانش 
برات خضر که طغرای اوست عنوانش 
| گر خورند دو عالم ز نعمت خوانش 
که شمع ماه حراعیست از شیستانش 
گذشته است ز طاق سپر ایوانش 
که‌باد تا پاببد لطف حق نگمباش 
ببر زبانش و بر جای خویش بنشانش 
زمان میگ بروزی نگردد ایمانش 
نمانده پادجونر گس بفرق ۰ دندا نش 
برای رشته بر آرنسد .رشتهٌ حانش 
ا گر زشبط تو بودی اسای و ارکانش 
وطیفه تیست ن که غبر ازتو کس دهدنا نش 
بخانه نیست حوی آذق زمستانش 
علام ساست ازیسن بیشتر م‌نجانش 
که جای گنج معا نی‌است‌حان: یر انش 


۷۹ 


۹۷۹۵ 


۹۰ 


۹4۰۰.۵ 


۸۹۹۰ 


۹4۹ 


۹4۹۰ 


۵۷۲۵ 


۹۸۳۰ 


کت 


هه‌سشه تافرك از فیض ماه و بر لو هپر 
نپال عیش تویسارب بلند باد چنان 


مفعو لوا علات مها ءبل فا علان 


دیوان اهلی شر اری 


کی بهار شود که خزان کلستانش 


که دست عم نسرسد برطاسر از دام نش 


ص 


مار ع اخرب مکفوف مقصور 


در منقبت امور الم منین 04 گوید 


ای باسپر بوقامون هیبنت به جنگث 
تیفت نهنگ معر که و جوش جوهرش 
شبر حفی و طایر 9-رحنده با علی 
دستت بده آلفقار دوسر يك آشاره کرد 
پر تنگ دلدلت مه نو حلفدیسی بود 
برقی‌است دلدل‌تو که گر بگذرد بکوه 
در بند توبه سلسله هسای زر آفتان 
در فضَه ماد تو حم شد کمان جرخ 
طوطی بقصد کشتن بار ار عدالت 
گردون زبار گاه تو گردن ار کشد 
ای شرسوار مك عرب کی رسد بنو 
روز دغا زخییل سلیمان حشر ترا 
روی رمن بموی سفید آفتاب رفت 
۳ حخ بکف دوان مه یگیفته بر فاث 
زنگ زری که ماه نوش بات زبانه است 
شهماز قدرتی وم دشمنان تو 


تیفت که فرق تا یتدم عرق آگوهرست 


زب آشگر یرت (ق مج 4 


روزوش‌از پیب تو گردیده‌رنگر نگ 
طوفان ماهیان بود از جنبش نینگ 
عنقً بروز جنگ بر آری بزیر جنگ 
این ك‌سرش‌خنابگرفت آن‌یکی‌فرنگ 
يك نیمه گشنه شاهرويك نیمه‌زیر تنگ 
گاپای آتشن حید از نعل او ز سنگ 
درطوق توزفوس وقزح چرخ‌نیل‌رنگ 
ترفلك زسهم توشد ر است جون‌خدنگت 
متثار او حنانکه بخون ناخن پلنگ 
تبع دو سر در آورد او را به با لینگ 
کیخسرواز شکوه و نهم‌عن به فر وعنگ 
هر مور سدتیمتن و هر پشه صد پلنگ 
تا بی نارلشگر دشس کند" کرنگ؟ 
بیکی است دررکاب نو با صد هز ارننگ 
بر بسته تا بمرش رساند صدای زنگ 
ازحملهات زهم گسلدچون صف کلنگك 


۲-کر نک 1 میدانل وف آرائی سیاه 1 اسب سرخ ۰ 


ی 5 


ی 


خمم ستاره سوختهان گر رود بباغ 
نبود درنگ شم تو در دهر و گر بود 
نور تو دافت بر همه دلبا مگر دلی 
خصم از تو رو سیه پسیه بختی خودست 
پیش تو شاه متقیان هیچ دور نیست 
ای‌مير نحل چاشنی شهد نطق تو 
تسومطهر عجایی و در شای نو 
شر منده‌ام که تحفه من نیست‌حزسخن 
گلدستهنیست شاخ گیاهی است پیش تو 
اهلی سک تواست و بدین‌افتحاراوست 
کاللقش فی الحجر بنگن دلش بود 
هفتاد سال در رهت ای کعبةٌ مراد 
سلمان وشم بواقعه فریاد رس شدی 
اکنون به واقعم برهان زاژدهای‌نفس 
مغ دلم بروضه جانبحش خود رسان 
پا دب مقام روضه شاهم کن از کرم 


قصاید 


-۸- 


گلخن کندز بخت سیه سبزه والنگ! 
روزردی ازدرنگ بر آرد جو بادرنگ 
کایینه‌اش ز طلمت کفرست زیرزنگ 
ز آیینه نیست رو سیپی بر سام‌زنگ 
کرزهرههچوعود بر آتش بسوختچنگه 
دارد حلاوتی که در آرد شکر به‌ننگ 
عفل وحواس بیخود وفهم خواس‌دنگ 
از راه نظبم فافية تنگك بسته‌تنگ 
این تفلک کهطبع‌من آر است‌شوخروشگه 
ترس کزو کنند سکان در شوننگه 
مهر توهمچومپرو نه مپری به ریوورنگک 
رفتم بهرق و باز نماندم بعذرلنگ 
در دشت ارژن از کف شیر سیاء‌رنگ 
کاین مار دل سیاه بمن‌بسته راه تنگ 
زان پیش کید ازقفس تنگتن‌بننگ 
جندانکه مانده است‌ما درجهان‌درنگ 


مفمول فاءلات مفاعیل ذاعلان مفار ع اخرب هکفوف مقصور 


ای گفته آستان تو با چرخ نیل رنگ کاعسته باش تا نحورد شیشه‌ان بسنگ 


دوی زمین ز تیغ تو آن موج خون زند کزموج لرزه در تن بحرافند از نپنگ 
سید شریف ایکه کمر بستهٌ تدر است از تاج مهر عاروز تخت سپپر ننگ 


خورشید در سپپر بلرزد چوعکس ازآب ‏ گر در کف تو تیغ بجنند بعزم جنگ 


۱- النگه < بضم > سبزه زار (ترکی) ۰ 


لس 


و 


۸۹:۰ 


4 


۸۹۵۰ 


4+0 


۸۰ 


۸۷۰ 


طذلی که حسن بخت‌نزادش به بند گیت 
روشن شود پصیفل تیفت جو آفتان 
جائي که آفتان شدت زین زر سزاست 
از شرم زنگ پيك تو پر پنبه میکند 
این معجزیست تیغ ترا کو بدشمنان 
حائیکه حالد زر کند | کسر لطف تو 
سرخ است از نشانٌ عدل تو پای کبك 
ازت بغاخته نگه خشم از آن گرفت 
بر دشمن بد آختر تو شوره دار باد 
در راست بازجست فضا باصمر تو 
دعوی خمم با حو توئی خنده آورد 
خط خط کنی هزیر چو ببرازلسان نیع 
باز این غزل شنو که پی استماع آن 
ای صورتت ز این دل ز دوده ززگ 
شاه بنان بصورت و معنی توئی که عفل 
جسائیکه س و قد تو خیزد عجب مداد 
ای خونبها . بود که به فتلم شوی سوار 
خطت شان فتنه دور قمر دهد 
کي میفکست بتک آزری خلیل 
بکشا زبان که باز کشاید حدیث تو 
اهلی که بای عفل بوصف ولنگ یافت 
تا در شکار گاه فاك مه رود جو باز 
ببادا درنگ مغ سعادت بنام تسو 


دیوان اهلی شرآزی 


تست ون وی و ی ی وت سم ۲ 2 


نبل سعادتش نکشد چرخ نبل رنگ 
گر زنگ کفر ازدر حن‌است‌تا فرنگی 
گر کپکثان کنند مرصع دوال تنگ 
بيك صبا حو غنجه زرین دهان نگ 
بخشد طراز جامهٌ سل از تن پلنگ 
کانر اجه میکنتدحه‌حاحت بدنگگ دنگ 
بس کو بحون باز فرو برده است جنگ 
کز بیضه سربرون نکند جز بای لنگ 
گلزار آسمان که النگ است در النگ 
بافیم چون توئی تنوان بافت ریوورنگ 
کان مستی غرور بود از خیال تنگ 
گل گل ززخم تی کنی شیر چون پلنگ 
خاموش کشت زهره واز کف‌نباد جنگ 
رنگ ازرخ عقیق به دریوزه کر ده‌ر نگ 
در هعنیت جو صورث دیوار مانده دنگ 
گرددزمین فرورود ازشرم خودخدنگ 
دامان ناز برزده با صد هزار سنگ 
ران رو که کرد کعه بر آمد سیأه زنگ 
گرصورتی‌بشکل تومیساختهوخ‌وشگ 
کار شکر | کر جه فرو ستد است تنگ 
زد دست بر دعا جو گدایان به عذر لنگ 
باز آرد از هلال بس شهبر کلنگ 
جندانکه هست طایر افلاك زا درنگ 


قصایل 


مفاعلن فملاتن مذاعان فملان 


وزت 


«جدن مبون‌اصام حسیغ 


در مداح سبعلی الدین امد و بل 


نمود ببار د گر فامت جمیده هلال 
فناد ناخنه در جشم جرخ از مه نو 
بردن از مه نو طفل نو رسیده عید 
نمود مه ز شفق همچو چن به پیشانی 
بری وشی است مه اندر شفق که ننماید 
نمود ماه بانگشت هر کس و شادست 
هلال نیست درون شفق که شبر فلك 
سپر فضل و کرم مير سعد یامد 
ز کلك اوست نکوتگی عروس انشا را 
عجیب نیست که از خال راه مد را 
رموز آب حیات آنکه جان همی بخشد 
ایا سپپر فضیلت تسوئی که بر رویت 
زرشك دست تو شد بحر بی شعور چنان 
معارش تو کچا باشدش مجال ستن 
کا بوصف تو فکرم رسد که میسوزد 
جه احتیاح که سائل کندسوّال چونیست 
غبارخاطرم از چرخ سست پوشم از آ نك 
بدست لطف ز خاکم:مگر تو برداری 
به مهربین سوی اهای بر آورازخا کش 
عر جویش خجل گشنهام بحضرت‌تو 


زهی خجسته که آمد پفال دولت دال 
فق شود از آن معنیش رکه فیفال 
بدفع جشم نهد طوق سیم چون اطفال 
که‌ماه روی مرا سر زند زحسامة آل 
ز بای تا بسرش غير باره و خلخال 
که هست سور نون و القلم مبارگ فال 
بخون دشمن فخر ز من زند چنگال 
که پافت زیدء عهدش فلك باستقلال 
جنانکه روی نکورا ز زیور خط و خال 
روایسح کرم او بر آورد جو نبال 
ز خاله رهگذرش عنفل کرده استدلال 
کشاده است در فضل ایرد متمسال 
که در دهانش حکانی به شه آب زلال 
که در جوان تو باشد زبان طوطی لال 
همای فکر من [زبرق حبرتش پر و بال 
ضمیر غیب نمای تو حاجتش بسوّال 
رسد بدامن طبعت مباد گرد سلال 
جنن که کرد سبپرم جو خاك ره بامال 
که اوست ذره و تو آفتاب برح کمال 
که بنده راچه محل‌شهر بنده را چه مجال 


۹۸۷۵ 


۸۸ 


۵۸ 


۹ 


۹+۹۵ 


۹۰ 


۹8۰۵ 


۹۹ 


-۸ 


دیون اهلی شراری 


ت خ ‏ س س ت رايزترا ای تزا الاشیگی۳. ست مس سا هت وی بر هه ات ز خی و هر مس من و ۰ 


دعای جان تو شد ورد صبح و شام مرا 


همیشه تا که شب و روز و روزوش‌باشد 


بحق شام فراق و بحق صح و صال 
به سپر چرخ فلكك آفتاب و مه مه وسال" 


فان تاعلانن فا ملانن اعلان 


2۳ 


رل دمن محذرف 


< 9 مداح شاه احی بيكك گوید 
بار شد وقت طرب آمد سوی گلزار گل بر گه عیش عندلیب آورد دیگر بار گل 


صبحدم » خونن دل‌بلبل گشاید درچمن 
گل‌درون پرده شبدرخواب ناژو پامداد 
خرده‌یی داروی‌بیروشی‌استدرحامشرآب 
بارها از سینه‌اش افتد ز بی کر خارخار 
دیدبلبل زخم خوذن‌بر گل‌وازمپرسوخت 
بشکند یا.قوت زرد و لعل تر باد صبا 
بل از خون چگر پرورد گلین‌دابمپر 
هرحم زر غنجد کن باد پپارش‌داد دست 
بلبل از بال گشوده کرد موسیقار ساز 
برگه گل أيینةٌ اقبال مرغ عاشق است 
صبحدم میخوا ندبلبل این‌عزل بر شا خسار 
ای‌ننت درفاز کی‌نسرین و بیشش‌خار کل 
بی‌رخت دردرجمن ازبپر گل‌چیدن‌روم 
بسکه بازت بای در خون دل عاشق زده 
شاه‌اخی پيك آفتاب‌دین‌ودولت کزشرف 
گر وزد بر طبلةٌ عطار باد لطف او 


جون بخندد غنچه و بنمایش دیدار گل 
میکندپیل تشم تا شود دگل 
نا ربایه هوش بلیل را + زهی عیار گل 
میزند ناخن چو من برسیناًافگار گل 
نا بخا کستر کند آن زخم را تیمار گل 
نا کند معجون درد بلبل افکار گل 
وین‌دمش ازخون گواهی‌دادبررخسار گل 
بر انکست و کرد بپر شهربار ایثار گل 
ور هوادف میزند در بای موسیقار گل 
غافل است از آءبلیل‌هر که‌داردخوار گل 
حامهرا صدیاره کردازذوقاين گفتار گل 
نخل قدت شمع سبز و آتشن‌رخسار گل 
زان جمن ناید بدستم غیر زخم خار گل 
هست تفش بای او بر پپله؟ بلغار گل 
خارراهش هست درجشم اولوالابمار گل 
غنچه‌های خشگ گردد در کف‌عطار کل 


۱- کذا فیما عندنا من اللسخ ( وبیت آخر افتاده است ؛ 
۲- بهله : دستکش چرمی که میر شتاراب بدست مد و باذو شاهین ر! بدست تیر ند , 


زنگ‌خو رده‌نیفیار آبشی‌دهدازخون‌خمس 
بسکه از رشلث شمیم خلق او می میخورد 
فسر گردون سای او را جام‌روزن آفتان 
نا دهان در ذ کر دست درفشمان‌او کشود 
ای ترا در سر .ز جام حیدر کرار می 
پیش تر همتت همچون نشان کافدی 
مینویسد بپرحفت هیکلی زاسمای‌حق 
حامی دینی واز و همت بی اخفای نتن 
راستی را پایش مانند خبري صد زبان 
وقت گلگفتت بجای پرنیان باد صبا 
نیست‌بی‌وجهی که گل‌مرغان بفریاد آورد 
گر وزد برمار گنج از گلشنلطلفت‌نسيم 
کلك من‌ازخون دل‌هر گه‌نویسدنامه‌یی 
سرورا ؛ گستاخیم هم | ز امید عغوتست 
چون‌نویسد کلك اهلی‌مدح‌توشایدا گر 
شعرم‌ازمعنی‌ر نکن تخل گل بر بستهاست 
میکنم ختم سخن ترسم که روتابی آزو 
تابود باغ فلك مرغ سحر خیزش ز مپر 
گلبن مرت بود تاهر سحر از آفتاب 


-1۸0- 


جو 


آوردجو ن‌ شاخ‌سبز آن‌تیم پرزنگار گل 
دردلش خون‌بسته همجون نافثناتار گل 
گلشنش‌را چونب درازطوبی ومسمار گل 
هر سحر دارد دهان پر لول شپوار گل 
دز کفت از آب روی احمد مخنار کل 
دارد آماج فك از انجم سیارگل 
ردبسرحی زأن‌جپت صددوردرطو مار گل 
ععار دارد در دهان چون مردم خمار گل 
وا کر نکر خل و کال 
افکند در زیر پای توسن رهوار گل 
مطریان از بپر بزمت میکنندتکرار گل 
سنبل پیچان شود آن مار وحای‌مار کل 
بلبل خوش نغمه گویا هست درمنفار گل 
ور ن«میدانم که کس‌نفر وحت‌در کلزار کل 
آرد اوراق زر افشان بر این اشعار گل 
ورنه هر گز گلبتی را نبود اینمقدار گل 
زانکه‌بی حرمت‌شوده رجا که‌شدبسیار گل 
و زکواکب باز آرد بر در و دیوار گل 


آورد چون غنجه برون گنید دوار گل 


۹۵ 


۹۹ 


۹۵ 


۹۹۳. 


۹۹۳۵ 


۹ 


۹۹:0 


۹۹0. 


س2۸- 


فاعلاتن فعلاتن فءلاتن فملان 


دیوان اهلی شرازی 


۵2 


رمل من مخیوث مقصور 


در مدح شیخ نجم الدین مسعود گوید 


ال له مکراینواقعه خواب است و خیال 
یار خود آمد واحوال دلم دید که‌چیست 
گرنه خود حصر سروفت اسران آبد 
ه همین جهر؛ من شته شد از ابر کرم 
دردل جرخ فلك گشت مگرزینت جرخ 
برمن‌این‌فیض‌سعادت‌همهدا نی کدزچیست 
شیع نجم الحق والدولة والدین مسعود 
رهر راهروان ره حق ار همذ‌ره 
حلم او گر ز ازل ساید فکندی بزمن 
بسکه از معدلتش بازوی مللوم قویست 
ناورد مسا در آبام د گر فرزندی 
آفتاب کرمش گر ذ افسق تبیغ زند 
ای بلٌد اختر ء از اندیشه ما بیشتری 
سرخط عقل بود این که محالست‌جوتو 
مدعی کی ز تسرقی بکمسال تو رسد 
در ترفی است حمال هنرن روز بروز 
آنچنان در پی خوشنودی خأقی که بود 
هر که پابد ز سحاب .کرمت یکقطره 
آن کریمی تو کهدرعدل و کر+مثل‌تونیست 
کمترین بندءٌ در گاه تو بر قیصر روم 


نو سرم طرب اسوده دل و همت ذو 


که‌ما بخت رسانید به معراج وصال 
که پیامم نه صبا برد بسویش نه شمال 
بتمنای زلال 
که بئست از رخ امید جپان گردملال 
که مرا قرعه اقبال در افتاد بفال 


تشم «سادیه هبرد 


اثر سای خورشید زمان بحر کمال 
اختر برح سعادت فا عن و حلال 
وافف حال فقران حران در همه حال 
خاك محناج نبسودی بگرانی حبال 
زیر چنگال کبوتر شده شاهین چنگال 
بچئن صورت خوب وپچنن حسنو تعال 
زر کند خالك ره و لعل شود سنگک سفال 
فهم ما را نود در سر و کار تو محال 
مشق ما نیز همن شد که محالست محال 
سبزه شوخ است ولی نگذرد ازشاخ نهال 
<سن بخست مال نو زهی حسن مأل 
رای ازجاه و جلال توخدا جل" جلال 
همچو دربا شود ار مال حبان مالا مال 
خلقعا لم‌همه خواهان که کنندازتوسوال 
مینویسد بتحکم که بده مال و منال 
دشمنانر اهمه‌خونر یخته‌بی جنگ و جدال 


فصاید 


سس <<«( 


دشمن و دوست کمر بست بخدمت برتو 
گر ترازوی خرد قدر تو سنجد باطور 
هر که زد در ره مپر تو بعلت قدمی 
من که درفکر سخن‌خواب‌شم‌هست‌حر ام 
اهلی خاك نشن بندء درگاه تو شد 
گرتورا جثم غنایت سوی این بنده بود 
بدهاختم کنم قص؛ خود تا نشود 


۸۷ 


همه در حلقه فرسان نو زنجر مشال 
صد بود قاف و قار تو و او يك متفال 
زشته سر بر زند آندر قلم پاش جو تال 
هیچ منت نبردصورت <وی ازخطوخال 
بکرفکرم همه سحرست زهی‌سحر حلال 
بامید نظری فطع نظر از زر و مال 
صدر بزمش حه تفاون کند از صف نعال 


خاطر ناز کت آزرده اپن فال و مقال . 


تا فك گاه سبر پیش نهد از خورشید که کمان‌پررسررجنگ آوردازجرعلال! 
مفمول فاعلانن مفمول فاعلانن اه مفازع اخرب 


ور مدح قاضی التضاة ر کن الدین مسعو ین گو ید 


درخاك وخو نم ازغم چونلاله داغ‌بردل 
خالت میان ابرو هندوی مست کرده 
سرو و میحرامه جون لت بپشتی 
شبرین کجا که پوسف در خواب‌هم نبینه 
آن کزبتان بلاشد حسن است یاملاحت 
در افك من نگنجد کشتی نوح ای مه 
بی خال توجوهوران در خالهم نگنج 
ای آب ژند گاني ها را دمپست باقی 
شوقم چو پرده در شد عیبم مکن بمستی 
هوشم ربود چشمت ترس نگردم دست 


دستم بگير ایگل بایم پر آر از گل 
دستی بدوش تر کی از عر طرف حمایل 
ور سدره شاخ طوبی در سجدهُ تو مایل 
آن‌حسره آنلطافت آن شکل و آنشمایل 
وان هردو معني آمد برصورت تو شامل 
طوفان گریهام بن در سینه ساز منزل 
کز خرن حیاتم بکدانه بست حاصل 
زنپار تا توانی از ما ماش فافل 
ای جرم پوش دامن بر عیب ما فروهل 
قای فسات عالم سر حشمةً فضایل 


ا- اینجابیت دیگر لازم است و در نخهای ( بان ه مج س ) مقط شده است . 


۹۹9۵ 


5۹0 


۴ 


وس و ی > 


۳۵ 


۹۸ 


۹4۸۵ 


۹۹۹ 


۹۹0 


س۸- 


ر کن سعادت و دین مسمود آ نکه گوبی 
سر سزیی ز بساغش فیروزی اکابسر 
از هشت خلد بروی <ور و فصور طاهر 
طظرح بنای قدرش‌جو ن دست‌قدرت افکند 
چندان نکرد لبلی رحمت باشك هجنون 
از سنگ کودکانم دیوانه در ره تسو 
درمکتب علومش‌جر خ است ساده لوحی 
ای جون مگس مقید درشهد لعل شیر ین 
با اثتران خیلش در روز عرض شو کت 
گر لنگری ‏ حلمش با موح فثنه نبود 
گر آتشی زخشه‌ش بر آبروی مه افند 
در نخل موم گینی‌صد مسئله است پنهان 
صدساله دخل‌عا لریکروزه خرح‌خواش 
بس کر خواص جودش دارد اثر طبایم 
ای از جمال رویت آرایش مجالس 
زان‌حلقه‌ها که کردی‌در گوش‌ظالما ثرا 
بی مهر خاتم و صد بار مپر گردون 
حط توبر سفیدی نورست و دست موسی 
چوبك زن سرایت بر پاسبان گردون 
نوریست در دو محمل انسان عن با تو 
چون خم توبجنبد چون‌فرش گل نلرزد 
تااز سموم قبرت حدم تو ش بتی حورد 
درزحمئیست خصمت‌جا نش جورشته‌درخار 


مرفی که آشیانش بام نوشد هما شد 


دیوان اهلی شیر ازی 


کز غایت سعسادت اقبال ازوست مقبل 
در یوزه‌يی ز فشلش مجموعه افاسل 
با آنکه در میانه نه برده است حایل 
آنجا اساس که گرد آمد از فواسل 
کش ساربان دیده در آب راند محمل 
مجنون که شد بمحرا دیوانه‌ایست عاقل 
خیل ماك جو طفلان خوانند رب سپئل 
وارستگی‌جه جویی دست اژحیات بل 
نه چرخ وطمطراقش يك چنبر جلاجل 
کی نوح ز آب طوفان کشتی بردبساحل 
از دود دل بر آرد هر ژاله رنگ فلفل 
خورشید فپم تیزش حل سازد این مسائل 
بافی ز فضل و رحمت بر کاینات فاضل 
حون‌ابر گوهر افشان‌مشرف‌شدستمدخل 
وی از کمای خلقت آسایش محافل 
زنجیر عدل بسته نو شیروان عادل 
مه را سحل در بده کاین ححتی است باطل 
کلك تو در سیاهی هاروت و جاء بابل 
در مپد چرخ خواندیا ایا المزمل 
احول دودیده بیند این را دوبود محمل 
کافتد بلرزه ماهي در آب از آن‌زلازل 
پیوند استحوانش وارست از مفاصل . 
کز وی اجل گسسته دق کرده علت‌سل 
سلطان وقت گردد برهر که افکند ظل 


و 


قصا ید 


زرباش آ نچنان شد دست تکه‌همچوقارون 
در طور همت توصد مشعل است روشن 
باز اين غزلسرائی بشنو رمرغ کلکم 
ای‌بسته اب پعاشق مشکلتر از در دل 
تاسوی کشت باغت ساغر شود وسیله 
عشرت بگلستان کن از جام لاله ومی 
بستان زسزه و گل دیبای رومی افکند 
بش دلیل عیسی کو مرده زنده سازد 
در سایهٌ درختان گل گل فاده حورشید 
گرصد دلیل خوبی گوید نسیم بر گل 
دیوانه وار جون من سرو از بیت‌دویدی 
در راه عششبازی صد م‌حله است ابدل 
ای آفتان چون مه آسان نرفتم این ره 
معجز نماست آهلی‌درشر و از کمالش 
او مغ گلشنی شدکز آفتاب رحمت 
تادر بنای گیتسی آب بقاست باقی 
ازابر رهمت تو گیتی مباد خالی 


فاعلائی فاءلاتن فا علائن فا ان 


5۷ 


س84- 


پایش بگل فروشد از بار سیم سایل 
و آنجا درخت ایمن جوبیستزان‌مشاعل 
کن شوق او بر آید فریاد ازعنادل 


<رفی بکو وبکفا دز یکتفس دومشکل 


از گیخت لاله در سنگ در راه‌تووسائل ۰ 


ور شاخ ارغوان زن بررسیخ مغ بسمل 
کرسبل و بشه آمد زجن قوافل 
نخلش گواء مریم کز باد کشت حامل 
چون شامی و براقی طرحی‌بپرمداخل 
در مبحث عالت نسخ است این دلایل 
گر بای او نبودی ازآب در سلامل 
در کمبةٌ مراد آی بگثر ازین مراحل 
تافرقی سود پایم در فطع اين منازل 
نازل مین که دروی این آینی است‌نازل 


در سای کمالش صد ناقص است‌کامل . 


تابرمدار گردون حکم فاست عامل 
در شغل خدمت تو گردون مباد عاطل 


رمل‌مثمن حقصور 


در مدح داضی شاه ملا گوید 


منت ایزد را که بنمود ازفاك‌دیگرهلال 
مردم جشمم زمژ گان دراز انگشت وار 
ناپر آ ید بر فلك فمدیل ماه بدر باز 


جون‌فضَا می‌بست ین نوعروس عیدر| 


دید مادید عن عید را برسر هلال 
مینماید از قاط | کنون بیکدیگر هلال 
حلقه زرین نمود از کنید احفر هلال 


بارة زر کرد در دستش ۳0 زیور هلال 


چ ۰ ۰ 


۰۱۵ 


۱۰ ۰۳۰ 


۱۰ ۰۵ 


۱۰۰۳۰ 


۱۰۳۵ 


۱۰۰ 


-6٩۰- 


۰۰۰۰۰۰((‌۰‌‌‌َ‌َ‌(۰۹۰--,9(9((حسسِ_ِ 


99«(ح۰ب سس 


ازشفق خونش‌بواوافتاد چرخ سرنگون 
م‌دمان را خواست برزوید ازشادی آن 
ساغر اندر کشتی می زد فلكك تاپر کند 
یقةٌ زر میکند ایینهٌ اسکندری 
نو مسلمانیست پنداری مه نو کرزشفق 
شاه ملا آن سبپر دين که گاه لیف او 
آن‌بلنداختر که بر سبرش ازروی‌شرف 
منشی گردون‌نشان‌حکم اوانشا جو کرد 
گشت شاه‌ملك‌دین‌وبرسرشازروی قدر 
ای فلك قدر آفتابی زان زلطف و فپرتو 
فامتش حو ن‌خادمانخم مدیحان همئّت 
گر حه پنموو ازضعیفی استخوان‌پپلویش 
از بر ای گر دن اسبت بدفع چشم زخم 
میل تحجرت | گر باشد پی‌طوق شکست 
هرشی‌ازس گک بدخواهت‌جوطو قفاخنه 
تاپپزمت عطر سوزنداز کوا کب هرشبی 
کامکارا , این‌غزل بشنوزبس کز فکراو 
طاق ابروی توایمه دیده‌است از گوشدیی 
همجوا پرویت کشماه تر ادرخورهلال 
نیست بی‌دشنام تو مارا از آن ابر و گذر 
گربخون افناده‌بینی فامت خم گشته ام 
گفت‌اهلی وصف|برویت‌چنان کزچرغ بر 
کامکارا از تو گردارم امیدی دورنست 
تابود خورشید شمع مجلس روشندلان 


وزبرای دقع خونش میزند نشتر هلال 
چونکه سیمر فك بنمود از شهیر هلال 
می‌نماید از شفق زانرولب ساغر هلال 
می نهد ازنو دگرآین اسکندر هلال 
خلعت قاضی اسلامش بود دربر هلال 
از کوا کب دامن‌خود کرده‌برکوهر هلال 
مینهد بر توسن افلا زین زرهلال 
همجو نون بنهاد برمای نشانش سرهلال 
تابسازد ماه چتری میدهد جنبر هلال 
که هلال آمد مه و گاهی مه انور هلال 
بسکه‌زرین کاسه هایرهم کشد اخترهلال 
جار پپلو میشود از نعمتت دیگرملال 
ناخن شبر از ثنق میکرد اندرزرهلال 
عقد زنجیر ثریا بسته گرددبرهلال 
می‌نشا ند جرخ قا گردن بخا کسترهاال 
شد شفق از گرم مبری آتشمجمرهلال 
سر بخودبردم فرو کشت این تن لاغرهالال 
زان همی آید ببام آسمان دیگرهلال 
کم کشندبر بر اه گل‌ازهننك‌سورنگرهالال 
بی‌دعایی نگذر د هر کس که بینددر هاال 
دور نود کز شفق بیدا شود درخورهلال 
مویاو ازرشكاین‌معنیاست بر پیک رهالال 
زانکه میگردد مه‌تابان زفیض‌خورهاال 
تانید زرین فدح برطاق این منظرهلال 


سس 


فصأیه -44۱- 
دو ا‌خاه تو خو اهد بود روز آفزون مدام کاین‌زمانت‌هاه بحتست ای‌هنر برورهلال 
«فمول فاعلات مفاغبل فاعلن ۵۸ مضارعاخرت مکفوف محذوفب 


درموعطه گوید 


ایدل گدائی از کرم کار ساز کن 
توحیدچبست ؟ ترك تعلق زهرچه هست 
گوهر بزهرچشم نیز زد زنا کسان 
مور یم چند شوی مار گنج پاش 
جان را که تبره ساخته‌ئی ازهوای نفس 
خیز ای سر که قافلاً غر میرود 
از پریوثان همه دیوانگان خرند 
رجان گذاشتن بی‌شیطان شدن خطاست 
ای شبخ شهر سجدة دیسواد تابکی 
کس‌دل بکس نداد که‌دلدارييی ندید 
ای خفته , دوز عمر ترا رویکوتبیاست 
اینراه کمبه نیست که زادش تو کل‌است 
حاجت بترك تاج ندارد طریق عشق 
تن‌را مکن بدار چومنصور س فراز 
گرخلعت حقیقت او نیست دربرت 
هر کش جراغ دل نه رئور عغْری است 
فانون بوعلی مرش تن دوا کند 
شاه ازعرض نوازش مستغنیان کند 


بازی مخور بحلوءٌ طاووس بهدر 


خود را زمنت همه کس بی‌نازکن 
یعنی بروی غیر دردل فراز کن 
بگذار مار مپره ززهر احترازکن 
یعنی‌که ال در دهن حرص و آزکن 
چون شمع روشن از تفس جانگداز کن 
در خواب ناز تابه‌کیی چشم بازکن 
درحسن عفل کوش وبرایشان توناز کن 
ما خود نفته‌ايم تو خود امتیاز کن 
پشناس قبله اول . وآنگه نمازکن 
رو در حقیقت آر و قباس مجازکن 
چنگ امل هم از عمل خویش‌ساز کن 
این روز کوته از شب طاعت دراز کن 
این راه محشرست بروتوشه ساز کن 
محبود باش و بندگی چون ایازکن 
جان را بدار ملك فا سرفراز کن 
آن جامه دا زطرز شریمت طرازکن 
چون شمم سرجدا زتن اوبه گاز کن 
حان رادوا زحکمت شاه حجاز کن 
رو در جناب آن شه مسکن نواز کن 


باز ی و صید دولت این شاهباز کن 


۱۰ ۰:0۵ 


۱۰۰۵ 


۱۰۵0۵ 


۱۶۰ ۰ 


۱۰۰۵ 


۱۰۷. 


۱۰۰۸۰ 


تا 44 


معراج شپوار عرب از علی بپرس 
آنجا که معجوست ره عقل وفیم نپست 


ارپان صدق فیوه زباع نبی حورند 
عائق نبی که بوی گلت گریبه آورد 
اهلی اگر زاهل دلانی زبان بیند 


دیوان اهلی شیر آزی 


باعقل بوعلی سخن از تر کتازکن 
از عقل فیم شب حقه بازکن 
ای ژاژخای همچو شنر روبژازکن 
هان ای فسرده گریه ببوی پیازکن 
خاموش باش و همدمی اهل‌رازکن 


۶ علانن فا علائن فا علای واءلان 


2۹ 


رمل مثمن متصور 


مدح آمیر المو منین 6 


مرزدم از خواپ صبحی کز نس عنبربن 
بادمیبردی بعالم فوح فوح و موج موح 
نکهت جان عالم اندر عالم و پنداشتم 
گفتم این بوی مك باشد که ید از فك 
یافك را از نسیم مشگبوی صبحدم 
پامگر مشک دم عیسی ز روی لطف باز 
یامگر بند قبای نا پوسف بر شاد 
یامگرهشاطه گیسوی خوبان بر گشاد 
عققل گفت‌اینهاکه‌میگوئی‌همه بادست باد 
گفتمش‌ممکن نباشد درجپان‌بوی بپشت 
سرور ردان علی بن ابیطالب که هست 
کائف عم ال آن گیتی نمای لو کشف 
کعبه زان شد سجده گاه انیا و اولیاء 
شپر علم مصطفا جوی از « علي بابپا » 
مصطفی رانیست داماد از علی شایسته تر 


شینمی از عنبسر آشپب نشستي بر زمین 
کاروان در کاروان منزل بمنزلمشك‌چن 
عالم جان آفرید آن‌سبحدم‌جان آفرین 
عنبر افشان از کنار و مشگریزان‌راستن 
گلشکفت ازغنسه مهروز کو کب‌پاسمین 
حان‌فشان روی زمن آمد رچرخ‌چارمن 
میدمد بوی خوش پیراهن آن نازنن 
صدهر اران‌نافه مك آمد زلف حورعین 
بوی‌جا نست اینکه‌برمیخیزدازخلدبرین 
جر نسیم روضهٌ با میر المومتن 
هم امیر المومین وهم امام المتفین 
دیده راز هردو کون از دید علم لین 
ک مد تا در وحو د آن لامحاب‌دین 
از در علم آ و شپرستان علم ال بین 
شاه م‌دان را سرد خير نساء العالمن 


و و بو و وت سرت 


بانبی‌وصلت ولي را مجمم البحرین شد 
در حریم حاص‌حق چو نممطفی‌معراج‌یافت 
باعلو آنثه قدرست یکسان کر بود 
چرخاطلس پیش عم اوست طفل‌ساده لوح 
رشنهٌ مپرش کمند جان بود بر بام عرش 
همچو گردون‌بودر! کم‌در نماژولطف کرد 
در کرم شاه ولایت بحر بی بایان بود 
خود گرفتی روزه ودادی بسائل نان بلی 
آسمان زا امه در از کسا آمن یکک 
هر که نشناسد ام تحل را مولای خود 
ذوالففارش‌هر کجا برجان کافر زخمزد 
خوا ندسلمان کود کش گفتا کهازشیرتره ند 
اینشگفت ازشاه نبودبلکه درهردم‌شکفت 
یاعلی نام تو برمپر سلیمان نقش بود 
گرنه‌ازجنس توفرزند آدمش‌بودی‌نقان 
پیش بازویتوزستم همچو بیژن درجه‌است 
خوردازدست‌تويك‌سیلی برخ‌چر خ کبود 
هر که‌جا پستد زمکر ومشورت‌ناحق زنو 
کی‌بودهه‌چون‌توازببر خلافت#رووبکر 


هر که‌باخصم‌تودرجنگست‌جنگاوغزاست 


یاعلی چشمی فکن بر بنده دیرین که تو 
شیر یزدانی ببل کز زخم غم شیر فلك 
شصت‌سالم‌جان‌چو رردر کور؛ مهرت گداخت 
این‌زمان‌ازسکهلطفم جوزد کن سرخ رو 


فصاین -44۳- 


تاحپان اندر حپان بر گردداز در من 
محرمش او بوده و نأمحر مش‌روح‌الامین 
طوطی قدسی سخنباازمگس خیزد طنین 
بلکه نشناسد یسار خویشتن رااز یمین 
ذُره را حط شعاع مپر شد حبل ألمثین 
خاتم فیروز زیبا تراز چرخش نگین 
شبنمی از موج بحرش حاتم‌سحرا نشبن 
لذت بخشش غدای حان به‌ازنان جوین 
گر نبوداز خرمن‌آوهمچوپروین خرنه چین 
زهر بادش دردهان آن‌نا شناس انگین 
آید ازجان آفریش صدهزادان آفرین 
زونشان جست ازپس صسال و کل‌دادش که بن 
در کاستان ولایت صد هزاران گلازین 
آنهمه حشمت سلیمان‌راند زان نام مپن 
کی‌ماك راقبله کشتی قالبی ازماء وطبن 
بلکهبیجان‌تراز آن کاتدزرحم باشدجنین 
تافیامت‌همچو گوس گشته گرددبرزمن 


مکرحق‌جانش سند والخر الما کرین . 


کی‌سلیمان گردد از انگشتری دیولعن 
نصر تش‌بارست وفت<ش باورو بحتش‌فرین 
بپتربن عالمی اهلی غلاء کمترین 
همچو یوسف‌خستهآمدار دجویعقوب <زین 
تاشدم زآلود کی صافی تر ازماء معن 
تاشود نقدم روان در دوز بازار حنن 


۰ ۸۵ 


ت۹۹ 


۰۰۹۵ 


۰:۰۵ 


۱۹۰ 


۱,۵ 


-6۹6- دیوان اهلی شراری 


مستقملن مستفعان مستفه‌ان مستفعان ‏ ۶ بجر دجز مثمن سالم 
منشبت شاه نچجف علی مردضی 22 
هرگز کجا پیدا شود چون شکل قد یاد من 
تخل از عرب سرو ازعجم ترله ازختا ماه ازختن 
آن زلف‌ورویلاله کون نعارش ورنگ جو گل 
بامشگ خون‌باشثفق باخور محر با گل سمن 
روی ولب آن حوروش گوید بصد مشیارومست 
ايك بپشت اينك شراب اینك عسل اينك لبن 
با آب و تان و رنگگ و بو باشد زعکس زوی او 
گر لاله زوید از جمن گر ارغوان گرنسترن 
جون من سعیفی ناتوان دارد حریفی دربن 
پس تند خوربر.: گجو بس‌عشوه گربس‌غمزه ژن 
دارم هزاران داد از او باشد بفریاد* 
ساطان دین , هن حق شاه زمن مر زمن 
شاه نوف گنج شرف بحر عطا کان سخا 
هم مرتضی هم مجنبی هم بوالعلا هم بوالحس 
شأهی که در روز غزا با صد هزاران آزدها 
۱ رك اسبه شد يك مرده زد يكث تو قبا يك بیرهن 
ین شمشیر او گیتی زدود از زنگگ کفر 
حني ختا حتی ختن حتی حبش حنی یمن 


تافلك باشد حبان بادا بکام آل تو دوستانت شاد کم و دشمنان اندوهگن 
عالمی دست دعا دارند بامن یاآله اسنجب عنی دعاثی یا اله العالمین 


فصا ید 4۵ 


جان از غم دين در غزا کردی فدا بپر خدا 

آن شاه‌دین آن شرحق آن‌رهنما آن صف شکن 
زان شبر حق خواندش خدا کورا نبودی در وغا ۱ 

هر گر کمن‌هر گ زکمان هر گززره‌هر گزمجن 
در طینت آن پالك دل در خاطر آن با کدین 

۱ حاشا خطا حاثا خلل حاشا شرر حاشا فنن 

خواهم که از تر فضا پوسته باشد دشمنش 

تن در هدف جان در تلف با در لحد سردر کفن 
از دوالفقار مرتصٌی افتاده صد دشمن ز جا 

۱ لب بی‌زبان » گف‌بی‌بنان؛ تن بی‌روان؛سبی‌بدن 

جون خوان احسان می‌نهد لطفش صلا دز میدهد 

کودیوودد. کو نيك‌وبد. کورندوشه » کزمم‌دوزن 
او جرب جان و دل کند حاسد فریت بیوده ۱ 
۱ لپا پدر جانهابه زر اینپا بمکر آنها بفن 
یارش‌چو گل با برو خصسش‌چوخس زار و زبون 

اندك شات اندك زمان انداد وفار اند دمن 
جز مهر او زوز بلا دست که می گیرد ترا 

وا نه اين و ال نه آن و ال نه تو و ال نه هن 
هرجا عدوی خاندان در حالٌ بینی جون سگان 

حقا بکش حنا بران حقّا بکش حنا بزن 
کر آب کوثر در گلو بی او رود آیش مگو 

گوزهرو گوتلخ آي‌غم گوساف خون گودرد دن 
گر شعله ناراب تنشاند آن لطف او 

وای ایفلك وای ای ملك وای انجم ووای‌انجمن 


۱۰۱۰ 


۱۰۵ 


۱۰۱۳۰ 


۱۰۱۳۵ 


سس جات 


سا دیوان آهلی شرازی: 


سل 


سسسیص 


آن گنج سر ل و کشف جان گویدانذر حضرتش 


ای‌راستگو , ایراسترو » ای‌راست‌بن » ای‌راست ذن 


زان مقئدای عالمی کز علم و9 حلم و مردمی 


رایت اب کارت حبا خویت سخا خلقت حسن 
دزدین نورت شمع از آن اشکنجه و بندش کنند 

غل آتشش گازانبرش دودش کمند کندش لگن 
هر کس کهروی از طاعتت برتافت نتوان گفتنش 

ج زکجروش جز بدمنش جز بنگروجز برهمن 
کمثر شتربائت بود ویس قرن کودا قرین 

نارد زمن نارد زان نارد قران نارد فرن 


برچپره خون» برسینه‌س ؛برسرسگان برتن‌زغن 
شاید که در خلد برین گرد به رغم دشمنت 
شد آلشفا ۳ الفنا دار الامان بیت الحزن 


بیدا و بنپان را همه جمعیت از نتلم تو شد 


خواهی‌فلك .خواهی مك .خواهی‌بری خواهی برن 
مداح اهسل ست شب اهلی ۰ درین سب" بوح 
خاکی نهاد آبی زمان قدسی مکان عرشی وطن 


1- ری (س) ۰ ۲ دراین ملت (مچ) ۰ 
او ۱۳۳ 


قصا ید 


۳3 


مفرل فاعلات مفاعیل فاعلن ۰ ٩٩‏ مفارع‌اخرب مکفوف محذوف 
در مصیبت حسین 23 گوید 


ایدل ز سوز گریه جگُررا کباب کن 
تن خالك کن بمپر حسین و بباد ده 
ای تشنه لب که چشمه کوثر طلبکنی 
تاجند وصف دست ودل بحر و کان کنی 
دلشاد ساز مومن و مشرك شکسته دل 
در طلمتیم یا علی از برده رح نمای 
شیر حقی وکار تو برخواهش حقاست 
دست قضّا رکاب مه نو گرفته است 
حالك تهمتن از سم دلدل جو سرمه ساز 
بشکن در فلك که بل تو در ببست 
شبرفاك که قصد چگ گوشهٌ تو کرد 
آب ازحسن چشمهٌ خورشید بسته است 
کیوان بدودسینه خود کن‌رخش‌خراب 
گیسوی زهره را بپرو در برش فکن 
تر فاك قلم شکنش زین خط خما 
وین‌جامهٌ سفید که پرهه درین عزاست 
گرمی نمای باکر آتش از نغضب 
چشم هوا که تیره تر از اپر گریه است 
آببکه دور شدز حسن از تبش بسوز 
خاک ی که خورد خون‌حسن ازسبهدلی 


دیوسفید صبح کزین خون صبوح کرد . 


ید از حمین تشنه بچشم پر آب کن 
هر دذره خاك را شرف آفتاب کن 


سر جشمه مپر حیدا عالیجناب کن 


ایدل سخن ز دست و دل بو تراب کن 
آباد ساز کعبه و خیبر خراب کن 


آن حیات ما و و کثف حجاب کن 


ای شیرحق بخواهشاینخون شتاب کن 
ای شپسوار معر که با در رکات کن 
در چشم سلم و دیده افراسیاب کن 
بر آتش غصّب جگر او کباب کن 
خا کش بچشم افکنوبحرش سراب کن 
ریخ همیخون خودش کف خضاب کن 
گواین لس گردن چنگ دباب کن 
بر «شتری بغتوی این خون عتاب کن 
صد پاره چون کتان ببر ماهتاب کن 
آتش چو نیز گشت تو میلی بأب کن 
کورش بمیل گرم زرمح شهاب کن 
سرتاسرش درآ بله فرق از حباب کن 
زآن‌خون گرمچون‌مس‌سرخش مذاب‌کن 


در کاس سرش چو تهمتن شراب کن 


۱/۰۹۰ 


۱۰۹۵ 


۱۰۹۹۷۰ 


۱۰۷۵ 


اک تاک ات سر ی رای ی ی ی و وت ات تنس ميس و و 


کت 


متقارز | غشب گرازین‌خون‌شفق‌نماست 
بی‌آن بپارجان جو پر آرد شکوفه‌س 
نر گس که بی گل رخ اوچنم کردباز 
گل‌سردا گر کند 


در طوق لعنت است پدورح بر بد سک 


بی‌دودی اوست دنله 


درمحشرش جو دنه باتش مده فراز 
شمر لعین که خود ز سگان جهنم است 
بر کفر خویش چون مرسعد سکه زد 


این زیاد سگ که زسگ کمترست‌هم 
وان سگ کهتلخکام حس‌رابزه کرد - 


شاها ۰ موافتان که چگر تشه نمند 
همچون بنفشه ما گرازین ماتميم پپر 
اهلی جو ده تو تامید رنست 


گ ز اصوان زست‌سگ : 


من‌جون سگانو اجه جورم خون چرخ‌را 


تفس گمرهش 


از خوان اف خویش مرایکنواله بخش 
وفّت دعا طمع نکنم کای فك مرا 
هر علی و آل علی حواهم از حدا 


دیوان ن اهلی ز 


شرادی _ 


رویش سیه بخواری بلس الغراب کن 
پر و سفید مو زنش در شباب کن 
بازش بخوابگاه عدم مست خواب کن 
سرتا قدم ز ری گرمش کلاب کن 
در گردنشی سااسل آتش طناب کن 
کارش همیشه سوختن و اضطراب کن 
لب تشنه اش بدرد سفال کااب کن 
در خطبه اش بلعنت یزدان خطاب کن 
حشرش‌به خرس وخول و بشر الدواب‌کن 
توش برشت در دهنش رهر ‏ نات کن 
سبرارشر آت خلدحه شیتروجه شاب کن 
تشریف ما اشاره بخیر الثیات کن 
رحمی بنده ابشه مالك رقاب کن 
عفوش دلیل ره بطریق صواب کن 
ای شیر حق خالاس مرازین عذاب کن 
و آنر! بر زق بافی جر حساب کن 
سر از نعیم خلد بد بنعم الاب کن 
پا رب همن دعای مرا تج کر 


ان و همست ح ص‌ص ص ‏ 


مقمول فا ملات مفاخیل ااعن 


مضارع اخرب مکفوف محذوف 


برای سنگ مزار سردده است 


ای همنفس که میگذری بر مزار من 
نشکفته بود يك گام از صد هر از گل 


زنبار یاد کن ز من و دوز گاد من 
ناکه ر بخت باد ال نو بپار من 


قصاید _ 


من غمگسار خلق جهان بودهام مدام 
خاری که بر دمد ز گل من بر آورد 
دارم آمید آنکه بگریند دوستان 
من در شکار گور چو بهرام بسته دل 
پا آنکه صد کنار بر از سیم کرده ام 
زان‌خالد خویش کرده‌ام از آب‌دید کل 
در کار روزگار نبندی دل ای حکیم 
بار و برادر و بدر از من حدا شدزد 
ازلطلف خویشتن نظری کن که از کرم 
اهلی بفیر نا نکو نیست_پاد گاز 


4 


واصرتا که یتک گام نل؟ 
کاپای حسرت از مه اشکبار من 
بر ناامیدی دل مید وار من 
غافل که گور میکند آخر شکار من 
گردون نهاد مزدی ازین در کنار من 
تا بر دل کسی ننشیند غبار 
گر جشم اعنبار گفایی بکار من 
يا رب تو پاش از کرم خویش يار من 
بر رمت تو ختم شود .کار و بار من 


این نکنه یاد گیر تو هم یاد گار من 


فولن فعوان فموان فعوان 


۳ 


متقارب متمن سالم 


مناجات و توسل بحمد و آل محهد 


الپی سردفتر حکمت ال 
البی بشمع جعال . یی 
الپی بنور علی آ نکه افراخت 
البی بذات حسن آنکه بودی 
لهی بحق حسین آن شهیدی 
آلپی به زین لعباد آنکه دازد 
لپی‌به‌اخلاص باقر که‌بکدم 
لی‌بهبرهان‌جعفر کهدردین 
لی‌به موس کلم که اززهر 
الپی بفصل علی تن فوسي 


الهی بحق تفی کز کرغ کرد 


بنی آدم آیینه قددت ال 
که برغیرزد آتش غبرت ال 
به پازوی دین نی رابت ان 
به خلق‌حسن مظبر عزت اه 
که کردش دون سرخ‌رو صبفت افه 
گواهی بمسومیازعصمت ان 
ز طاعت نیاسود از هیبت ال 
نمود از فررایش ره سنّت ال 
بشرد شهادت شد آرفسمت ال 
که دارد درش‌فصل بر‌کنمه ای 


بخلق جپان قسمت نعمب ال 


من ۱۰۱۸۵ 


۱۹۹۰ 


۱۰۹6۵ 


۷۱۰۰۰ 


۱۰,۵ 


۱۹۰ 


۱۰۳۵ 


۱۰۰ 


سوت کح تست رنه 


لمی بحلم ثقی کز هدایت 
ااپی‌بنوری که باعسکری‌بود 
الپی‌بمپدی صاحب زمان کو 
البی بخون شمیدان مظلوم 
الپی بخاصان که ازرجت عام 


اه یه 


«فءول مفامیل مفامیل آمولن 


دیوان اهلی شیرازی 


ی تس مه 


سر سر" شش بعلم وادب‌فطرت ۳ 


۳ روشن‌شداز توراوعکمت‌انه 
سرهان فاطع بو دحجت 1 
که زدبر یزیدآتش تقمت ال 
براهلی رسان پر نور<ءت 1 


#رج هنمن اخرب مکنوف موف 


در منقبت حضرت امیر الم منین 


توشر خدائی به یقن یااسداله 
شران جهان صید توانه آزره معی 
درعرش نگن دادرسولت شب معراج 
در ارژنه سلمان تو رهاندیز کف‌شر 
ماه | گر برسر آنی که جو مپدی 
وفت اس تکه ازخون پلنگان منافق 
شیر علمت چون فکند سایه به محشر 
در روصه روی با علم شیر سیاهت 
جن نوز حهانگر تو با نور محمد 
از شیر فیامت ۳ به بفراست 
بر کار سخنگو یدبا تو نمودی 
بافون ؛ تور جه شغالی است 
درمع رکه گاهیکه‌فریوافکنیازجنگ 
درموح هلاکند نپنگان همه آندم 
هم کعبه عزین از تووهم کنبه نشینان 


در سلسلةٌ هر که بود حلفه ذ کرت 


سر بيشة تو عرش برین یااسداله 
شر فلکث صید کمن یااسداله 
عرش است ترا زیر نگن یا اسداله 
فریاد دسي در همه حبن یااسداله 
طاهر شوی از بیشهٌ دین یاامداله 
يك رنگه کنی روی زمین یا اسداله 
خورشید شود سایه نشن یااسداله 
پیش ازهمه کس روز پسین یاس 
کی بود دو خورشید قرین یااسداله 
زان از همهئی خوبتسرین بااسدالة 
در مع رکه سحر مین پااسدال 
گر بازکنی بنج کن باس 
در بیشه جهد شیر عرین یااسدالة 
کا رد به جبن خشم تو جن یااساله 
تو فخر مکانی و مکن یااسداله 
سر حلفه بود روح امن یااسالة 


فصا ید -۵۰۱ب 


مشچ 2۸ ی ۳۳ 


بااسم علی وصف عجلیم آمده پعبی نام تو بود نام مپن با اسدال 


از تر بلانیست محبان ترا غم حب و بود حصن حصن یااسال 
پائی به‌س‌تشنهلبان نه که زلطف‌است ‏ خاه قدمت ماء معن یااسدا 
حون‌بوی وفا میدمد ازخیل‌سکانت صد صید سکت آهوی . جن یااسال ۰۲۵ 


امیدم نآنست که خوانی‌سگک‌خويشم ۰ دارم ز تو امید همین یا اسدالٌ 
فریاد رسی را که توئی در دم آخر فرپاد رس جان حرین یا اسداله 
شادند جهانی بوال کرم تو مگذار من خسته غمن با اسان 
ما صید ضیفیم تابیم عتابت ‏ برما زره خشم مبین پا اسالٌ 
باشد که به لطلف توشود خاتمت خير . . کردیم برین ختم سخن با اسال ۱۰۲۳۰ 


فاعلاتن فاعلانن فاعلاتن ناعان ۵ بجر رهمل مشمن موئوی 
مدح شاه اسپاعمل 


آن شپنشاه ی که ملك دين مسخرساخته آفتاب روی او عالم منور ساخته 
دست فدرت صیقل روی زمبن آراسته تیم سلطلان شاه اسهاغیل حیدر ساخته 
ملات‌هردو ها لم از اطف ‏ کرامت لطف ویر( کذ!) تا ننداری بدین ملك محر ساخنه 
تشد باد غیرت او همچو اوراق بپار صد هراران نسْخه بدعت مش ساخته 
با که ال هر دو عالم همچو شاه اولیا خویشتن را پیرو دیسن پیم-ر ساخنه ۱.۲۳۵ 
نام اسماعیل را از اتعاد معضوی هم باسماه_علی ایزد. همور ساخته 
تا بملكك دین نندد رخنه یأجوح کفر دیر مینا گنبد سد سکندر ساخته 
آفتاب ملك او تا سایه بر عالم فکند منگهوخالازفیش‌رحتلعلو گوهرساخته 
آن‌سعادت بخش‌شاهان‌بنده‌ثیراجونزحل_ بر سر نه تخت هفت افلاك کشور ساخته 
لطلفب و قپر او بیکدم صد قلندر حال را کرده قارون ودوصدقارون‌قلندر ساخته ۱-۳۶۰ 
خوان لش رکرا بخشی‌مترر کرده‌است . جاودان آن بخش‌جون رزق‌مقدر ساخته 


۱۰:0۵ 


۱-۰ 


۱۰۳۵۵ 


۱۰۹۰ 


س ات و و ی ۰ب ی ۹و ی 


دست‌حکمش کرده دست کپر بااز کاهدور 
عدل نو شروانی او حلسه زنجس داد 
ضازیان مست او دور عزاصد دیور 
حطه اشا عشر تا در جپان سازد یلید 
گوئیاسماعیل‌قربان‌است کز ناموس‌دین 
محو گردد ز آفتاب تیغ او جان عدو 
زر کهمیل‌سرمه‌اش‌ساز ندودرچشمان کشنه 
ای جهان لطف و بحر جود و کان مرحت 
يك اشارت‌هر کجاخورشید‌تی کردهاست 
انیاء و اولیاء در عرت دین امام 


تیغ عداش آب و آ تش‌هردوهمسر ساخته 
هر یکی را طوقی از بپر ستمگر ساخته 
کاسه سرها شکسته جام و ساغر ساخته 
عرشیو کرسی‌را زروی بابه منبر ساخته 
جان خود قربان برای ام داور ساخته 
گرجو گردون ثابت‌وسیارهلشکر ساخته 
حشمت او بن که قفل فرح أستر ساخته 
آسمان کی آدمی مثل تو دیگر ساخته 
پیکر شبر فك دردم دو ببکر ساخته 
همت حود را بمعی با و پاور ساحثه 


آن شعی خاندان کردازپی ات خیم (کذ!) که وبران کر ده‌استازجهلوخیبرساخته 


معنیی کز علم الاسماء بادم شد عیان 
خر گه قدرت به مر خود کجا یاب فلك 
حمرهُ قدر تودرمیدان شو کت‌روز عرض 
مپر مپر آل حیدر سکه بر زر میزند 
بنده دیرین شاهم روز گارم زنده باز 
گرچه درویشمچواهلی گنجمهراملییت 
بر دعای دولنت ختم سخن شد آخرم 
تا قيامت سایه ات پاینده بادا کاسمان 


فیض حق در هیکل با تو مضمر ساخته 
کوازین خر که هنوزام‌وز جنبر ساخته 
تاج زرین تپشن نعل استر ساحئه 
زان سیب تلم م‌امدح توچون زر ساخته 
در ادای خدمت سلمان و پودر ساخته 
با وجود ففرم از عالم توانگر ساخته 
بلکه حق‌این دولت از اول مقرر ساخته 
طل لطفت سایه بان روز محشر ساخته 


و رت دای و مد 


1۹ مجتن محبون مغمور 


ایضاً در مدح شاه اسباعیل گوید 


ز دود طلمت طلم از حضور حضرت شاه 
کشیده سفرجٌ شاه است هر کحا بینی 


گرفت روی زمن افتان دولت شاه 


پراست مشرقومغربزخوان نعمت شاه 


چو اه چون نبرد باد لشکر اعدا 
زدیده غایب | گر شد به دل بود حاضر 
.به سر شاه کجا عقل و فپم خلق رسد 
ز تیغ فت غلامان شاه دوزغزا 
ر عدل شاه به موری نمیرود زوری 
فروغ شمع بتینش چراغ بان ش 
اگر حپان همه آلوده گناه شوند 
| گرچه خصم به دورخ رسیده‌است هنوز 
جه جای بیم منافق که کافر اندر جن 
جپان سراسر | گر طی کنی‌سری نبود 
هنوز عرش مرتب نبود کزره قدر 
عچب مدار که خورشید رفته باز ۳11 
به روحبجشی عیسی دمی عجب نبود 
| گر نه را دهد سوی خویش مرد را 
زنور حیدر عالی است شاه‌اسماعیل 
جهحاجتش به‌چحيم آ نکه روی‌شاه ندید 
بپر که شاه نظر. از سر غیوری کرد 
بتخت وتاح دو عاام فرو نمی آید 
شناخت حق بیقن آنکه شاهرایشناخت 
علم بر آرو بزن کوس خرمی ایدل 
کسی زور محبت جرا غ دل افروخت 
چه‌جای‌تخت‌سلیمان که عرش پاد برد 
جپان زطلمت عصیان سیاه بود اما 
چه جای آنکه کند در زقلعاً خیس 


که کوه تان ندارد شکوه شو کت شاه 
یکی‌است دردل‌مومن حصوروغیت شاه 
بفیر شاه نداند کسی حقیفت شاه 
گرفته اند دو عالم به یمن همت شاه 
که ظلم وجور روانیست درطر یقت شاه 
کسی که رفت ز عالم بدین وملت شاه 
بس‌است فطرةابری زعفو ورحمت شاه 
چودانه بر سر آتش طبد ز هیبت شاه 
صلیب میبرد از بیم نیع صو لت شاه 
که گردش نبود ذیر بار منت‌شاه 
زعرش وفرش‌فزون بود قدرورتبت شاه 
اگر اشاره کند باز دست قدرن شاه 
که مرده زنده شوداز کمالحکمت شاه 
فرشته ره نبرد در حریم حرمت شاه 
از آن چراغ جهان شدفرو غطلعت شاه 
همین بس‌است که‌سوزدزدا غحضرت شاه 
بسوخت خرمن مرش بدبرق‌غیرت شاه 
سر ی که گشت مشرف به‌تاح عرت شاه 
فرین‌حق بو دانکس 1 یافت‌گر بت شاه 
که دور جمله گذشت و رسید نوبت شاه 
که همچوشمع در آتش شدازمحت شاه 
در آن مقام که باشد سخن زفسحت شاه 
دلیل راه‌شد_ آخر چراغ عصمت شاه 
که کوه بر کند ازجای دست‌قدرن شاه 


۱۰۳۹۵ 


۱۷۰ 


۱۰۷۵ 


۱*۸۰ 


۱۰/۸۵ 


۱۰۹۰ 


۱۰۹۵ 


۱۰۳۰ ۰ 


۱۰۳۰۵ 


زز کر شاه دم از نور میزند صحبت ۰ 


جو آفتتاب بيك روز رایت منصور 
ز هرحه هست تبر | همی کند اهلي 
حرانان همه ایمن ردولت شاهند 


مفاعلن فعلانن‌ناعلن فعلان 


مت هو 


رهی سعادت | نکس که یافت‌صحت شاه 
بمغرب از سوی مشرق برد عزیمت شاه 
که کرده‌است‌به هپر توروی‌حضرت شاه 
که هست تابقیامت دوام دولت شاه 


«جتث مخبون مقصور 


ایضاًدد مداح شاه اسباعیل 


بحق روز بر آرنده سفید و سیاء 
بحق صاحب معراج احمد مرسل 
بحق شاه ولایت علی عالی قدر 
بحق ذات بلند اختر اما حسن 
بحق شاه شهیدان حسین پاك کبر 
بحق گوهرزین‌العباد کز حق داشت 
بحق مال عامل محمد بافر 
بحق جعذر صادق امام اهل یقن 
بحسق موسی کاظم کلیم طور شرف 
بحق شاه خراسان علی بن موسی 
بحق اختر برح شرف امام سپهر 
بحق فلا ارباب دل علی نقی 
بحق عسکری آن شبسوارلشکر دین 
بحق حجت برحق محمد مپسدی 
کهحق خدمت وفرمان شاه اسمعیل 
سپرحشمتو تمکین‌جهان لطفو کرم 


خدای عز وجل لا اله الا ال 
که حبرئیل بپم‌راهیش ندارد راه 
که کرداز آینادلو کشف»دو کون‌نگاه 
حلیس اجد مرسل اثیس حّرت شاه 
که گر ددأمن یا کش‌نگشت گر د گناه 
کمال معنی آدم حمال صورت شاه 
که بود خاطرش ازعلم من لدن ‏ گاه 
که هردو کون‌بسدتی کلاماوست گواء 
شهید راه حق ازصدق دل نه‌از گمراه 
چراغ دید عالم فرو غ نوراله 
محمد تفي آن آفنان عزت و حاه 
جپان علم و ادب خسروه‌لكت خر گاه 
مه سپ امامت شه ستاره سیأه 
شپی که ذ کر جبلش فتاده در افواه 
بود چوطاعت حوفرم‌در گه وبیگاه 
چراغمذه وملت فروغ تختو کلاه 
ملك خصایل و گیتی ستان ومكك‌پنه 


جو آفتاب گرانسایه باسپاتفری اسث 
نه پانمایش او کس فرازیَخت نشست 
اگر بلطف برآین شیم تربیتش 
و گربقهرجو خورشید گرمی آغازد 
ایا دفیع مسکانی که از بلندی قدر 
نبافت درهمه روی زمین کسی‌جون‌تو 
تو آفتابی‌واینروشن‌است برهمه کس 
به‌مکر باتوجه‌جنگک آوری کنددشمن 
بیمن باس تو دزدان جنان‌شدندایمن 
موافقان تو صاحدلانه‌اند هد" 
حه‌مرهاست که اهلی باعتقاد درست 
همیشه تاجودل ودست گوهرافشانش 
مزبد عمر تو باد ودوام سلطنتت 


جودو لت‌است‌خلف پرود ومخالف کاه 
نه بابرازش او کس سوار شد وال 
بشاخ سدره رساند رخا تيره گیاه 
بسوزد آب زئان حرارتش درحاه 
رمدحت تو بود دست فکر ما کوناه 


سبپر پير که‌پشتش زجستجوست دوتاه 


مگر بر آنکه شد آیینه‌اش سیاه از آء 
نه مد حمله شبرست حیله روباه 


که کپرب پسریشم درو نچسبد کاه 


غلام حشرت شاهند جبله شاهشاه 
کمینه‌جا کرشاه‌است وخالاین‌در گاه 
گپر نشار کند فیش ابسر بهمن ماه 
ببر کجا که روی ایزدت بود همراه 


حفول فاملات مفامیل فاعلن ۸ مضارع اخرب مکفوفه‌حذوف 


«رمدح گو ید 


۱۳۹۰ 


۱۳۵ 


۱۳۰ 


ای عکس از آفتان ترا همبر آینه ‏ کس را چه حد که تیز ببیند در آینه 
جون‌عکس خوددر آینه‌بینیولب گزی 
عبسی نماید از فلك آبگینه رنگی 
تسخیرعکس روی تو أَئینه کرد از آن 
آیینه شد زعکس تو بتخانه ایسنم 


و 


اوهم ز دیدن تو گرد لب در آینه 

چون پرتو حمال تو افتد در آین" 

در شیشه کرده است بری راهر آبنه 

گر باورت زمن نشود بنگرآینه ۱۰۳۲۵ 
۱- صاحبدلان نه ده همه ( بیضی نسخها ) . 


۲- در نسخه (مچ) عنوان را مدح نظام الدین‌امیر علیشیر آورده (؟) 
۳ کذا هرمه بیت (درآش) . 


۱۳۹ 


۳۳۳۵ 


۱,۳۰ 


۱۰۳۶۵ 


و و وروی نیت ستت: 


-۵۰5- 


کین زشت چوشمم برو افگنه شود 
سخنش گلومگیر که ترسم زعکس تو 


ون بوسه‌خواهم از توجوابت بجز نهنیست 


از عکس | تفین رخ و آزبرق <سن‌تو 


چون قساً مصود چین وفرنگی است 
ازنتش خط و لب ممچو شکرت 
زآن روی آتشن و سر زلف عنبرین 
داغ ترا _بناخن خود تازه تر کنم 
دایم چراغ دیده زروی تو روشن‌است 
فرخنده باد طلعت شه_ کر جمال او" 
رایش نظر بچر خفکنده‌است از آنعکيم 
چون‌اونزاد مادر گیتی و مثل او 
تادر دیار دشمنش آتش زند فلك 
ازتف خن دشمن و گرد سمند اوست 
سیار کوفت آهن سرد و نشد چونمل 
ای ازعالت آینه صورت آشکار 
باروشنی رای تو ار شرم میرود 
گرطوطیی زخیل توپروا کند برو 
گرب ناب ترگردد شود خراب 
آید بچش خمم تو خورشید تاب‌دار 
پیش تو رردروو زیون همچنان بود 
مئأت‌ندیدچر خکپن گرچه پیش‌چشم 


با آفتاب دوی توگر رو برو شود 


دیوان اهلی شبرازی 


در وسف زوث شمع زبان آوزآین 
خونش برو فتد چوگل اضر آینه 
یکبارهم بگوی خوابی وراي‌نه 
گوئی که مشعلی است برازاخگر آینه 
دعوی چه میکند بتو ای دلیر » ین 
چون طوطی است در دهنش شکر آبنه 
دود دلش بسر شده چون «جمر ین 
زین به که دید صیقله را درخور آینه 
چون اد فروغ سرور دین پروز آینه 
شد نور بخش همچو شه خاور آین 
سازد پرای حال تو حود اختر آینه 
زاییده هم نمی شود الا در آینه 
تابد جو آفتان _ ز اسکندر آینه 
گردون اکر و زنك شدش اخضرآینه 
کش دونید ‏ بزیر سم اشفر آینه 
وی صورت ال ترا مظپر آینه 
اخگر صفت برده خاکستر آینه 
زان خرمی سزد که بر آرد پرآینه 
در یکنفس جو بنکدءٌ خاور آینه 
حون باشرر ز کوره آهنگر آینه 
خمم توگر کند بمئل از زرآینه 
عبنك صفت نهاده زماه و خور آین 


گردد جو مه گداخته سرتاسر آینه 


۱ فرخنده شاه ملا آنکه ازجمال او ( مج , س , ن ) 


فصاید 


دریا دلا گداخته شد گوهر دلم 
ز آیینه پرس‌سورت حالم کهروشن‌است 
از گوهرست آینه بکر شر من 
آبینه روسفید ازین شعر گشت و کس 
خصم این سواد شعر نیارد بچشم از آن 
اهلي که شعرروشنش آیینه دل‌است 
تانو عروس مپر بود بر کنار چرخ 
پاربکه پاد. درکف مقاطه قا 


۰۷ات 


تا ساخت زبپر تو از گوهر آیه 
گرچه چونامه نیست سخن کستر آینه 
کس را نداد دست ازین خوشتر آینه 
جون من سفید رونکند دیگر آینه 
کش میخ دیده هاست درویکسآبنه 
شد بر دعای جان تواش رهبر آینه 
تاجرخ را بود زمه انور آینه 


از آفتاب ذات تو تا محشر آینه 


هفاعیان «فاعیان مفاعیان مفاعیلن ‏ 1 حزج مشمن سالم 


در دح گوید 


کهن داغ جر دانازه میسازد مگرلاله 
زبهر دا غ‌سودا میکندفسدش حکیم دهر 


که از داغش دمادم میرود آ تش‌بسرلاله 
از آن خون سیه ریزددرون طشت‌زرلاله 


جه‌خون‌دل‌خوردمچنون‌بجای‌بادهدرصحرا درون آتش اندازد زببر اوجگُرلاله 


زفعل جر خپرحیلت‌هر آ نک سکو ءجر دارد کهمه‌چون برشفق کیرد کشایدچشم برلاه ۰ 


نبانست آفتاب گل‌مگودرغنچه کزهرسو 
تگوئی چم یی بل از کرش 
بدان ماند که آتش در میا نآتش افتاده 
چومجنون | تش‌شوقشبموی سردرافتاده 
خم زر برسرمینا نهد تر گس که پرسازد 
نسیم نوبپار از باغ عیئش‌تاوزد دایم 
کپی از باد قبر او بحال‌افتاده چتر گل 


چو طفل مکنبی تعلیم تا گیرد ز کلك او 


برافکندست طرف آفتابی دا زسرلاله 
برون می آردازبادهواچون‌شيشه گر لاله 
صبامیسازدازهر گوشه‌اش‌روشند گر لاله 
از آن آتش ندارد ازس خودهم خبرلاله 
قدح مر چراغ دیده اهل هنرلاله 
فلك‌شدسبزه واخترشکوفه شمع‌خور لاله 
گه از فیض نسیم لطلف اوشد تاجورلاله 


باب ژاله شوید صبحدم لوح‌بصرلاله 


۱.۰۳۵۰ 


۱۳۵۵ 


۱ ۵ 


۷۱,۰۷۰ 


۱۰۳۷۵ 


۱۰۳۸۰ 


۱۰۳۸۵ 


س0۵۰/۸- 


یه 


دلیلش‌دود دل آه که درتکرار درس آو 
ا گر بی امراو اژسر با بر گی بیندازد 
و گر پاازحصار گلشن لطفش نید ببرون 
دلکوه از نبیب‌قهراو خونستاز آن‌دایم 
الاای دید تابان تو آن خورشید تابانی 
چمن اسیاب بزمت تامپیا کرده گلپارا 
حودر بستان‌نگون ازباد گرددلا لههار اس 
بر نگک گردن‌اس‌توخواهه دوخت زانجامه 
ز بس کر خون‌خصه‌ لاله گون کشدست فرش خاله 
زببرجان‌بدخواه توهمچون مالك دوزخ 
جوخواهدشدسوی‌ملك عدم‌بادشمنت آخر 
دفع چشمزخت ازسواد چم وتخممب 
حبا نداراءزاوماف‌تواهلیلاله‌زاری گفت 
از آن‌پر کل کنار گلشن‌مدح‌تواش کردم 
جومن دارد کنار حاللاله ورنه بایستی 
مگرهمطالم‌من‌شدکه‌ازبخت‌سیه‌چونءن 


همیشه تافروغ مبر گردد برشفق پیدا 


دیو ان اهلی شرازی 


‌ 


بزیر کاسه شب دارد جرا تاسحرلاله 
زند از دست ادانی ببای خود تبرلاله 
خورد بریپلو از خار بیابان نیشترلاله 
بجای‌خون‌برون‌میا ید از کوءو کمر لاله 
که ازفیشت‌بر آردلعل‌سپرآبازحجر لاله 
زبپر عطر در مجمر فکنده عود ترلاله 
زبپر مجلس عیش تو فانوساست‌هرلاله 
سقر لاط سیاه و سرخ را دریکد گرلاله 
بر آرد گردیادا کنون‌زخال‌دشتودر لاله 
بگرز آهنین گویابرون جستازسقر لاله 
نگه میدارد آبش بر رابهر سفر لاله 
سند کشته سوزد بر سر هرره‌گذر لاله 
که پروردش باب دیدهوخون‌حگر لاله 
که دایم بر کنار باغ روید بیشتر لاله 
که بودی دامنشیاز ابر لطفت‌بر کر لاله 
تلور افناده نانی یافت قسمت ازقدرلاله 


فروزان‌تراز آن شبنم که باشدصیح‌درلاله 


چراغ دولتت باد از دم روشندلان پیدا کزین بهتر نیابد گلمن اهل نظرلاله 


مههول فا ءلاث مفاءیل فاعلن 


۳ 


۰ مضارع آخرب مکقوف محنوف 


در منقبت امیر الم منین:22 وید 


مابیکسیم ومعر که خونخوار یاعلی 
از گنجهای لطلف تو یابو الحسن مدد 
عالم فرو برد جو گشاید بگاه قپر 
فریدرس کسیل بلا دررهست وما 
تسبیح قدسیان فا هر نفس بود 
خض و مسیح تشنه لب جرع تواند 
آندم که تأفت نور آلپی‌رسح غیب 
بپر خدا که تشن دیدار حوش را 
دیدارخود نمای به حنت که بیش ما 
غب از تودل‌ببر که دهمبت‌پرستی‌است 
منصور کشته کی زانا الحق‌شدی! کر 
صد پوسف آورد بخریداریت زشوق 
تو مظیر عجایب حقی و میکنی 
آندم که بر فراتی از بپر دین علم 
دشمن زس کشی نبردکار خود پیش 
تاحصم روسیاه شود شرمسار حود 
عالم به آب تیغ بشوی از غبار کفر 
طوفان نوح تازه کن از آب‌دوالفقار 
آنرا که دل‌ببوی‌توجون‌غنچه وانشد 
برباد قبر ده پدیکی گرد دلدلت 
عالم سر‌اسرست پر ازغم ولی چه عم 


مارا به لطلف خویش نگمدار یاعلی 
وز اژدهای قهر تو زنهار یاعلی 
سیمر غ ذوالفقار تر متقار یاعلی 
در وان غفلتیم و نو ببدار پاعلی تلا 
صد بار یا محید و صد باز اعلی 
مست تواند عردم هشیار یاعلی 
دوی تو بود مطلم انوار یاعلی 
سراب کن به شربت دیدار پاعلی 
سبل است حورو کوثر و انباد یاعلی ۱۰۳۵۵ 
زان توام زغير تو بیزار یاعلی 
گفتی حو عاشقان بسردار یاعلی 
جان عزیز برسر بازار یاعلی 
از هر عجب عجیب تر آظپار یاعلی 
کردی لوای کفر نگونسار یاعلی .۱.6۰ 
او را به تیغ تست سروکار یاعلی 
پبردار تیع آینه کرداد باعلي 
دین را مپل بر ین زنگار یاعلی 
در حصم بد آثر مپل آثار پاعلی 
خون کن دلش حو افه تاتار یاعلی ۱۰6۰۵ 
طاق و رواق نید دوار یاعلی 
مارا که هست لطف تو غمخوار یاعلی 


ات جات هس من جع 


دیوان اهلی شرازی 


ارات 


مارا مپل چومرغ گرفتار یاعلی 
کم مايه‌ايم و لعف تو بسیار یاعلی 
ای حانشن احمد مختار باعلی 
او را کجاست جز تو خریدار یاعلی 
بازش زچنگ نصه برون آریاعلی 


شهباز همتی برهان جان ما ردام 
چشمی فکن بحال گدایان‌خود کمما 
داماد مسطتی و پس عم او توئی 
اهلی کجا رود که غلام قدیم تست 
در داعمجنت‌است بلطفش تودست گر 


۱۰:۹۰ 


مورسیدشر یف‌ایکهب‌نوست . . فخر سید شریف جرجانی 
۱2۵ جذباٌ آفشاب حکمت تو . ره جمع آرد از پریشانی 
هرجه‌فردا بروی روز آفتد توهم امروز يك بيك دانی 
هر کهبرسد‌تورازا بجدغیب جون الف گفت‌تابهبی‌خوانی 
پیش گینی نمای خاطر تو آشکارست حال پنبانی 
بنده طع پارسای توام. که به پرهیز پا کدامانی 
۱:۰ درجوانی جوصبح بر نز ند نقسی در هوای شسانی 
مستی‌بخشش ازحقیقت‌حال . تفلك را بسر بفاطان (کنا) 
حبوانمشربان‌مگرجویند آب حیوان ز طبع حیوانی 
چون‌مسیحادهیکه‌جانبخشد منطفت در,کمال انسانی 
گربطب ازشفاسخن خیزد بوعلی را خموش گردانی 
۱۹۵ ید بیضا نمود تفسیرت . جون‌کليم از کلام دبانی 


فاعلاتن مفاعلن فع‌آن 


4۸ 


خفیف مخبون اصلم 


سید شریف 


ای بعلم وفعْیلت ارزانی 


خلف خاندان علم تویی 
حوهراین کاندهدبر نگ تو کم 


.ول سل ی 


به از ایشان جه گرزایشانی 


همه یافون مت رمانی 


گرباحرفت یکی نهدانگشت 
مور درمید دولت توشود 
فتنه گر از تنور عالم پاز 
نقطه ذات . توچه فم دازد 
گر بمیدان‌فکر تا ندازی 
اهلی‌ازببر گوی بازی تو 
جون توراعزم پرشکارافند 
خالپای‌توتوتیایکسپست 
چثم‌دجال کز ازل کورست 
گرتووقت کرمچوابربهار 
موج در چپرهٌ زمین پوشد 
خوان‌جودت پر از میم بهشت 
کاسه‌های سرش عبر آمیز 
من گواهم که سالها بودم 
که‌تودرسال قحطیکساعت 
چون‌نسیم ازره سکروحی 
چرب‌ونرمی(خلق خوش باخلق 
غشبت آتفی بر افرورد 
همه‌جیزی زلطف حق بائو 
در.کمال آ نجنان کهبرصفتت 


در ال اینچن نک جون خورشید 


غزلی آ بدار خواهم گفت 


گزد انگشت.از پشیمانی 
صاحب هودح سلیمانی 
مر بر آرد بجوش طوفانی 
کش محبط است‌نوررجانی 
گفتگوی سپیر چوگانی 
در حقت میکند در افشانی 
وحشیان سر کنند قربانی 
که نه بیند_بچشم شیطانی 
چهکنه سرما صفاهانی 
کف درپاش زا در افشانی 
همچو دریا بروز بارانی 
همچو محن چمن بهالوآنی 
خوشتر ازلاله‌های جمرانی 
ده درگپت بیدبانی 
بررنچیدی بساط مهمانی 
مور در زیر با نرنجانی 
مرهم ریش دردمندانی 
که بسوزد ریا رضوانی 
جز گران‌جانی‌است ارذانی 
عفل دیوانه شد زحبرانی 


بنده تست ماه کنعانی 


کهچو آن حیات برخوانی 


ستا ۵۱ 


۱۹۳۰ 


۱۰:۳۵ 


۱۰:۶۰ 


ص۱۰۰ 


-۵۱۲- دیوان اهلی شیر ازی 
۱60۰ ای بصورت بپشت روحانی روی بنما که راحت جانی 
شکل روحانی توجون‌بیند دیده بااین حجان تلمانی 
چشم جانت مگرتوانددید ‏ گر نقاند غبار جسمانی 
با تودل دربپشت حاو بدست بی‌توجان یوسفیستزندانی 
بکه‌مانی بگویم ازرهلیلف ‏ کزاطافت بکس نمی‌مانی 
۱0۵ سالها در طریق شیوه وناز گرچه بررست سروبستانی 
چون‌صنوب رگرش‌هزاردل است توبيك التفات پبستانی 
باتودرشوخیوفریب سخن . ساده‌لوحی‌است سورت‌مانی 
آب لطفت بررآتش دوزخ کسترانه بساط ریحانی 
له حسن وشورشیر توئی . . کمبه شورنده ‏ بیابانی 
۱۹۹۰ روی‌توعید نیکیخنان است پیسدلان گوسند قربانی 
دوراز ناب با چشم پر خونم خارجشم است لعل پیکانی 
بر دل بر جراحت اهلی م‌همی آنقدر که بتوانی 
دل‌او گنجوخود خراب‌احوال لازم گنج چیست ویرانی 
م‌بم بخت او رطب یابد گر توتعل کرم بجنبانی 
۱۰2۹۵ جندهگاهه وقت‌شد کایدل بدا ختم قسه گردانی 


تافك هرسحرز گلبن مبر 
باش‌چون کل شکفته تادم حشر 


باد نحل ماد و دایم 


بر زمین میکند گل افشاني 
تازه روی و گشاده بیشانی 


سبزو خرم جوسروبستانی 


مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن ‏ ۷۴ مفارع اخرب مکفوف محذوف 


ملاح قاضی القضاة خو اجه‌معین آلدین صاعدی 

شوخی توکن هزار مه عید دل بری 

گر برجین زتندی خوجن بر آوری 
و ۱۳۳ 


هرموی آبرویت عه عیدست ای بری 
۷۰ از خوی نازاد تو که بیند بماه عید 


و دیدش 
ای عید عاشقان لبت از خنده برگفا 


مارا حکار باهه عیدست 


کشتم چنان ضعیف که باصد اشارتم 


جائیکه سوزن است‌خم ازسوزدل‌چومه 
پرودده‌ايم نخل مرادی بحون‌دل 
اکنون نال قد تو برمیدهد بغبر 
کم کن جفا و گر نه بر آریم دست داد 
فاخی الفضاروی زمن آنکه برفلك 
معراج ام بین که بهعرش برین‌رسید" 
ان کو جهپانیان زفروغ جمال او 
بر هر گُدا که سایه فتادش جو آفتان 
بافر دولتش که هنوزست ماه ِ 
وردر بپشت آتش خشمش گند کند 
ازسپماوچنا نکه خدنگ از کمان جپد 
درخیل خادمان درثر خسره فشك 
زان سک قبول , زر او زشاه یافت 
جائیکه او بنطق درآید مسیح وار 
ای اسان رقعت و معراج مکرمت 
انجا که درگ وفیم تو عرض هن کند 
در دستگاه علم تو چون طفل مکتبی 
درنوبپار فشل تو عقل از خران رك 
هکس که گشت از آینه خاطرتو گم 


۱ - رسن ( ی ) رسائت ( مج )۰ 


فصاید , 


۵۱۲ 


گر سوی‌ها کوش ابرو تو بنگری 
نزديك مر‌دنم جوتو از دور بکُذری 
باريك بن چوماه به‌بیند بلاغری 
جون‌رشنه دوزد آن‌جگری‌را کسیدری 
زان آرزو که کم دل‌ما برآوری 
س خون ماجوآب ز ببر چه میحوری 
در حصرتی که عشق بر آآید به داوری 
صاعد شدست نام بلندش جو مشتری 
نام من دین محمد_ به‌سروری 
منت نمی برند زخورشید خاوری 
بربام چرخ خیمه زند از توانگری 


" خورشید را محال نباشد برابری 


جون دوزخی فرشته زجنت شود بری 


تیر شپاب میجهد از چرخ چبری 
فرخنده اختری‌اس ت که افند بجا کری 
کر اعتفاد باك زر اوست جعفری 
فریاد مدعی بود از عایت خری 
کزهرجه در حیال من آمد توبرتری 
دپوانگی است لاف خرد از هنروری 
تکرار صرف و نج و کند سد زمخشری 
بمنوان ابتری 


ک کرده است جام جم ازتیره گوهری 


دادء ورق ساد 


۱۰:۷۵ 


۱*۸۰ 


۱۰ ۵ 


4۰ 


۱۰۶۹9۵ 


۱۰۰۰ 


۱۵۰۵ 


۱,۰ 


-۵۱4- 


سرنامه پی که شاهد حسن کمال تست 
نسبت بیمت توبودکم | گر چو چرخ 
برروی آب کشتی خاك ایستاده است 
درحزم| گر بر بلق نکری گرانر کاب 
در پحر بیکران صفات تو عتل ما 
اهلی بر که عرض کند گوهر سخن 
تاباغ چرخ از آفت هر آفتاب زرد 
افت مبادژین جمن از هیچ صورتت 
بر نحل عمر نازه بمان تا هزار سال 


دیوان اهلی شرازی 


شکر شکن شدست زاسرار آن سری 
دلپا برد بحسن و خط وخال عنبری 
باصد هزار کاس زر خوان بگستری 
نا داده کوه حلم تواش سنگگ لنگری 
هنگام عزم برکرهٌ باد صرصری 
آن به که دست وا نزند در شناوری 
درعرصهچون بغیرتو کس نیست‌جوهری 
بازش بپار تازه دهد جرخ اختری 
زانرو که میوهٌ دل و دوح مصوری 
مااز تو بر خوریم وتو ازعمربرخوری 


به ص ی چ ‏ و ی له 


مهمول فاعلات مفاعیل‌فاعلن 


مضارع اخرب میکفوف معذرف 


در مدح بعتوب خان گو رد 


پر رخ کمند زلف معنیر نهاده‌یی 
لب را گزیده‌بی‌وازین شیوٌ ملیح 
درسگسيم باشد ودرنافه مشك ليك 
درمشك نافه از کره زلف بسته‌بی 
پای تو همچو گل زده ازشبنم بل 
از بسکه آشای دل اهل خلوتی 
غافل «شو چویردل گرمم گذد کنی 
زان‌خط کهتیغزدچ وکبوتردلمطبید 
باری مشو جوباد گریزان تو ازحفا 
بامن‌چو بردر توسگان سر نمی‌نیند 


ین دام فتندچیس تکه‌دیگرنهادهیی - 
داغی غریب بردل شکر ناده‌یی 
توشوح رسم غیر ؛ مکرد هاده‌بی 
در سیم سنگی از دل کافر نهاده‌يي 
هر گه که با ببرگف گل تر نپاده‌یی 
دلپا طبیده دست جو بردر نهاده‌بی 
آهستیرو که بای براخگر نهاده‌بی 
کزلب خطی بخون کبوتر نباد‌یی 
بارجو کوه برتن لاغر نپاده‌یی 
باور کجا کنم که بمن سر نهاده‌یی 


فماید 


رم تونست ترلد جفا گوثیانطریق 
بعقوب خان که حامل عرشش زقدرگفت 
معراح قدر خطبه ز جاه تو پافت زان 
پوشیده ازتوچیست ؟ که با صورت قنا 


ای روز گار روشنی از تور رای اوست 


ای آفتان عهد تو آنی که روز رزم 
هر سکّه یی که نیست مزین بنام تو 


در بررح تو دست ولایت گفاده است 
صد بار بیش از سرخافان به نیزه تاج 
تیغ تو شربنی است ز بپر هلا خسم 
بر فرق هر که تیغ زدی تا میان جان 
آن‌داوری ؛ که زخم ستمدیده م‌همش, 
. زان کعبه شددرت که اساسش خلیل‌وار 
کی در بنای دولتت آید خلل که تو 
زان می‌زدست کس نستا نی که‌از نخست 
کس‌چون‌خوردبدور تومی کزشرآب‌لعل 
مك آن تست زانکه بشیاری از قدح 
خورشید عالمی تو و جمشید سلطنت 
باجوح فتنه چیست که توازاساس‌دهر 
دریا تبی کفبست تو از اپر جود خود 
دارد قرار کشتی عالم فراز آب 
در سال فحط روز وش ازقاف تابقاف 
صاحب هش قبول تو یابد نه لاله وار 
آ حسود برد جنان کرده‌یی کز آن 


-۵۷۵- 


از رسم عدل خسرو کشور نباده‌بی 
ای آنکه پا ز عرش فراتر نپاد‌بی 
کش نردیان پا مب نهادیی 
آینة متیر بترابس نهاده‌یی 
بیپوده تبمتی به مه و خسور نهاد.بی 
زین طفر بشت نضشر نباده‌یی 
داغی است آن که بر جگر زر نبادهبی 
گر روی فقنح بر در خیسر ناده‌یی 
افکنده‌یی و بر سر قیسر نباده‌یی 
کالسای ریزه‌هاش ز جوض ناده‌یی 
فرقی میانه همچو دو پر کس نباده‌یی 
از مفسز استخوان ستمگر نباده‌یی 
پس دواج دیین پیمبر نبادهبی 
بنیناد بر طریقسهٌ حیسدر نیاده‌یی 
دستی بدست ساقی کوثر نهاده‌یی 
مپر عقیق بر لب ساغس نهاده‌یی 
لب بر گرفته بر لب خنجر نهاده‌یی 
کاین سروری همة در خور نهاده‌بی 
در راه هل سند سکندز نباده‌یی 
جون ژاله در کفش همه گوهر نهاده‌يی 
تا پادرین محیط بلنگر نباده‌یی 
خوان کرم جو رزق مقدر نهاده‌بی 
هرخس که هست‌برسرش‌افسر نهاده‌یی 
ب لرزه در نهاد سمندر نیاده‌یی 


۱۰۵ 


۱۰۰ 


۱۰6۵ 


۱۰۳۰ 


۱:۳۵ 


۱۵۶۰ 


۱۰۵4 


۱,6۰ 


سااا۵ابت 


اهلی که داغ‌بند گیش کرده‌یی زلعلف 
بل شدست‌طبعش از آ نر و که‌همچو گل 
تا روز کار هست تو از بپر کار خلق 
ملكث تو لا یزال بود کز ثبات عبد 


دیوان اهلی شیرازی 


این داغ دولنش بی زیور ناده‌یی 
گوش دضا پسوی سحنور نباده‌بی 
روزی بروزنامه و دفتر نهاد‌بی 


سدی براه فنبه محشر نپاده‌نی 


فاعلاتن فملانن فملاتن نمان . ۰ ۱۷۴ 


رمل مثهمن مخبول معنوف 


در مرگ فرزند خود گوید 


ای‌جگ رگوشه که باه آمدیو باه شدی 
بود پرواز بلندت هوس ایمرغ بهشت 
دلت از تلخی ز هر غم ایام گرفت 
ساحت کوی فنامعر که شیران است 
میدویدی بی بازی جو غرالان ز نشاط 
پای‌ننهادهبرون يك قدم ازخانهة خویش 
نوبپار دل من بردی و نشکفته هنوز 
دامن افشاندی آزین حاك غم آلو ده دهر 
لاف عرفان نزنم پیش توای جان پدد 
من پس مانده طلبکار وتو ایجوهر پاك 
م‌دم آززحم فراقت که توای نخل‌جوان 


مب ر کن اهلی گر زخم نمی واقع شد 


جشم من‌بودی وازجشم بدان خاك شدی 
عالم خاك بپشتی و بر افلاد شدی 
به شفا خانة غیب از پی تریسالك شدی 
طفل بودی و درین معر که بی‌باك شدی 
صید کردت اجل و بسن فتراك شدی 
سوی آن‌خانه عجب حاباك وحالاد شدی 
بر گ تاراج‌خزان چون‌ورق تا شدی 
آفرین باد ترا کز همه نم پاك شدی 
که تو رهبر سر گنج عرفن‌الك شدی 
پیشتر دهیر این پرده ز ادراك شدي 
همچو تیرازیر این پیر جگر ال شدی 
که نه تنبا تو درین واقعه غمناك شدی 


قصاید 


۱۷ مات 


مفاعلن فعلائن مفاعلن فخ لن ۷۵ «جتن مخبون اسلم 


ور ملاح سیال 


جز از تو قبٌ من گر بود بزیبائی 
گذشت مر بامید وصل و میدانم 
جنانکه جامه دران بیتو میکشم خود را 
خوشآ نکه‌همچوبپشت یم شی‌درخواب 
جو آفتاب صبوح از حجاب یب بر 
بجان دوست دستی که شتی‌از خونم 
اگر چه پیدل‌وسر گفنه همچوپرگارم 
زداغ بهر تو چون لاله سینه سازم چالد 
کنون که ختچویوسف عز یز مصرت کرد 
رل ؛ تواین همه حنت جه میکشی‌ازدهر 
سیپر مرتبه دید شریف عالیقدر 
قضا جو گوش کند حکم نافذ الامرش 
گر التفات کند حکمتش عجب نبود 
مقررست که صدر السدور عالم اوست 
برای امن و امان از محیط منشورش 
زمان دولت او بر مزاج پر فلك 
اگر بکوه دس برق خشم او جه عجب 
حرارت غفش گر رسد پنجر مد 
بگوش در کشد از نثلم او بنات النعش 
ایا باه چنابی که در سجود ملك 
بخا کبای تو کانجا که دست همت تست 


شریف گوید 

خدایرا برستیدهام به یکتائی 
که عسر باز نيایه مگر تو باز آئی 
مگر کفن شودم رشتا شکیبسائی 
دری ز عالم غیبم بروی بگشائی 
که زنگ از آينة روزگار بزداگی 
بخون مدم آلوده دل بیالائی 
بسا تسات فدم بن و پسای بر جائی 
زجیب جامه درم همچو گل بر عناگی 
به نیم جو نحری عاشقان سودائی 
چرا بمدر جهان حال خویش ننماثی 
که هست ذات شریفش جهان بیناگی 
کشد فتیلهُ غفلث ز گوش خود رائی 
اگر مزاج اجل را دهد مسیحائی 
معین است به خورشید عالم آرائی 
بجای کشتی نوح است نون طفرائی 
مفرحیست که بخشد خواص برنائی 
که سنگ موم شود با وجود خادائی 
سمندد از نس . ماهیان دریائی 
چو گوشوار؛ در خوثهٌ ثریائی 
سپر قبله تو سازد و تو میشائی 


وجود حاك ندارد متاع دنیائی 


۱۰:۵۵ 


۱(۹۰ 


۱۰0۹۵ 


۱۰ [۱۷ 


۱۰۷۹۵ 


۱۰0۸۰ 


۱ سب/۵۱- 


همیشه نام کرم از تو زنده خواهد بود 
ز بخشش تو نباشد غریب اگر امروز 
اگر پباغ در آثی نسیم انقساست 
نهذ پبای تو گردون به زیر دستی س 
اگر نه شبم جمال تو پرتو اندازد 
وجود مثل تو صورت د گر نخواهدبست 
امیدوار بود اهلی دعا گویت 
دو روز باقی تمرم فدای عم تو بساد 
زبان ند و دست دعا گشایم باز 


همیشه تا برخ دوز زلف شب ساید 


دیوان اهلی شیرازی 


جنانکه ملی ننشود نام جاتم طائی 
کف عطای تو بخشد نعیم فردائی 
زبان برگ تحرلد کند بگویائی 
اگر چه برهمه کس یافت دست بالائی 
چراغ دید نیابه فروغ بنائی 
بدین جمال و کمال و فرشته میمائی 
کزین دو مصرع موزون برو ببخشائی 
اگر بکامی و در غمر خود بیفزائی 
سخن چو بسط دهم ناگهان بتلك آثی 
شام دهر کند تازه از سمن سائی" 


ایان قصاید 


2 


۰ -کذا فی الشع ( ن ,م , ب , ۵ ,مج ۰ ی ) و بیت آخر افتاده است‎ ٩ 


تر کیب بندها ۵۱ 


بخش سوم 
تر کیب بندها و ترجیع بند 


۱ 


نعت حضر ت رسالت و اثبه اثنا عشر 


نورخورشید ازشراری بنگری گرواقفی زانکه از هر ذره تابان است انوار خدا 
بگذرازرنگ بقین وچون‌سباببرنگ شو گر گل توحید میجوئی ز گلزار خدا 
زامتحان للف حق‌اندپشه کن‌وزغم منال_ در مباز از اندکی غم لطف بسیار خدا 
ما چه دريابيم ازو گردد میان نبود نبي طوطی هم صوت‌ما گویا بگفتار خدا 
خاك ما را کی بود با بحر عزت رابطه 
۱ گر نباشد مصطفی‌چونابردت واسطه 
آنکهذاتش‌شد سبب در ظعالمصطفاست فخر عالم آدم آمد فخ آدم مسطفاست 
حرف حرف آمد رسل تا ناما بیغ‌بری ‏ خنم بر مپر نبوت شدکه خانم‌مه‌طفاست 
قساٌ جان بخشی عبسی بهل با مرد گان _کاین‌نفس‌جا نبخش برعیسی‌مریم‌مصطفاست 
رهبر توحید غبر از دید تحقیق نیست سر معراح آآنکه میداندیفین هم‌مصطفاست 
جر په انوار ولایت در نمی یابد کسي رارس پوشيدة حق را که محر ممسطفاست 
شهر علم مصطلفی را جز علي ‏ کس در نیاقت 
کی جنان شهری کسی‌دریافتتا آن در نیافت 
دید عقل است محروم از کمال‌مررتنی کی درین آیینه میگنجد مثال مر تضی 
جلوهٌ کامل صفات الّه را در ذات اوست شاهد خلق جیل است و حمال مرتضی 
دشمن ساقی کوثر را ز دوزخ بدترست این کددارد داغ حسرت از زلالمرتضی 


هملك هم شبرحق‌همبحردین هرفتحعلم . آدمی صورت نمی بندد مشال مرقطی .۰ 


۱۰۵۹4۵ 


۱,۰۵ 


۰۰ 


۰۹۵ 


اسف سا 


۱ 


۱ 


۵۲۰ دیوان اهلی شیرازی 


امه اعمال ماختم است بر توقیع لطلف ژانکه مپر مرتطی دادیم و آل مرتضی 
سین پر علم حپدر بحر مالا مال بود 
گوهر شبر و شر شاهد احوال بود 

گر فلك واقف شدی از تلخی کام حسن آنچنان زهری کجامیریخت‌در کم حمن 
جز نکوثی از نکو جیزی نمبآید پدید لاجرم خلق حسن ظاهر کند نام حسن 
خرقظاهر مین جون گل که زبرجام‌دانت خار خار از خرقه بشمینه آندام حسن 
آستانش کمبه قدس است زان خیل مك مییرد همچون کبوتر بر دروبام حسن 
کس بگفتن در نیابد تلخی از آشام زهر هم حسن تشنه لب دانه در آشام حسن 

محنت دزد حسن هر چند دلپا خون آزوست 

تلخی لب تشنگیپای حسن افزون ازوست 
چون زعالم تشنه لب شد مرو آزادحسن _ کار ما از گریه سقائی است بریاد حسین 
گر بجز تسلیم بودی چار تقدیر حق چشمها در تیم کردی تیغ فولاد حسین 
آفتابی چون نبی ماه تمامی چون علی شد قران هر دو یکجا بهر ایجاد حسن 
آبروی جون حسینی بپر آبی ریختند. آه | گر نستاند از ايشان فلك‌داد حسن 
کوری آنکس که تبغظلم زد برخاندان تاقيامت خواهدافزون گشت اولاد حسین 

گرحسن تشنه لب را جان زمحنت سوختند - 

ماند ازوشمعی که صد عالم چراغ افروختند 
بسکه پرشداشكث‌چون‌باران‌زینالعابدین _ناودان خون شد از دامان زین‌الع بدین 
کشتی نوج است لعف خاندان ورنی‌جهان ‏ گم‌شدی‌دراشک‌چون‌طوفانزین‌العابدین 
آدم آل عبا خوانند او را زانکه هست رونق آدم ز فرزندان , زين العابدین 


دیده پهقوب کز هجران یوسف بسته شد ‏ هچراووصلی است‌ازهجران‌زین‌ال بدین 


تس 


۲ 


ت--- 


سح 
ار ۱ و۸ 
ت_ 


تشش‌درجان‌فندهر کی که‌خنددهچرشمع ‏ با وجود دید گریان زین المابدین 
چشم زین العابدین را گر فراق و گریه کاست 
فرة العینی که دارد او چراغ. دیده‌هساست 


۵ ۲۱- 


تر کیب بندها 


روشنی بخش فك زوی جو ماه بافرست سرمهٌ چشم ماك گردی ژراه باقرست ‏ 


آنجنان‌بحر یبا کنجددرین‌میدان‌تنگ سین اهسل یقن آرام‌گاه پافرست 
بسا وجود بنار گاه اوست قندیلی فلك بلکه قندیلی اژو در ؛-ار گاه باقرست 
نور فرزندان اوباز ازجپان طلمت زدود در حقیقت نور ایمان در پناه بافرست 
بحربی پأیان باقررا ده عالم قطره‌ئیست جفر صادق درین دعوی گواه باقرست 
چشم باقر نور حق از مطلع غیش دمید .. 
درشب قدرنی که نور صادق از جیبش دمید 
قبلة اهل حقیقت جعفر صادق بود 
ایکه از فرهما عزت طلب داری بیا 


مفتی شرع و طریقت جعفر صادق بود 
کان همای اوج عزت جعفر صادق بود 


بررخ‌دنی کهمیخوانندخلنش‌سوی‌خود آنکه برزددست همت جعفرصادق بود 
عقل فتوی میدهد کزسالکان دین شود . هر کرا مفتی مأت جعفر سادق بود 
موسی‌کانلم دلیل آمد که بر خلق خدا آیتی از فضل و رجت جعفر صادق بود 


گر چه جفر برد اژین گرداب غم چشم تری 
ما ند ارو بحری که در هر گوشه دارد .گوهری 


صبح انوار هدایت موسی کاظم بود 
طأمپابردیو خوردی‌خدم و کردء‌مردمی 
آن کلستان ولایت کز نسیم او دمید 
عقل در تفسبر بات کمالش کی رسد 
آفتابی‌جون‌علی‌موسی‌الرضارا«زوجود 


نخزن سر ولایت موسی کانم بود 
اینچنن محض عنایت موسی کالم بود 
کلینی در هر ولایت موسی کالم بود 
کایئی در ضد روایت موسی کاطم بود 
مشرق صبح سعادت موسی کانلم بود 


گرچهگوهرهاز ما موی ام چکی 
گوهری آمد که صد درب از آن‌شد تا یدید 

کمبه اهل‌سفاروی علی موسی‌الرضاست کمبهراهم‌روی‌دل‌سوی‌علی‌موسیالرضاست 

يك طواف کوی او هفتاد حج آمد ولی هرقدم‌ياك کعبادر کوی‌علی‌موسی‌الرضاست 


۱۰۵ 


۱۰۹۳۵ 


۱۰۹۶۰ 


-۵۲۲- دیوان اهلی شرازی 
ختصوری کامیگویندجان‌خواهد ومید_ درسبام‌حشريك موی‌علی‌موسی‌الر ضاست 
آنکه دروی‌میز ند صد که دست‌اعتصام حاقه‌های‌جعد گیسوی‌علی‌موسی‌الرضاست 
همتفی‌س دلش‌دا ند کز آن‌سرجشمه‌است ‏ کان نه‌دل‌بحری‌ببهلوی‌علی‌موسیالرضاست 
گر علی موسی الرضا نورش بود واصل زدوست 
شبجراغی جون تقی دارد که نور روز ازوست 
۵ قاف سیمر غحقیقت هستی وبود تقی‌است ‏ قاف تا قاف جهان درسایه جود تفی‌است 
کمسسو دش کی کنده‌هر کس کزودرما نده‌است کی شودمقمولحق‌هر کس که‌مردو دتقی است 
نیستمتمتودتقی جز آنکهمقصودحقامت لاجرمحومیکند آنرا که مقصودتقی‌است 
بجر گردون گر چه غرق بگوهر آمذسر پس قطرهپی از آب‌تیغ گوه راندود تقیاست 
گفت طالع آفتاب دولت از دامان او دولت جاوید گویا بخت مسعود تفی‌است 
۱۰6۰ شد تقی زین طلمت و دامان حان افشا نه ازو 
وز نقی سر چشمهُ آب حباتی ماند ارو 
جون بر آمد ار جورشید تأثر نقی صد جپان بگرفت انوار جهپانگر نقی 
کردخوابواپسین نا کرده‌تعبیرش درست ‏ یوسف اندرخواب کی دیده‌ست تعبيرنقي 
کی‌توانستی جنان آزاد و فارغ زیستن گر نبودی مپر گردون بنده پیر نفی 
غاغل افتد درفلك ازبسکه درجوش آورد حلقةٌ ذکر ملك تسبیح و تکبیر نقی 
۵ کینبان مد چو سر کنتکنرآمخنياً گر نهدات هسگری میداد تین 
گریا یداه چد از شگوست 
عسگری‌لشکر کش اقبال اوتامجشرست 
چپرة مقصودچون زیر نقاب تسکری است_مشرقوه‌فرب‌منو ر ز آفتاب‌عسکری‌است 
باوچود عسکری گو چشماٌ حیوان مباش_,حراورك‌قطره‌ازچشم‌پر آبعسکری‌است ‏ 
کی تواند با رکابش ماه نو بهلو زند زانکه‌شاهتیخت گردون‌ددر کابسکری ات 


۱-میکندآن هم که ( ن *ب » ث ): 


فر 1 پندها ۲ات 


گرجهبر گر دون‌یکنداز کر مچشم‌عناب , لرزه‌بر خورشيدازبيم عتاب‌عسکرییادت 
یوسف جانعاقبت خواهد زجیبی سرزدن _ دانکبزیبدبدین‌دولت‌جناب‌عسکری‌است 
عسکری در راه حق ضایع نماند رنج او 
عاقبت نقد دو عالم سر زنه از گنج او 


مژده‌بادای‌اهل‌دل کاینا طبورممدی‌است طلمت عالم زحد شد وقت نورمپدي‌است 


درچنی‌ظلمی کهعال‌سر بسرطلمت گرفت آنکه آتش در زند تیغ غیورمپدی‌است 
داد مطلومان ز جور فا لمان گرشه نداد ماجرای‌ما و ایشان دز ظبورمپدی‌اشت 
مر کب‌الدرزینو خلقاستاده‌اودز صبر وقت ‏ عقل‌حیران‌مانده درذات صسورمپدی‌است 
نامه فرمان که حک‌آدم وحاتم دروست حکمآن منشور درحکم افور میدی‌است 
اینجنین نوری کهبر افلا سر خواهد کشبد 
هم ز جیب اهل بیت مسطفی خواهد دمید 
بر گدایان جون فند فرهمای اهل بیت پادشاه‌استآنکه میگررد گدای‌اهل‌بیت 
ذره‌بردن بر فلك خورشیدرادانی کفچیست می کشد درچشم خاله باه بای اهل بت 
عقل قدرسنگو گوهرهردوداندبیش‌و کم کمبه گرلاف سفازد با صفای اهل پیت 
ال بیت مسطفا گرقدر خود اهر کنند عالمی دیگر بباید از برای اهل ببت 
جنش بادصباهر لحظه میدانی که‌چینت طاير جان میزند پر در هوای اهل بیت 
جشماً آب بقا یابی ز طلمات فنا گرفنای حویش جوئی‌دربقای اهل پیت 
عاقبت چون‌بیوفائی بات خواهد کردعمر ‏ بهتر آن‌باشدکه میری دروفای اهل بیت 
یا دب از انعم عاء اهل بیتش شاد کن اهلي مسکن که میگویددهای‌اهل پیت 
ماو کز محکمی‌حبل المتی‌خوانش خرد ختم آن‌حیل المتین‌شدبردغای اهل پیت 
تا ابد نور علی چون مپر و مه تابنده اد 
بر سرما سای آل علی پاینده باد 


۱۹۹۰ 


۱۹۹6 


۱2۹۸ 


و۱۰۹۷ 


۱۹۹۸۰ 


6 2 ز ۳ 


۳ 


دیوان اهلی شیر ازی 


دور مداح امام زاده واجچب التعظیم 
علی بن حدزق بن موسی الکاظم 


ساحبدلان که بندگی مقبلی کنند 


۱ از عن مردمی سگ کوی وفا شوند 


۱۰۸۵ 


۱۹۹۰ 


۱۹۹۵ 


با رهروان ز حضرومسیحا روند پیش 
جویای گنج ليك نه از راه نیمتی 
شاهان ماک خال زمن تکیه گاهشان 
جون ماه نو بصیتل يك کوش نظر 
پران پارسا پحدینی کنند ‏ مست 


جان در سر شٌ‌واولاد او دهند 


در یوزءٌ کرم ز توانگر دلی کنند 
دیوانگی ز سلسلةٌ عاقلی کنند 
خود را مریه ال دل از کاملی کنند 
با فاقلان. ره سخن از.غافلی کنند 
تحصیل کیمیانه‌ز بیحاسلی کش 
بر ملك وجاه تکیه نه ازجاهلی کنند 
آیین؛ سیاء دلان منجلی کنند 
رندان ست را بنگاهی ولي کنند 
سر درس محبت آل علی کنند 


بر آستان مبر علی حمزه سر نید 


بای شرف عرش برین پیشتر نبند 


آن قبله فاگ که ملك چا کرش بود 


شاه شید مر علی جمره آنشبی 
فر هیا گداي در او چه میکند 


خاری که سر زندرز گلستان روضه اش 


تن در هوس که خال در او شود بجان 
بر عرش میرسد پدرش هر که میرسد 
روز سماع و وقفه این روضهُ چو خلد 
آثرا که داغ‌حسرت‌این روْه‌بردلست 


صد همچو کنبه حلقه بگوش‌درش بود 
کز خون خود قبای‌شبی در برش بود 
حون سایهٌ سعادت او بر سرش بود 
نحلی شود که میوهٌ دلبا برش بود 
جان در هوای روضه جان پرورش بود 
آنجا کس ی که میرسد این باورش بود 
خبل مك نظارگی منفرش بود 
دوزخ شراری از دل پر اخگرش بود 


لو کیب پندها -۵۲6- 


هرکس که ازمفازسکش آب میخورد ‏ بادا حرام اگر طلب .کوثرش بود 
خال درش چو آب بقا روح پرورست» 
منت پذیر خال درش آب -کوثرست 


شپزاده‌یی که دیر علی حمزه نام اوست جبریل اگر بعرش پرد مرغ بام اوست 

در وصف او مگو که سبپرش مقام شد گو: بای سبهر بلئن از مقام اوست ۱۰۷۰۰ 
"هر .کو شنید بوی شمیمی ز مشپدش تا صبح حشر نکبت جان در مشام اوست 

رضوان سلام کر د جو آَنْ بار گاه دید کرد از مفاخیال که دارالسلام اوست 

هر کور یپر کام دلی سوی او رود آن که مراد دهد هر چه کام اوست 

روح الا . که منیی "ذین پیمبرست ‏ گوش ودلش همنشه بخرف وپیا اوست 

حاص از 0 شار درب ند حان رواست وین‌جان که بامن است‌هم زلف عاماوست ۱۷.۵ 
تنپا نه صید گیسوی مشکین او منم هر جا که هست‌مرغ دلی سید دام اوست 

جائیکه ساقی کرهش شد حیات بخش خر و مسیح تشنه لب درد جام اوست 

از حلقاٌ حرم اگرم دست کوئه است چشمم چو حلقه بر در بیتالحرام اوست 


۱ 
۱ 


دارم پقبلاٌ در او روی پر زمن 
رویمرقبله گرددا گرنیت اینچنین 
آنا نکه پای قدر بر افلاك بر نبند بر آستسان میر علی حمزه سر نبند ۱۰۷۱۰ 
زان واجچست خیل‌ملکراسجود خاك ۱ تاچپرهُ نیساز برین خناله جر نبند 
درویش این درند به در یوز؛ قبول آنان که پای برس‌عسد گنج زر لد 
در سیر آورسند گپی ساکنان عرش کز منتهای سدره قدم پیش نهند ۱ 
در روشه‌اش نه حد ماايك بود گذر گرب نپند بارزحد خود بدر نبند 
حواهم بدیده خار رهش‌رفتن از مژه گر جای خار در ره من نیشتر نپند ۱۰۷۱۵ 
از گریه‌خون‌دیده‌برین آستا ناریخت چندانکه خلق پای بخون جگر ند 
هرذره خاه مردم چشمیآزین‌در است کز مردمی بچشم خود اهل نظر نبند 


۱۷۰ 


۱۰۳۵ 


۲و دیوان اهلی شرازی 
اهل سفا که کمیهایشان‌همن‌دراست ‏ زین‌در بسمی کمبه چه رو درسفر نبند 


هر حاجنی که هست درین کعبه چون رواست 


حاجت بکعبه جیست چه حاجت‌بسعی‌ماست ؟ 


ای کعبةٌ سعادت وای قبلةٌ شرف 
پیش توای اما بحق چون سف‌نماز 
ذات تو کنجنام س حقیقت است 
در روضهُ شریف تو خورشید ره وار 
ماراچه حد که روی‌برین آستاننهیم 
سوی در تو آمده‌ام از سر نیاز 
آوردها یم سوی تورخسار زردخویش 
گر نيك‌و گریديم برجت قبول کن 


چشم کرم زلف تو داریم و کرده‌یم 


در سجده بسته‌اند مك صد هزار صف 
عقل توره برد بسر گنج من عرف 
خواهد که خالد ره شود ازناین‌شرف 
ازحضرت تو گر نرسه بانگ لاتتف 
چون‌اشگه‌خوددوان بسرازغایت‌شف 
اثك امید درنظر و نقد جان بکف 
مارا مکن ز مرجت خویش برطرف 
بر آبر رحمت تونظر بازچون صدف 


از حضرت کریم امیدست هر کسش 


اهلی | گر قبول تو دارد همن بسش 


ِ 
مااجم امامز اده واجب التعظيم احمد دن مو سی‌الکاظم 


۳ 


۱۰۹۳۳۵ 


دلا , جبان نه سراي پقاست تادانی 
| گرچه شاهد دنیاست دلفریت پسی 
به گنج حس‌مبینش که‌خال برس اوست 
به نیم جو مخرش ناز و آبرو مفروش 
بقول آوم‌و ازره که قول شیطانست 
ره بت و رسم وفا نمیداند 


مقام محنت وحسرت سراست تادانی 
نه مد مهر و حریف و فاست تادانی 
به طر هاش منگر کاژدهاست تادانی 
که جو فروشد و گندم نماست تادانی 
حدیث او همه کذب و دتناست تادانی 
طریق آوهمه جور و چفاست تادانی 


۳ کیت بندها - ۵۲۷ 


درون صومعه‌اش صوفیان ره دلند ‏ بگویمت که ز اهل صفاست تادانی 
شه شید پی فاطمه امام بحق امر احد موسی الرضاست تادانی 
چه گلشن است ندانم حریم رو او 
که مرده زنده شود از نسیم رو او 
طواف کنبه کند هرسری که در ره‌اوست - هزار کمبه هم اندر طواف_ در گه اوست 
کسیکهدوست‌شداورا زدشمنش جهن است ‏ بههز کجا که‌روداش‌دوست‌همره اوست 
بخالد در که او از صفا همسی لافد حیات خشر ندانيم تاچه در ته اوست 
چهنسبت است شهنشاه چرخ‌را بالو کیینه بندٌ این آستان شپنشه اوست 
خیال خر گه قدرش سپپر گردون است. هلال خم شده ازببر چوب جر گه اوست 
گداي در گه اوراست آن رفاهت که‌جرخ را حسداز.خاطر مرفه اوست 
چه جای آبکه کسی حاجتیکند عرضه که واقف ازهمه حالی ضمیر آگه اوست 
بر آستانه قدرش فلك کم از خا کست 
چنانکه قدر زمین پیش قدر افلا کست 
جپان عدم بود ؛ آو را وجود می بینم که جان در آتش هپرش‌چوعودهی بینم 
فروغ نور حق از مرقد منوراو همیشه کوری چشم حسود می‌بینم 
ر روضه‌اش همه بوی بپشت می‌شنوم ‏ .از مشهدش همه نور شهود می‌بینم 
نمود صورت آوحام جم بچشم و دلم حنانکه ین دلن نمود می‌بیم 
ظپورمپدی از آن بار گاه خواهدبود ه دیر گام که سیار زود می‌بینم 
رخم بحاكٍ درش سود و رونمی تابم کزین معامله بسیار سود می‌بينم 
از آن تمس که دل ین جمال وی است 
چراغ دیده جان روشن ازخیال وی است 
قدم به مم‌قد او نه بین جهان کر نزول رحت حق ین زآسمان کر 
نسم مر‌جتش عرده میکند زنده کهچون‌مسیمازوتازه‌است‌خوان کرم 
کرم_نثانه‌اسل شریف او آمد < که اصل گوهر پاکش بودزکان‌کرم 


۱۰۷۶۰ 


۱۰۷۰۶۵ 


۱۰۷۵۰ 


۱۰۷۵۵ 


۱۷۳۵ 


۱۰۳۷۰ 


ه۵ُ۷#آ۱۰۷ 


-۵۲۸- دیوان اهلی شب ازی 


کفش کهوارث خود علیستدر بخشش گلی ز شرحودست و کاستانکرم 


زقرس مپرومه از پپراو صباح ومسا ... فضا بمشرق ومفرب کشیدخوان کرم 

نمی رود سرمن هر گز از در لغش کچاءرود سس درویش از آستان کرم 

امید من هم‌ازین خا ندان‌شود حاصل که ناامید نشدکس ز خاندان کرم 
اگر حلقهٌ کعبه است‌دست من کوتاه 


همیشه حلقّه جشم من است این‌در گاه 


بکعبه دل نکشد یا امام از در تو 
فرشته هرنفس آید برای عطر دماغ 
شهان بجهه مسخر کنند ملکی را 
ترا جوشمم جه‌حاجت بتاح زرباشد 
تو آن خجسته همای بلند پروازی 
سزدکه‌رو بتوهم کعبه یاامسام آرد 


پس است کم ما مرقد منور تو 


شمیم خوان برد از مشید معطر تو 
تو آن شپی که دو عالم بود مسخر تو 
که تاح نور البی بس است برس تو 
که عرش سایه نشن است زیرشپیر تو 
که کمبهٌ دل وجان است دربرابر تو 


کسبکه حاحت اوثیست از در تو روا 
د گر بقبله حاحت حه حاجتست اورا 


سردو کوناز آن‌درسجودحضرت‌نست 
پراست خانة گردونز نعمتت‌خندان 
رهن (عمت لطف تو من نه آم‌وزم 


زفرق تابقدم گرزبان جو سزه شوم 


تور رو و راغ عال گت 


| گرچه گوهرمهشبچراغ عالم گشت . 


که گردن دو جبان زیر بارهنت نست 
که غرسدره نشن‌زیر خوان نعمت‌نست 
زبان ماهمه در شکر اپررحت تست 
فرو غ عالم جان‌هم زنور عصمت تست 
خوشا کسیکاسرش برزمین خدمت ئست 
جهقدروقیمتش آ نجا کهقدروقیمت تست 


تویی که گوهرت از بحر شحنةٌ نف است ۱ 
ز گوهر تو زمن را بر آسمان شرف است 


تو آن خلاصهةٌ گنجی جهان ویران را 


که شبچراغ توافروخت‌این‌شبستان را 


رک 


فرشتگان بطواف دد توزان آیند 


به خا کپای‌توآ نبا کدرهبر ند چوخشس 
چه میکند می کوثر دلم که‌مست توشد 


-۵۲٩س‎ 


که در طواف تو بینند کعبةٌ جان را 


که هرصباح و گل مدرد گریبان را 
زخاك بای تویابنه آب حیوان را 
بس استمستي گل بلیل‌خوش الحان را 


۱۹۳۸۹۰ 


۱۰۷۸۵ 


امیدواری اهلی است یا امام بتو مگر تو جمع کنی این دل پریشان دا ۱ 
تو ابر دعت حقی نظر بسویم کن 
| کرچهنامه سیاهم سفیدرویم کن 
درمرنیه افضل الدین ميرك گویل 
آنان که ره پمتزل متصود بردهآ ند روزیکه زادها ند آهم‌انروز رده نن 
جون‌ننش‌نن زخا نلهستی ستردنی‌است ایثان بست حود رقم خود ستردهآ ند 
خوش‌وقت‌عارفان که نمیر ندهمچو خضر کاب با زمشرت . توحید خورده‌اند 


آزاده همچوسرو زعالم ندچون‌خسان 
آنان که زنده دل نه بور هد یتسند 


سیل اجل در آمدوشیران زجای برد 


تاهست و بود دشمن‌جان است روز گار ‏ 


دل‌بسته همجوضجه پيك مشت خرده‌اند 
گر آنشند جله که چون بخ فسرده‌انه 
روبه وشان حام طمع پا فشرده‌اند 
بیچاره مدمی که بیارش شمرده‌اند 


گریاریی زمانه بدمهر داشتی 
مپر جهأنیان اند گذاشتی 


دنیاوفا هرد دانا نمبکند 
دنیاوهرچه هست دراودام ودانه‌است 
آندم که یار گشت فلك تیغ میز ند 
معشوقهایست‌نا کس بر جایاینجهان 


زعت‌مکش که کس نگشاید در با 


حوش وفت آنکه میل بدئیا نمیکند 


221 زير است که بروا نمیکنه 
هر گز حیا نکرده و فطعا نمیکند 
مرد آن بود که در دل اوج نفکنه 
وین در بزور دست کسی وا نمیکند 


۱۷۹۰ 


۱۰۷۹۵ 


۱۸۹۰۰ 


۱-۸۰۰۵ 


9 


۱۰۸۰۹۵ 


باه ۵۲ات 


گردهر زهرجور بهنیکان نمی دهد 


دیوان اهلی شیر ازی 


ورجرح فصد مرد۲ دانا نمیکند 


آن گنج رشدل وهر شد حکمت باه کو 
وان بحر علم و مظپر لطف اله کو 


سررشتة وجود کسی را بدست نیست 
ماشيشهايم وسنگاجل در کمن ماست 
درعالم خرابه نشتن هوس مکن 
گردنکشی‌مکنکه‌سری کی پللدشد؟ 
شستی گشاده چرخ مشبك بکرد ما 
آسوده اژزما نه نهعاقل نه حاهل است 
گردن بنه بپرچه رسید از زمانات 


جزواجبالوجوددگرچست نیست 
واحسر تا که چاره بغیرازشکست نیست 
بگذر ازین‌خرابه که‌جای نشست نیست 
کامروززیر پای‌توچون‌خال پست نیست 
یعنی توماهیی و گزیرت زشست نیست 
جام مراد در کف هشیار ومست نیست 
کاینپبا بجز نصیباٌ روز الست نیست 


۱ . گر موچب حیات دل زیر آمدی 
کی‌این‌جفا به ااضل د ین مر 22 آمدی 
جان جهانیان ژُجپان شددریغ ازو ‏ گنج وفا بخال نبان شدددیغ ازو 
آن روشنی دید که بودی‌چراغهع ازدیده همچوبرق‌یمان شد دریغ ازو 
مادر مین یر کي غم چنن اسر 
عیسی دمی که‌بودروانبخش مردمان 
ود ازقران ثابت وسیاره باخبر وآخرچنان امیر قران شددریغ ازو 
صاحبدلی ک‌چثم وچراغ زمانه بود آخر بچشم ژحم زمان شد دریغ آزو 
آن یار محترم‌جوروان شد سوی عد 
تاريخ رحلتش طلب از پار محترم (۸8۹) 
یارب بفضل خوذ که پاکان قرین‌کنش بامحرمان صدد نشین همنشین‌کنش 
ازیزم عیش همتسان چزن جدا فناد از للف خویش همنفس حور عین کنش 
چون مررغ روحش ازقس‌تن پریده شد آسوده در حدیقه خلد برین کش 
در سای لو اي محمد دز آورش پارب بآبروی نبی کاینچنن کنش 


شمم مرادها زمیان شد دریع ازو 
در زیر گل‌چو آب روان شددریغ ازو 


در روز حشر خرده مر از کرم براو حشری که میکنی ببزر گان دین کنش 


ت۱ ۵۳ 


کاری که کرده است نه در خورد آفرپن عفو از کمال لطف حبان آفرین کنش 


۳ رجت تو هیچ هثر دستگیر . نیست رم نما و حتم مل برهمين کنش 


روحش هميشه از کرم خویش شادکن ‏ : 
مر برادر و سرانش زیادکن 


آء این چه فنه‌بود که جرخ بلند کرد 
باد اجل فکند صنوبر قدم بحاك 
گنجی که زیربا نپسندید فرق عرش 
پروانه واد ‏ بر سر آن شمع عالمی 
آخر که کرد باداجل‌زان جراغ دور 
آن‌یاد کار یود زصاحب کرامنی 
پعنی نظام ملث و دین احد آنکه او 


وأی‌این‌جهدود بود که‌حان‌دردمند کرد 


آزرده صدهزار دل مستمند کرد 
اورا جه شد که خالك نشینی بسند کرد 
هرچند جان سوختاً خود سین کرد 
وزشمع آن جما که دفع گزند کرد؟ 
کورا خدای در دو جهان ارجند کرد 
ام خليفة المجمی را بلند کرد 


گرشد نام دین ظفر اسلام راجه شد 
جان جبان وزیده ایام‌را حه شد 


شرع از نظام هاند شریعت پناه کو؟ 
گرم فلك مقابل اوخیمه میزنه 
خورشید | گربمسند دوران‌بودعزیز 
روزوشب ازفيامت ماتم تباه شد 
آن آفتان رانفس گرم سرد شد 
گيتی نماشکست و ندارم مجال آم 


خورشید شرع پرور عرش اشتباه کو؟ 
آن‌حشمت وبزد گی و آن‌دستگاه کو؟ 
آن عزت وتمکن و آن‌قدر وحاه کو؟ 
گرحشر نیست روشی مپر وماه کو؟ 
لب هم پبست "ی صبحگاه کو؟ 
ورهم محال آه بود تاب‌آه کو؟ 


۱۰۳۰ 


#۰۸۵ 


۱۸۳۹۳۰ 


۵ دعوی‌دوستی و پس آزدوست‌زند گی 
هر گر زمانه گنجی از ین‌درزمن‌نیافت 
هر 1 سبپرهم طفری اینچنن نیاقت 


۱-۸۹۵ 


۱۰۸۵۰ 


آن مرهم درون که برخم هاگ رفت 
آن گوهر لطیف در اين خا کدان غم 
چون‌چشم لاله نر گس‌خوبان زداغ او 
۱۸۹۰ آه ازجبان که درجمنش‌هر گلیکهرست 
هر کف که‌شدخناب دری‌باغ ندجوکل 
از سوز آه و ناله یساران درین عزا 
اندیشه کن که کام کشرین ود ز دهر 


۵۲۲ات دیوان اهلی شرازی 


درشر ع مپر دغوی مارا گواه کو؟ 


آب حبات بود حرا زیر حاله رفت 
باجم پا آمدو با چشم پالك رفت 
ازبسکه ریخت خون‌چگر درمفالدرفت 
روزیکه رفت از ستمش سینه جال رفت 
آخر بباد حادثه جون بر گ تال رفت 
دشمن گر رسید هم اندوهنله رفت 
کاب با تلع زهر همللاگ رفت 


دارد همیشه کاس زهری اجل پدست 


وین جاشنی: زهررسا ندببر که‌هست 


کی یاد دوست از دل ناشاد مرود 
تا او برفت همدم آه است حان ما 


اوشدیخواب وفتنه پر آورد دت‌جور 


گوسربر آرجشمة حبوان‌ززی رخا . 


خلفی اسردوزخ عم زین فیأمت ند 
ای سیل گربه جند بتعجیل میروی 


جان درازل بملك وجود آمدازعدم 


از دیده گر برفت کی ازیاد میرود 
پیدوست حان ما همه بر باد میرود 
کار اینزمان بناله و فریاد میرود 
درطلم‌س کک بن که چه‌بیداد میرود 
او در پپشت فارغ و آزاد میرود 
آهسته رو که خانه ز بنیاد مبرود 


باز از وجود در عدم آباد میرود 


با نوش زندگی همه را زهر مر‌دن است . 
هر کس که زاد عاقبت ار بپر می‌دن است 


خطی است برسر همه از خوب تا بزشت ازمي‌گک سرمکش که چنن‌است مرنوشت 
از مگ جاره نیست بپر جا که‌میروی خواهی‌بکمبار خت کش‌وخواه در کنشت 


ترجیم بند ۳ 


بگذر ز باغ‌دهر اگر مغ زیسرکی _کاین لاله زارخال عزیزان بخون‌سرشت م۱۰۸۵ 
گرهم کسی بتخت سلیمان دسدچه سود کزتخت وناج سرنبد آخر بخال‌وخشت 
کو خواجدٌ جهان طفر اسلام سای کزلللف دردل همه‌کس تخم هپر کشت 
مرغ داش زگلشن عسالم بننگ بود جا در بپشت کرد و جبانر بجا بپشت 
چون طایس بپشت بود مغ روح او تاریخ رحلتش طلب از « طایر بپشت» 
دایم زحقدل‌طفر اسلام شاد باد (۱۲0) 
عسر معین دین ع ریاد باد ۱۸۹۰ 


ترجیع بنل 
اي دهبان و لبت ز جان خوشتر دمن ازلب » لب از دهان خوشش 
گر زبنانم بری چو شمع خوشم . عهاثق مست بی زبان خوشتر 
بحیالت نپسته بازم عشق . عاشفی بسابتان نبان خوشتر 
کی فروشم ترا پمدعالم يك نگاهت ز صد جپان خوشتر 
ز آستان نسو نیستم سر عسرش سر عساشق بسر آستان حوشثر ‏ ۱۰۸۱۵ 
ساقی ؛ آن به که در میان آمی خوش بود شمع ودرمیان خوشثر 


نیت در عمالم از تو به چیزی .. درجهان‌چیست خودزجان‌خوفتر 
هر چه غبر از تو هست سافی هیچ 
جان عالمم ویی و بافی هیچ 
ای حمال تو نور دید من وز دوعالم توبر گزیدة من 
چیست غوفغای‌شحنةٌ عثقت . فننهجان آرمید؛‌من ۱۸۳ 
در کمند تعلق افنادست از دو زلفت دل جریدهٌ من 
همچومجنون خوش که آهوی‌نست مونس خاطر رمیده من 


شاه‌حسنی‌سزد که گوئی‌هست بوسف مصر زر حریدهً من 


۱/۳۷۵ 


۱۰/۸۷/۰ 


۱۷۸۸۵ 


۱۸۵۰ 


۱۷۰۸۹۵ 


سک ات 


همه غالم بچشم و دل دیدیم 


دیوان اهلی شرادی 


از نو ۳ ندیده دیده من 


هرجه غیراز توهست سافی هیچ 
جان عالم تویی و بافی هیچ 


ای‌بر خ جان وجان‌جا نان‌هم 
بدو محراب آبروی شوخی 
کفر و ایمان ما تویی بی و 
برفشان دست تا بر افشانم 
بسکهناض زد بسینه‌چ وگل 


ساقی‌جان تویی که ازلبلعل - 


بطفیل ‏ تو عالمی جم 


همه را مونس دل و جان هم 
فبله کافر و مسلمان هم 
بت‌پرستی‌است کفروایمان‌هم . 
ک سین پر درست ودامان هم 
پاره شدسینه چون گریبان عم 
باده بحشی و آب حبوان هم 
لین عم باه 


هرجه غبر ازتو هست سافی هیچ 


جان عالم تویی و باقی هیچ 


ای‌غمت راحت روان همه 
عارصت ضت‌شمع‌محفل خوبان 
۰۰ 8 ۰ 

جده‌یی کرد سته دهست 
همدمان در کنار ثمیرخت 
شب سگانت‌بخو اب بردرتو 
ساقباحرعایی که میسوزد 
تا دی آفتان عالمتات 


بفدای ِ نو حان همه 
فامتت سر و بوستان همه 
که زبان‌بسته دردهان‌همه 


حان من‌سو زد ازمیان‌همه 


من بیدار پاسبان همه 


غم دي مغز استحوان همه 


این حد دب است برز بان همه 


هرچه عیر از نو هست ساقی هیچ 
جان عالم تویی و بافی هبچ 


ساقیا . مي جو درمیان آری 


برده بردارتا به معجز حسن 


مرده را ان در دهان آری 
پوسف رفته با حپان اری 
دل دزدیده در میان آری 


تر جیح بند ۵ ]اس 


بزبان آريم پس از مردن . . گر ما نام بر زبان آری 
بی تو عالم مرا بجان آورد چند این عالمم بجان آری 
ساقیا ؛ به ز عالمی بيقین ‏ بلکه ازهرچهدر گمان آری 


هر چه غیر از تو هست ساقی هیچ 
جان مالم تویی و بافی هیچ 


ای جمال تو از نبایت پیش بیش از یوس و بغایت بیش ۱۰۹۰۰ 
دوری از من شایتم است تتوان کرد از ین شکایت‌بیش 

من اسبر فراق و دل باتو دل من از مش هدایت بیش 

زخْم دل از علاج کردن غیر میکند در خگر سزایت بیش 

قل در شهر عاشتان کمتر ۰ فته خیزد آزین ولایت بیش 

تیفت از چنگه مردنم برهاند توان کرد ازین‌حمایت بیش ۱.۹.۵ 
دیده ام هر چه هست در عالم خواندام قصه از نبایت بیش ۱ 


حان عالم تویی ۳ بافی هیج ۱ 


چون تو ماهی بپیچ منرل نیست چون توشمعی‌ببیج محفل نیست 

آدمی نیست صورتیست ز گل هر که رمودت ت یل یس 

مشکل اینست کن تو دورم من ور نه امیدم از تو مشکل نیست ۰ ۱۰۹۱۰ 
نقد دیوانگی است مایهٌ عقل فير صبر تو اندرین دل نیست 

آفرین بر نغمت که در همه حال از اسپران خویشٌغافل نیسث 

از جپانی تو حاصل اهلی وز جهان‌بیتو هیچ جحاصل نبست 

بی جمال تو عالم ایماقی ‏ جز خبالی بدیدآودل نیست 


هر چه غبر از توهست سافی هیچ 


حان عالم توبی و بافی هیچ ۱۹۹۵ 


ز س صت خ وان خی مر 


ی 


پابان تر کیپ د و ارجیع 


س۳م- دیوان اهلي شبر ازي 


بخش چهارم 
( مخبسات و مستز اد ) 
مخس ۱ 
پری بحسن رخ کلمذار ما نرسد .. ملك بخلق خوش غمگسار ما نرسد 
وفای کس بوفای نگار ما نرسد . پحسن وخلق ووفا کس بیاد ما نرسد 
تور در این سجن انکار کار ها نرسد 
مرا که نیست‌بکس غبریار حویش یار حقوق صحبت خود هم بیار گویم باز 
,۱۹۹۷ چه حاجتاست. زنامحرهان کشیدن تا بحق ضحبت دیرین که هیچ‌محرم راز 
یار یکجپت حفگزاز ما نرسن 
بدین شمایل و خوبی کجا بود ملکی بدین فروع تابد سناره از فلکی 
بکار گاه حقیقت که یست رنك شکی ‏ هزار نقش برآیسد زصنع و یکی 
بدلپذیری نقش نگار ها نرسد 
۵ درین زمان که حریفان شکسته‌بازارند ‏ زر مرا همه از لطلف حق خریدارند 
اگرچه قف زنانی که‌داغ‌ما دارنه . هزار نقد یزار کاینات آرند 
یکی به سکه صاحب عباز ما ترس 
تان شپر گرفتم چراغ بنکده‌اند ‏ زخنده نمکن طعنه بر شکر زد‌اند 
زا جمله خریدار پارما " شده‌اند . اگرحه حس فروشان بجلوه آمده‌اند 
یکی بصن ومحت بر مزر 
۱۷:۳۰ گذشت‌ر ونان هم ادف کجا روم چکنم زانکه بی نشان رفتند 
درین‌سفرهمه با چشم خونفشان رفتند دریغ فافلد عمر کانجنان رفتند 
که گردشان بپوای دیار ما نوس 


ا- شمر ما (مي . ۵ ) . 


محمسات -۲۷ ۵ب 


سلامت ارطلیی جز به نیکوئی مگرو ‏ بپرچه کشته‌یی چشم دار وقت درو 


رفتنه عم نورد خاطر سلامت رو دلاز خث <سودان مرنج و ایمن شو 
۱ که بد بخاطر امیدوار ما نرسد 

جورسم مپر و وفانیست چرخ اطلس‌را بخالك ره مفکن همدمان وایس را 

درین‌حدیقه بيك چم بین گل وخس‌را چنان‌بزی که گرخالره شوی‌کس را 
غار خاطری از رهگذار ها رسد 

اگر چه سوختن عاشقان بود دلجو که جر پسوختن از عود بر نياید بو 

مباش اهلی‌ازین بیفتر خموش و بو بسوخت حافظوترس که شرح قصه او 
بسمع بادشه کامکار ما نرسد 


مخمس ۳ ۱ 
زدست ناله سگك او بمصد حان من است یفن که نالا من دشمن نپان من است 
معاشران همه رادست بردهان من‌است ‏ زبسکه گوش جپانی پراژففان‌من است 
بشهر بر سر هر کوی داستان من است . 
مرا فراق تو تا کی بداغ مي‌سوزد که دل بحسرت یکدم فراغ می سوزد 
ز دود دل‌همه روژم دماغ می‌سوزد .. درون‌من همه شب‌چون‌چراغ می سوزد 
مگر فتبلا او مفز استخوان من است 
جو جان من نشودجز بمر گ من دلشاد . مرا خلاس زمردن کسی نخواهد داد 
مگرزروی وفا دوستان پا نباد. دعای مر کنندم ولی قبول مباد 
مرا چو ژنده نمبخواهد آنکه‌جان من است 
بتی که جز نم او ماه طرب نبود دلم نمیدهد و گشتن ام ادب نود 
کنون که دل شدوجان نیزبی‌تب‌نبود . به بيدلي | گرم جان رود عجب نود 
جو دل نمیدهده آنکه دلستان من‌است 


اگرچه ثیست زعشقت به‌نيك‌وبد‌ترسم ‏ ولی ز هجر تو ایشوخ سرو قد ترسم 


۱۰۹۳۵ 


(«۹:۰ 


۱۰۹۵ 


۱۰۵ ۰ 


۱۵۵ 


۱۹۹ 


۱۹۹۵ 


۱۰۷۰ 


و دیوان اهلی شیر ازی 


تودوری‌ازمن ومن ازهارلد خود ترسم میان جان و تم دوری او فته ترسم 
ز دوریی که میان تو ومیان من است 

تو آفتابی و سر ناقدم زنور خدا . زشمع روی توروشن شدی خجسته‌نرا 

که بپتو زنده بود ای حیات روح فزا . تو در درون دل‌ازجان خسته تنگگ میا 
که يك دو روز درین خانه میپمان من است 

مرا که‌بخت جواهلی نداده طا لع نی | گربیای تو ریرم درو کبر حون ريك 

و گرزشوق‌تودل‌جوش‌میز ند چون‌شمم ‏ توزان من نشوی نیست بخت‌اینم ليك 
همن‌بس است که گوثی که خسر آن من‌است 


محس ۴ 

این‌همهدد,توای عاتفکش بی‌بال چیست دل‌زخد,ت‌خالهشداین‌زهر بی‌تر بالاچیست 

جرم دل غبرازنگاه دیده پی‌بالك چپست دیده را گر باتو کار افْتاد دل غمناچیست 
مغ عاشق میشود پیراهن گل چالا چیست 

ایکه درخوبی‌نباشد همعنانت هیچکس ‏ کي زفتراله تو عاشق‌بگساددست‌هوس 

میروی شاهانه وفوغای‌خلق آزپیش‌وپس ابلق حسنار بزیر زین یومف بود بس 
عالمی گرد سمندت دست بر فترالد چیست ‏ 

شمع رویت کن وجود مااثر پاما نهشت . اوبود متصودخواهاز عبه وخواه ازکنشت 

[ تشن‌رویت بپشت ماست‌ای‌حوریرفت ‏ خلق میگویند آتش ره ندارد در بپشت 
ای بپشت عاشقان این روی آتشناك جیست 

آن‌دوب کز آن خفروچشم کر نون تابکي بگفائی و خلقی‌زحسرت‌جان‌دهند 

خلق| گردرفکر آن‌کز زهرمردن وادعند . مرده تربال دا پسیسار عزت می‌نیند 
توازین لب مهره بگثا مپره ترياك چیست ۱ 

عالمی‌را کرده‌یی از حسن خردپرشور وشر بسکه خون‌عاشقان میریزیای‌رشك‌فمر 

جر خدرخون از شفق‌دامان کندشام وسحی گرزرشك روی تو مه راشده باره‌چگر 
این نثانیهای خون بردامن افلاك چیست 


گر بجرم غش با اهلی نمیگُوئی سین 
کین امیدغمخواران مکن ازبیخ وبن 


* اد س۵۳- 


ای گل نورسته بغئو پند پیران کین 
گرحسی قدر تورانشناخت اوراعفوکن 


پیش عفو شامل تو جرم مشتی خال چیست ۱۹۰ 
مستز اه 
چون شاخ گل آنروز که درخانة زینی ‏ وامروز که چون سرو سی بزم نشینی 
آذوب جهانی آشوب نشانی 
که بامن دلسوخته رین تری آرشهد فربساد ز دست تو که يك لحله جنینی 
کهتلخ‌تر اززهر يك لحله‌چنانی 
شیرین بلطافت شد اگر خسرو خوبان ایکان ملاحت تو سرا پا هم اینی 
دیروز که در بنه وا بودی و پاری امروز که در قصد هلا کم به کمینی 
می‌بود بدستت باتیرو کمانی 
با قد جو سرو و گل رخسار ولبلعل _. خورشید بلند اختری و ماه ژمینی ۱۰۹۸۰ 
ایساقی‌جانبخش عیسی زمانی 
ذواهی که دهد ساقی جان ساغرنوشت کز باغ مکفات گل و لاله نچيني 
برخلق‌مزن نیش گرخارنشانی 
آسوده درونی و عم من بتو اهلی تا درد دلی کن تو هرا هست نه بینی 
هرجندبگوید ۱ باه که نداني 


۱ پابان محمسات و مهتر اد 


0 دیوان اهلی شیر ازی 


کس ازسرشت بدونيك خلق آگه نیست بدان خدای که جان داد خلق عالم را 
خدا شاس توان شد بعل و عقل ولی بپیچ وحه نشایه شناخت آد‌را 
۰ ۴ 
۵ آم از خلد برین دور شد از لذت تفس از س عرش در افتاد باین چاه بلا 
بگذراز لذت طبع وبنگرکاین‌سگ‌هس_ اک می فکند آدم مسکین بهکجا 
۳ ۱ 
1 ميرك اثقر زرگر مگرش جوهریی داد فیروزه نگینی که نشاند بط 
اونگن بستدوبگر یخت‌ندانم که چهکرد تا دگر بار بر او چشم فتادش ز قضا 
جوهری گفت که‌فروزه‌بده‌یشا(جنک دیده گفتا یکتم باز دهم جنگ‌جرا| 
۳ 
۰ ای یمان جند میگوئید عیب مزبله ‏ زانکه دراصل است‌خاك اوهمان‌خال‌شما 
گرملوث گشته؛ لوتاونهازبطن‌خودست فاهرش آلوده گشت از باطن بشما 
‌ ۱ 
در حقيقت دیده حق بين نبیند غير حق پیش ارباب نظر غیر ازیکی منظورنیست 
خلق در کثرت بسی‌امابوحدت يك کسند کثرت ووحدت! گرحی‌دانی العق دورنیست 
رشته های شمع دور از هم بردسه‌نورخاس چون بهم واصل‌شدندآن جمله جزیکنورنیست 


قطمان . . -۵4۱ 


٩ 
شاه رسل که خاتم مپر رسالت است حائیکه او بود ره نوح‌وخلیل نیست‎ 


دروصفشاه هرچهبگو یرو گفته‌اند بیش‌است‌ازآن وحاجت شرح ودلیل‌نیست 


۹۹۵ 


کی جبرئیل محرم معراج او شود کانجا مجال دم زدن حبرئیل‌نیست 
۱ ۷ 

حبان طفبل وجود عٌستو علی ‏ برین‌دوظپر کل واجبست‌تسلیمات 

خلاصهٌ سخن این کزوجود ماغرض‌است  .‏ سلام برعلی و آل وبر نی صلوات 


در ره حق جو مکرمت طلی معرفت‌جو کهاصلمکرمت‌است ۱۱۰.۰ 
معرفت با حق آشنا کندت آشنائی بقدر معرفت‌است 
٩‏ 
ای هنرور مال‌عالم هست دست افزار کار تیشهثی‌میبایدت گر پیشه‌اتکان کندن‌است 
جان بدشواری کند دست تبی در کاردهر کاربی افزار کردن غایت‌جان کندن‌است 
۷۰ 
کسی که سس بدر آردزروزن هستی نگاه کین بدو تیک که هرود موجودست 
گر آفتاب سعادت برو نظر دارد . همیشه همدم‌اقبالوبخت مسعودست 
و گر زپرتو خورشیدبخت‌شدمروم . چوسایه‌تابابد تیره روزومردودست ‏ "و.,وو 
مکوش بیهده‌راشی بقسمت‌خودباش کهقسمت‌ازلی‌هرچشدهمان‌بودست 
"۷ 
مظبر حقند اشیا جملگی واندر ظبور ‏ هریکی‌رازاقتضایطبع‌خودخاصیتی‌است 
سپر آب اندر تباتات چمن یکسان بود ليك‌درهرمیوهبی آبیور نگولذتی‌است 
و 
مرا زمانه بسوزد بداغ غم تا چند که چشم روشنم از دود داغ تاريك‌است ‏ 
چراغ آه تو اهلی جهان کند دوشن ولی چه سود که پای چرغ تاريك است ۱۱۰۱۰ 


هت دپوان اهلی شراری 


و 
اهل فصلند ره روز وسْعیف پای‌طاوس‌زشت وباء يك است 
۱۴ 


گنج سخم مایه ندزوم! جو حریفان درمال کسان میل بدین بایدر ام است 
مارا که خدا داده بود جشمٌ حبوان در یوزه آب از در همساید حرام است 


۱۵ 
۵ نغبر نامه و یفام بی نقانان ,| کنابتیاست نهانی نهازریا دوراست 
سفای همت باطن که عالم افرورد که‌حسن‌حر قزپانی چرآنسی‌نوردت؟ 
۱ ّ ۱ 
گرچه دولت توان به صحبت یافت من وعزلت که عافیت بسا اوست 
عافت عافی.ت بکار آیند عافیت حو که عافقت با اوست 
۷ 


جه اختبار کسی را ز عاشقان گر یار یکی‌بلعاف,خواند ویکی‌زجشم انداخت 
۱۱۰۰ پبرم شاه دوعو دست وهردو دارد دوست یکی بسوخت در آتش‌یکی بلطف نواخت 


۸ 
بدو نيك و شاه و گدای وملك همه بند گانند بیگانه کیست 
یکی را جپسان میتدهی سر بس یکی راجوی نیست چندانکه زپست 
یکی قاف تا قاف خوان می کشد پکی بهريك لقمه نان خون گریست 
جو فسمت بوفق عدالت بود نمسیدانم افراط و تفریط حیست 
۷۹ 


۵ ارحق بدعادین‌طلب ای حواجه نه روزی کاین ررق مقدر شده از لعف اله است. 
آه سحری کز پی نان است چه باشد؟ فریاد خران هم ببوای جو وکاه است 
۲ 
هر که در معنی است حرفی بیش در حقیقت مقام او بالاست 


! - حبه ندزدم ( مج ۰ ۵) , : 


فطعات ۲عمبت 


چشم با چشمه شبتی دارد لیکن اندر میان تفاوئپاست 
۹ 
نفس مدفی که کون خر است ."همه شورست وهیچ سوزش نیست 
روحبخشی مسیح داند و بس . . کون خرفیر عر و گوزش نیست ‏ ۱۱۳۰ 
۳۴ ۱ 
کسی بزاری مجنون کچاست در عالم به‌زور نیز چو فرهاد مرد کاری نیست 
بین که هردوجهدیدندیس مراد زدوست بطا لع است سعادت به‌زور وزاری نیست 
۱ و 
تاابد اهید آزادیش نیست . هر که او در دام شپوت مبتلاست 
بگذر از شهوت که بران گفتهاند هر که درشپوت فرو شد بر نخاست 
۳۴ 
درویش که از تلخی‌کام است جگر ریش خرما چو بکامش برسد حب نبات است و۱۱۰۳ 
لب تشنه جودرورطهٌ مرگ ازعطش‌افناد ‏ آبی‌که زمر کش‌برها ند آب‌حیات است 


۳۵ 
دختر مرده شوي را امسال کیز کلکو نهجپرهرنگن است 
مرو از ره به سرخی دویش کههمان‌مر ده‌شوی‌بارین است 
۳۹ 
کس از شپوت بطن سودی نیأفت شکم خواره راکار حان دادن است 
شب آبستن از پرخوری جون زنان محر بر سر بای در زادن است ۱۱:4۰ 
۳ 


هر که شد دثبال دنباترژه کرد آسود گی ۱ ترلدنبا کردننو آسود گی‌خوش‌دو لتیست 
صبر کن باجنت‌فقر وز کس راحت مخواه ژانکه‌هر راحت که‌باویمنست آنم‌حنتبست 
گرچه‌مرهم ازجراحت میبردزجت ولی - از طبیبان‌خواستن مرهم‌مگ کمزجتیست 


۱۳۰۹۵ 


۱۱۱۳۰۵۰ 


۱۱۰۵۵ 


۱۰۹۹۰ 


-۵)6- دیوان اهلی شبرازی 
۳۸ 
خوشا کسبکه نیامد درین سراحه عم که از کدورت دنب دلش مکدر یست 
هزار سال بیش و نشاط !گر گذرد بیکنفس که بغم بگذرد برایر نیست 
۳۹ 
ای حریف ساقی ورندان دیر باش ‏ بگذر زشيخ و مسجد و کنج مراقبت 
صحبت مجو بپر که ترا نیست تسبتی اول مناسیت طلب آنکه مصاحبت 


۳۰ 
دیله باشی برای دفع گرند سورتی خوش که پرسرخشئست 
شکل ناکس‌همان صفت دارد صورتی خوب و معنیی زشتست 
۳ 


کشنه همت مردان بر «قمود دهد زانکه باران کر پرسر ما دمبدم است 
هرقصوری که بود از کمی همت ماست ورنهازابر کرم رحت‌حق‌راجه کم است 


ل ش هه مطس ص شا 


۳ 
ایکه همچونعشق پیچان‌همنی‌داری بلند جز بنخل میوه دار نيكگ اصلان در هبیچ 
دولت‌بداصل نا کس همچو نخل‌مومی است سورتش خوب‌است‌امامعنیش‌هیچ‌است‌هیج 


۷" 
بزر گوار حدایا من آن تبیدستم که خجلتم نگذارد که بر بر آرم‌هیچ 
بخوشه چینیام ازخرمن کرم بنواز که من نکاشتهم تخم و گر بکارمهیچ 
بزپر بار گنه مانده ام ببد کاری ز کارو ار چه برسی کدکارو بارم‌هیج 
بخاندان خی که از محبتشان متاع هر دوجپان را نمی شمارهیچ 
بجز محبت اینخاندان مبرس از من که جزمحبت‌این‌خاندان ندارم‌هیچ 
۴ 


آنقب که ی سوی معراج ب رآمد ‏ بنگر که کمال نظرش تبچه حددید 
زد عقدهٌ هستی گرء میم در احمد شدعقده کشا احمد وفی| لحال اهدد بد 


۱- هشق « بفتع » گیاهیست که بر درختان پیچد , واحد آثرا عشفه کوبند پسه فتح 
سک 


فطعات سه۵وه 


دردیدنایواقعا پرسشرمکنازفیر ‏ کا نجا که نظر کردغلرهمه خوددید 
۳۵ 
ذات ع و علی آیینهٌ حق‌انه آیینه خودشرورت آن‌حسن‌ونازبود 
این باعث وجودمن و نست ورندحق از بودن و نبودن‌ها بی نیار بود 
۳ 
کسی که بود سحر با فرئثه در محراب شش بمنکده دیدم سکش دهان لیسید 
ببوی مستی عشق آنکه می‌خوردهیج‌است بیاد ماست که؟ مپتان در جبان لیسید ۱۱.۵ 
۳ 
حران کارخانةٌ صنعم که صد گره . در کار عتل مصلحت اندیش ازو بود 
تر کیب خاله بشه نگه کن که باوجود ‏ گردده‌یی سه بخش کنی بیش ازوبود 
بااين تنی که ازسر سوزن بسی است کم نبشیست کاستخوان بدن ریش ازو بود 


۳۸ 

راد در معنی حوانمرد آمده هر که‌نامش‌راد ۰ دایم نامی‌اد 

نام‌ادی لازم این نام شد نامر اد نکس که داردنام راد ۱۱۰۷۰ 
۳۹ ۱ 


از خوب و زشت دنیا غافل مباش ایدل کاین‌شاهد ازدو روئی سکسار سورت‌افناد 
محبوب‌دلنوازست‌هر کی که آدمي‌روست وانگه که کشت سکره کس‌روی اومبیناد 
۷۰ 
دلا. گر گنج میجوئی گهای مرد معنی شو 
بصورت گرجه از خلق جپان درو یش تر باشد 
ببر از اهل صورت زانکه نا کس ماررنگن‌است 
ملامت بیش باشد هر که با او بیش تر باشد 
چو شاخ کل بپنگام تواضع بر زمین افتد ۱۱۰۷۵ 
حو خار آنگه که کار افند ساسر نیشتر باشد 


۱۳۰۸۰۵ 


۱۳۰۹۰ 


-۵1- دیوال اهلی شرازی 


۴۱ 
گرچه‌براربابدانش خرمن‌عالم جوی‌است_ ليك ازجور فلك صاحب‌هنر غم میخورد 
مزرع دنیا بادم سرتان یکجو نداد هر کهحپوان‌مشرب آمدماكث‌عا لرمبخورد 
۳ ۱ 
ا گر چد نامه سیاه است در جهان شخصي که ببر لقمةٌ نانی عذاب خلق بود 
سیاه نامه تر آژوی کسیست روز حساب_ که نان خودخورد و در حساب خلق‌بود 


۳ 

بنده‌رام‌دن از طلب خوشتر  .‏ . خاسه کز روی بنندگیطلبد 

مردن اسکندرش بسی ‏ بپش که‌ز خضر آب زنند کی طلید 
۳۴ ۱ 

شاعران در جم-ان دو طایفه‌اند اختلاف از صفت بدر باشد 

نك ایشان به از فرشته بود بد ایشان ز سک بتر باشد 
۴۵ 


مگو که باد تو اهلي نمیکند تفسي ‏ که ذکرخیر تو تازنده است‌میگوید 

مرنج اگر نرسد جانب تو ناما ۰ که می‌نویس وسیلاب گرید میشوید 
۳۹ 

ثر گیش ژان‌زبان چوسوسن نیست که به‌سیم و زرش نیساز بسود 

دست کوته کن و زبان بگفا دست کوته زبان دراز بود 
۷" ۱ ۱ 

ا گر نمی رسد از دهر شاد باش ایدل ‏ که‌غم نشانه شادیست هر کرا دادئد 

چو شادیی رسد از نم مباش غافل هسم جرا که شادی‌وغ‌هردوتو آمان زادند 
۳۸ 

بفیر حق ؛ دل اهلی زهرحه‌لذت یافت ‏ بذات حق که در آخر تمام زحت بود 

ز بعد مستی عیش ازغبسار غسم دانست که زحت همه عالم بقدر لذت بود 


قطعات -۵1۷- 


۳۹ 


بار از آیبنه نقش حود را دید ۱ زان در آینه له ش می نگرد 
«سن دراو بین او در اسنه .هر کسی نقش خویش می نگرد 
۰ 


در خاکی که دست‌فدرت اورابر گرفت آدم از سر وسلوك و گردش اطوار شد 

دار د آبی ز درا برد ابرش در هوا جون بدریا باز آمد گوهر شیوار شد 
۱" 

پترس ازغبرت سللانعشق ای‌آنکه مر برسی که برخاك زمن‌دايم چراافلاه میگردد 

بدسر میشدز مغر وری‌زد آوراعشق يك‌سیلی که شدرویش کبود وتاابدبر خالمیگرد 
2۲ 

کر کسی ازعتق صورت جان کدازد چون‌علال _آفتاب حسن معنی حلقه اش بر در زند 

تا تو نگدازی جو زر در بوته عشق مجاز ی شه عشق حفیقت سکه ات برزر زند 
۲ ۱ 

بد نيك و بد مشو ایخو احد شادوغمگین‌هم که در جهان همه جیزی زحال میکُردد 

بیكث ده هفته نگه ان که از تقلب دور هازال مد شودو مه‌هاال میگردد 

5۴ 
ره بارفیةان‌اسن خوش هر که ما نده #یذان شاج بی بر رگ یبود 


دم ره 
رب ۳ ی‌شاحی اس سیب بی رقدد 


پافر آق دوستان‌بارت حضر جون: ننه‌است زند 5 ی بیدوستان هر سعي کی بود 


تم کا 

۵2 
دم پسی که می حرد امروز حرن‌خران رخت خوب فیباید 
هثر و فصّل در جهان بد جوی ‏ تالع و بخت جوب میباید 


۹ 
کسی بکعب رود کرسفای سیبه‌یاك . سر نیاز نید کعد را سجود کند 
توحودیرستی ۵ مس از فر وراگرروزی ۰ سجود کمبد کنی کعدر در آچهسو د کند 


۱۰۹4۵ 


۱۳۹۰۰ 


۱۱۱-۹۵ 


۱۱۱۹۰ 


۱۱۱۰۵ 


۱۱۱۰ 


.۳ دیوان اهلی شراری 


۷ 
عارف عیسی‌نعس نام ونشان کم میکند کات اندر شپرت‌ودرصحت مرده بود 
عالم خوش خلقدایم بر سفیپی‌هرژه کوست چون‌مکس جو شی که‌بر کون خر بیدبود 
۵۸ 
کسیکه صاحب عقل‌است هوشیار بود . همیمه خاطر شاعر بجان نگپدارد 
زبان تیز و دل ناز کی است‌شاعر را نگاهدار دلش تا زبان نگپدارد 
2۵ 
کلكاهلی‌همج وم کا نش‌درافشان‌دایراست_ این نه بپر آن‌بود کو صاحب دفترشود 
صدهزاران قطره بارد همچو ابر نویپار بر امید آنکه باشد قطره یی گوهرشود 


۹ 
تمام لزت عالم جودانه و دام است خوش آن‌هما که‌بدین دام رونمیاره 
جوطایر فك آزاده از بلا م‌عیست که سر ب«<رمن عالم فرو نمی آرد 
۱ 


می‌غان عرش برس طوبی نشسته‌اند ‏ . چون مرغ دل اسیر هوی وهوس نی‌اند 

ما همچو مغ خانه ببند کسان اسبر ‏ آزاده آن کسان که گرفتار کس نی‌اند 
۲ 

ایکه گوئی که بحسن‌سخن من اهلی ‏ اسطرابی نلمود و لب تحسن نگشود 

بخدائي که مرا گنج معانی داده‌ست ‏ که بسرمایه کس‌همت‌من نیست حسود 

لیکنم دیده و دل جان سن می‌طلبد چکنم صورت بیجان دلم از کف نربود 

گرتونقفی بنمائی که دل از کف یبرد کافرم‌گر نکنم پیش تو صد بار سججود 
و 

جوان معرکه نادیده‌یی و میگوئی ‏ که پیش‌بازوی‌من شیربیشه سست بود 

گب ی که برتو کند جله شیر ازسرخشم اگر زجسانروی دعویت درست بود 
۴ 

در شعرهر که ازيی معني خاس دفت . شیری است کو بقوت خود در شکارشد 


قطعات -ع۵- 


۲ انکس که‌خوی کرد کامعنی‌برد رعبر ‏ جون روبه ازشکار کسان ریزه‌حوارشد و۱۱۱۲ 
کم همنی‌مکن که در فیض بسته نیس کس نا امید کی ز در کرد گارشد 
5 ۱ 
چوکوی محتس ترکان نشن شد در میخانه در کویش گشادند 
در میخانه ها هرجند بربست "در بسته پروی او گشادند 
٩‏ 
هرپسررا که بودآب رخ از دولت تبغ پیش ارباب نظر چون زررو کش باشد 
خوش‌بود گر بسران‌دست‌بدارندازریش ‏ تاسیه روی شود ه رکه در او غش باشد ۱۱۱۳۰ 
ٍ۷ 
مرا ملا معسین کردنی دوش بدعوت در سرای خویشتن برد 
زآاش بی نمك مطیخ‌جی او که‌او سک سخت‌اما کردنی‌خورد(کذا) 
۱ ۸ 
بر بی‌دندان زداردلدتی از هیچ قوت کر جه گر ددقوتوهطٌمو به‌نن‌قون‌دهد 
آدمی گر گندم باغ بپشت آرد بدست_ تا نسازد زیر دندان خرد کیلذت:هد 
1۹ 


آینهمه چانی که مسکن کوهکن در ءشق کذد وینهه» سعیی که او برد از ین شبر ین که برد ۱۱۱۳۵ 
خسردست از لول شیر ین مست راو منده‌ور عم جان سکندر کند و آبز ند گانی خر خورد 


۷ 
حال درویش خسته بازمبری غم دیرینه باز گو چکند 
چون فك آ تفش بترمن رد فک رکشت وغ درو حکند 
هر که درعالیش جوی نبود . . . همه‌عالم به نیوجو چکند 

۷ 


فغان من همه ازدست‌توسن نفس است ‏ کهخاموس کش‌وبدخوی‌وبدلجا‌بود . ,وی 
بشست سال رباشت که دیددرره عشق نگشت رام و تحواهد شدن کدام بود( کذا) 


۱ سه اماب دیوان اهلی شیر ازی 


حوعودخام کسی‌را که‌خامي از از لست هزار سال بسوزد هنوز خام بود 
5 ۷ 

مست‌خو بان خون‌خوردازدل بجای‌می‌بلی عشق ورزیدن بحو بان‌خون‌دل‌خوردن‌بود 

عاشقی شمعیست کافروزد چراغ دل‌ولی اولش سوز و گداز و آخرش مردن‌بود 


۷۳ ۱ 
۱۱۹۵ بزیر سای گل خفته لبلی ‏ . . غم مچنون‌بدشت ودرجدداند 
حفای خار و گرمای بیابان کسی داند که اشتر میچر اند 
۷۴ 
ماه بُروین بطبع ثر یال است ۱ بیش زهری گزنده ثر ازمار 
هردودرياث زمن همی رویند گدجدا گه‌قرینجو گل باخار 
اتفاقا جو ماه فروینی فتد اورا به‌بيش قرب جوار 
۰ . زهر گردد مزاج تریاکش ‏ نم کی ي‌ماندش بجز آزار 
گر رین بد شد پا رببپار از #رین بد دیما 
۱ ۷۵ 
گت کسی‌خوش‌بودعمردو کاندریکی تجر بد جم آور دز دگر آری‌بکا 
گر بدو صدعمر توح‌تجر بد حاصل‌شود بیشتر اژ آن بود تجربه ریز کار 


۷1 
گرترفی‌همچو ماه نو کند حال‌کسی ‏ در تتزل عاقبت افتد زجور روز گار 
۵ شاد زیاهلیببر حالی که پیش آید ترا زانکشرارحق‌نما ندحال کس‌بریکترار 
"۷ 
دو حرفی بحدمت فرسنادمت . ۰ سلام و بیامی بصد دردس 
سلام آنکه باشی سلامت مدام پیام آنکه مارا زخاطر میر 


قطعات -0۵ه- 


مسیحارا اگر گویند خاموش . خخواهد لب گشودن در سخن باز 
و گرزآواز ناخوش گون » خررا دهان بندی ز کون آید در آواز 
۷۹ 


رسول از ره معجز حکیم جانبخش است مسیح مرده او از حدیث شکر دیز 
مگو رسول حدیشت حکمت آمیزش بگو مسیح بود حکمنش حدیث آمیز 


۸۰ 
خوش‌است کنج حضورودل ازجهان فارغ_ که هر چه پیش‌توآید خدای داند وس 
نه بی‌حشور تواز کس ملول و کس ازتو نه غیبت تو کندکس نه هم توغیبت کس 
۱ ۱ ۸۱ 5 
ای مست‌غفلت آخرتاجند لطلف‌دا نش( کذا )در عالم حقیفت هبار و نکته دان باش 
بشنودوحرف آزمن کآ ن حامل‌دوکون‌است تعظیم اص حتق کن با خلق مپربان باش 
۱ زار ۱ 
تحم کرم فشان تودرین‌خا کدان که مد یکجو کرم به‌است زصد خرمن زرش 
گنج زرش چه سود کسی ک و کریم نیست فارون | گر بخیل بود خالك برسرش 
۸ ۱ 
دلا اگر همه کاری بسعی پیشش‌رود بسعی کار سعادت نمیرود از بیش 
زبخن‌خویش چهارنجی بر آدمانبنکر که‌هرستارهبرآیدبقدرطالع‌خویش 
۸۳ ِ 


همای همت من [ نجنان رمید از خلق که گر بمرش در افند مجال پروازش 
ز آفتاب جنان بگذرد هم ازدهشت که ذر میی نفتد سایه بر زمن بازش 
هم 


آ گه ز درد خستهٌ عشق بتان کسیست کو خود زدرد عشق بودخسته وضعیف 


۱۱۱۹۰ 


۱۱۱۹۵ 


۱۱۷۰ 


-۵۵۲- دیوان اهلی شرازی 
بیمار عشق را ز ففان جان بلب رسید . بی درد را خیال که ی میزند جریف 


۹ 
يك‌نشاءا ند مردم از آن‌دل کشدبدل مردن در افصال بود حان دراتمال 
۵ شوت کمالراحت‌از آنروبود که‌هس با اتصال خویش رسد بعد از انفسال(ها) 


۸۷ 
حال درویش خسته باز مپرس ‏ غم دیرینه باز گو چکنم 
سخن گرشوی صلاح اندیش ‏ چون نباشی سیخن شنو چکنم 
چون فك آتثم بخرمن زد فکر کشت و غم درو چکنم 
نیست‌دردست من‌جو سپم‌وزری دل بکار جبان گرو چکنم 
۱۱۱۸۰ من که در عالمم جوی نبود همه عالم به نیم جو چکنم 

۸۸ 

حود ستائی عیب درویشان بود ليك | گر برسی رفضل آندوزيم 
سامری در پیش من گوساله‌ایست کز ید بیهاست سحر آموزیم 
عبسیام درنطق واز تجرید نیست سوزنی تا چالك دامان دوزیم 
باهنر حرمان عجی‌داغیست‌سخت ای‌فاك تا کی بحرمان سوزیم 
۵ نیتم فروزه ای چرخ فلك کز پس مردن دهی فیروزیم 
۸8 
بحث آن حیات است چوبا خفر مقالست ‏ کز مشرب ساقی نشود آن سجن کم 
در عربدهٌ خر سفتان خامشی اولی ‏ با عرعر خر عیسی میم نز ند دم 
۹۰ 
اهلی کسبکد حکمت نبان‌حق نیافت دارد فغان ز مد و از عیب آه هم 
بی عسر پسر کي‌نوداین‌ساله است . شد مایا فرح‌غم درویش وشاه هم 


فطعات -۲ ۵ 


ناگاه کودکی ببرد غم پیشثی ‏ پنهان زمادر و پدر نیکخواه هم 

گریندهادر و پدر اندر غم پس . کو بنده گشت بی سبپ‌وبیگناههم 

فافل که بند گی سببآن‌بودکهاو ‏ در مصر جان عزیز شود پادشاه هم 
۹۱ 

می ومطرب همه در برم پارست مجو ایزاهد از خلوت مگر غم 

حپنم خلوتست وبزم جنت توگر جنت نمیخواهی جهن 


۲ 

الف راذات‌یکنادان که اصل‌وفر عاشياشد جنانك آمد احداین کثر تآحادراضامن 

هم اودر ظاهرو باطن‌هم اودراول و آخر هو الاول هوالاً خر موالظلاهر هوالباطن 
۳ 

کارم درست بود نخست وجومه شکست . یارب برجت آخرمن چون نخست‌کن 

يك کوش نظر فکن از آفتاب وصل کار شکسته‌ام جو مه نو درست کن 


و 
به شعر فخر مکن راء شاعری هسیر مگر شعار کنی در کلام حق قانون 
رسورهٌ شعرا درب نجنی » اهلی زسبرت شعرا یشیم الغاوون 
۹0 ۱ 


باوجود پادثاهان سخن کز للف‌نظم ‏ برحدیث‌هريکی واجب بودصدآفرین 
عقل‌وفپ‌شاعران درعجزو حيرت آورند . سمدی‌ممجز نما و حافظ سحر آفرین 
۹۹ 
خارو گل باهمبر آمدخاصهدر گلزارشعر ‏ ای سخن‌چن گل بچن‌از کلشن دیوانمن 
من بسد خون جگر باغ گلی آراستم آنچه گل‌باشدتوراآنچهخارست آن‌هن 
۹ 
شاهدان .عبد ما در عبد وپیمان و وف سست تر از بندشلوارندپند از من شنو 


۱۱۹۹۰ 


۱۱۹۵ 


۱۱۳۹۰ 


۱۱۳۰۵ 


و0۵ دیوان اهلی شرازی 


فید‌شاهد نیست حر مپردرش‌چون دد کشرد هر کهخواهد کو پیاوهر که خواهدکوبرو 


۹۸ 
نظر بصورت پاری‌فکن که جون خورشید بباکدامنی از مادر فك زاده 
من بصورت آلوده دامنان زناد که خار بهتر از آن گل که در گل‌افتاده 
۱ 5 ۱ 
گذشت مرودل ازشعر وعاشتی بگذشت حدیث زلف دراز بتان نشد کوتاه 
۰ زشرومشق جنون باوجود موی سفید هنوز ناما امال ‏ ميکنيم میاه 


+۰ 
فطرت آدم است يك جوهر تاجه جبزش قضاقرین کرده 
نله‌یی را ژ پاکی طینت جوهر لعل آتشین کرده 
دیگری را چوآب چم فقیر شبنم خالك ره نشن کرده 
پس رضا ده دلا بحکم قضا که فا اقتضا جنن کرده 
۱۹ 
۵ همه عمر از شراب و شاهد و شعر بودم يك نس خالی درین راه 
کنون چون پیر گشتم خلق گویند که اهلی توبه کن استنفرائ 
نس 


۱ مکن‌ای‌خوا حهمیل‌سگ‌صفتان بدعت بد در این دیار منه 
جون زنی را رئیس ده کردی خلق ده را تماء رخصت ده 


گرجه در ده زنی سُی‌باش جید باشد زر بیسگی در ده" 


۱۳ 
۰ . یارب بگیر دست هن پیر ناتوان کزدست عمر گرانمایه شد تیاه 
موی سیاه را بسث کرده!سفید روی سفید رابکنه کرده‌ام سیاه 


ا- کذا : ظاهر , [چند باشد زنی مکی درده] یمنی تاچند زنی سکی درده باشدبتنهائی 


فطعان -۵۵0- 


۱+۴ 
مستحتان کرم مستان حقند ای مس زان جوبحر ازرجت حي‌سینه شا ناپر در شده 
۱ گرزمن این افظط رایاء‌ر نداری‌خود بین مستحقان‌چیست حرزمستان ازحق بر شده 


۱۰۵ 
ایدلزخودبمر که گردی خلاس از آنگ تازنده بي مقید ایندام ماند‌يي 
تو شاهباز قسی و تن‌سنگ بای تست بگسل از و و گر نه بنا کام مانده بی 
دامیست زندگی و بزندان روز گار تا کی مفید ازپی این دام مانده‌يی 
مهمانساست عالم ومهمان سه روزه است شرمت. نمیشود که بس ایام مانده‌یی 
آخر زشام تا به کیی منتظر بصبح در صبح باز منتظر شام مانده‌یی 
سیر از جهان نبی | گرت میل بر بثاست خامی هنوز و در طمم خام مانده‌بی 
دورست از تو صحبت روحانبان انس با وحشیان خاك از آن رام مانده‌يی 
از س حسن شاهد گل بوی غافلی مستثرق جمال گل اندام مانده‌یی 
گور زمانه رام تو گر شد ز ره رو نا گه اسر گود جو بپرام مانده‌یی 
گر شدي ز بت سلیمان روز گار آخر ند «ر میان ددو دام مانده‌یی 
مل اگر وی برمه علم عافت در نکنه بی زبون بسر انحام ماند‌یی 
ور هم نبی شوی و ولی وقت مشکلات موقوف وحی در ره الیاع مائتميي 
پاری سار بعسلم حقیقت نمیکنی ببا مد هزار علم چنین عام مانده‌یی 


ای ناس شوح جشم زشری مدام خویش خونی درون شیه جو بادام مانده‌بی 
کی لب‌بذ کر ددست گشایی جنن که و مسی مدام و لب بلس حام ما نده‌یی 
گر بت هر ست گمشده رم در حططا نید و در جوا بسلدٌ اسا(ام مانده‌یی 


۳ از طمع مشابع ار باب نب ور ی سر بر رميی سجدد ای‌رام ما ندميي 


۳۹ ردامانل روز کار( تسه ) ۲ب جيي ز رت دنام <ویش () 


۱۱۳۹6 


۱۱۳۳۰ 


۱۱۳۵ 


۱۱۳4۰ 


۱۵ 


۱۱۳۹۵۰ 


۱۱۵3 


۵۵ات دیوان اهلی شرازی 


آدم نی و گر ندز انعام‌روز کار تا کی اسر از پی انعم مانده‌یی 

اهلي بیا و بر سر جان ژن قدم که تو تامنزل مراد بيك گام مانده‌یی 
۱۹ 

طمع تر است که مقبول کاینات شوی مکن دو کار اگر شاه اگر گدا باشی 

به هیچ‌جا مرو ایدوست‌بی‌طلب هرگ زهیچکس مطلب هیچ هر کجا باشی 
۱۷ 

جند مردم بکشی رسم بزر گی آنست . کدکنه بینی و از غایت احسان بحشی 

سپل‌باشد حواجل‌جان-ندن‌ازهر کس . سعی‌آن کن که‌سبحاشویوجان‌بخشی 
۱۸ 

بگذر ز بزرگی که‌بود مایةٌ آزا ‏ زشت است زیوسف‌سفتان شبوه گر گی 

خاشاك ضعیف از تبر عم نخورد زحم شد زیر بر کند؛ هیزم ز بزدگی 
4 

نگذشته است:گرد گناهی بپیچ باب بر ذیل آل اجد و بر عثرت علی 

این رعنیت‌شامل‌عالم که‌خواجه گفت السالحون نو الط.الحون لی 
۱۰ 

پیش‌آزاین سرر نش از خلق رابود که تو بپتر دیا اما و وزراء می بسیی 

اهلی امم وز که از صحت‌این طایفه‌ات حاصل دنیی ودین نیست گرا هی بیسدی 
۱۱ 

دولت وه نت ع-الم گذد ان است همد گر بده ت‌براسی محات درویش مجوی 

کلمیاب ازدوجپان گر کندت. بخت‌بلند .. کام دلبا طلب وکام ده خویش مجوی 
۱۷ 


ار نشس نوسن حود ایمن مشو گراورا لِ احور ب پاین ۳ 5 سل بسته بای 


ت‌ 


در وقت خشم وشبوت باایمهریانت ... زنجیر بگسلاتد در فحش بی تحاثی 


فطعان -۵۷ ۵ب 


۱۳ 

بر تخت عافیت دل من پادشاه بود تا کرد شاه عشق تو درجان سراینی 

درملكك دل‌جوعرسد‌تنار نجفتنهاست غوغا بود دوپادشه اندر ولاینی 
۱۴ 


نشستم زیر تیم مرد کی دلال در جام عجبزخمی‌زدو گفتم عفاك نو کردی ۱۱۲۰۰ 
من از آنزخ آبیر «دت‌سوزان پرسرم کذثم بز خمی آ نچنان‌راضی‌نگفتیدا هم کردی 
۱۹۵ 
هر چند کسی‌علم‌وهنرداررو کوشش . باید مدد بخت ز توفیق |لبی 
تا بجت ناش نشودکار کسی راست . ور بحت‌بودراست‌شودهر جدنم خواهی 
۱۹ 
مکن‌شروت که بی‌مغفزی است هر جند که کرد شاهدان نف گردی 


ت‌ه 


بو 


شد آن بثت ومفن مره توست ‏ جو شهوت برکنی بی‌منز گردی ۱۱۲5۵ 
ول 
ای نجم سعادت اثرای کو کب هسعود . بر اهلي مسکن فکن از لطلفب نگاعی 
خواهند حوو که خران ادمن درویش با نک بد دستم نبود برگ گیاهی 
ازچنگه‌خران‌بازخرمزانکه درین‌شهر شاعر به جوی کس نخرد بلگه بکاهی 
۱۹۸ 
آصفا ؛ من زر از عسی ببرات چون ستانم تو باش خودفاضی 
ار عسس خانه ام خلاصی ده که بجر ما ند هم شدم رأسی ۱۱۳۳۰ 
۱۹ 
مجرد باش چون مردان بعالم مکن مبل زنان گر مرد کاری 


جو بازن‌جفت گشتی‌برحذر باش که درسوراخ مارانگشت داری 


-۵0۸- دیوان اهلی شبرازی 
۱۳ 
گر آدمی صفتی ازحدیث خود بگند کدکار دیو بود گفتگوی خود بيني 
جنان بزی که گر آییند بیش روداری ‏ حمال دوست بد بینی ند روی خرد بینی 
۱۳ 
۷۵ خارخاری که بجان, یشه‌زد ازعشق گلی کی بقطم نظلری از هوس وی برهی 
صدره ازوی ببر ی سرزند ازدل د گرت ‏ تار گ وربشه‌اش ازجان‌نکنی کی برهی 


بایان فطمات 


مب 


و ار ی -«۵ن- 


۱ 
تار یخ وفات پهلوان بار علی 
بپلوان زمانه بارعلی ‏ که زمر کش زمانه پرشورست 
باهمه زور از اجل افناد تا نگوئي که کار پر زورست 
بر ما گفت ببر تاربخش  .‏ جای اسلی آدمي گورست 
۱ ۸۸ 


۲ 


درولادت مك منصور گو ند 
بحت مك فاسم از السطاف حق جرخ بحکمش شاه واوحا کم است ‏ ۱۲۸۰ 
داد خدایش خلفی کز شرف مشتررش حا کر و مد خادم است 
اختر فر ده موز نام کش علم قح وطشر فا است 


تخل مرادست و بتاریخ سال گلین بستان ملك قادم است 
۱ ۰ 
۳ 
تار یحو فات‌خو اجه لطف اله‌دار الضر بی 
خواحه لطفب ال دارالضربی آن کان کر م کر يوت پردخ 1 باب حأحت در نیست 
بسکه‌بودش لطف! گر ثعر یفاه برس دکسی <ان‌محضی از پی‌تار بخ گویدهر که هست ۱۲۸۵ 
۱ (4۱۳) 


۳ 
تار بح وفات در محید 


بن گنج نان که دا ت عالي‌نسب است نی هو هي هر ۳ لقی ی 


.0 دیوان اهلی شرازی 


تاریخ وفات أو جو جسمم ز حرد فسرمود که شیخ زاده با آدب است 
(54۳۷) 


۵ 
نار بغ و ات مقصو ِ 
دریفا از آن غیج باغ دل کسنصودما پودوخوش‌زودرفت ‏ 
بچه مقصود شد ثر کسی سال‌فون پر سل بگوئید مقصود رفت 
)٩۳۰(‏ 
۹ 
تار بخ وفات صلطان خلیل 
۰ .. مکن تکیه بر مسندعدر فانی ...که سررشنهعمربرپیوفای‌است 
۱ نگ کن بسلطان‌خلیل سرافر از که چوناغر قه‌درخون نیغ‌جدائياست 
بفرمان شاهی فدا کر دجان‌را . کهفرمان‌شاهی چو<ک‌خدائیاست 
فدائی صفت رفت وهست‌این گواهش که تاریخ سلطان خلیل‌فدایی‌است 
(۵۲۵) 
۷ 
تار یخ وفات نظام الدین محمود ۱ 
جهان صورت و معنی نظام دین مجمود که فدوة العر فا بود و مفخر السادات 
م۱۱ گواه فضلو کم‌الش‌همن ست‌کست. جهان سورت و معني حساب سال وفات 
۳۱ 


۸ 
تار بخ و فات 


اجل بحک البي چو کوس رحلت زد گرفت ساز سفر مرسل فرشته علان 
جو او ز اهل بشارت هم از ابل بو ده بشارن ارل او را شدسن سال وفات 
۹۴۱۱ 


تواریخ ت۵۱ 


٩ 
تار بخ ولادت فرز اد حبیب اله‎ 
محبا حبیب ال ان مظیر لطف سر شرف آفتاب سعادت‎ 


زغیش‌خدا داد مولودی‌الحق که آفاق روش‌شداز آن‌ولادت 
کمال سعادت بود ظاهر آزوی ‏ که تاریخ دارد نشان سعادت ۱۱۳.۰ 
)٩4۳۱( ۱‏ 
۱۰ 


تار یخ وفات هر «جمو ۵ 
گل باغ دل مير محمود محروم . . که نخل‌قدش‌م‌گه بر کندازبیخ 
به بیمتلیش این دلیلی تماهست که شد هیر محمود سمل تاریح 
۹۳۰ 
۷ 
تار یخ و لادت 
این گوهر پالك کو جمانگیر شود خالا قدمش غبرت اکسیر شود 
تاریخ ولادتش جو جستم گفنند پارت که بکم اهل دل بر شود 
)۸٩۴(‏ 
۳ 
زار یخ وفات شام مالا 
رفن آخر از حبان آن نکنام کز مروت تم احسان می فشاند ‏ ۱۱۳۰۵ 
سال‌تاریخش چوجستم عقل گفت . شاه‌ملامرد و نام نيك اند 


(۸۸۴) 
و 
تار بخ فوت داهتلي 
زعالم رفت آن شاه قلی نام که بااقبال ودو لت همنشن بود 
جو تقدیر آمد از تدیر درماند جه تدبی اینزمانتقدیر این‌بود 
جو حستم ازحردتادیخ فوتش خرد فرمود تقدیر اینچنن بود 


)4۱۰( 


۵۱ مت دیو ان اهلي شر ری 


۴ 
تار بخ بنا 
۰ _ در زسان عدل شاهشاه عید لطف پزدان این دردولت گشاد 
سال‌تاربخش جوجستمعقل گفت ‏ تا ابد از لطف حی معمور باد 
٩۱۱۱‏ 
۱ 


تار بخ ولات سید نظام الدبن 
نأمی نیستد نیارادلاازعرداو بکُسل ۱ مندبر کار دنیادل کددنیاپیثبات آمد 
جرا سید نظامالدین ی رفتازعالم ‏ جرا آن‌جشمه آب بقاسر ازحیات‌آمد 


ج»<اجنو صف آ نسیدهمین زمر یف <الش وس که فحر ا لرطه سال‌تاریح وفان امد 


)٩۲۵( 
۱ 
تار بخ وفات بادگار مجمود‎ 
ارفت آخر از حبان مير اجل آنکه دایم لطلفواحسان مینمود‎ ۵ 
باد کارش نام و محمودش للقب ساحب‌تمکن و لطلف و خلق و جرد‎ 
سال‌تاز پخش جو <ستم عقل گفت باه گاز عسافیت م<-مود بود‎ 
)4۱۱( 
۷ ۱ 
تار بخ و لادت احر میر را علبی‎ ۱ 
خدّرت میرزا علی کایزد در دوأت بروی اوبکشاد‎ 
در ببن ژوزوساعت هسعود کوهری حقز گنج خوبهش‌داد‎ 
بر پدر این پسس پی‌تاریخ . . . قدمش یاربا مباركك باد‎ ۱۳۹۰ 
)۵۴۸( ۱ ۱ 
۱۸ 
زار بح وفات احمد فا‎ 
ز عالم گر برون شد اجد فا نبنداری که نام نيك حك شد‎ 


ات در نسیغ [ لیاف حق ) و ۳ بر آن ( ۱۰۰۵ و !هد ود . 


تواریغ ۱ 0 


پیسن همت بابای کوهی دل او محرم راز ملك شد 


سکروحانه رفت ازبپر ازیخ مقام احمد از آن بر فلك شد 
)٩۳۲(‏ 
۱۹ 
تار بخ فوت فوام الدین حسین 


ایکه ایا مبرسی گورجت حق تاابد ‏ بر قوام الدینحسن بن سلیما نشاه باد 
بود آنسرو روان نجل مراد دوسنان زان بود تاریخ سال رحلتش نخل‌مراد ۱۱۴۲۵ 
(۵۲) 


۳ 
تار بخ تکیه عافیت 


شکر کز همت فرخنده به تو فیق اله عاقت خانه اهل نطر این منزل شد 
تکیهٌ عافیتش نام و حساب تاریه منزل عافیت و مسکن اهل دل شد 
(۵۲۴) 


۳۱ 
تار یج و فان ۳ لطف الزه. 


هر که آمد‌در وجود آخر برفت مپلت کس نیست در ملك وجود 
از وجود مر لطّ ال حیف کنچه بودی شرط مردی مینمود 
خلق گویند از پی تاریح او مر لش ای مرد ومرد بود ۰ ۱۱۳۳۰ 
5 6۴۱) 
۳ 
تاریع وفات خواجه کال ۱ 
آن کز غم او شمع جگل میسوزد رفت و دل خلق متصل میسوزد . 
فریاد که ببر سال تاریخ وفات ‏ بی‌خواجه کمان جان‌ودل میسوزد 
(4۳۵) 


۵اه دیوان اهلی شبرادی 


و ۱ 
ار بیم وفات تاج الدبی 


اج دین خواجه زاده اسماعیل ‏ که گل از شاخسار عمر نچید 

مرغ روحش باند همت بود روط قدس جای خویش گزید 

۱۱۳۳۵ شد بخلد برین درین تاریخ ر استان امام زاده شید 
(4۳۷) 


۳۴ 
تار بیع وفات خواجه بمحاق 


خواجه بسحاق پیر صاحبدل بود شمعی درین کپن فانوی 

شد اسیر اجل که مردن زا نکند چاره عقل جالینوس 

رفت مردانه آخر از عالم ز انکه زدسالیا بمردی کوس 

همه گویند بپر تاریخش مرد مردانه بر با ناموس 
(۵4۱۵) 


مت وه 


۳۵ 
۹3 پدر صالحم نالی بود که اجل‌برفکند ازببخش 
۱ این گواء ملاح ادست‌که‌هست ‏ صالح‌حق پرست تاربخش 
(۸۵۸) 


نار ینم و فات خواجه لطف اه جراح 
دریغ از خواجه لعف ال جراح ‏ که درمیدان حکمت‌تاخت‌رخش 
دوا بخش جراحتپای ما بود از آن تاريخ او امد دوا بحش 
۱ (4۱۳) 


۱ ری 
ارب وقات خواجه محه‌د 


حیف کاخرشد ازجپان برون خواحهّ با وقار صاحب سیف 


تو ار یج ۵۱۵ 


سال‌فوتش‌زهر که جستم گفت خواجه سیدی غُل حبف ۱۱۳۵ 
(4۲۰) 
۳۸ 
تاریخ وفات پم محمد چنگی 


آم ارفلك که کوس رحیل است سازاو در بزم‌هر که‌ساخت‌درین بزمگه درنگک 

سازو صدای پر عٌل ز جنگ رفت. ‏ رفت از جغای دایره جرخ نبلرنگ 

گویند همدمان بی تاریخ فوت او حیف از صدای پر نی که شد زچنگ 
(4۲۴) 


۳۹ 
ار یخ وفات خواجه حس 


خواجه حس سرو کلستان حدن ‏ آنکهشد از جشم بدان زیر گل 
گفت دلم از پی تاریخ او گم شده وجه حسن از چشم و دل ۱۱۳۵۰ 
(۱۸۵۴ 


۳۰ 
تار بخ وفات خواجه زین الدین 


مظبر لطف خواحه ین الدین کرد در خلد حاودان منزل 

بود شمعی مبان اهل دلان ذات با کش بنور حق واصل 

ژان سب گشت سال تاریخش شم مجلس فروز اعل دل 
(۰۱) 


۳۹ 
تار بخ وفات علاء الدین احمد 


عقل اول علاء دین اجد کشت آخربلطف‌حق واصل 
چثاٌ حکیت الهی بود . وین زلالش شداز ازل تازل ۱۳۰ 
عقل گفت‌از برای تاربخش عین حکمت حکیم دریا دل 

)۸۲۵( 


ف همم ص ه ص صه صه ما 


۱ ۳۳ ۱ دیوان اهلی شب ازی 


تار بخ یب محمود 
دریغ از مبرزا محمود خوش خلق چگویم وسف آن مقبول مقبل 
بس این وصفش که درتاريخ گویند جوان عاقبت محمود عافل 
۱ ثِ (۵۳۳) 
و 
ی تار ریخ فوت میرخان 
خورشید برج آل علي میرخان که بو یوس بعال و خضر ناد و مسیح دم 
,۱۱۳ زد پشت پای‌بر اباب دنیوی . عبسی صفت فراز فلث شد بيك قدم 
ازرجت و کرم گل او چون سرشته‌بود ‏ تاریخ رحلتش طلب از رجت‌و کرم 
۱ ۱ (4۱۴) 


تربع وفات لاف له ار 
صددریغ ازخواجه‌لمف افخار آنکه بود در جوانی پر ارباب دل از طبع سلیم 
همچویوسف از نظر گ‌شدنمیدانم کجاست کزفراق اوپدر راشد دل پر خون دونیم 
از ازل لف خدا همراه بوش تا ابد زان بود تاریخ او لتلب خداوند قدیم 
۵4۳۸ 


۳۵ 
ار بخ و فات لور الدین محمد 


۱۱۳۹6 خواجه نورالدین غر گنج اف آنکه بودی با سلاطی همعنان 
داشت برملك سلیمان‌حکم وداد ‏ آصف الم کش عادل نثان 
رفت وتاربخش چوجستم ازخرد گفت دستور سلاطین جهان 

۸۸۵۱ 
۳ 
تثِ_ِ_ِ تار بخ ولادت 
زهی‌فرخنده عونلودی که کردست جان از خرمی بر خلق گلشن 


توار یج ۵۷ 


بدر را چشم دوشن قد ز «ایش ۱ از آن تاریخ او شد جثم روشن 
۱ ۸۹۱ 
۳۷ ۱ 
5 تاریخ وفات سید خر رف 
رفت آخرازجپان‌چشم وچراغ روزگار ‏ آنکه بود ارعلمودانش واقف سر نبان ,۲و۱ 
قرفالعن جهان سید شریف ازلطف‌بود ‏ سال تاریخش بود هم قرةالعن جهان 
)٩۲۰(‏ 
#۸ 
ار یخ با 
بیمن دوأت و اقبال شاه اسماغیل که هست بنده در گاه او علی‌سلطان 
درین مزار مبارك کمینه یداه . بنای خبر ناد از عنایت یردان 
حبار طاق سرحشمه ساخت‌ور توفیق 5 حپارطاق‌س شمه سال هجرت دان(کذا) 
(۵4۳۷) 


تاریخ وفات خواجه روز بهان 
دلا امید بکار جهان چه می پندی چوخواجه روزیبان ناامیدشد زجبان ۱۱۳۷۵ 
جو بگذری بس خال او بیاد آور که گنج‌علم و کمال‌است‌زیرخالنهان . 
مپرس از پی تاایخ فوت او زنهار ‏ که سال‌فوت‌بودحال‌خواجه روزیبان 
(4۳۴) 


7 
تار بیغ و فاب خواجه دحمود 
خواجه محمود شاه صاحب فیضش . شد شهید از جفای چرخ برین 
دل وجان چون نما ند در پیشش سر بسر کشته شد بخنجر کن 
رقم از حون خویش رد تاریخ خواجه محمود بیدل مسکن ۰ ۱۱۳۸۰ 
5 (۵۳) 


اش کت ی شش کف 


سوه 


دیوان اهلی شیر آزی 


۳" 


دریع از صعی بیمئل کاخر 
همی گویند خلقازببرتارين 


اجل بشکست جام عشرت او 


رصعی‌حیف وحیف صحبت‌اه 


)4۳۰( 


۱ 


رل 


تارینخ وفات سیدی احمد 


آه از ین جرخ بیوفا کز وی دایم آزرده است بنده و شاه 
شد بباد فنا درین تاریخ ‏ سیدی‌اجد گل نپشت الا 
)٩۳۰(‏ 
و 
تار یخ و فات شیخ محمد لاهیچی 
۱۱۳۸۵ هادی‌رهر وان‌دین‌شينش آ نکه بود اهجی و بمعرفت یت « حجت لد 
پرتونور بخشیش برده ز آفتان‌دست ‏ صورت‌نور بخشیش کردهخجل جال‌ما: 
شدجومسیح برفلك‌سای‌زخابر گرفت ‏ کردهمای همتش سایدلطشحق‌بناه 
مرشد سالکان‌ره بودبحق از آن‌سب. ‏ سال وفات او بود مرشد سالکان راء 
۱ (4۱۳) 
۳۳ 
زار یتح و لادت 
اصف حفاتی کز نسل جابر امش علی بد خلق از ملك بد 
۱۱۳۹۰ آمد ز غییش فرخ جبینی کز دیدن او شد عقل و الد 


سال ولادت هر کس یر سل 


ی ماه شعیان سود ده شید 
۳ ۰ ب ‌ ۰ 


)4۳۴( 


تواریح -۵1- 
۴ 
تار بخ وفات فخر الدین عادل 
فخردین عادل بیمثل که در حفظ کلام خنم گردید بر او آیت فرش فالی 
نظلم او سحر هبن است خصوصا تاريخ کز همه فصل نبودی دل پا کش‌خالی 
وقت تاریخ وفانش شدازآن گفت‌خرد مولنا عادل بیمئل کجایی حالی 


)٩۰۷( 
۴۹ 
تار بخ ۹۳ منضور‎ 
۱۱۳۹0۵ شاه منصور آن سعادتمند که‌نبودشز نبکوییکمیی‎ 
بود از نیکویی پی تاریخ شاه مصوز بل آدمی‎ 
)4۳۵( 
۳۷ 
ر لح وفات شاهعلی‎ [ 
از جهان شاهقلی رفت دریغ آنکه بودی ز غلامان علی‎ 
سال تاریخ وفاتش بطلب از گل گلشن دل شاهقلی‎ 
)٩۴۰( ۱ 
۳۸ 


(ژ جهان رفت در محبت شاه آنکه ود از ال غلام علی 
بود او آفتاب و تاریخش هم ببود آفتاب شاهقلی ۱۱2۰۰ 
(4۳۲) 


۳۹ 
تار ینم وفات ۰ شمی‌آلدین محمد 


میرشه س‌آلدین مر جون برین درسرنهاد لطف یردان دادش آخر ایتچذن سرمنزلی 


۵۷۰ دیران اهلی شیر ازی 


در باه ام کلثوم ۳ و دوق حدمتسمت ژانگه بودان اعل دل ازروی معنی‌متقبلی 


لاجرم گویند خلق از ببر تاریخ وفات میر شمس الدین غر بود او ادل دلی 
(4۳۱) 


24 
حیف از امیر ثیخ علی شریار عبد آن جنم؛ٌ حبات ز یا گیزه گوهری 
۱۱:۰۵ کارش‌همیشد لطلب: کرم‌بودو ببره‌داشت از خلق احمدی و کرمپای حیلدری 
درویش پروری سفت آن بزه گ بود تاريخ هم بجری ر دزدیش برودی 
(4۳۸) 


پابان آو ار بخ 


شمع و پروانه 


زر 


بش هفتم 


شمع و پروانه 


بنام آنکد مارا 
رگ جان را دهد چون شمع روشن 
دلیل و رهنمای مقبلان است 
زنورش آتش وادی ایمن 
بپر یکنره نورش در ظهورست 
زسگکو آهن آن آتش که بر خاست 
چوشمع انوار او هرحند تاید 
که‌جبریلی که‌عرشش یر بال است 
جو برق از تبغ قبرش میز ند دم 


از عبایت 


سخن از آتش قبسرش چه رانم 
نسیم لیف او باهر که بار است 
بصر کایینه قدرت نمایی اعت 
برفت اش پرده ذان توئیب کرد» 
جراغ جان به فانوس تن از ادست 
جو او را بادل‌ما اشنائیست 
اگر شیم مرادش بر فروزد 
ژند بروانه زا آش به هستی 
بسا شمع قد خوبان دلکش 
شب تره بمحرا جای مپتاب 
جنان شمع رخ گل بر شرورد 


دهد پروان شمع هدات 
غذای زندگی از بپلوی تن 
چراغ خاطر روشن دلان است 
جراغ کار موسی ساخت روشن 


دلبل این سجن ال نورست 


۱۱۰۹۰ 


بود روش که نور او در اشیاست ۱ 


کجا پروانه انديشه یابد 
کمن پروانه شمع جمال است 
بیکم می‌فتد آش بسالم 
چو شمع آتش ببارد از زبانم 
در آتش گربود درلاله زار است 
درو ازعکس رویش روشایی است 
که باشد نهر او در هفت برده 
سرای دیدد * دل روش از اوست 
جراغ دل هرارش روشنانست 
ملث ر! بال جون برواند سوزد 
از آن غیرت کهکرد آنش برستی 
که برق غم‌تشس در وی زد اش 
نماید ثیچراغ از کرم شب تاب 


که جون بروانه بلیل را بسوزد 


1۱۱۵ 


۱۱:۲۰ 


۱۱:۹۵ 


۵۷۲ 


چو غیسی هر کرا نورش نوازد 
جو نور شمم اه پروانه بیند 
فروغ نور او از حد برون است 


۰ ا گر گردد زبان رگپای جانم 
ور مناجات 


۱۱:۳۵ 


۱۱:4۰ 


۱۱:20 


بود یارب که از بروانه جود 
زتوفيقم نمایی راه تحقیق 
دلم پروانه جسانسوز سازی 
چراغ دل که مرد ازطلمت‌تن 
چو شمعم گرمیی ازسوختن ده 
دل پرسوز من از سوز داعی 
رهان زین طلمتم ازبرق آهی 
دل من مخزن اسرار خود کن 
رهی بنمایم از شمع معاني 
به چشم من نما ازسرمة نیب 


حدیث روشم عمد گهر کن 


دیوان اهلی شبرازی 


جراغ مرده در دم رئده سازد 
در آتش تانسوزد کی نشیند 
ز فانوس خیال ما فزون است 
چو شمع از وصف او سورد زبانم 


بر افروزی دلم راشمع مقصود 
چراغی بحشیم از نور توفیق 
به شمع دل شب می روز سازی 
زبرق عشق بارش سار روشن 
مرا از سوحتن آفروختن ده 
برافروزان جوفانوس جراغی 
ببحش از بحت سرم خضرراهی 
حوشمش رو شن از نوا خود > 
مرا دوشن کن اسرار نبانی 
بری رویان معنیهای بی عیب 
چراغ مجلس اهل نظر کن 


دلم انور کن از ور نطاهی کمال سعدیام ده در تمامی 

جو حافط شاهی الهامیم بش نوای‌خسروی‌جون‌جاميم بحش 

نی کلكك مرا گردان‌شکر دیز حوشمعش دهربان آش انگیز 

کهچون‌ازشمع‌وازپروانه گوید رح مردم‌چوشمم‌از گر به‌شوید 
مناجات ایضا 


البی از کسال بادشاهی 
به وحیی کز تو آمد انیا را 


تحت رت وئاج الپی 
به الامی که دادی اولبا را 


شمع و پروانه 


بسوز عاشقان ال دیده 
باه مردم گمگشته فرزند 
باب دید یموب مظلو 
که اهلی را پنور مصطفاً بخش 


ط و ز. ۳۳ 


بحسن گلرخان ‏ نو رسیده 
باكٌ طفل دور ازخویش ویو ند 
ایوب معصوم 
,5 / ‌ ۰ 
بو پروانه نور بقا بحش 


ِ ۳ 
پسور سیه 


در نعت پیببر اکرم 


محمد شمم جمم اهل بیش 
زهی مجبوعةٌ خلق و مروت 
شکسته طاق کسری از ظهورش 
بورش سای آن خورشید پایه 
ازآن‌آدم ملك راگشت مسجزد 
شب معراح شمم قد بر افراخت 
زشمع وصل او جبریل درماند 
در آن دم عالم و آدم کسا بود 
جراغش دوشن از نور خدا گشت 
به موبی گر نگرد خلق را دست 
الا اي پرتو شمع تجلی 
نهان از دیدها خودکرده تاکی 
مکن در پرده همچون شمع مسکن 
چو روشن شد ز نورت چشم آنجم 
نو شمع بزمگاه لامکانی 
چوشمع ازنور حود آتش برانگیز 
جو داد اول زمان نور تسو برتو 
سوار عرص دین همگنان کن 


(- اندر میان کن ( نسخه ) 


چراغ بزمگاه آفریش 
که فهرسنش بود هپر ثبوت 
تشنه آتش گبران ز نورش 
که بود او شمع وشمش نیست‌هایه 
که نور او چو شمعش بر جبین بود 
براقش همچو برقی برفلك تاخت 
وزو بروانه وش بی بال ویر ماند 
که نورش شبع بزم کبریا بود 
وزو دوشن جراغ انیا گشت 
کجا از آتش دورخ توان رست 
جراغ دید ارپتات معنی 
جو نور دیده‌ها در پرده تا کی 
برون آ تا شود آفاق روشن 
چرا چون برق گشتی از نظر گم 
درین فانوس سبز آخر چه‌مانی 
بسور این تبره فانوس و فرو دیز 
توحود هم مپدی آخر زمان شو 
جو شمش ذو الفقار آتهفشان کن" 


۱۱۹0۰ 


۱۱:6۵ 


۱۱:۹۰ 


۱۱۵ 


۱۱:۷۰ 


۱۱:۷۵ 


۱۱۹۸۰ 


۱۱۸۵ 


۱9:۹۰ 


0۵۷ - 


عدم کن ظلمت کفر از ره دین 


دیوان اهلی شرازی 


به برق تیعم خونربز شددین 


نعت امیر المو منین 


آمر ۱ امومنن شمع هدا بت 


فان لا حادم شب ز نده دارش : 


دو شمع افروزد از مبر و مه بدر 


۱ جو گشتی ذوالفتارش گرموخونرین 


دو سر زان تیفش ایزد آفریده 
به تیری حون ربان مار بودی 
کس‌این‌پروان‌چونبخشدبددشمن 
چوشمع‌نیغ قبرش می‌بر آفروحت 
نبی از حجله شمع بقع بوده است 
نبی جا بر کتف کردی ولی را 
علی .با نور اد بود الحق 
الا ای درتو انسوار پزدان 
خوش آن کزشیوسلت «مچ و خور شید 
۳ دام علامی بر حبن است 
بود کز شمع دیوانخانة عفو 


چراغ دیده ها شاه ولایت . 
چراغ افروز قندیل مزارش 
به بالن وبه باییش ش قدر 
کشیدی خودزبان‌چون آتش تبز 
که‌خسمش کور گردد هردودیده 
دو سر زآن تیغ تیزش می‌نمودی 
که بر گیردسرش‌چون‌شمع ازتن 
به گرش‌هر که می گر دیه‌می‌سوخت 
علی پروانة آن شمم بوده است 
نگه کن پایةٌ قدر علی را 


دو شمع روشن از يك نور مشتق 


چو برفی ک درخشان گاه بان 


رل پروانه دیدار حتاوید 
دهد لطف توا بروانه ععو 


سبپ نظم کناب 


مراسوری شبی با حویشئن بود 
شبی روشن جو صبح نيك روزان 
فاك رابس گل از کو کب‌شکفته 
شبی بس‌زوشن ومه همچو شب‌باز 
در تور آنجنان در شب گشاده 


چو فانوی آتتم در برهن بود 
کوا کب چون چراغ‌مه فروزان 
همه جون با سمن در شب شکفته 
به شدیر فك در حلوءٌ ناز 
که مغ صبحدم در شك نتاده 


شمع پروأنه 


شبی زین‌سان جو روی دلفروزان 
من و دل هردو آنشب تا دم روز 
که تا که برق شمع مپر رحشید 
نمود آن گوی زرین دوشن از دور 
نگویم چون گل زردی به باعی 
ز برق حسن حود وز شمع طلعت 
نبان در برد کافور شد شب 
در روزی که ففل شب فرو پست 
چوبادمبحدم گردون برانگیخت 
محر خیزان بل چیدن دویدنه 
در آن صبج سعادت از عبات 
دری از غیب بر رویم گشودند 
مرا نازل شد از شمع تجلی 
به شمع دل ره تحقیق دادند 
جو روش شد دلم از نور معنی 
که فانوس خبال انگیز سازم 
مگر زین تحفه ره یام که پاری 
شبشاهی که از لطف البی 


9 سلطان 


زهی لطف خدا خورشيد تابان 
حوصاحب دیده‌از تور لپی‌است 
چوشمم پادشاهی‌در خورش گذت 
عجب شمعی که از عبن عنایت 


من اد گلی‌چون شمع موزان 
زغم چون‌شمعوجون‌پرو نادرسوز 
بازادی مرا رروانه بخشید 
چو از فانوس زردی پرتو نور 
چو نارنج تپی دروی چرائی 
زد آش در سیه بوشان ظلمت 
تو گوئی عنبر شب کشت اشبب 
بزور بنج خورشید پشکست 
بپار خرم کوکب فرو ریخت 
پیکدم صد هزاران گل بچیدند 
بمن دادن شمعی از هدایت 
به شمع معنی ام راهی نمودند 
به دل پروانةٌ جبریل معنی 
بمن آپرواناً توفیق دادند 
شدم ملهم بدین منشور معنی 
برس تحفه دست آویسز سازم 
بر وسم آسنان شهریاری 
شدش روشن چراغ پادفاهی 


یعتوب 

سلیمان زمان یعقون ساطان 
حداو ند سعبدی و سیاهی است 
هما پروانه وش گرد سرشگفت 
بود بسروانه اش نجم سعادت 


۱۱:۹۵ 


۱۱۵۰۰ 


۱۱۵۰۵ 


۱۱9۰ 


۱۱۵۹۵ 


۱۱۰۰ 


۱۱۵۵ 


۱۹5۳۰ 


۱۱۵۳۵ 


سپ" ۷ اس 


ببایش هر که جون پروانه افناد 
نپاد او تساج دزین بر س تمع 
بدیسن نه حسر فانوس مانند 
بود الم کش و مظلوم پرود 
خورد بروانه‌دا آتش بسد از 
جو لطّف او کسی را دست گرد 
جو بر کیرد کسی را از کرامت 
در او کید و گر نامر‌ادی 
چو گرد حلقاٌ زنجیر داش 
چو بگشاید در گنج سحا را 
ر نور شمع رویش هست عالم 
فك آن‌شمع دولت گر چهافروخت 
بلی گردد چراغ از خس ظاهر 
از آن رو رون‌شاهان شکسته است 
به معسی حسروان جون او نشابند 
کشد اش نقش شمع زیبا 
دود رآن بیم شمعش دود بر سر 
گلستانی است بزم او ش و روز 
چه بستانی حبان افروز باشد 
البی بر فك تا شم هپر است 
بسه هفت اقلیم بحشش کامرانی 
فرون از عرش بادا بایهُ او 
بزر گانيی که از آن آستانشد 


دیوان اهلی شر ازی 


ببه سر تاج ررش چون شمع بنپاد 
چو آن‌شمعی کن او افروخت شمه 
بود او شمم و بساقی صوزتی چند 
نسه عاجز سوز چون شمع سکس 
بسوزد شمع را پروانه وش پاز 
چراغ دولنش هسر ۳ نمیرد 
نبندازد کس او را تسا فیامت 
کند آنجا ز دست طلم دادی 
دهد جون حلْفَهٌ که مرادش 
دهد پروانه شاهی گدا را 
جو فانوسی درون روشن برون هم 
ز نور او طریق دولت آموخت 
۳ لیکن رهسر شحص است آخر 
که با خورشید نور شمع پستست 
بسورت گر چه مثل او نمایند 
ولی چون شمع نبود مجلس آرا 
که بی برواند او دارد افس 
زجام باده و شمع دل افروز 
که‌شمش بوستان افروز باشد 
بجای سفردٌ شمعش سر است 
بقدر همش ده حاددانی 
بمانید تا قیامت سای او 


سي در سایه اش پا دب دمانند 


ین 5 


مثنوی شم و بروأنه ۵۷۷ 


پتخصیص آنکه او از شمع دوشن نپاد این شمع دولت درره من ۰ ۱۱۵4۰ 


مااو رهير این راه گردید 


بمن او این حیان حضر بحشید 


میح امر اعظم شاه قلی بیكك 


فلاث فدری که هست!زءزتوجاه 
برحت دستگیر هر بد و نيك 
خورشیدش‌فزون دوشن ضبری 
چنان بط آمور ملك فرمود 
همه پر گاروش آن رای گبرد 
از آن کوتاه دست شبرواناست 
زعدل او جومر وصح صادق 
به مت طور درو شانه دارد 
زهی‌خاقو کرم کزدورو نزديك 
گرش‌باشه کسی دشن درین‌جمع 
الهی تا ز نور شمع خورشید 
بکام دوستان کوری بد <و!ه 


4 


مه 


بمورت شه بمعنی چا کر شاه 
باند اژ قدر او نام امیری 
که همرحق‌رامی رهم خلق‌خشنود ۷۱۱3۶6 
که حق‌در هم کر خودجایگیرد 
۰ ۱ 
که شمع‌اوچرا غ کاروان‌است 
بود با پنبه هم آتش موافق 
به للفش میزند. آبی بر آتش 
از و شمه فلك د وانه دارد ۱۱90۰ 
‌ ۹ 
همی گوید دعا یش تر لك وتا جيك 
رس تایبا بر ارد رشته جون‌شمع 
بود روشن جراغ ماه جاوید 


حراعش زنده باد از ودات شاه 


فت عش د 
خوش آن عاشق که سر گرم خیال است دلش پروان؛ شمع حال است ۱۱۵۵۵ 
در اش هر شی بروانه وار است چوشمم آزسو زدل شب زنده داز است 


دلش بروانه وش از عم بود دیش جو شمع از گریه شوید دامن حویش 


| که تيغ او جر اغ پاسبان است (نخه) 


۱39۹۰ 


۱۵ 


۱۱5۷۰ 


۱۱6۷۵ 


س/ ۵۷ات 


چو فانوش کسی دل بر فروزد 
مبادآن تن که هست از سوز دل دور 
چوشمع آن کس که سوز دل ندارد 
خوش آن عاشق که سوز دل پذیرد 
ز خود پروانه وش چون دور گردد 
جو سورد شمع وش پروانه دا نور 
خوش آن کت يار خواندجانب خویش 
جو آید جذبه معشوق سر کش 
در آتش خود نشد پروانه دا 
بود شمم اژدهای آتشن نیش 
چراغ دولت آن عاشق بر افروخت 
بیا ایعاشق شمع دل افروز 


دیوان اهلی شراری 


که از دام درو نش سین سوزد 
حکر آید کسی را شمع بی نور 
فروغ زندگی حاصل ندارد 
که بی آتش جرآغی در نگرد 
چو شمم از پای تا سر نور گردد 
فروغ او یود نور علی نور 
که کل آتثی شود آتش کلت پیش 
کشد پروانه‌وش عاشق در آتش 
کسی‌هر گن نزد بر تیغغ خود را 
دم گرمش کشد پروانه دا پیش 
که ببر همع خود پروانه وش سوخت 


طریق لق از بروانه آموز 


آغاز داستان شهع وپروانه 


حدیثی دارم از روشندلی یاد 
بدل‌افروزی‌وجا نسوزی‌افزون 
عجب حسلیوعشقی کزحقبقت 
نهتنپاعاشقش درسوزوسازاست 
دلا ؛ راژی که بات می‌نمایم 
بیا بشئو حدیث عشق جانسوز 
کین پیر خرد کافسانه گوید 
که روزی خسروی بپرفراغی 
نه باغی جنت روی زمن بود 
به گرد شمع روی آتشین گل 


بسی‌شبر ین قر آزشیرین وفرهاد 
ز حسن لبلی و از عثق‌مجنون 
بود شمم ده اهل طریقت 
که دلبر همجوعاشق‌در گداز ات 
حقیقت در محازت می نمایم 
چراغ دل اذین آتش برافروز 
چنین ازشمع واز پروانه گوید 
حو گل زد خیم عشرت بباغی 
نه حفل مجلس نقاش جن بود 
همی گردید چون پروانه بلبل 


مشوی شمع و بروانه 


ه ثاخ ارغوان آتش فروزان 
به دلسوزی داغ لاله در باغ 
قلند روار نز کس باده حورده 
چه شدروش‌چرا غعارض گل 
چراغلالشع گل‌برافروخت 
یان باغ چندان لاله شد جعم 
به بستا نی‌جنان‌مستان‌به‌عشرت 
نشسته سروفدان جای‌برجای 
صراحی هر نفس آوازمیکرد 
حدیث جله‌ازعیش وطربرفت 
پریشان کردشب گیسوی‌شکین 
تو گفتی آهوی شب‌نافه بگشاد 
چوشب‌شنطر جعیش از نو نهاد ند 


س۹ ۵۷ 


چوصدپروانه گردشمع سوزان 
سمن در کف گر فنه سه داغ 
قح از نی ارنج کرده 
چوشمعش رشتجان‌سوخت بلبل 
بنفشه انش پروا نهوش سوخت 
کاشدمحن چمن‌طشتیبرازتي 
پاچر آورده‌چو ن‌فا نوس»حهبت 
چو شمم استاده‌سافی‌بر سر بای 
بان آواز مطرب ساز میکرد 
بصدعیش‌وطرب‌زوزی پشبرفت 
نپان‌شددر بفشه بر گ نسرین 
همی‌شد گرد مشك سوده برباد 
به مجلس‌شمع‌را پروانه دادند 


خوش آن دل کش بود محفل فروزی 
خوش آن روزی که با پاری‌سر آید 
در آمد شمع با روی درخشان 
نهاده همچو شاهان تاج بر سر 
چو کرسی خادهش بر فرش بنهاد 
به مورت گر چه شبش نام بودی 
جه شمعی جشم بد از روي او دور 

نگویم شمم ۰ سروي نو رسیده 


۲- قبای شمعبی (9) 


خوش آن محفل که دارد دلفروزی 
خوش آن شب کز درت شمعي در آید 
تو گوئی تیغْ زد خورشید رحشان 
روان شد تا فراد کرسی زر 
به کرسی پا چو سای عرش بنهاد 
بمسی شاه منك شام بودی 
بسان حوریان سر تا فدم نور 
فای شمع سان" در بر کشيده 


۱9۸۰ 


۱۱۵9۸۵ 


۱۱9۹۰ 


۱۹4۵ 


۱۱۹۰۰ 


۷۱۳۰ 


ناراب 


از ین کلنار روی . نازنینی 
به قد نغلی روان سر تا قدم خوش 
از آتش بر سرش تاجی در اندود 
قدی جون سر و نازی بر کشیده 
رخش کلُون ز .تاب نار خوردن 
نمودی ربر ده 


قدش جون .نیشکر شیرین و دلجو 


۱۹۹۰ 


۱۱۹۹۵ 


۱۹۰ 


باين خوش منظری سرو روانی 


ام لو" 
پراهن او 


دیوان آهلی شیر ازی 


لی با او جو لمل آتشینی 
جو نخل موم بس موزون و دلکش 
رده مشکن اتاقه بر سر از دود 
عجب سروی که گل از وی دمیده 
عرق رفته ز روش تا به دامن 
رگ جان از لطافت در تن او 
دلسوز با او 
چثم جهانی 


بدو اد گی 


ویدت بر وانه شمع را و عاشق شدن بر او 


زهی فرخند؛ فرخ جبینی 
سعادت پاوری کز بحت مسعود 
به تاریکی جو بردارد سر ازچیب 
جر شمع افروخت سحن ؟شن از نور 
مگو پروانه زین مجنون مستی 
بصورت . بینوائی ‏ پاکبازی 
مشقت دید زعت کشیده 
به لاف مهر .همچون صبح صادق 
جنان ز افناد گی‌مسکن و عاجز 
چو شمم از سوختن پروا نودش 
جو دید آن روشی بروأنهٌ مست 
چنان کرد از فرح آهنك مجلس 


۳- نمودی دد پس پیراهن ار(ص) 
۴- راحت زدیده (نسخه) 


همأیون طلعتی دولت قرینی 


نبرده رنج یابد گنج مقمود 
جراغی ایزرش بنماید از غیب 
یکی بروأنه دید آنآنثر ازدور 
عچب دیوانة آنش برستی 
بمعبی گرم هپر ي حانگدازي 
محبت پیش محنت ‏ رسیده" 
جو شمع او را زبان با دل‌موافق 
که نفنيدی کسش آواز هر گز 
از این معنی لقب پروانه بودش 
زشوق او سك از جای بر حست 


که یابد شیجراغی مرد مفلس 


مشئوی شمع و پروانه 


حو آن آتش که موسی رانمودند 


نمود آن آتشن رخ در شب تار 
گمان‌بووش مگرقندیل مپراست 
رسیدش جدبتی زان ماء طلعت 
تن بروانه کاهی ززد و پیمار 
سوی حور شید روی شمع گلچیر 
ازو دور و بدو نزديك کز دور 
به پیش شمم چون بیحویش دفتی 
ز شوقش رشتهُ جان در کشا کش 
جو آمدپیش و آن شمع چگل‌دید 
حنان زان شعله در افروختن بود 


۵۸۱ 


دل پروانه زان آتش ربودند. 
جو از زلف بتان روی جو گلار 
فرو هشته ازین طاق سبپرست 
کشید او را پقلاب محیت 
دح شمش کشیدی کپربا وار 
کشیدی ذر ه وش بروانه را مپر 
بسوزد پنبه وش آیینه از نور 
و مجنونان" دلش ار بیش دفني 
کشیدی م و کفان شمعش بر آتش 
ز شوقش آتشی در جان ودل دید 
که از وی یکندم تا سوحتن بود 


حوشا مسم, درداری .که بکدم 
خوش آن وارستگی کز عشق‌یابی 


شراب زند گي در جام عشق است 
دهی ثیضی که عشق باك دارد 
زسیما میدهد عاشق شمادت 

ه ی ار 1 ۶ 
<4 بوزت بحسد ان ایینه دن 


۰ ۰ ۲ ۹۹ 
جو از سوز درون پروانه زار 


۲- مجذو بان (سص) 


فراعت بحشد از کر دو عالم 
که چون‌مجنون‌رخ ازعالم بتابی 
دلث می‌سوزد و جلدمت‌یر آب‌است 
حیات جاودان ایام عشق" است 
که هم زهرست و هم تم باك دارد 
که با عشق است ا کسیر سعادت 
که با شمع رخی نبود مقابل 


مقابل شد بخورشید رخ یار 


۲ ور نام مشق است (نسندد) را نام عشق است (نسنه) . 


۱۱۹۳۹ 


۱۱۹۳۰ 


۱۱۹۳۵ 


۱3۹4۰ 


۱۹:۵ 


۱۱۹90۰ 


۱۱۹66۵ 


۱۱۹۹۰ 


س۵۸۲- 


بجان انه‌اخت برق <سن پارش 
عنان لنگر از دمنش برون شه 
و شمعش شدپصن باره دل جمع 
شدش پروانه مسکن دل ار حای 
نش افناد از و در سور و تابی 


زبس‌سوزی که‌عشقش دردل انگیخت 


بکرد شمع میگردید حبران 
جنان آففت آن نازنن بود 
ز شوق او دل از جان بر گرفتی 


نمی دانم چه می آمد به سمش 


دیوان اهلی شیر ازی 


ز المای بلا صد خار خارش 
به طوفان غمش کشتی نگون شد 
بصد دل گشت عاشق بر رخ شمم 
چو شمع آتش فتادش در سراپای 
لش کرد از آن نش کببي 
همیزد بال و باد دل همی بیحت 
بشکل صورت فانوس بیجان 
که نی در آسمان نی در زمین بود 
بگرد او سماعی در گرفتی 
که بود آن‌وجدوحالت گردشمعش 


صفت دو خأدم شمع و پیام شمع بسوی بر وانه 


دو حادم داشت آن سرو گلاندام 
دو حادم همدم و همزاد و همسال 
محمر مپرشان با طیئت شمع 
تبی_ژایشان ند انیثاو 
زعزت هر دو بود از نیکخواهی 
ازین "یوی وفا داری شنیده 


" دوان با خادمان خویشتن گفت 


که ای بیبوده گرد باد ما 
برد بر ما تا چند بوئی 
مرا نا دیده ای فرسوده تن گیر 


یکی کافوز و دیگر عرش نام 
بجا نسوزی موافق در همه حال 
و ریشان بود زیب و دیئت شمع 
پر از ایشان ز رک تا ریش او 
به چشمش جون سبدی و سیاهی 
وز آن صد رو سفیدی نیز دیده 
ژ سوزش شمع را آخر خبر شد 
که با پروآنه باید این سخن گفت 
چه میگردی به گرد نجلس ما 
چه‌افنادت چه گم کردی‌چهجوئی 
برو دنبال کار خویشتن گیر " 


مثئوی شمع و پروانه 


یکی قپرش همی کردی بخواری 


بر او کافور س دلسرد نودی 


که‌جز دیوائه با آتش نبازد 
يايك باز با پروانه گفتند 
یکی پندش همی دادی بیاری 
ولی عبر نیاز آورد بودی 


جو اب دادن پر و ان4 


جو گفتند این حکایت خادما نش 
زبان بگفادو گنتا خادمان را 
که‌ای شمشاد قد لاله رخسار 
قدت سرو و ز سروت گل دمیده 
جه شبرینی ! مگرجون‌مادرت‌زاد 
ز مادر کس بدین لطف و طراوت 
خویافشان آتشیرویتشدازتاب 
فدت شاخ کل سیزست بی حار 
گل رویت که در گلزار نبود 
تویی در جدت نیکوئی آن‌حور 
نازم سرو قد شوخ شنگت 
دلم خواهد که دفع هرگ ندی 
به جسم وجان‌بخو بان زان‌نمانی 
به جان آتش زنم رنگ تو گیرم 
ز رویت جشم من گر دود گردد 
من آن منم که گر سازی کباب 
همی گفت از سر سوزش ثنائی 


فتاد از داغ دل آتش بجانش 
که‌گوئید ازمن آن سرو روانرا 
ز شوخی آتش محضی پریوار 
رخت گل وز گلت سنبل دمیده 
بجای شر ابت انگین داد 
نزاید چون تو با چندین حلاوت 
زمی آتش که از وی میچکد آب 
که از سر تا قدم گل آورد بار 
چو او هر گز گلی بی خار نبود 
که در شأن تو آمد آیت نور 
بمرم بیش روی لاله رنگت 
بسورد بر سرت همچون سندی 
که چیزی ماورای جسم و جانی 
بیوسم بای تو آنگه بمیرم 
جراغ دیده ام بی نور گردد 
سوزم جان وز آتش رونتايم 
همی خواندش بصد زاری دعائی 


-۵۸۲- 


۱۱۹۹6 


۱۱۳۹۷۰ 


۱۳۹۷۵ 


۱۱۹۸۰ 


۱۱۸۵ 


۱۳3۹۹۰ 


۱۱۹۹۵" 


۱۱۷۰۰ 


۵ 


که چون‌شمم‌فاكتابنده‌باشی 


دیون اهلی شبرازی 


نمبری تافیامث زنده باشی 


عتاب کر ادن شجع پر وانه ر | 


که ای دیوانه جندین هرزه گویی 
چو برق غرتم آتش فروزد 


سموم قپر من‌گر بر تو تازد 


بسی همچون تو بر رویم نظردوخت 
چوتوهر کس که دربزم من افتاد 
وجودت پیش‌من برگگ گیاهی است 
به نست ‏ باتو مارا الفتی فیست 


مجو زنپار از من مپربانی 


فرینم گوشوی موژی ‏ زژايم 
جرا باوسل من چندین شنابی 
همان بپتر کدگرد من نگردی 
چو خود در ودطه بیم هلاکم 
رنجل فامتم فینی ‏ نه بینی 
سرخود خواهی‌اخر داد برپاد 
مجو از وصلم ای اپخنه کامی 
کسی کزشاخ گل کوتهشدش دست 
چو نتوان کارها بی دسترس کرد 
به بودای لب شبرین چو فرهاد 


زبان طعن بگشاد و بدوگفت 
به تیغ من هلال خود چه جوئی 
هزاران جون تو در یکدم بسوزد 
تنت را سوزد و حانت داز 
خیال وصل بخت وعاقبت سوخت 
مگر خاکسترش بیرون برد باد 
و گرسوزی که‌برمن‌بر گك‌کاهی است 
گدا_باشبچرافش نسبتی نیست 
ندارد ‏ زینهار آتش تو دانی 
که توچون کوکبي من آثتابم 
که چون یابی مرا خودرانیابی 
تودر حان باختن هرچندفردی" 
اگر سوزی و گر میری چه باکم 
بجز داغ دل ازمن گل نچینی 
که برجای_بلدت دیده اناد 
مسوز از بختن بودای خامی 
نچید از وی گلی هرجند برچست 
بقدر دسترس باید هوس کرد 
نباید جان شرین داد برباد 


۱ در نسغه (ص) دو مصرع این‌بیت جایجاست 


مشنوی شمع و پروانه 


مگر نشنیده‌ئی خون خوردن او 
پس از سعبی که کوه از پا درافکند 
نکندی کوه ببر دلیر خود 
نه‌خا را آن محت کیش میکند 
نه شر آورد تاایوان شرین 
نبود آن صورت شبر ین که‌خود کرد 
بیاد لعل اوکوه گران کند 
جو فرهاد از لب شرین نیاسوذ 
میا دیگر بدین‌سر منزل من 
و گر آبی رسانم خود گزنبت 


۵/۵ 


بسدرد نااعیدی مرن آو 
زلعل دوست دندان طمع کند 
که کندی خا نه جود بر سر‌خود 
بدست خویش گور خویش می‌کند 
روان گشت از بر او جان شرین 


بقتل خویش شیرین را مدد کرد 


ندید آن لعل لب هرچند جان کند 
توهم نبود ازین جان کندنت سود 
مکن خودرا سيك در محفل من 
فرمایمه که تا آتش زنندت 


زاری کردن پردانه باشبع 


جوناز افزون کند یار جفا کیش 
درمپر ار ببندد دلبر_ از ناز 
جو باپروانه کردی شمم خواری 
بدو گیت ایسپی قد سر افراز 
اگر گردد غم من بر تو دوشن 
نمیدانی جه سوزی دردرون است 
زلعل ‏ آتشینت ای بریوش 
توعین آتشی من چون شراری 
مرا تایکنفس باقیست برئن 
هوای آن بود ای‌سرو نازم 


بپر رنگی که‌خواهی خوش‌بر آیم 


۱ که باشی (ص) 


توهم بایدنیاز خودکنی بیش 
تو ازراه وفا بکُشا دری باز 
نودی کار او جز سوز و زاری 
زنازت سوختم چندآخر اين ناز 
سورد دل ترا بر محت من 
درونم زآتش داغ توخون است 
جو درج لعل دارم دل بر آتش 
بمیرم از تو گر جویم کناری 
نحواهم از هواداری نشستن 


که نقد جان سر افشان توسازم 


در اتش گر دوی من هم در آیم 


۱۱۷۳۰۹۵ 


۱۷۳۹۰ 


۱۳۹۵ 


۱۷۳۰ 


۱۱۳۹۵ 


۱۷۳۰ 


۱۱۳۳۵ 


۱۱۷۰ 


سبا۵۸ب . 


سوزم تانگوئی ای پریوش 
دل من ذره وش گر راغ نست 
بروصل‌تواع خوردن هوس نیست 
مسوزم دل بداغ دوری از نار 
رحت‌هرجند نوری روشنش هست 
زمن گردد مه رحسارت افزون 
بلی گردد جراغش دوشنی بیش 
چه باشد گر ترا يك بنده باشم 
چو میگوئی تو شاهی من گدایم 
ولی امید عاشق بیش از آنست 
زمن گر بشنوی گویم مشالی 


دیوان اهلی شر ازی 


که دس اردوز میداری بر شش 
توحورشیدی دشش ازحانب تست 
بجر پیش توام مردن هوس نیست 
ما در آتش محنت میندا 
ثروغی دیگر ازسور منش عست 
زمن شد گرمی بازارت افزون 
چو موزد خادمش پروانا پیش 
که گردم گرد تو تازنده باشم 
تو در قیمت کجائی من کجایم ؟ 
که گوید اینچنین یا آن چنانست 
زحال همچو خود درها نده حالی 


مثل گفتن پرو انه باشمع 


سی پیر قلم آن حکمت اندوز 
زمز گان ردرقم چون‌جشمبر نوز 
که یوسف آن گل گلرار خوبی 
هال گلشن لطلف و نکوئی 
بخویی چون سپیل طلعنش تافت 


به مینا خانة حسن اربجویند 


چوشمم افروخت ازروی دل آرا 
تن او را دبس لطنی که بودی 
مشخص مینمودی جانش از تن 
خجل ماه از رخ رخشان او بود 


که شد طوطی خط را نکته آموز 
سواد عنبرین برسطح کافور 
درخشان گوهر بازار حوبی 
عزبز مصر حسن و حوبروئی 
عقیق لمل خوبانر نگگ ازویافت 
وجود او داشت اینپا نقش اه ید 
چراغ مرد؛؟ حسن زلیخا 
چوشمع از زبر پیراهن نمودی 
چو سرتاپای شخصاز آب دوشن 
که خوبی ایتی درشان او بود 


موی شمع وپروانه 


در آن‌روزیکه‌شدچون گل بازار 
زشمع رخ چنان بازار افروخت 
زبس کزهر کسش قیمت فزودی 
بجائی قیمت و قدرش رساندنه 
در آمد بر رالی زار چون شمع 
مالك بانگه زد از گرم کوشی 
پا ودست حود بردست من نه 
جوما لك این سحن زان‌خسته بشید 
بدو گفنا که ای فرسودهٌ چر 
به هر تاری زلف عنبرینش 
نیاید شرم از ین سودای خامت 
بزاری بردالش گفت ساکن 
همینم بس که داأند ماهرویم 
کنون من نیز ازین سوزنباني 


-6۸۷- 


هزارش جون زلیحا ید خریدار 


که مپر از گرمی بازار اوموخت 


ترفی همچو ماه نو نمودی 
که شاهان دست‌حسرت‌برفشا ندند 
چوشمعش رشته بی چن آمده بجع 
که یوسفب میخرم گر میفروشی 
بگیر این رشته وان گوهر بمن ده 
بدان سودای بیحاصل بخندید 
بدین گر کام جوئی کام ب رگیر 
ندادم من بيك من مك چینش 


کی او زین رشته‌ها افتد بدامت 


که دانم قیمت یوسف ولیکن 
که من نیز از خریداران اویم 
نمودم روشت بافی تودانی 


یاری کر دن شبع پروانه را در عشق 


نبنگگ شوق جون طوفان‌بر آورد 
جنان بحر محت گشت حوشان 
جوشد تیزاب_تیغ عشق حاصل 
جوموم از آتش دل نرم گردد 
چنانش سوز او در دل اثرکرد 
چودید اودا به مبرخویش صادق 


گذت ازناز واورا بارخود کرد 


خردرا کشنی طافت فروبرد 
که شمش زآتش‌دل‌خاست‌طوفان 
موش جوهر ‏ ییا دل 
بجان پروانه را سر گرم گردد 
که ازهر گرمی وتندی‌بدر کرد 
براومجنون چولیلی کشت عاشق 
تباز عاشق آخر کار خود کرد 


۱۱۳۹۹۵ 


۱۳0۰ 


۱۱۷۳۵۵ 


۱۱۳۹۰ 


۷۱۱۳۹۵ 


۱۳۷۳۰ 


۱۱۳۷۳ 


۱۹۱۷۸۰ 


۱۷۸۵ 


۵۸ات 


کسی داند که دارد سوز داغی 
ولی پاکان جوشمع دلفروزند 
دلا »؛ گاهی وسال شمم یابی 
جونگریزی به جور از آشنائی 
جوموسی زأتشن فر عون نگریخت 
ندیدم عاشقی در عشق صادق 
اگر معثوق جوری مي نماید 
دل پروا نه گر از داغ ریشست 
گرش داغی یود پر سینه پلبل 
مبان عاشق « معشوئ رازی أست 
بای پار اگر حاری. در آید 
و گر عاسه حورد د ری دل دوست 
دل برد اند حون میسو خت از درد 
جنان شمعش بدل آنش بر افروخت 
بده تا که ای‌بر واند مست 
بور آزمودم 
ما میر تودر دل حاگرفند 
من اینسان گرم مهری کز توبم 
مبادم زنگی آنروز روزی 
مرا هرجا ‏ ثقانی تابمبرم 
جوشد سوز غمت راز نهانم 


نیاید بر زبان از عشق .رازم 


[- فراغی (ص) 


دیوان اهلی شراری 


کفدل بردل همیدارد حراغی" 
که نورازهم فرا گیرند و سوزند 
که حون پروانه رخ ز آتش‌نتابی 

بیابی زآشنائی روشائی 
هم از آتش چراغ دل‌بر انگیخت 
که در عشقش نشد معشوق عاشق 
ترا در عشق خود می‌آزماید 
چگرسوزی وداغ‌شمع بیش است 
بود صد داغ هم بر سین گل 
که گراین‌سوزداوراهم گدازیست 


زعاشق نالا زاری بر آید 


بدرد ید جوخود در سین اوست 


بجان شمع سوز او اثر کرد 
آددر بو انه جون‌میدیدمیسوخت ؟ 
سور و زاریم بردی دل‌ازدست 
از آنجه بودم 
با ک فند 


فرون " شداع‌قاد 
زجانم امشی 
۲ 

( زر بیتو ۳ زور نشینم 
که لیرد لس بت کم مجلس: و ۳0 ‌ 
نآ بای رفتن ۳ ۳ 
ربان پر م گر اید ِ رزبانم 
گرازتن پاره برداری بد گازم 


۲ از اینجا تاینج پیت از نمخه (ص) است نسخ خطی زداشت 


مشوی شمع پروانه 


گر جرد سا 
قسم خوردم که هر چار وی آري 
همه جان و دل و تن ازتو باشم 
دل مومی چو شمش نرم گردید 
در آن صحبت ز گرمی بی شکفتی 


روصل هم عجب دلشاد بودند 


سبل0۵۸- 


به مپرت یز تر گردددل‌من 
م‌اهم باشد آنجا روی یاری 
توازمن باشی ومن ازتو باشم 
میان هردو صحبت گرم گردید 
چراغ از گرمی صحبت گرفتی 


ولی فارغ زفسد باد بودند 


جدائی انکندن باد میات بر وانه 2 شمع 


چوکردنه آن دو تن دلسوزی آغاز 
فاك را رسم و آئن خود همن است 
زفانوس خیال چرخ پا ست 
زمپرش شاد اگر دوزی نشینی 
همه تن از پلنگی شد فلك جثم 
بمورت جز نمکزازی فك نیست 
نشد هر گز دلی از مپر او شاد 
که ان داغ لا رد ندارو ؛ 
کدامن « دل ز گردون یست ین عم 
شبحشد هیچکس را افسر زر 
کسی راگر چراغسی بر فروزد 
هنوز آن سینه دیشان جگر سوز 
فاك در کینة ایشان در آویخت 
رقیبی تند خویی زشت کردار 
ازین بی لنگری بی اعتباری 


نبودی بیشه‌اس حزهرزه گردی 


فك کرد از حسد بنیاد کین ب-از 
فاك تابود و باشد این جنی است 
فراغ عاشفان صورت کجا بست 
چوشب گردد بدان مپرش نهبینی 
که کس را ننگرد هر گز بيك چشم 
بمعنی ذره‌يي دروی نمك نیست 
چه بد مپرست. یادپ سرنگون اد 
که از گردون دل برخون‌ندارد ؟ 
کدامن حاطر از چرخ است‌حرم؟ 
که جون شمعش ندارد تیم برسر 
چو پینی عافبت او را پسوزد 
نکرده در وسال هم‌شی روز 
رقیبی برسر ایثان بر انگیخت 


شد از باد هوا گویی پدیداد 


کزو بودی بر خاطر غبادی 


نك ال خاطر 


۱۱/۹۰ 


۱۳۹۵ 


۱۹۱۹4۰۰۰ 


۱۸۳۰۰۵ 


۱۱۸۳۹۰ 


۱۱۸۹۵ 


۱۸۹۰ 


۱۱۸۳۹۵ 


۱۸۳۰ 


س و ۵اسب 


قنا گر آتفی انگیز گردی 
جو دزدان گر سبکلستی نمودی 
بیکساعت دویدی کرد عالم 
جومستان آمد آ نف سوی بسان 
همی گردید گرد آن چین باد 
جودید اسناده شمعی خون منظر 


نه لعلي شبچراغی بود از دود . 


گفاده از گل رخسار پرده 
قدی چون شاخ گل باصد تجمل 
دزون شعله اش همچون کل تر 
یکی پروانه گشتی گرد دویش 
جو گل خندان شده در روی او شمم 
چنان اندوه عالم برده ار یاد 


دیوان اهلی شیرازی 


دمیدی صد فسون تائیز کردی 
زفرق لاله تاج زر ربودی 
هزاران خانه را دفتي بیکده 
بسی افتان وخبزان همچومستان 
بدان صحبت گذارش اگه افتاد 


زاعل آتشین تاجیش بر س 


که از رویش حپان دغ میزد ازنور 
شب از خورشید عارش روز کرده 
شکنته بر فرازش آتفین گل 
بر آش رشنه‌ها چون خوردٌ زر 
گشاده دست کل چیدن بسویش 
وزو پروانه سر خوش با دل :هم 
که‌می گفتند عالم .می برد باد 


دور کردن بادپروانه دا از شبع 


نکو باشد به عاشق لطف دلس 
مکن عشق نبان چون شمع‌روشن 
حسودان را بود رنجی به سینه 
حسد ئیفی بود چون نیش کردم 
حسد آتش بود جون بر فرورد 
گر این آتش زند بر سینه‌یی تاب 
جو با پروانه شمع از عن رت 
بحودجون مار. پادازرشك مچید 


ولی هر چنه پنهان تر نکو تر 
که باشد از حسودان بیم کشتن 
که بی موجب همی ورزند کینه 
که جورد پی سیب آزار مردم 
ببر خشكث و تری کافند بسوزد 
کسش ننماند الا تیغ چون آب 
ز مستی کردی انلپاد محبت 


که گنجی رابه جنگ مفلسی‌دید 


مثنوی شمع و پروانه 


حنانش‌باد رشکیزان دوتنخاست 
ز غرن تند کشت و قصد او کرد 
رپاید از سر شمعم افسر نوز 
ولی هرچنداز کن سوی اوتاخت 
جراین طرفی‌نبستاز روی‌ماهش 
چو شمعش‌تاج برسر کج شدازباد 
که نا گه تاج آن مشکین کلاله 
بر آمد از دل خلق از غمش دود 
جو خوی ارك و طبع سلیمش 
رعین م‌دمی خلق ازچپ د راست 
برای چاره جویی‌هر که بشتافت 


که‌این‌را کششناعرا-وختن‌خواست 
کز آن گلبن فرو ریزد کل زرد 
کند پروانه را از وسل او دور 
نبارست ا(سرش تاج زر انداخت 
کرو کج شد بطرف مه کلاهش 
قيامت در میان مجلس افناد 
رود بر باد همچون ناج لاله 
کهاو چشم و چراغ انجمن بود 


نبود از نازکي تاب نسیمث 


بی آن نور شم ارجای بر خاست 


بغبر از برده تدبري نمی بافت 


درفتن شبع در فانوس 


چو شاهان شمع گر رفتی‌بجایی 
یکی خر گاه بد فانوس امش 
چه خر گاهی که بدازروی تعظبم 
جو نحلی بسته از سیم و بر بشم 
بدان خ, که زدن شمع از پی‌باد 
روان فراشش آمدخر که‌افراخت 
جودر آن خانة گلکُون درون شد 
ز جشم باد باشد تا دحش دوز 
, چه‌مودج‌خانه‌یی‌چون دیده‌روشن 
زدشمن‌شمع گرچه بیم‌جان داشت 


رد پی می آمدش برده سرآیی 
که گاه باد بد آنجا مقامش 
لباسش از جر یر و جوبش ازسیم 
به دستانش همی "بردند مدم 
به فراشان خود پروانه بی داد 
کرفتش‌دست درخر گه روان ساخت 
به قد همچو سرو او راستون شد 
جو حوران شد درون هودح نور 
ولی چون کعه اورا جامه برتن 
بحکم «من‌دخل» آ نجاامان‌داشت 


-۵٩۱- 


۱۱۸۳۵ 


۱۳2۰ 


۱۱۸۵ 


۱۱۸0۰ 


۱۸۵ 


۱۱۸۹۰ 


۱۸6۵ 


۱۱۸۷۰ 


به ثردش باد طوفی می نمودی 
عجب شمعی که بی پروان او 
ز دست باد او کل لنگر افکند 
جو شد نومید رو پروانه آشفت 
برون از غنچه گر آید گل تر 
چه پوشی شمع ایفانوس اهشب 
ما جان سوحت از براهن "و 
مبوش از چشم من آن شمع محغل 
مرا از وسل او گر ؛ دیده دوزی 


-۵٩۲-‏ دیو آن اهلی شیر ازی 


ولی بروانه را یار نودی 
نوش باد ره در خانه او 
در آن فانوس آل غنچه مانئد 
به حسرت گرداو می کشت ومی‌کفت 
گل من ازجه شد درغنچه دیکر؟ 
که افتد نت در جامه پا رب 
بگرد آش من دامن تسو 
بترس از آه من ای آهنن دل 
چومن پا رب بداغ دل پسوزی 


آواده شدن پر وانه از بزم شمع 


چوبعمی را بای پیش آید 
گر از برق بلا آتش فروزد 
جو صیاد از بی نحجر راند 
اگر بر رهگند صد مور آید 
اگر باد از نمکزار آورد خالد 
أ گر خودیر نمكث هم کف برک‌پیش 
به‌هر چا زآهن وسنگهآتش‌افروخت 
جوبادازشمع کوته دست گردید 
جدا کرد از بر شمعش بزاری 
بدان‌جور که باد آوار‌میکرد 
چوکردی‌باد باوی‌تند ی آهنگگ 
دلش از جوراومی‌خست ومي‌رفت 


ملامت بر زبونان بیش آید 
بغیر از خرمن عاشق نسورد 
زبون تر صید مسکین باز ماند 
پر او کافتاده باشد زور آید 
نباشد جای او حز سین حاك 
نسوزد غبرانکشت ی که شد دیش 
در آن پر گاله گیردکتتش‌سوخت 
ز کن‌شمع بر پروآنه پیچید 
بخالد ره فکنه او دا بخواری 
چوميشه باز پس نظاره میکرد 
همی‌جستی آوفرسگهفرسسگه 
جر اغ ازدیده‌اش‌می‌چست ومی‌رفت 


و ۳۵ 


مثوی شهع و پروانه 


ز جورش هر نفس دیدی بلایی 
پرش‌نزديكك کز افتان وخیزان 
طبیدی همچو مرع نیم بسمل 


دیوانه شدن پروانه و محرا گرفتن‌او 


ه خود میرفتاز آن منزل به شگیر 
جودل, شاد ازپری رخساره‌بی‌نیست 
دل مسکن که او يك قطره خو نست 
عجب نود چو درد درد نوشد 
چو شمع دل ر دست او زیون شد 
فرو برد آژدهای عشق حونحواد 
عنان دل ز کف پروانه جون هشت 
ز کوی عاقلی بیگانگی کرد 
جو شه دیوانه دور از وصل جانان 
بیابانی که باد از غایت سپم 
به شب از تیر گی طلمت ستانی 
۱ تکوم دوزخ روی زمن بود 
در آن روی زمن‌چون زلف گلچهر 
زمن از تابه آتش شر بود 
اگر مرغی زدی بر خال منقار 
پر آتش چشمپای آن بیابان 
بچای هر حباب از گرمی آب 


۱ از جنونست ( نسخه ) 


-0٩۲- 


جو موری در دهان اژدهایی 
شودحون بر کف گل‌ازیاد ربزان 
میان‌خال وخون منزل‌به منرلا. 


۰ 


کثان می بردیش زنجیر تقدیر 


بجز دیوانه گشتن چاره یی . نیست 
بو ۹ ۰ ۹ 
درو هم قطره‌یی خون جنون است ‏ . 


۱۳0 


گر از دیوانگی خونش بجوشد  .‏ 


0 . ۲ ۶ ۳ ۰ 


یاه عقل و دانايي به یکبار 
بستور خرد پروانه بسوشت 
گذر در وادی دیسوانگی کرد 
نپاد آهسو صفت سر در پیابان 
بود آرامش آنجا یکدم از ومم 


ببه‌روز از دوزخ سوزان نقانی 


که دوزخ پیش او خلد برین بسود 
ریاحن کرده دیحانی تف مپر 
جپان را دافی از وی بر جر بود 
شدی منقارش از آتش جو گلنار 
بشکل جشماً خورشید تابان 
لب جو میزدی تبخاله ار تاب 


۱۸۸۹۵ 


۱۸۹۰ 


۸۵۵ 


۱۹۹۰۰ 


۱۱۹۰۵ 


۱۳۹۹۰ 


در آن وادی که کل ‌ 1 


بع04۹- 


و , آن سح | ند ریک موح زن بر 
ز گرمی اهویش جونشمه محل 
ه تك__ ۱ 
ا ثر برهاند وش ری در دی 
پسه جانسوری عاشق «ان بیابان 
اسد چم ار بو نة جاری رسندي 
بجای جشمه سیم از سنگ آن دشت 
ذسی از سوز دل گر دم گشودی 
2 یر اه 
سس دمملی 
تن پروانه همچرن شمع یکداخت 
جنان از شعف مسکین ناتوان گشت 
جنان شد راحت از حان حرابش 
سیف ار دست عم حون دادکردی 
۱ ف خُ 
همی کشتی ببر سو شمع جویان 
چسو مرن نیم بسمل با دل حاله 
ُ سس 51 .. پرشاندن گرد انگیخث 


چو تم آن موز لو دی در درو نش 


تشن لعلش فنادی 


: .ص ۱ 
مد شب عمجو سمع از ثریه کردن 


1 ‌# 
چو از چثم آ 


حوٍ هجنون با دل خود در خن بود 


۲ جچکر زص ) 


دیوان اهلی شم‌اری 


کدازان بیسد چشم از انش ی 


حگر شد ده لسور سیب بریان 


گدازان کشتو از حشمش‌روآن ات 
نفس حون میزدی میخاست دودی 
زبان طعنه بر آتش کشیدی 
چد گر" میسوختی ناچار میساخت 
که بال و بر بر او بار گران کشت 
د گر خود را بحای خود ندیدی 
که‌هر گ زکس‌ندیدی‌خوردهخوابش 
کسی نشنیدی از ثر یاد ؟ دردی 

ببوی شمع جون زنود پویان 


همیزد بر د درد حسویش بر حالك 


بدست حویش بر سر حاك می‌بیحت 


که در حوش آمدی هر احید حونش 


جراغی بیش بای او بادی 
99۸ 
میان اثك بردی تا بگردن 


نباش داریی با حسویشتن برد 


مثئوی شمع و پروانه 


-۵9۹0- 


زاری کردن پروانه از فراق شبع 


دل افکاری که او یاری ندارد ‏ 
مکن عیب از بنالد خسته از غ 
کسی کز ماتمی غمنالك گردد 
چو ذمم از سوز آه آتش آلود 
بهتنهای جو با خود راز میگفت 
چه پختستا ینکه‌دارماینچه‌حا لست 


ز بحت من نشد روشن شب من 


جوخواهم‌دوخت‌رین‌وادی‌خو نخوار 


جرا آندم که وسلم دسترس بود 
گرچون شمع ازین‌سودا که دارم 
درین تنهایی ام کن بخت گمراه 
که‌سوی من ز شم آرد پیامی ؟ 
که بپر نامه در کویش فرستم ؟ 
نسیمی کو رسول پیکسانست 
درین وادی که جون‌مجنون‌اسرم 
اگر موزد تنم از برق‌آهی 


ما بایستی‌آنشمم دل آفروز ‏ 


ولی کی‌دارداین‌سرو آن‌سروبر گ 
مرا گس دور ازو کشت ازستم باد 


رخش کامد چراغ زندگانی" 


۱ - بهار زندگاني ( نسخه ) 


بجع زاری دگر کاری ندارد 
که آه و ناله ذردی میکند کم 
اکر بندد دهان دل حالك گردد 


زبان بر راز دل نروانه بگشود ۱ 


بصدسوز این <کایت باز میگفت: 
همیشه کو کب من در وبالست 
تو گویی سوخت گردونکوکب‌من 
نینشاندم چرا جان بر سر یار 
نمردم چون مرا مردن هوس بود 
نسورم پس . من از بپرجکارم ؟ 
نپفروزد چراغ کس بجز 1 
که گوید شمع دا ازهن سلامی ؟ 
مگرهسم‌مرغ جان‌سویش فرستم 


ر یخت بد مم درقصد حانست ‏ 


۱۱۹۵ 


۱۹۲۰ 


۱۹۵ 


که جویسد بازم ار روزی‌بمیرم 


غم من نیست کس را برگه کاهی 
نهشتی درب هجران بدیین رور 


که گردد شمع بالنم شب مگ 


مسادش آفت بناد خزانسی 


۱۹۳۰ 


۱۹۳۹ 


۱۱۹4۰ 


۱۹۰۵ 


۱۹۵۰ 


سبا ۵اه 


گر آن سروش زبرق غم الم نیست 
درین وادی کیز آتش لاله زارست 
تالم چز ز سوز سین ریش 
زبس کز شوق‌شع آتش پرستم 
اگر باشد. فراز کوه جایم 
و گر در پسزم شمع خود نم پا 
و گر کردم بسحرا چون غزاله 
و گر بس گنه گردون کشم رخت 
به جنت سوردم باید تن ریش 
مرا بت بد این آتش بر افروخت 
جه سود از سوخان هر دم به داغی 
ما از داغ دل هر جند جان سوخت 
شی شد روشنم شمع مرادی 
من درویش دائستم هم از پیش 
تو گوئی کان بری در خواب ریدم 
بری رخساره بی سر پرزد أزجیب 


چنان بزمی چنین نخلی بر آور 
<دیث جنت شداد بودست 


۳ دئبال او رفتن خی بود 
غلط کردم که عاقل در بیابان 


من آن طفلم که آنش لعل پنداشت 


! - آش جای لاله ( نسخه ) 
۲ - کار من ( نسنده ) 

۳- توگوثی کوهری ( نسخه ) 
۴ -بدانست ( نسخه ) 


دیوان اهلی شیرازی 


گیاهی همچو من گرسوخت غم نیست 
جو لاله آنش از وی داغدادست 
که می سوزد دلم در آتش جویش 
فرین آتشم هر جا که‌هستم 
ز لمل آتش بود در زیر پایم 
بود يك نیزه بالا آتش آنجا 
ز محرا خیزد آتش لاله لالا 
بسوزم عاقت چون کوکب بخت 
که دارم دوزخ دل همره خویش 
که‌در هر جا که باشم بایدم سوخت 
کزو دوشن گرد چرای 
بجز داغم جراغ دل پیفروحت 


چه حاصل زانکه رفت آخر ببادی 


که هست آن شبجراغ ازحال‌من بیش 


"سرابی دا بجای اب دیدم 


ان شد دیگر اندر برد غیب 
برش لمل 2 نش فروره ۳ 
خیالی دیدم آخر باد بودست 
خطائی کردم و این سزا بود 
نگردد شب بی آتش شتابان 
جودا نست؟ آتش است آنگاه بگذاشت 


مثئوی شمع و پروانه -۵٩۷-‏ 


۱ , ك اد ۱ ۱ ۱ 
منم در زاری از خواری فناده . بسد زاری بخواری دل نباده ۱۱۹۵۵ 


. ۰ . ۲ ۱ ۱ 
بدین سان زاری داسوز مبکرد . بدان زاری شب غم" روز میکرد 


صفت شب کل ادن در و انه 
شب هجر ان که پی روی‌جوماه است بچشم عاشتان عالم سباه ات 


شب هی ان ی ماببد سار ه 


همه دم عاشق دلریش سورد 


مگو شب » هست دودی بی شراره 


ولی چون شب در اید بیش سوزد 


کسی کش دردی از داغ درونست. چو شب شد دردو داغ او فزونست ۰ ۱۱۵۵۰ 
کسی‌داندجه دردست این که باری شبی روز آورد در انتظاری 
شب دوری درار و حان‌گدازست حکایهای او گفتن درازست؟ 
شب عم گر سیه ب-اشد بر جمعم ‏ سیه‌تر باشدش پروانه بی شمم 
ز داغ سینه سوزان شب عم دل پروانه بودی در تب عم 
جو شمع از غم دل بهعش بر آشفت در آن تاريك ش روشن همیگفت ۱۱۹۵ 
که ایشب گر سواد دیده‌هائی ‏ جه حاصل گر نداری روشنائی 
حه شام استاین,مگرپادجانگرد گر بر تود خالك سیه کرد؛ 
نگویم عالم از شب ظلمت اندوخت ‏ که ازآه من امشب عالمی سوخت 
جو آید سین گون درد یله عالم جرا ار دیده سازد روشی ک 
عچب دارم کزین شام جدائی به دارو دیده یابد روشنائی ‏ ۱۱۹۷۰ 


ترا ایب کدورت از غم دبست؟ 
م۳ 

همه زلهی مال میوشت کو ؟ 
۳۳2 

تقصد کشتن هر بیکناهی 


-( 


گرفتم سر بسر مشك تتاری 


میه پوشی ترا از ماتم کیست 
همه دودی فروغ آتشت کو ؟ 
ز خون خلق خوردن دل سياهی 
چه حاصل کز وفا بوثی نداری 


۱ بصد زاری د خواآری (س) بصد زاری خواری ( تب ویره ( 


۲ - شب خود ( س ) 
۳ ار دور و دراز است ( نسنده ) 


۵ دیوآن اهلی شر ازی 


۱۹۳۵ 


۸ 


۱۹۸۵ 


۱۹۹۰ 


جو شمع از من به مثراش حدائی 
شت پلدایی اما آنچنانی 


چنین شب‌را کي از راء سلامت . 


زشب‌برو ن‌چون‌خون‌درجگرداشت 


حدا تا چند سازی دوشنائی ؟ 
که با رور قیامت توأمانی 
دمد صيحي مگر روز قیامت 


یه پارت رازب زب دست بر داشت 


مناجات کر دن بر و انه 


خوثا آن بند؛ٌ با عهد و پیوند 
بکام خویش | گر جندی رود راه 
بنالد گاهی از سوز و گدازی 
بجوشد بجر الطاف خسدائی 
در آن شب کز نیب دیو مت 
همه داروی ببپسوشی جشیسده 
زغم پروانه با قاضی حاجات 
که‌یا رب از کمال عزت نو 
بدان مپری که ختم انبیا راست 
مج هایپای اشکریزان 
بائك طفلي از درد نبانی. 
به مسکینی و عجز غذر خواهان 
به سحتّي بردن ایام دوری 
به اثك و زاری شام غریبان 
به صحرا گشتن وامانده راهان 
به صحرا ماندن کمگشته از راء 


که دارد باز گشتی با خداوند 
جو باز آید نیاز آرد بدر گاه 
بماله بر زمن روی نبازی 
ز گرداب غمش بخشد دهائي 
حپان‌بستی‌جو طفلان لب زو حشت 
سر اندز حیب خاموشی کشیده 
به طوردل جو موسی در مناجات 
به عزن بحشی بی منت تو 
بدان سری که شاه اولیا راست 
ببانگ هوی هوی" صبح خیزان 
باه پیری از داغ جوانی 
بعثر آوردن صاحب گناهان 
به تلخی بسردن شام صبوزی 
به رشكك عاشق از کام رقیبان 
به تنبا مانسدن افتاده جاهان 
به تنبا ماندن افتاده در حاد 


۳ - این بیت‌نسخه بدل پیت قبل نواند بود 


مثئوی شمع و پروانه 


به تسلیم مر‌یدان در ارادت 
به بیخوابی شام . دلفگاران 
به سوز ری امیدواران 
ه دا غمن که ازشمعم چگرسوخت 
کزین وادی مرا آزادیی بخش 


به تکیر شپیدان در شپادت 
به بیتابی دوز روزه داران 
به آه سوز ناك سو گواران 


به سوزشمع کزمن پیشترسوخت 


زر نور شمع خویشم هادیی بش 


مزده دادن‌هاتف غیبی پر وانه دا 


زمی دانای مقصود نبانی 
زهی آکهز درد دردمندان 
ای او که‌برق نا کپان‌است 
محیط لمش‌ارجنبد یکی دم 
جوخورشيد کرمدربخشش آویخت 
بر آن‌ف‌تشنه رحمت کرد باران 


جو از زاری:ل بروانه میسوخت 


بگوش هوفش ازغیب آمد آواز 


جو برق‌لطف یزدانی درحشید 
ازین‌شب خوآهدت مبحی‌دمیدن 
ترا زان نور جشم ای با کدامن 
مخور غ‌زانکه ما از راری تو 
ز پیداری ترا کي خوار داریم 
دا گاهی در خشد کو کب تو 
سر بیدار صاحب تاح‌معنی است 


زبان دان زبان بی زبانی 
شفا بحش جراحتهای پنهان 
چراغ افروز داه کمرهان‌است 
بشوید از گنه دامان عالم 


در آن طلمت‌حشا ندش آب‌حیو آن 
جراغ حاحتش ایزد برافروحت 
که روشن‌شدجراغ دیده‌ات باز 


چراغی‌خواهدت ازغیب, بخشید" 


بدان‌خورشیدوش خواهی رسیدن 


رسولی میرسد چشم تو روشن 
نظر داریم با بیداری تو 
که شرم ازدیدهٌ بیدار داریم 
که بیداری بروز آرد شب نو 


| - چراقی خواهدت پروانه بخشید ( نسخه ) 


كثِِ* 


۱۹۹4 


۱+۰۰ 


۱۳۰۰۵ 


۱۳۰۹۰ 


۱۳۰۹۵ 


۱۳۰۹۰ 


۱۳۰۵ 


۱۳۰۳۰ 


۷ دیوان اهلی شرازی 


تجلی‌را یشب کشف حجابست 
جو دولت‌چشم بختش بر گمارد 
سعادت رابود فرخنده کوکب 
بشی ممری د گر بی‌اشتباه‌است 
گر افروزی چراغ شب نقینی 
درین فانوس بی دود حراغی 
ما بر طریقت نکنه‌یی گفت 
که‌گبرانی که آتشخانه تابند 
حداوندا, به بیداران فردت 
که از درد خودم بیماریی ده 
ببا اهلي کهوقت چاره سازیست 
بدلبر قاصد رازش رسانم 


اجه بینددیده‌یی کو مست‌خوابست 


نظر با دیدهٌ ببدار دارد 
طلوعی یکنفس آن هم دل‌شب 
بخواب ار بگذردمری تباه است 
شب خود دا بمعنی‌دوز بینی 
نگردد حاصلت نقش فرافی 
ه الماس حقیقت گوهری سفت 
به بیداری به ازمستان‌خوابند 
به بیوابی پیماران دردت 
وز آن بیماری‌ا؛ بیداریی ده 
دل بروانه بس‌در حانگدازیست 


بیار خویشتن بازش رسانم 


بلاسی همچو تنبائی نباشد 
هر آن‌لعلی که درسنگی درون‌است 
نیارد تاب تنپائی دل کس 
جو شد دربرده شمع از زحمت باد 
جوباد ازروی بارس‌دیده پردوشت 
فتاد از پیکسی آتش بجاش 
چنان افروخت در جانش جرافغی 
نبودش رشته حان در بدن شمع 


۲ - طلوعش ( نسخه ) 


به تتبالی شکیبائی نباشد 
زتنپائیست کش‌دل‌فرق خون است 
که تائی خدادا زید و بس 
دلش از بیکسی در آتش افتاد 
به تنپائی درون برده میسوحت 
گدازان گشت مغر استحوانش 
که بر هر رشن جان دید داغي 
بریشان بودش از محنت دل جمع 


مشنوی شمع وپروانه 


دلش از داغ غم میسوخت از دزد 
جنانمبسوختدرهجر ان‌ومیساخت 
۰ گدازان شد بفانوس آن پریوش 
دلش از بسکه سوز سینه دیدی 
صدش داغ حبش از اثك بر رو 
بیم پیوسه اش دانه دانه 
همی کرد اْطراب و می نیا سود 
اگر دستش به پیراهن رسیدی 
به سوژ سینه کز فانوس دیده 
که این خلوت سرا زندان من شد 
حنان این خانه‌ام آتش پجان رد 
ز دلتنگی چنن کاینجا به جانم 
مگر آتشي زنم در خانا خویش 
مگر یاری" نظر بر من گبارد 
و گر نه تابکی پا بسته باشم 


ولیکن_زاریی‌دد پرده میکرد 
کزونیمی نما ند از سکه بگداخت 
جو زر در بو سوز نده ز آش 
کبابی شد کزو روغن جکیدی 
کشیدی صد الف بر سینه هر سو 
شده زنجیر بایش عاشقت‌انه 
تو گفنی آتشش در برهن بود 
بمان غنچه‌اش صد جا دریدی 


بکن تیغ ذبان بروی کشیده 


نه زندان دورخ سورآن من شد 
که خواهم آتش اندرخان ومان‌زد 
بیرم گر دمی دیگر ‏ بمانم 
که این دیوار غم بردارم از پیش 
م‌ازین و رطه آش بر آرد 
درین پا بیشگی دلخسته بساشم 


دسهار شدان شبع وشکایت گر دن از فلك 


کسی 0 کی ۲ داغ دل کدازد 
تني کز دام عشق افکاد باشد 
شد اخر شمع بیمار از عم دوست 
وجود ناز کش چون تب کشیدی 
جو از جنش زدی آتش زبانه 
گدازان شد 


۱ اکر بادی ( نسخه ) 


تنش از تابش تب 


دلی تا کی بسوز عشق سازد 
گر از مردن رهد بیمار باشد 
فتادش آتش لب در رگ و پوست 
عرق همچون گل ازرو یش چکیدی 
۲ گلنارش فنادی نار دائه 
صدش تبخاله برون ریحت از لب 


۳۹ 


۱۳۰۳۵ 


۱۳۹6 


۱۳۰۵۰ 


۱۳۰0۵ 


۱۰۹: 


۱۳۰۹۵ 


۷۱۲ ۰۷۰ 


۱۳۰۷۵ 


۳ 5 


زنب سیم تنش از تاب میشد. 


تن کافوری آنماه گلجپر 
زدل آتش بجای ناله میخاست 
جو کلکی شد بدن ازمعف حالش 
نما ند ازهستی‌اش جون لاله آنماه 
چنانش آتش تب رخ بر افروخت 
ز تان تب قرا رفت" از سرش دود 
زبان بگشاد با چندین شکایت 
که کینت ایفاك با من جپا کرد 
مگر کم سوجن جانم ای ستمگر 
تنم میسوزی و من میگدازم 
جومه آن کز تو دراوج کمالست 
چراغ مپر کو دا مپربانی 


خاکش بر کشی تا اوج افلالد 


مه باری را حون رشته تن 
حو من آنگه که کاروی شود راست 
کسی جون باشد از مبر تو شا کر 


بسوزی هر که‌را رخ بر فروزی 
شي با کس پیاری روز کردن 


تو هر کس چرافی بر فروژه 


چوبرق‌آن کز تودرعالم علم گشت 


۳۹ ارو رات ۰ برون رات ) نخه ) 


۲- چو مهر ( ب ك ن ص ) 


دیوان اهلی شرازی 


جوسیم از آتش دل آب میشد 
گدازان شد حوبرف از تابش مبر 
جو ماه حارده بوستد میکاست 
عیان شد رشتاً جان همچو لش 
بجز داغ درون دِ شلٌ آه 
که از گرمی‌جبینشدست میسوخت 
کشید از سینه آهی آتش آلود 
همیگفت از سر سوز این حکایت 
ترا از یار و یار از من جدا کرد 
که افزودی جدن داغیش بر سر 
1 کوند میشود عمر درارم 
ثمال _ دولتش عبن زوالست 
سحر آفروزی و شامش نشاني 
رسانی ذره دره باز بر حال 
فقوی دل گردد از مپر و چون من 
بدا ا امیدی بایدش کاست 
که‌خودسازی وهمخوسوزی آخر" 
تبفروری چرافی تا نسوری 
کددرروزش گذاریز نده‌چون من 
چو بیند کو کب بختش بسوزد 
کسی نا جشم رهم رد عدم گشت 


۳ از اینجا نا 4 بیت از نسخه (عه) افزوده شد در ند خطی‌نبود 


مننوی شمع و پروانه 


نیم مومن اگر یکنن ز پستی 
چراغ کس نگردد از تو روشن 
بشید شکوین پروردن چیست 
جد بدل مومم ار بیر چه بستی 
هید طور تو بی هنجار باشد 
نه من‌چونل !4 دارم داغ‌ازین باغ 
به آتش سوزم ایس کا مر آنیست 
زضعفم بسکه یارای نفس نیست 
جنان در حود فرو رقتم که دیگر 
هوا داری که دل کردم بدو گرم 
روا داری که از حور رقیبی 
گر اين جود و جفا برمن گزینی 


یم دل رنانی تا تو هستی 
که ننشیند بزبر ایغ چون من 
ی مگ ضایع کردم چیست 
چه پستّی » از چه رو بازم شکستی 
هبه_ دور توپی پر گار باشد 
که اهل دل همه مردند ازین داغ 


به حسرت مرم انم زقد گانیست 


اگر میرم کسی فریاد رس نیست 
مگ بر دارم از جیب عدم سر 
ببادش داده‌یی بادت ز هن شرم 
به تتبائی بمرم چون غریبی 
الهی هم به روز من نشینی 


آگامی عنبر و کاود از حال شمع 


جو باشد بر دلي از داغ تابی 
بد هر جا بگذرد آهوی مشکین" 
جوشمع ازحد برء نشدسوژجانش 
زر نگی؟ یر ۵ و بماری او 


را 


جو سوزشمع بیش از پیش بودی 
مرش کشت بر کافور نلاهر 


بدو گفتند کای ماه دل آرا 


۱- از عشق ( نسنده ) 


۲ - مسکین ( نسخه) 


۳ شدند آگه زمهدن خادمانش (س) 
۵- نان دادی ز (س) 


۳۴ که رننگ (ص) 


بر آید عاقبت بوی کبابی 
توان پی بردنش از بوی مشکین 
بریثان گت حال خادمانشی" 
شدند آ که ز سور و زاری او 
دما دم دا بر داش فزودی 
به رازش برد عنیر بوی آخر 


چراغ حانه جشم و دل ما 


ز؟ 5 


۱۳۰۸۹۰ 


۱۳۰۸۵ 


۱۳۰۹ 


۱۳۰۹6۵ 


۱۳۹۰۰ 


۱۰۵ 


۶ 


۱۳۱۸۵ 


3 3 


دلیل و رهنمای دور نان 
نهال گلشن حسن و جمالی 
چرا با این جمال و سر فرازی 
مگر داری ز سوز عشق تابی 
دلت سوزد زغم کاین گریه خیزد 
ا گرعاشق نلی این زاریت‌چیست 
ترا گر نیست آه آتش آلود 
خبالی میبزی با سوز و زاری 
همان بهتر که راز از ما نبوشی 
اکر ما آکه از کار تو باشیم 


دیوان اهلی شرادی 


جو سرو ناز در حد کمالی 


مدام از اثك حسرت میگدازی 
که ميریزد ز گلبرگت کلابی 
کسی بی‌سوزدل چون اشك ریزد 
چگرسوزی وش بیداریت‌جیست 
چه خیزد از دلت جای نفس دود 
و گرنه در سراين آتش حه داری 
بگوئی حال و زین آتش نجوشی 
طبیب جمان بیمسار تو باشم 


گفتن شمع راز خود را به خادمان 


چو محرم را نباشد باز گوئی 
دل هر کس که گنج عشق یابد 
اگر ترس که با هریار گوید 
به‌یاران شم راز خویش بر گفت 
که از عشق آتشی در سینه دارم 
ما دل برده است ازدست پاری 
همایون پیکری فرخنده قالی 
سسکروح ی که گر بر گل نشستی 
ز درج مپربانی دانه ی بود 
حدینش بسکه بودی آتش‌انئیز 
عجب شیرین‌حدینی پرنمك بود 


چو با او گرم کردم دل‌به پاری 


خوش آید عاشقان را راز گوئی 
اگر پنبان کند دل بر نتاید 
رود کنجي و با دیوار گوید 
زبان بگشاد وازسوزجگر گفت 
ولیکن بر زبان با کس نیارم 
چه.پاری گرم مپری فمگساری 
به یکر نگی‌چومن‌شوریده‌حالی 
ندیدی‌بر گ گل‌ازوی شکستی 
ر دیوان وفا . پروان‌ئی بود 
فکندی در دل من آش نیز 
نبود ازانس وجن گویاماك‌بود 
فلك کردش‌جدا ازمن به‌خواری 


مننوی شمع و بروأنه 


فکند ازنا کسی در جنگ بادش 
دل از خلقم نبودی جز بدو شاد 
حدیث دوری او با که گویم 
درین‌محنت کهجویدجاره من ؛؟ 
ندانم پیش از آن‌کز پا نشین 


جو گلیر گ ازجفا بر باد دادش 
دریغ و درد کوهم رفت بر باد 
نشان و نام او باز از که جویم 
که کوید فص آوار؛ٌ من ؟ 
رخ او باز بیم با نیم 


نصیحت کردن کافور شمع دا 


شنیدند آن دو تن چون قصه شمع 
زبان بگشاد کافور از محبت 
بدو گفتا که ای سرو گل اندام 
بدین آتش که داری در سر خویش 
تو در حسن آفتاب دلفروزی 
گر از پروانه خواهی زد د گر دم 
به چنگ باد | گردرتاب وپیچ‌است 
مکش آه از دل و آژوی مکن یاد 
مکن بر دوی هر نا کس تبسم 
ریز این سیم اشث از دیده هر دم 
تو گر از داغ دل آتش فروزی 
چومیخیزد ز گلبرگت گلابی 
اگر پروانه میرد هم ترا پیش 
شکاری گر کنی او دا رسان ضرب 
جرا شاه افکند آن صید بر خاك 
بین پیری من کم کن جوانی 


بآتش سوختند از غسهٌ شمع 
جو پران کرد بنیاد نصیحت 
حرا سوزد کسی ز اندشةٌ خام 
خیالی پز که یابی در خور خویش 
به هپر ذد یی تا چند سوزی 
ز غرت میکشد بادت بیکده 
رها کن تا برد بادش که هیچ است 
مده چون گل جمال خویش بریاد 
مکش بر خود زبان طعن مردم 
که از سیم وجودت میشود کم 
ند تنرا خود که ما را نیز سوری 
شان این آتش سودا بابی 
شراری مرده گیر از آتش خویش 
که باری گردی از پهلوی‌اوچرب 
که باشد عیب ا گر بندد بفتر ال 


سخن بشو د یران تا توانی 


5_ . 


۱۱۱۲۰ 


۱۱۱۹ 


۱۳۱۳۰ 


۱۳۹۳۵ 


۱۳۹2۰ 


۱۳:۵ 


۱۳۹0۰ 


۱۳۹۱06۵ 


۳ 


دیوان اهلی شیرازی 


خطاب شبع با کافور و استعانت از اد 


خوش[نکس دا هچوزشمع ‏ دلاویز 
ناچون‌باد خناك‌هر که نفس داند 
نسیحتگو جو خود بی درد باشد 
چو شمعش پند اوبر دل سبك ود 
زیند سرد او بودی مشوش 
بدو گفتا که نبود هیچ : دردت 
تو ای فرسوده ؛ سوزدلچه دأنی 
فسون برمن دم چندین فسردن 
اگر بودی حنك باد دل آزار 


ترا بس از مفیدی این اثارن 


بازادی مده از عشق ندم 


ر داغ ول کی آسایش بذیرم 
کسی کش‌همچومن آتش بجاذاست 
ازین آتش که عشقم در د!, افروخت 
چو نتوانی رهاند از آنشم تن 
گرفم کز وفایی پند گویم 
جنن کاين آنشم در دل بلندست 
به هر جائیکه آتش‌کار گر گشت 


حو میسوزد ز سر تا با وجودم 


| - که چون پاد خنك هر کو (نسخه) 
۴ صدیار (س) 
۵ - او تیزتر گت (نسنه) 


۳- بر آب آش (ص) 
۴ ز داغ او (س) 


زباني در دهانست آتش انگین 
چراغ شوق صاحب درد بنشاند 
هر آن پندی که گوید سرد باشد 
دم او بر دل گرهش خنك بود 
تو گفتی مبزدی آبی برآتش" 
از آن ی بارر از گفتار سردت 
که دایم همنفس با می‌دگانی . 
که خواه از دم سرد تو مردن 
خنكك تر بود‌ثی ازوی توسیار" 
که کم باشد سفیدان را حرارت 
که‌من در آتش دل بای بندم 
مگر آسایدم دل چون بمیرم 
پدو مردن حیات جاودان است 
به هرحالی که باشدبایدم سوخت 
ما در آتش دیگر میفکن 
خنك گردی نگوبی چند گویم 
براو آب سجن کی‌سودمند است 
کسی بش چوزدخودتیز ترگشت" 


ندارد دم کافوز سود 


مثنوی شمع پروانه 


توخود آن نیستی کز غمگساری 
مگر کاین کارم از عبر گشاید 


سم 


نمايی گرمیی با من بیاری" 
که این بوی وفا از عبر آید 


دلجویی وچاره سازی عنبر شمح را 


خوشا یاری که بار مبتلائیست 
جراغ افروز شام درد مندیست 
چوشمع ازحد گذشتش‌سوژوزاری 
جو زلف ذلبران عنبر بر آثفت 
که‌ای کمتر غلام هندویت من 
دل و جانم نه نپا بستة تست 
اگر نورت دلیل هن نگشتی 
ز خون گرم ی که بینم هردم از تو 
اگر در آنشم سوزی دل و تن 
ترا ازداغ دل گردخ بر افروخت 
| گرداری‌تو آتش دررگ و یوست 
منت يك هندوی خدمتگذاره 
منت پروردم آی حور برشتی 
مسوزازغم که گرمن بایدم سوخت 
گرم باید بر آتش شد بیادت 
زمن بپتر نداری چاره جوئی 
بود محر و فسون پیوسته کارم 
چنان پی برده ام افسونگری دا 


(- ز یاری (ص) 
۳- آیه ازمن (ص) 


زخون گرمی دراو بوی وفائیست 
نه برم آرای روز سربلند یست 
۰ ۰ ۱ 
جر میسوختش عبر بیاری 
بدو ازطیب انفاس‌این‌سخن گفت 
سواد چشمم آز روی تو دوشن 
« ‌ مگ" 
که هست و یسم وابستة قست 
3 5 ۲ ۸ ۰ مه 
جراع در من درس نگشتی 
سیه رو باشم ار بر گردم از تسو 
دمه بوي مت حبزد از من" 
مرا از آتش داغت جگر سوخت 
ماهر کث بجان میکیری‌ایدوست؟ 
که جان در آتش از ببر تو دارم 


که داری طینت عبر سرشتی " 


جو گل‌خواهمرخت‌ازشادافروخت 
سوزم تا بدست آرم مرادت 
که دارم از فسون و سحر بویی 
ز گاو سامری میرات دار 
که آرم در خط قرمان پری‌را 


۲ ول تار يك من (ص) 
۴ - میگیرد ایدوست (ص) 


۱۳۱۹۰ 


۱۳۱۹۵ 


۱۱۳۰ 


۱۳۷۵ 


۱۹۸۰ 


۱۳۹۱۸۵ 


۱۳۹۹۰ 


۱۳۱۹۹۵ 


۳" دیوان اهلی شرازی 


چو در تعویذ پیچم همچو سالك 
بر آتش گر نیم بوئی پی داز 
بوی من پری سوی من آید 
کنون آن‌غا یت کزدیده دوزرست 
بنام او نم بوئی بر آتش 
| گرجون مه بودبر اوج گردون 
و گر چون زر بوددر سنگف‌خارا 
به پیئم حالت صبر و سکونش 


شود بر وفق متسودم ماايك 
ز س غیب گویم قسه ها باز 
يکايك قسه غیيم نماید 
دلت از غیت او بی حسورست 
په پینم چیست حال آن بلا کش 
و گر زیر زمن چون گن‌قارون 
کنم بپر تواش از سک پیدا 
بگویم يك بيك حال دروش 


بو نهادن عنبر بر آنش دحبر بافئن از بر وان 


حوشا دلخسته‌ئی کوراست یاری 
گر این را آتشی‌در دل فروزد 
اسر آنک که او باری ندارد 
جو عنبر دید حال .او مشوش 
در آنش بوی حود عبر چوپنپاد 
که حالی منقلب می بینم او را 
گراز بیماریش پرسی خرایست 
جوموئی گشته‌ازضف وجنا نست 
عجب بیمار و مجزون می نماید 
به صح رأئی‌همی گر ددچو نخجیر 
در آن وادیکه آن سکن اسیراست 
نه جندان بیخودی هستازجنوش 
گرش لطف تو پرامن نگردد 


زیاری گر کسی دستش نگیرد 


خونا پاری که دارد مگساری 
دل او هم بر این پسوزد 
۳ ین آن‌دل کهنمخو اري‌ندارد 
نباد از آبپر او بوئی برآتش 
رموز غیت گوئی کرد بنیاد 
بفایت مططرب هی بیهم او را 
ورازسروسکون‌در اضطرابست 
کزو تام گک مویی درمیانست 
درونر یش وجگُر خون‌می نماید 
که نتوان شیرراپستن به زنجیر 
هوای دوزم آنیا ز هیر برست 
که باز آرم به تعویف وفسو نش 
جراغ کار او روشن نگردد 
به تپائی و بی یاری بمرد 

۹ 


موی شمم و پروأنه ۱ 


5 


| گر برسي کجا او رامتام است 
تو گربیماری اوهم‌سینه ریشدت 
توجون ؟لکر دل از داغت فکارست 
چو او جز ببر تو رنجور نبود 
که معشوق و محب یال دیده 
بودحورشیدتا بان صورت دوست 
ا گر ز آییده تا خورشید تابان 
جو مپر از تآب سوز سینه سوزد 
کنون‌ایلاله زوی عنبرین موی 
محورغم کرجهجانت هجر ارسوخت 
بصورت دوز ودرمعنی فر ین‌أست 
وصال او کرت گویم نصیب است 


زمینی تبره از سرحد شام است 
بسی‌جانسوری اورا از تو بش‌است 
چو بلیل داغ و درد اوهز ارست 
تو هم گرسوزی ازغم دورنبود 
دو تن باشد ز يك ان آفریده 
دل با از صفا آیینٌ اوست 
بود بید مسافت صد بیابان 
بجان آئینه را آتش فروزد 
سپی قد سرو ناز آتشن دوی 
که خواهد روین‌ازه صل وی‌افروخت 
برون از جشمودردل‌همشن است 
بمبدست‌اینو لیکن عنفر یب‌است 


نضر ع کردن شم پیش شنبر 


و اللماس مو اصات با پر و انه 


عجب حالی‌است عشق ودردمندی 
که گر شاهنشبی درویش گردی 
چوشمع ازعنبر آن احوال بشنید 
زبان بگفاد و گفت ازروی عزت 
تولی روشن سواد دید؛ من 
توئی سر حلقة زنجیر مویان 


ز تو دارم امیید زوش‌انی ۱ 


چراغ چشم از روی تو روشن 
چوجانم کرده‌لی‌جادرر گوپوست 


که با پستی کشد کار بلدی 
دعا گوی غلام حویش گردی 
نباز و دردمندی مصلحت دید 
که ناید. از تو جز بوی محبت 
سویدای دل عمعدیدة من 
به حوبی حال روی ماه روپان 
که آید از و بوی آشنائی 
دماغ جانم از بوی تو گلشن 
نیم یکذره خالی از تو ایدوست 


۱۳۰۰ 


۱۳۵ 


۱۳۳۰ 


۱۳۳۹۵ 


۱۳۰ 


۱۳۳۵ 


۱۳۳۳۰ 


۱۳۳۳۵ 


۳ 


جوکل تا کشنم از بویت هعطر 
با مبرت همچو صبح آمیدوارم 
خوشم با داغ دل کر سوز داغم 
مرا تنها نه طیب_ طینت" از تست 
کسی کر گیردت در زرهمه تن 


کنون ای همدم ديرينة من 


زراه چارء جوئی چاره‌ام کن 


نه گفنیجاره جوئی خواهمت کرد 
ترا حون هست حکم غیسگوئی 
کسی سوی وی از افسون فرستی 
به خط عنبرین باوی پیامی 
کسی جوئی که ببر نامه پیشش 
ز آب دیده گیرم نامه در موم 
جوابش داد عنبر کای دل افروز 
کسی باید بدین کارت فرستاد 
نگرد هیچکس او را پریوش 
جو نبود یاد را از حستجوایست 
یکی باید بسوی او نبانی 
رسولی کی رسالت زو بر آیسد 


1 - طیب و طاینت 
۳ - فرسستی (ص) 
۵- چجون درق (ص) 


دیوان اهلی شیرازی 


شمیمم شذ سیم روح پرور 
فس زان بیتو یکدم بر نیارم 
همه بوی تو آید بر دم اغم 
تانرا هم به گردن هنت از تست 
هنوزش هست منتها به گردن 
که آگاهی ز سوز یا من 
رین وصل آن آواره‌ام کن 
چو خود گفنی بجا می‌باید آورد : 
نشاني خواهم از پروانه جوئی " 
باز آورد آن؟ مجنون فرستی 
نویسی از زبان من سلامی 
روان‌سازم چو آب‌چشمم خویفش 
مگر بادش نگردد قصه معلوم 
حراغت زنده باد از بخت فروز 
که تتوانه بکرد او رسد باد 
رود چون آن" وباز آید جو آتش 
بقاصد نامه دادن مصلحت نیست 


رساند از تو پیغام زبانی 


بجز نور تو غیری‌را نشای 


۲ بباز آوردن (شسخه) 
۴ که نتوآند گرفتن پیش او باد (ص) 
۶- پجز نور خووت غیری نشاید (ص) 


مثوی شمع و پروانه 


رسول فرستادن‌شمع وردا بسوی پروانه 


رسولی بود آمی چون بیمبر 
رسول عقل را جبریل الهام 
که شمش همره دل از رفیقان 
ازین روشن دمیری نام او نور 
سك سری که جون‌برق یمانی 
جوصبح‌ازس عتش تا کس‌زدیدم 
ز بس بینند گی چو نسبح‌روشن 


زشخس او که‌همچو نجان‌روان‌بود 


چو حرفی از زبان شمع جستی 
" بخواندش‌شمع و گفتازآشنائی 
ترا باید پسوی یار من شد 
بجو ای روشنی دید من 
بگُو ای داده داد بیوفائی 
مرا گر پای بند نم شکسته‌است 


ز پرسشهای تو شرمنده‌ا! من 


ترا از بار غم آزاد گیپاست 


چه گویم کز غمم‌چون‌سو حت‌حرمن 
زغم آهم غبار انگیز گشته 
جودرسیمن تنمغم اش از د نکن 


که بی‌خط سر پنپان بودشازبر 
ز عرتردل جنن آورد بیغام 
رفیقی بود از صاحب طریقان 
بوان دسولی گشته مشبود 
نکردی باد با او همعنانی 
بیکدم گشته بودی گرد عالم 
نبود ازوی نبان بخیج؛ روشن" 
صفای طاهر و باطن عبان بود 


صم بر روشن او تفش بسی 


که‌ای چشم و چراغ روشنائی 
زیاری بایدت نمخوار من شد 


زعین مردمی آن چشم دوشن . 


ز شوفت سوختم آخر کجاثی 
کسی بای ترا آخر نسته است 
نگفتی مردهام یا زندام من 
مرا در بندگی اعتاد گیهاست 


ز داغ‌دل چه آمد بر سرمن 


نهست آن س رکشیپائی که بودم 
رحم چون لاله دود آمیز گشته ۱ 


همه‌سیماب گشتازدیدهاریخت 
گل رویم ز حال خویش گفنه 


۱ از اینجا :| هفت بیت از نسخه (ع) میباشد در نسخ خطی ما نبود 
۲ - کذا , وشایدل[ بکچشمه روژن ] درست باشد . 


رزیت 


۱۳:۰ 


۱۳:۵ 


۱۳0۰ 


۱۳۵ 


۱۳۳۹۰ 


۱۳۳۹۵ 


۱۳۷۰ 


۱۳۳۷۹۵ 


۱۳۳۸۰ 


۲ دیوان اهلی شیرازی 


دلم خا کستر از سوز درونست 
ز خاکستر شود آیینه روشن 
گواهست آتش شوقی که دارم 
بحواهم مد , خیز ار میتوانی 
چو کرد آن‌کارنمع از نوردر خواست 
پر سم بند کی اول تا گفت 
" که خورشید رخت تابنده بادا 
نتابم روی دل از صحبت تو 
به خدمت سوی آن صید رمیده 
گرم کوئی‌جومیازشیشهدر کاس 
ولی باید ترا زین خانةٌ نار 
نمائی صورت روحانی حود 
که گرروی تو پشتیبان نباشد 
ز خورشید جالت پرده بگُشای 


وزان خا کمتررخ‌تیره گونست 
وزان شد تره تر آیینهٌ هن 
که جان بر لب رسید ازانتظارم 
که دیداری به دیداری رسائی 
سيك‌جون برق, نورازجای‌برخاست 
پس ازچندین ثنا اورادعا گفت 
بنور معنیات دل زنده بادا 
که پاشد هستی‌ام از دولت تو 
جو میفرمائی ام رفتن ؛ بدیده 
به چشم وس د2) بالعنو الراس 
علم یرون زد از روی جو گلنار 
گشائی کارم از پيشانی خود 
2 کار من حندان نساشد 


بیردن آمدن شبع از پرده فانوس 


و روان هدن نور بوستجوی پروانه 


اگر عاشق کپی بپر سیوری 
عجب نبود چو گردد شوق‌افزون 
شاد پر ده جو نشمع آرزو کرد 
در آمد خادم ؛ دامان فانوس 
جمال شمع‌چون بر فع برانداخت 
از آزادی چ وگل خندان بر آمد 


جومبر از سبح عارش‌چپره بگشود 


ِ‌ , ِ 


که آید پی سب از پرده برون 


بهمت گل برون از غنچد آوزد 
به خدمت درمیان زدارزمن بوی 
حهان‌روشن بد نورخویشتن‌ساخت 
تو گفتی پوس از ندان بر امد 


موی شمح پروانه 


روان شد نور همجون برق تابان 
بود از جستجو یکدم فرافش 
در آن طلمت همی شد با دل جمع 
به هرمنرل که از روزن همرفت 
حنان جستش که ؟شت از جستجوست 
کسی گر در پی چیزی شتابد 
مدار ایطالب از جویند گی دست 


پی پروانه جستن در بیابان 
هنی‌جستی در آن شب باچراغش 
که پشتش گرم بودازجاف شمع 
به جشم دیوودد روشن همیرفت 
ولیکن یافت آخر آنچه می‌جست 
اگر جوید بصدق آخر بیابد 


که درچویند کی یا بند گی‌هست 


یافثن ور در و آنه رابحالت ز ار 
و حال مبع را در ءثق با او گفتن 


چنان دیدش که بود از چشم مردم 
اگر گویم خبالی مینمودی 
فتاده بالبا در ضم کشبده 
چننانش سوزداغ از سر گذشنه 
نش حون مر دمان دید حویش 
نظر چون باز کرد آن‌نور را دید 
زعن مردمی حرن بیش خواندش 
حوشمعش رشته‌های‌حان بر آدفت 
که ۹ از اطب ؛ ح روشن من 
تویی <شم مرا ان روشانی 


بگو بامن حدیث شمع دوشن 


[- درف بر هم نهاده چون جریده (نسخه) 


۲- که آرد از دو بوی آشنائی ( نسخه) 


رسید آخر بدان بروانه مست 
به چشم مردمان چشم خود گم 
خبال من بود کان هم نبودی 
ورق بر هم زده گشته حریدها 
که خال ازسایه او داغ گفنته 
زغم در عن زادی با دل‌ دیش 
به مپر شمع او را گرم دررسید 
روان بر دیدهءٌ روشن شاندش 
بنور از شوق نور <شم‌خود گفت 
چراغ مر من گشت از تو دوشن 
که افروزی چراغ آشنائی" 
که باری از فرافش سوختم من 


-۱۳- 


۱۳۳۸۵ 


۱۹۹۰ 


۱۳۳۹۵ 


۱۷۳۰۰ 


۱۳۳۰۵ 


۱۳۳۹۰ 


۱۳۱۹۵ 


۱۳۳۰ 


ی ۱ات 


بدوچون‌استوباوی‌همنفس کیست 
زبان بگشاد نور و راز گفتش 
خبر از سوز داغ و زاریش گفت 
به اول مد شادی رساندش 
جوبشنیدا ین سخن بپار بگریست 
ر شوق شمع داغ دل فزورش 
بزاری گفتش ای نور دو دیده 
زشرح محنت آن شاه خوبان 
چو غمگین کردیم غعخوارمن شو 
درین مت کس فریادری نیست 
چو ارلطفت چراغم کشت روشن 
دری برروی من از لطف پگشای 


دیوان اهلی شرازی 


مراحال‌اینچنن شدحال‌اوجیست 
حکایت‌ه۱ يکايك باز گفتش 
پس آنکه قصا بیماریش گفت 
بآخر زمر دلتشگی جشاندش 


چوشمع از آتش‌دل زار بگریست 


یکی صد کشت آن‌داغی که بودش 
چراغ خاطر محنت کشبده 
۳ آتش زدی در رشتةً حان 
شفا بحش دل بیماز من شو 
و کر اند کسی»غبرازتو کس‌نیست 
ندارم بعد آزین دسنت ز دامن 


دهی بر کعبه مقصود بمسای 


دلالت کر دن تور ؛ بر وانه رایسوی شبع 


سعادت بر کسی جون دید دورد 
ا کر شمعی بر افروزد گدا را 
چو دوات دید اقبال بگماشت 
نفان دادش ز پاری رهیر تور 
جو آن مسکن نظر برشمءش افتاد 
زشوق شمع بیحود شد بدان نحو 
جوباز آن" ش‌نشن کوی‌محنت 


ز وق شمع جست از جای خود چست 


۱- صبازان (سخه) . 


ر غیب او را چسراغی بر فروزد 
بر آرد آتثی از سنگ خارا 
بمپر آن ذر ء را ازخاك برداشت 
جمال دلفروز شمبع از دور 
رمستی هستی خود رفتش از یاد 
که نقش زندگی گردیدازاومحو 
دمید از دوی شمعش صبح دولت 
پرو بال دگر پنداریش رست 


۲ب پارشی (ص) 


مشنوی شمع و پروأنه 


جو مرغ از روشنی امد به پرواز 


زهی نوری که در یکطرفة العن 


۶ 


حجو شد بروأنه سوی روشائی 
پاده بو پر آتش شمع دلجو 
شنیدی بوي او » پروانةٌ مست 
نمودی سوی آن خورشید میلی 
جو ماندی از پریدن ‏ میدویدی 
به هر حالی که بود از راه همت 


۵ات 


بنور شمع سوی شمع شد پار ‏ 


جو نور مسطفا تا قا قوسن 
هنوزش گرم بودی حای و مسند 
شنید از شمم بوی آشائی 
بززد خویشتن میخواندش از بو" 
شدی از هوش جون دیوالة مست 
بدان شوقی که مجنون رابهلیلی" 
به ره چون هرغ بسمل می‌طپیدی 


رسد آخر به منزلگاه دولت ‏ 


نهم دسیدان پروأنه و شمع 


و فدا گر دن بروانه خود را 


عجب وفتی جگر سوزست آندم 
دو عاشق را نطر جون بر هم افند 
ج وکردند آن دوتن درهم نگاهی 
ز چدم هر دو از غم زار زاری 
نظر" چون شمع را بر وی فنادی 
بروانه نظر چون باز یرد 
ز موز سینه با هم راز گفتند 
ولیکن شمع‌بس حالی عجب داشت 
نه چندان زهر هجرش کار گر بود 


که افتد عاشفان را دیده بر هم 
تو گوئی آتثی در عالم افتد 
بر آمد از درون هر دو آهی 
بر آمبد گریه بی اختیاری 
ز چشه‌شر گربهٌ نادی گشادی 
ر شوفش مر غ جان پرداز میکرد 
<کایتپای دوری باز گفتند 
زدست داغ‌هجر ان‌حان بلب داشت 
که تریاك وسالش داشتی سود 


(- پرروش سوی‌خود میخواندش از بو(ص) ۲- که مجمون سوی لبلی (ص) 


۳ که (ص) 


نظر پروانه هم چون (ص) 


وس ار ۲و۳ 


۳۵ 


۱۳۳۰ 


۱۳۳۵ 


۱۳:۰ 


۱۳۳۵ 


۱۳۳۵۰ 


۱۳۳۵۵ 


۱۳۳۹۰ 


سل مه 


چو زهری کار گر گردید در دل 
مگودروصلازهجران‌چه بل است 
چراغاز نورخود گردیده افروخت 
ز وسلش شمم سوز دل بتر گشت 


فرو رقتی بداغ دردمسدی 


چو حال شمع را بروانه بد دید 
بدو گفت ای سر من خالك پایت 
چنین حالی که در عالم بدیرد 1 
پس ازمر گ تو در وی که ینم ٩‏ 
بگفت ایو گذشت از کوی هسنی 
چنانش سوز عشق از دل علم زد 
چنان سوز دلش آنش بر افروخت 
در آتش‌سوخت جان‌خود بصد ذوق 
زهی پروانه و جانسوزی خویش 
رهی سرحپل و شاه عشقباران 
زمی مجنون دل آزرد؛ُ عشق 
فروغ سیته اریات. محشت 
درآتش عاقیت آن جور کش رفت 
چنن باشد طریق جان سپردن 
دلا , پروانه وش در عشق جان ده 
کسی در عاشقی فروز باشد 


1- عشق دل (نسخه) 


دیوان اهلی شیرازی 


شود تریاك هم زهر هلاهل 
که که در وصل هم بیم هااك است 
بسی دیدیم کزوی خانه هم سوخت 
تو گفتی درد و داغش بیشثر گشت 
به پستی رو نپادی از بلندی 
بحز آهی ارو بافی نودی 
فدائی واد گرد شمم گردرد 
هراران همجو من بادا فدایت 
که عاشق زنده و معثوق مبرد 
چو بکتايم نظ سوی که بنم 
در آتش شد درون ار عن مستی 
که در آتش به شوق دل" قدم زد 
که رحت‌هستیش سرتاقدم سوخت 
رعی عشق و زهی عاشق زهی شوق 
چراعش روشن از فیروژی خویش 
زمی چم و چراغ جانگدازان 
زهی آهوی پیکان خورد عشق 
چراغ دید اهل محبت؟ 
بهجا نان‌دادجان‌وءوه چهخوش رفت 
براه دوست دادن جان و مردن 
که اینمم کی ازحیان حاودان به 


که چون بروانه حرمن سوز باشد 


آ. امل (صبرا تب ( نسخه) 


مشنوی شمع و پروأنه 


براي دوست بازد جان خود را 
نه ز انسان عاثقان سست پیمان 
نباشد عشق او جز کید و تزویر 
بحیله دلبران را رام سازد 
ازین جا باز کردم سوی مقصود 


اک 
بایان آورد یمان خودرا! 
که سازد شهره خوددرعشق جانان 
که گردد حیله ور جون روبه بر 
خود و معشوق را بد نام سازد 
بگویم حال شم محنت آلوه 


مانمداری شمع برای پر و انه 


و جان بجانان سپرشن . 


خوش آن‌باران کهدریاری‌ثفیقند 
جب تشپ اوه کرت 
طریق و ملحب عاشق چنانست 
جو آن مجنون کوی مپربانی 
دل شمع ازفمش درشیون آویخت 
بس‌رفت آب چشمش بسکه‌جوشید 
نش بی تاب شد جانش بر آشفت 
جر ست این که در آغاژوا نحام 
فاك کز سوز مهرم سینه بگداخت 
جومن از ماتم حود سوحت جانم 
خوشست این گریه ازچشم ترمن 
جو دیدی‌مرده آن غمدیدهٌ خود 
ردود حویشتن بر سر سیه بست 
پست از خنده لمل گوهر آگین 


دمادم از کل رخساره کندی 


به مگ و زند کی با هم رفیقند 
که دز آنش رود با کر دوست 
که‌هر کوخودنکشتازعاصیانست 
در آتش سوخت رخت زند گانی 
ز آب چش‌خودطوفان بر گیخت 
وز آ نآب آتش شوقش خروشيد 
کباپی شد داش وز سوزدلگفت 
نرفتم بر مراد خویش يك گام 
ز بپر سوختن گوئی مرا ساخت 
چه ماتم زد مرا دیگر ندانم 
که دانم کس نگرید بر سر من 
همي شنش باب دید خود 
به ماتمداری بروانه بشست 


شاد از دود بررخ دوی مشگن 
حو ریحان برسرخا کش فکندی 


[- از اینجا تا ۵ بیت از نسرخه (ص) است در سیخ خطی ؛ نبود 


۱۳۳۹۵ 


۱۱۳۷۳۰ 


۱۳۳۷۵ 


۱۳۰ 


۱۳۳۸۹۵ 


۱۳۳۹۰ 


۱۳۹۵ 


۱۳2۰ 


۱۱/۸ بت 


زدود دل بمائم کله بسش 
ز سوز گریه و آه دما دم 
زبان را بر کشیدی از ارادت 
به آخر از درون آهی بر آورد 
جو سرو قامت شمع آزمیان رفت 
چو کار مپر روی او تبد گشت 
گل رویش ز ماتم سوسنی شد 
جو پودی دود دل‌دنبالة او 
حو آخردست حان, شست ازعلافه 
باپن‌عذرای ما جون وامقی کرد 
رءپا ان چنین باید سپارند" 
بیرزم عاشقان مردن حریفیست 
موس جولانگه رعنا وشان است 
هوسنا کی نگوئیعشق ومستی‌است 
زلال عشق کز کوثر گذشنست 
جو عاشق راست پوید در طریقت 
هر آن‌عشتی که مبدض جا نگداز ست 


روان هر دوشان پر نور بادا 


دیون اهلی شراری 


سیه پوشید و بر ماتم نشسنش 
جو کار جان رید او را بیکده 
چو انگشت از پی شهد شهادت" 
به جانان جان خود او نیز بسبرد 
فك گفنا بجای راستان رفت 
فرو رفت و لفق ابر سیه گشت 
سواد دیده‌اش بی روشی شد 
مبدل شده بریحان لاله او 
نهادش دود بر بالن اناقه 
که هم معشوقی وهم عاشتی کرد 
و گرنه زحمت پاکان ندارند 
و گرنه عشق و آسایش ظریفیست 
محبت وادی محنت کشان است 
کهلعبت‌بازی‌وصورت‌پرستیاست 
زما تر دامنان آلوده کشنست 
مجاز او شود عین حقیفت" 
حقیقت‌نیست گر گوئی‌‌جازیست 


حد بث شهار مشپور بادأ 


خأنیث کتاب 


بح‌داله که این فرخنده بنیاد 
فك بروانة توفیق دادم 


ا- عرض شهادت (ص) 
۳ محض حفینت (ص) 


بایان آمد و ۶رم امان داد 


ز مپر اقر و حت اه 


ن شمع مرادم 


۲- سر آرند (ص) 
۴ - حدیث عاشقان (نسخه) 


مشوي شمع و پروانه 


سعادت کرد از عن عنایت 
درین‌مجلش کهجندینذوفتون‌بود 
ولی صاحدلی کز دولت او 


دلم حون سته شاد از تعمت‌اوست 


۳-۳ 


جرا عم روشن از شمع هدایت 
زمن‌این مجلش آرائی ورون نود 


نم پرورده شد در فعمت او 


که مغزاستجوان ازدولت اوست 


جو فرمود این گپرمیبا یدت‌سفت نم بایس ازحق نعم گنت ۱۲۵۰۵ 
ترقع دارم از دوی طریقت ز غواصان دریای حقیقت 
که سپومن قلم بر سر زنندش ه این گوهر به عیبی بشکنندش 
اگر تر نی کلکم درین دراه خطائی کرده است استغفر ان 
دلم کین تغل مومی را بر آورد چوشمع ازشرم درخودسرفرو برد 
کهنظممرشحی از بحر! نظامی‌است شر ابم جرعهیی ازجام جامی‌است. ۰ ۱۲6۱۰ 
ولی در عاشقی اپنجا تماشاست که شیر ین خسروویوسف لیخاست 
بهار من کرو کلها پر آمد به يك فصل دبیم آخر سر آمد 
جو از تعدادا" بر وفق م‌ادست بناء حق هزار و يك فتادست 
به تخفیفش از آن کردیم تعجیل که تصدیم آورد نا گهبتطویل؟ 
نه از پروانه مسنی* درج کردم که سوز وزاری‌<ود حرح کرد ۱۲۵۱۵ 
سخن کز بهر تاربخش کنم کم بود تم الکتاب ان اعلم (۸(4) 
پی اهلی که آپترا خودنمای است دعایی کن که‌این رسم گدائی‌است 
خداوندا بمشور ‏ تدیمت به لوح و کرسی و عرش عظیمت 
که نت من * بلندآوازه گردان ‏ . دوان‌من بذکرشتازه گردان 
اط افزای بزممتلان کن ‏ قبول خاطر ساحبلان کن ۰ ۱06۲۰ 


پایان موی شمع و بروانه 


- جو استمداد (س) 
۵- خود ستالی (ب) 
۷- پذ کرت (م) 


ا- از غمر (نبخه) ۳-ز تعاویل 
۴- هستی (ص) 
۶ که ننامم را (ص) 


 (‏ دیوان اهلی شراری 


مثنوی سحر حلال 


دیباچه 


هد بیدد و ای تا محدود و شکر بیعد و ساس نا معدود سزاوار صانعیست 
که پيك مس کن نسحة دو کون پبرداحت و درود و تحیات نا میات سیدی را که 
بيك انگشت معجز نما قرص قمر دو باره ساخت و سلام صلوات آثار عفدری را 
که بيك شرب تیم دو سر آوازةٌ ولایت در ملك هر دو عالم انداخت و نوادد 
جواهر پحر دو کون نثار مقدم آل و اولاد ایشان باد . 

اما بهد چنن گوید غواس دریای سخن سازی اهلی شرازی : که 
روری در محفل صف نشینان بار ک حقیقت و بزد ان خرده دان کار اه طر یقت 
برسم خدمت حاضر بودم که سخن در وصف فارسان میدان معنی و زور آزمایان 
کمان‌دعوی میگذشت از هلهتع یف مولاناکانبی کردند که دو کمان دعوی ازقوت 
ازوی‌طبع انگیخته و برس میدان سخلوری آویخته یکی مجمع البحرین و یکی 
نسخهٌ تجنیسات وپپلوانان عرصه سخن باقوت بازوی فکرت و زور آزمائی از آن 
هر دو کمان فرو مانده‌اند, اين پپر فقبر گوشه گير با وجود شکستگیمزاج و 
دلخستگی کار بی رواج چون طبع فضول داشت غيرت آورده گفت : که از قوت 
بازوی فیم خود مي يابم که آن هر د وکمان را درقضا فکرت آورم و بيك حل 
هردورا گوش تا گوش چنان بکشم که آواززه وتحسن از هر گوشه بر آید, چون 
اين نکنه ادا کردم بعضی از اهل تعصب فتنه انگیختند و در دامنم آویخنند که 
این دعوی نیست غر لاف و گزاف و الا" ايك کمان و اينك مصاف هم در آن 
وقت متوجه شدم و طرح این نسخه انداختم چنانکه مجمع البحرین و تجنیسان 
بیکجای جمم آمدند و با وجود این تکلیف لزوم ما لا یلزم , ذو فافیتن هم 


موی سر حالال ۳ 


ملازم آن کردم که | گر در مقابل تجنیسات اوخوانند بر وژن « فاعلاتن فاعلتن 
فاعلن » که رمل مسدس محئوف‌است جواب آن باشد با زيادتی صنعت ذوبحرین 
و ذوقا فینن واگر در مقابل مجمع البحرین او خوانند بر وزن « مفتعلن 
مفتعلن فاعلن » که پحر سریع مسدس مطوی مکشوف است و بحر دمل مسدس 
محذوف در تحت اوست جوأب آن باشد با زیادتی صنعت نجنیسات و دیگر 
التزامات که در آن دو نسخه نیست و .بیمت شاه اولیا که صاحب قبمه اسحایفن 
و سر چشمةٌارباب سبخن اوست این متصود بحصول و این مأمول پوصول پیوست . 
و این نسه موسوم گشت به سدر حللال والحمد له رب العالن وا لصلوة والسلام 
علی‌خاتم الیو والاقمة اصومن الطیین الطاهرین وسلم تسلیما ثرا 


ستکثر حلال مولابا اهلی شیرازی 


ای همه ع لم بر تو بی شکوه 
نام تو زان بر سر دیوان بود 
شد بتوسر دقتر جان امزد 
حواستدل‌ارحا نه ششدر کشاد 
باء که درین بسملة بان آ مده 
ار دنداثه سین شانه ساحت 
هر الف آزاده بی از دلبری 
طر » (مش شده دور از قصور 
حشمة هاء آمده جوبای مپر 
رای دل آراهمه ازرای اوست 
غبچه حایش‌دل وحانر! بپشت 
ماهی نون کشتی در با وجود 


۳ سکه ال آن ( ذسیخه) 


رفعن حالك در تو بیش کوه 
کاتش بال و در دیوان بود 
نام نو خود سک ان ام زد 
نقطه بسي ال اژ آن در گشاد 
باني فتح از همه پاب آمده 


بازوی‌دینر اقوی‌این‌شا نهساخت 


در رهش افناده‌ئی از دل بری 
مایل او گیسوی حور ازقصور 
منبع جوی مه و دریای مپر 
راحت دلم! هبه از ر ای اوست 
دید در آن آدم و آنرابهشت 


در حور او بحشش و الاوحود 


۱۹:۵ 


۱:۳۰ 


وت 


۱:۳۰ 


۱۹۹4۰ 


۱:26 


۱۳۹0۰ 


تس هه 


باء که درین دایره گویا شده 
حلقةٌ میم است بر آن خاتمت 


دیوان اهلی شرازی 


م‌کز ند دایره کوب شده 


داید از آن حلفاً حان خائمت 


در توحید باریتعالی گوپل 


ای که بر اسرار تو دانا کمند 
کیست درین مرحله تا آخرت 
جون همه زاندیشه خود واسند 
کی کند ادرالد تو حاصل‌خرد 
در کف داودتوجان‌جبه چیست 
لطف تو بخشنده تخت ازنواخت 
یافته ار لطف تو جنت نعم 
بجشش تو نعمت و گنج روان 
تا شدی از بند؛ دین رنجکاه 

گلبن تن را دهی آرجان نوا 

نغمه شو قت دل عشاق راست 

بندهٌ پی‌عشق تو ید ارزنست 


در مکش از کرد بد روز ما 


کی‌رسداز عقل کس آ نجا کمند 
رهب اول شنه با آخرت" 
کی بود اندیشه‌ات از ها سند 
فهم کی این عشوء باطل خرد 
علم توداند که در آن‌جبه چیست 
پوسف‌جان‌رایت بختازنو آخت 
فبر تو لا کفته و ر<مت نعم 
رنجش تو علت و دنج روان 
یافته صد راحت اذین رنجگاه 
بلال دل دا رسد از آن نوا 

آمد از آن‌نفمة" عشاق‌راست 

بپتراز آن بی‌غم ودردارژنست 


ش‌مکن ازهیبت خود روزما 


در مناجات گوید 
پا رب از احسان نظر از ما متاب دوزخ عسیان د گر از ما متاب 
آّش قپر از نم رت نشان 
شد دل و حان همه زان مست حق 


جون دهد احسان تو رجت نشان 
لطف تو بحشیده و حان هجو 
۲ آخرت (طج ) 


۱ - ورین نادره (ب چ) ۳ آمده زان پر‌دا (م) 


مشنوی سحر حالال 


ما همه پیجاره و سر گفته ای 
للف کن از رجت امید بخش 
گر کنی آمر‌زش هفسد رواست 
گر فته آن سایه وپرتو بفرق 
هر که تو در زهت وبیم آریش 
باد | گر آید سوی گل بی زیان 
وای از آندم که جو خوارزمیان 
ماهمه در آفت و زجت پری 


لللف تو انداخته هر گوشه خوان 


خلق بر آن خوان‌همه دم خوا نده| ند 


حون کش آن ب بش شا ها نه‌حوان 
بر دل درمانده بیکار ساز 


رحت خود بر سر افناده پاش 


دائه حرم از همه سر کشته ایم 
تا رسد از نعمت جاوید بخش 
بر در تو رایج و کاسد رواست 
نیست در آلایش و در توبه فرق 
زهر به از شربت بیماریش 
بافته از پوی تسو گل بیزی آن 
خثم توروبد؟ گل وخار از میان 
ذات :سو از آفت و زحت بری 
بررسر حوان بنده بی‌توشه خوان 
سورهٌ الایده هم خوانده اند 
پاد کن از اهلی افسانه خوان 
رحم کن از لطلف خود ای کارساز 
در ره اهد مبر از جاده پاش 


نعت سید الب رسلین 


احدمرسل گل این کشته زار 
گلین دیمن بلبل معني سرای 
گیسوی او کامده در با کشان 
حور از آن غالبه بر دیسویش 
هر سر مویش شب و شبپای قدر 


دشمن آو در ره دین کشته زار 
ساخته در گلشن اعلی سرای 
مستی او در دل در یا کشان 
کافتد از آن سنبله بر گی سویش 


۰ ه‌ ۰ ‌ 
بر زده او پر سر جور بای در 


رو 


۱۳:60 


۱۳:۹۹ 


۱۳:۹۵ 


۲ ۰ ار ۰ س ۹ ۰ ۸ ۰ ۳ ۷ 
زین شب مو رشته جان کوتپست روز امید وش آن کوتپست 
۱ رحمت (ط) ۲- روید (سج) 
۳ و #- کشت زار (ط) ۵- زو مه او (ط) 


۶ کو ئهیست (لسخه) ۷ ررز امیدوش آن کوئهیست (س و غبره) 


-۷۲4- دیوان اهلی شرازی 


۰ ا. مست وی‌از ساغرجان باده خواز حسم وی از خار عم افتاده خوار 
شد غم او در دل گردون نمان ... بیثتر از حاسل گردون نه آن 
طایر جان گنه هم آهنگ او رهزن دین کرده هم آهنگ او 
کرده حل مشکل‌ازو انس‌وجان یافته آر. و گل از وانس و جان 


ای شده درخا ن؛ حان منزات حانه جان یافند زان منزلت 
۱۳۷۵ ای شده هپررح توزین چرح جر خ‌ازان آمده درعن‌چرح 
مپر نو اررندة بیعت بود بوسف از آن بندهٌ بیعت بود 
چشمهٌ خور طلعت رخشان‌تو یوسفی وصفوت رخ شان تو 
روی تو آیين خورشيد تاب می برد از ذرهُ نومید تاب 
طلعت‌توصورت‌مپدی گر است خوبی‌تودیگرومه دیگراست 
۱۹۸۰ دورغ از آن آینه تابنده ام گر حه از آن آیند تابنده‌ام 
بردرت این بندٌ مسکن نراد خشت دراز شوق توبالن‌نباد 
اهلی‌شمر ین ستن ازمدحت‌اوست؟ داوطی‌شکر شکن ازمد<ت اوست 
ارره‌مد<ت حون کر خوادت‌او دیم‌ازانس غزشکر خاست او 
نامه مذحت همه پکسر نوشت مدحتو گفتو عم دل‌در نو شت 
۱۳۶۸۵ در کب تو جامه او" بارسول حود اهداین نامه اویا رسول 


در خطاب ز مین بوس کویل 


دم شه ام‌وزی و هم شاه دی 
قرب تو کر از ره آلت بود 
هر که‌پر لتدهدازجان‌درود 


۱ - نه دان اءا) ۲ ردورن دین(س) 


بر همد عالم عمه دم شاهدی 
آلت آن مدجت آات بو د 


کشت ام‌زش وغفر آن درود 


۳ رهزن ددن ار ده کم اط) 


۵۴ مدحن ابت (ج) ۶- خامه او ( پيشتي شی ) 


۹ات 


مشلوی سحر حلال 


۵ مت 


منت شقبت مر امین عون بر طالب 


بر و حیدر شو و همرنگ آل 
حبدر والا گبر آن سر فراز 
رهرو حق آمد و همراه حق 
تیغ وی آن رهیر جان بر قدم 
سرور و شاه همه کو صقدرست 


جوهر او گوهر حق آفرین 


4۰ ۰ ۱ 
مردم نورانی او عرض عن ۰ 


یافته عزن فلك از شاه دین 
گوهسر او یافته درج شرف 
وا جود" آن شه دین درسجود 
مغ دن از حرمن 
با سك او تا شده دشمن مر یو 


او دانه چید 


تا دمد از روی تو هم رنگگ آل 
کمده نور حقش از در فراز 
هم حق از او اهر و هم راه حق 
1 تش قپر آمده زان برق دم 
درصف جنگ ازهمه او صفدرست 
باد بر آن مظبر حق آفرین 
بر همه شان سجدهٌ او فرش عبن 
دعوی او را ملك از شاهدین 
اختر او تافته" بسرح شرف 
شد همه حا حافط این درس حود 
بلبل‌جان هم گل از آن‌خا نه حید 


دوزخش آنداخته هل من‌مزید" 


نعت ائمه اثنا عشر 


جون علی ان‌در ره دین رآهس 
شد دل و جان بنده روی حسن 
دیده حق آندر دم فربان <سین 
از دل عمدیدة زین العباد 


نیست جز آل علی این داه بر 
مظهر خلق خوش و خوی حسن 
افه از الم قرب آن حمی 
بافته نم دید زین العاد 


۱ اين ارش عن (ظ ع) آن عرض عين (س) و متن از نسیخ دیدکر 


۲- بافته ( سنخده) 


۴- دشمن یزید (س چ ب وغیره) 


۳- واقف دل (ط) واقف دین (چ) 


۵ - ددمن دز ید بد (ن چ ب وعیر هآهتن از(ط) 


۱۳۹۹۰ 


۱۳:۹۵ 


۱:0۰ ۰ 


۱۵۰۵ 


۱۳0۰ 


۱۳۵۱۵ 


۱۳۹5۰ 


صا ۱ 


بافر حق بن که شد او حتشناس 
جعفر صادق هم از آلای شاه 
موسی کالم شه نیکو نهاد 
قبلاٌ هشتم علی آن زهر نوش 
رهرو تقوی تقی, آن پاکدل 
خازن‌یزدان" نقی از حلم و داد 
عسکری آن سرور خیل بشر 
سک مپدی زند آخر رمان 
پرو ايشان شو و در آن جهان 
هر که سر اندر ره پاکان مدش 
هر که شد او سائل آزین خاندان 
شأنی ازایشان دهم ای شان فزا 


معنی او از همه رو حق‌شناس 
خاطر او شته از آلایش آه 
آنکه سر اندر ره نيك او نیاو" 
کش شده درسافرجان زهر نوش 
شته از آلایش جان بل دل 
گوهر معنی ستد" از علم و داد 
نامده میل بشر 
بر عدوی دین کند آخر زمان 


در دل او 


رخش دل) ندر صف م‌دان جبان 
خاد ره اندر ته با کان شدش 
حاحت |وحاصل ازین خانه دان 
قدر من از همت ایشان فرا 


درموعظه و نصیحت گوید 


ساقی از آن شبشٌ منصور دم 
خواهی ازاین نادره گو گرمقال 
آتشی از می فکن اندر روان 
یکنفس‌ای‌مونس من کوش‌دار 
مرتبه دان همه شی دانش أست 
نام هن کامده یکسر بلاغ 
در صفب. طاعت بود اکثر صفا 


۱- نیکو نهاد (ط) 
,5 هعتی شده (ج ۸۳ 
۵ از صف (س) 


برد گ و ۳ ریشهٌ من‌صوردم 
زاتش می کن دم او گرم قال 
تاشود این نکن حون زرروان 
گوهری‌ازمجلس من گوش‌دار 
وین سخن‌اندد دل شیدا نشست 
حق‌شمر آن نامه ومشمر بلاغ 


بیشتر از عقد صف اثدر صف آ 


۲ خازن حق شد (ج) حق به (ی) 
۴ در رال و در (س ط ج) 


مثلوی سحر حلال ۷ 
ه رکه شد از طاعت حق پیشتر.  .‏ فبض وی از رجت حق بشتر 
بندءٌ بی قیمت و مر اجل هر دو شد افتاد تیر اجل ۰ ۱۲۵۲۵ 
پیشترازس گ‌خودایخواجمیر ‏ تاشویازترك"خودایخواجامیر 
از پی گور آمد» بپرام گور پیش دل وحش‌تو" به رام گور 
خواجه درابریشم وما در کليم ‏ عاقبت ایدل همه یکسر گليم 
دانه امید در آن خانه کار کامده حاو ید در آن خانه کار 
پر مکن‌این‌تختاجان‌خانه گر مهرة تن‌واکن وآن خانه گیر ‏ ۱۲۵۳۰ 
هر که شد اینجا دماو" دی بای بر کشد از دل غماو" دیر بای 
زودتراین وادی وصحرا نورد زانکه نه خارش‌بود ازمانه ورد 
جرخ کی اندرس غمخواریست رحت او برسر غم‌خواری است 
درره حق گر شوی ازرهروان . . یوسف جان‌بر کشی‌ازجه روان 
بردل‌تونیست‌تن این جامه‌ایست بگسل‌ازین‌جامه واینجامایست ۰ ۱۲۵۲۵ 
پیکرت آراسته حق چون پری ‏ تا تو سوی‌صانع بیچون پری 
بگذر ازین پیکر و بینائیش غلفل نی منگر و بين نائیش 
رهزن مر‌دان‌شده شبطان بمال  .‏ گوشویاز کوششاحسان‌بمال 
کی‌بوداین‌ملکت‌جان‌بی‌خدیو کز دل ما بررکندآن بیخ دیو 
مد گر آخر کماز آن‌رهزن‌است ‏ . م‌دنهکان‌نا کس گمره,زن‌است ۰ ۰ ۱۲۵4۰ 
دور کن از آینه مردود را ره مده از روژئه مردود را 
گر تپی آن آینه آید زدود زنگ غم از آیند شاید زدود 
نفس‌توچون‌خرهمسودرچراست ‏ آموی‌جاندرپی‌این‌خرچراست 
با همه این دعوی میبازیت میدهد این روی سیه بازیت 
حان‌شده‌اززحرس‌توبیجان‌در آز بکسل از پن رشتدامان دراز ۱9:0 


۲ از مرگ خود (ی ط) 
۴ - هر که درین 1۳ خد آو (ط) 
۶- این روبه ره (ع ط) این ره بره (س) 


۰ [- رخ که شد (س چ) 
۳ یس دل رحشی تو (ط ج) 
۵- ازعم دل او (ط) 


سار 


21 تو تا فوت بازیش هست 
حاي اگر اندر ند غارن بود 


شد بد و نيك همه کس در گر 


بر تن بیگانه و بر حان خویش 


دیوان اهلی شرآزی 


۰ ۰ | ۰ ۱ 
فکر کن از لقمه بازی دهان 
وسوسه هم فرصت باژیش هست 
و سوسه اندر ‏ ره غارت بود 
از بل و نيث همه بو در گذر 


1 
۰ ۳ 0 ۰ ۳ ۸ ۱ 
ناحقو حق‌دان‌ههه درشا ن‌جویش 


۱۳۹۵۵۰ 
گرجه شد این ره روی آسان‌نما نی تودرین ده روی آسان نه ما 
میکند اینپا همه توفیق راست دولت عقبی همد توفیق راست 
اهلی از آن غم که کم آید پدست ناخوشی حال تو از خود بدست 
مشنکی از نعمت حان پیحسان زهر به اندر تن آن بیس آن 
۵۵ " شکوءحق زد جو س از نافقر. مشكت وی آمد بدر از نافه فبر 
کی‌شدازین خوان‌دل فردآجوی شک کناموزش وفرداش جوی 
شکر اگر آید ز ئوفرد آشکار کی بود آتش بنو فرداش کار 

سیب نظم کتاب 
ساقی از آن مشربد یاقوت ده قوتم از مرثبه یاقوت ده 
با رهد این دل تن وی ازسران" یا دود از مستی هی بر سر آب 
۰ . یکش از آنجا که در انجام‌حال شدره بیگانه در آنجا محال 


ا- لقده پازی دهان (س جط ب ۵) . ل2مهآزی دهان (۵) »وشاید «للمه وآزی دهان» 
بعفی ۳ کن‌از امه وآنگاه موی دهان بر . 

۲ همه کس ( ذعخه ) ۳ - حق اننیهه (نسنه) حقآنیمه (ی) 

8 هست گر (ط)» نیست گر (ج) , مستکی (2) " هشتکی (ن) ۰ شیستکی (ب) ۰ و 
هشتکی اصح دیده‌اید و به‌عنی : شکابت کنشده است 


۵ - :۱ رهد آین‌تن دل وی (ط , ج ,ی ) # - از شراب (سن) 


مثئوی سحر حلال 


مد گفئمش ای اوعه حون اشاست 


دل که در آندحلهخون آشناست! 
خدمت خلق از ره خر بند گیست 


ِ 
نیست ره‌از هیاتو حکمت بدوست 


حاطر آزاد و در بند کست 
رشن جهد" از پی طاعت بتان 


از در دلبا ره قرپت بدوست 


ی 


کار نه نحوست درین کو نه صرف مر توتا کی‌شوداین گونه" صرف ۱۲۵4۵ 
هر که حنش ناعده راضی ز حال یافته کم معنی ماسّی ز حال 

رایحه همدم شده با گل وزان شد همه دم با گل" و سنبل وزان 

عاصفه جون بپیده گرد آهده <اصل کارش همه گرد آمده 

هر کهدر افسانهوافسون گریست بس کهبرافسانه‌وافسون گریست 

1 مشو اننر ی نالان درای مرد مو انلر صف مر دان در آی ۱۳۵۷۰ 
پا مکش از شه‌رة تحفیق باز تا کند این در بتو توفیق باز 

خیز و در آسایش اصحان کوش تا کند اخبار تو احباپ کوش 

نکن سررفنة نم آوران درکن" و در رشته نم آور آن 

کته ور بیان وحی و الهام 
ساقي از اغیار در امش ببند رخنه آزار در امش بیند 
امش از آن ساغرمی‌مابه بخش؛ کش برد از تو دل بیمایه بخش ۰ ۱۲۵۷۵ 


در محلی کاتش ايمن و دحت 


۳ ۰ ۱ 
سد محلش‌برده ور آن مدمحال 


۰" ب 

نزدل شمح از دل«ست ان لاب 
حان‌ودل‌ازدیدن آن‌تنف وخت"" 
جز نبی‌انجا ده کس خودمحال 


ا- با نا است (ط) د و آشنا اصم و در مت دمه‌هي شنا کر آمده است 

۲ ردته چند (ط) ۳ . ءمر توکم باشد از این کونه (ننده) 
۴ - بر کل (نیخه) ۵ -. سر مکش از سدره (نستده) 

۴ - سس استه ( ده ۷ - در کش (نسخه) 

) اش برد از بو دل همسایه (سخه‎ - ٩ 

۱ - جان دل و ن آزیی دیدن فروخت (ج) 


۸ - دایه بخ (نسخه) 
۰ - دل خوش (سخه) 
۲ - در آن (نسخه) 


۳ دیوان اهلی شبرازی 
حق پی آن پرده‌بر آن‌رخ‌نکرد دیده لام در آن رخنه کرد 
۸۰ . دیدن بیغمبر این دیده است ز آینه آن آیندبن دیده است 
گر تو ز الهام در آن جانبی محرم رازست در آنجا نبي 
صاحب وحیش در پیفام باز ‏ مبدهد از وی خبر الهام با 
هر جداز آن برتو اشعار یافت؟ عکسی از الهام در اشعار یافت" 
مه نبی و کو کب دین اهل پیت . سایهوحی نبی این اهل یبت 
دعر یف مولانا انبی و مجهع‌لیحرین او 
۵ یه سنجان همه عیسی دمند وز دم خود جان بی آحیا دمند 
طایر فرخنده معنی پرند ‏ جانب عرش از پر دعوی پرند 
پیشرو از لشگر و پس تاخته ‏ تیغ ببالا و پست" آخته 
کاتبی آویخت دو محکم کمان کامده در فیضة رستم کم آن ‏ 
مجمع بحری در آن‌داد کار" نسحه تجبیس شد آن باد گار 
۰ . فکرت صاحب‌خرد از هوش کار کرده از آن هر دوصد آهوشکار 
بازوی من ساخت دو آهن کمان حم شده هر دو به‌يث آهنگم آن 
مجمع بحرین در آفشان دو بحر جامعنجنیس ودر اوزان دو بحر 
فافیتن المته گفتن دو ره با همه کاحسن همه گفتند و زه 
ساختم آن قبضه او دست کش . رسنم ازین معرکهگو دست‌کش 
۵ . هريكاز آن احسن وجوهر یکی کی شده بیجاده و گوهر یکی 
گر گل او یافته بلبل هزار کلشن‌من دارد از آن گل هزار 
۱ - دیده (ط) ۲ - صاحب جیش() عیش (ی) 


۳ هر.چه از آن پرده در اشماد ثافت (ط) هرچه بر آن پرئو اشمار نافت (ج) 

۴ - تاقب. (ط ج) ۵ از بی دعوی (ج) 

- الا و چه پست (ج ط) ۷ باد کار (چ) ۸ - خرد آدو شکار (ط) 
-٩‏ ودر آن دان (چندنخه) ۰ از فبضه او (ط) بضه واو (نسخه) 


مشوی سحرحالال 


راستی آن کن دژ روئبنه بود 

بازوی من کسوت بشمینه داشت 
۲ ۲ ۰ ۲ 

ماندم و همنن در حوی بر گشاد 


۳ ۰ ی عم ۱ 
قح من از این دز روئی‌نه‌بود 
پنجاٌ من قوت پشمی نداشت 
همت شاه این در خیبر گفاد 


مداح شا 1 اسپاعیل 


سافی از آن حوهر آرام سوز 
آتش دل خاسته فریاد دس 
داد کزین سافی دوران ما 
با همه او را شکر آبی بود 
کرسکگ شاهی کسل از همرهان 
بمدهُ شه را عم و در دست هیچ 
در پی کامی هم ازان حاندان 
شاه دل آزادٌ فرخنده زاد 
سایه حق اختر خورشید تاب 
خطبه انا عشر انداخت طرح 
باك شد امروز از انبا دیار 
خطه‌اش آتش زده در خسروان 
درطرب|زصحبت ویاریست خوب 
اه فر‌حندة فر ح سر شت 
پش و پس اسم توزاسم" علی‌است 


۱- روای‌نبود (چ) روئینه بود ( نسخه) 


۳- کز ازل او (س) 


کافکند اثدر سر آرام سوز 
هم ز تو دل خواسته فریاد ری 
درد شد از باقی دور آن ما 
با ثه کوثر مگر آبی بود 
بر دز شاه آی و دل اد هم رهان 
ساحب صد عالم و در دست هیچ 
این شه غازی هم ازان خانمدان 
کز دل او" آیت فرخنده زاده 
خورده‌از او گوهر خورشید تاب 


سکه باعل هبه او ساخت طرح- 


کمشده گو:روی‌سو آن‌هادی آر 
# او بر گل و پر خس دوان 
باهمه‌از حکمت ویاریست" خوب 


و ۰ ۰ ۳ ۷ 
۹ سل ۷ 
صومعه چسم تو رسم علی است 


۲ ما زدم و ماند این دز خیبر کشاد (ط) 
فرخوانده زاد (ط).ذرخ‌نزاد (نسخه) 


۵- صحبت بار پست(ج),وباز یست (نسنده) ۶- حکمت باریست (ج) وبازیست (سنخه) 


۷ + نوشت (س) 
٩‏ - صومعد از (ط چ( 


۸- پیشو یی از اسم تو اسم () 


تو اسم علی (ط) توجسم علی (ج) 


۱ات 


۱۳۹۰ 


۱۳۹۰۵ 


(۰ 


۱۳۹۵ 


۱۳۰! 


بللدذا 


۱۹۳۰ 


و 0 


ملکت دین کشور بنیاد نو 
حکم تو بر فتئه و شر عادل است 
حاطر موری دز تو بيشك نحست 
چون سم آین تو ایشاه نیست 
تبر تو گر بر دل چرخ آمدی 
زهره گردون شدی از سبم تو 
تیغ حور از سپم نو پستی غلاف 
چوباٌ تبری که تو پرتابیش" 


ز اتش‌خشمت رود آن میل میل 


میل تو چون صید شد ایشاه پاز 
صید گه از تبر تو شد پیشد راد 
م 1 1 ره : گ. 
بر ادن تم و اد آل جم در 
بدشه شد ان دشت و در | نحانما ند 
دوخته برهم گز مفدر کلنگه 
بسکه تو روئین تن و شیر افکنی 
بشتهگی از تیخْ تو شد اشکار 


من که‌چو اهلی سگی ازاین‌درم 


دیوان اهلی شرازی 


فمة عدل از سر و بن یاد تو 
شامی ودرحکم تو شر عادل است 
رشن عدل ورگ دین يك نخست 
در دل بیگانه و خریش آه لیست 
کي دل او مایل جرخ آمدی 
کاسه پر خون شدی ار سهم تو 
گر چه برافراخته بس تیغ لاف 
میل وش از شعلاٌ پرتاییش" 
دیده بد را کشد آن میل میل 
برقی و آن مش نو القعه کم" 
آنش تو سوحتد آنکه جو برق 
باز تو ار فید شد ایشاه باز 
شیر دز آن معر کد ز آ ندیشه زار 
امده جا خالی از آن نیم گز 
ريشه ی ازدشت در" آنجا نمانه 
ور نه که آموخته عف‌در کلنگ 
از همه رو بن تن" شیر افکنی 
لاثه شران شده نه‌را شکار ! 


جامة حان عدو از کن دزم 


ا- توبر نا پیش (نسیه) ۲ بذمله وپرتاپیش(ط چ) 

۳ کوه سیه از عدوی قصد کاه در دم ثیعت بود القصد اه (سخه) 

۴ افراخته (ط) ۵- زآنش (ط) 

۶ آهن ازین (ط) ۷ از دست در(نسخه) ۸ - ررئی‌تن(ط ج) 
-٩‏ یثهئی(ط) ۰ پشته «م(ج) ۰- شده او را شکار (ط) 


مثئوی سحر حلال 


تا بود از حان رگی و تاریم 
رو سک این در شو وبن آستان 
تا بود این گللین فیروزه رنگ 
گلشن عمرت بر دل خورده باد 


-۱۳۳- 


هستم ازین در سگی و تازیم 
کز همه رو" دیده ببناست آن 
یافته زان حرمن فروره رنگ 


خرمن عمر عدویت برده باد 


مدح خو اجه معبن الدین محمد صاعدی 


ساقی از اقبال تو ما سرخوشیم 
بر عم ما جون دل رحمت بود 


۰ م۲ ۳ ۶ 1 ۰ 
بخت تو کرپنجةٌ ثیر آب خورد 


شکر تو دل کردنش آزاد گیست* 


دل بود از تعمت او 6م بحش 
۰ 6 دل از نعمتش انعام شد 
با همه کس خلق وی آنسان بود 
اي بو از رحمت حق صد کرم 
بر فك از همت خود صاعدی 
ام تو از غایت حرمت" معين 
قامّی اسلامی و خاضی نثان 
ظاهر از اطوار تو انوار " دین 


رحمت حق وارد عدلت بود 


! مب امه دز (ء) 

۳ مست نو (ج) 

۵ و ۶ آزادیست (ط) 

۸- خاصه کز ااطاف وی (نسخه) 


۰ انوار تو اطوار (چندنسخه) 


وز مي الطاف تو بکسر خوشیم 
رحم تو هم داخل رت بود 
جرعاٌ او غنچه سراپ" خوّرد 
از حق تو گردنش آزاد کیست" 
دارد ازو خلقی" از انعام بخش 
خاصه که از همتشر" آن عام شد 
بپتر از آن ذات کی انسان بود 
سامعه پی وصف تو گوید کرم 
صاعد و در طل تو صد صاعدی 
همت" معین 
میدهی از آتی و ماضی نان 
کم نشد احسان تو از واردین 
قوت دین شاهه عدلت بود 


با همه از عایت 


۲- بر دین (ط) 
۴ جرعهاز غنچه سیراب (جط) 
۷ خلنی ازو دارد (ط) 
٩‏ هضی سا ۱ ازءا (م جر مت ) هر دو را 


۱۱۹۳۵ 


۱۳۹۰۰ 


۱۳۹: 


۱۳۹۵۰ 


۱۳۹9 


۱۳9۰ 


۱۳6۵ 


۳ ۱ دیوان اهلی شم 


حشم ثو چون صاعفه سوران بود 
هیت تو حون هيه حا شاهدست 
ضد تو گر آ که حکمت بود 
ساگات از در طلب ار چین کند 


نم تو از مدحت شعری فزون 


تثر تو طوفان" کند از منشئات ‏ 


حط تو سر دفتر بأفوت شد 
در ره صلمسجد و دیر از تو خير 
کی حق نو می‌برم" الحق زیاد 
تا بود اين خانهٌ محکم بای 


آتش فپرت " همه موز آن. بود 
کم کسی از پیم تو با شاهدست 
گردن او در ته حکمت بود 
روی تو مقبل عجب ار چن کند 
صفوتش ار صفوت شعری فزون 
پیش تو سحبان بود از منسگات؟ 
صفوت او جوهر یافوت شد 
بانی خبری تو وغر از تو حر 
عمر تو می‌بایدم از حق ریاد 
بر سر ما و در عالم ببای 


ساقی ازالطاف توهی بر کف است 
مینرد آن دل ریشم مار 
میدهد این غمزده کامش شراب 
شبره تسا کم ده و بن شورها 
حرف مین از وادی رونق شنو 
خوانسده ام از دفتر صاحدلان 


قصد تاهشی اجه نگ 
4 ۳ ست( ‏ زر ٩‏ 


کی لقب از خانه و کوی کیان 


۱ هییت (جند اسخه) . 


۴ مرژد (نسته) 


وف دلدحلهً خون در کف‌است 
مهو ریشم نه و پیشم خم آر 
می همه خیر تن و امش شر آب 
تاهمه شرین کنم این شورها 
تا کند این بادیه رو نقش نوا 
گوش‌کن ای دلبر ساحبدل آن 
یغ وی از خون‌همد درحد زنگ 
ده نار او شده خجوی کی آن 
۲ طفیان (ط ج) ۳ - ماشیات (ط) 
۵ . نوو (ط ج س) 


۶ نا کشه این‌بادیه زونفش نو(بیشتر نسخ) ۷- نیغ د دل (نسند) 


4- بنده پا حق (ط) پنده بازو (چند نخه) بندة نارو (ج) 


مثئوی سحر حلال 


مك خود آراسته از حاه خویش 
لشگر او تاخته در کار زار 
زر بر او خالدٍ در از پایمال 
آمده زان‌سيم و زد آتش پرست 


آنشه سکن دل بی بالد زاد 


-۱۳۵- 


واقف بیگانه و آ گاه خوش 
دشمن خود ساخنه در کار زار 
سوده بر افلاگ سر از پای‌مال 
آفت پروانه در آتش برست 


گوهری از فطرت خود"باك زاد 


صفت دختر کی که ناش گل بود 


ساقی از آن می که به از تازه گل 
گرمی دمباز گل آید بجوش 
مغ که از دولت گل بانگ اوست 
داشتی اندر حرم آشه نقان 
دختر خوش صودت معنی گرو 


گل شده نام خوش آن گل بدن ‏ 


داهش از دید بد باك تر 

گیسوی او آمده تا با ز فرق 

گر مه پیشانی او عره بود 

فامت او کلبن _باغ جنان 

ابروش آن" ثبله عناق طاق 

سبلش آموخته هر گوشه جن 
نرگس افسونگرش آهو شده 

زان تن (ع) 

۳ تازه گل (چندنسخه) 

۵ داشته (ج , ط , س) 


۷ - دیدن او (س ط چ) 


۸- ابروی او (ط) 


باز بر آن چپره نه از غازء گل" 
آبی از آن تازه گل آید بجوش 
قدر گل از شپرت" کلب نت اوست 
دختری اندر رخش از مه نثان 
برده هنم اژ معنی لیلی گرو 
سوخته می ز اتش آن گل بدن 
ود عم او دیدهٌُ صد باك » تر 
فرق از آن تا شب یلدا ز فرق 
از فر پیشانی وی غره بود 
دید او" مهم داغ جنان 
چون مه نو در هه آفاق طاق 
خرمنی اندوخته هر خوشه چین 
ستی آهو برش آهو شده 


۲ از فکرت او (ج) 
۴ از محبت (ج ط) 
# مه ازدء‌وی (ي ط ۰ س‌ 


-٩‏ هستی (نسخه) 


۱۳۹۷۰ 


۱۳۹۷۵ 


۱۳۹4۰ 


۱۳۹/۵ 


سا مد 


اب 
۰ 


در رحخش ا نج از پی سرمست بوذ 
عم شوحش همه چون نیش 


حبره و بیناً فروز 


مو دیده 


دیوان اهلی شرازی 


و آهوی او از بي شر مست بود 
هر مژه ثی از نم خونیش تر 


در شب دل سوخته بن ناف روز 


۰ . دل شده دیوانه از آن خال او کوشده ببگانه از آن خال او 
چون سمن از فنچٌ خود بیئیش . کم شده کش" رنجٌ خود بینیش 
لمل لب آمیخته شهدش بشیر یوس از آن فتنه عپدش بشیر 
در دهن از ننگی او مها نگ راه‌دل آن تنگ شکر سته تنگ 
نفطه در آن دأبره کنسا شود هیچ نه از نادره کانجا نود 

۱۹۹۵ حنده اش انداخته در کل شکر تپمتی انداخته در گلشکر 
رشته‌دندان هیه جان سر بر گوهر جان راضی از آن سر بسس 
سیب که خواندی به زرد آن زنخ میزدی از غابت درد آن ز نخ 
آفت دلا شده آن گردنش ور همه به غارت حان کردش 
تفر خامی بر » از آن هم زیاد ‏ تقره شداز نسبت آن کم زیاد 

۰ بازوی او داحت هر جانش بود ساعد او نج مر‌جانش بود" 
بر که گل پآن‌ناخر‌ودرخون رران رسته کل ازخون‌همه کف‌جون رزان 
سوسنی انگشت و سس انگشتیا شلا جانسوز در انگیتا؟ 
ور گل تر بسته دودر سینه داشت مری از آن نیمه از سی نداشت 
تخل قدش بسته هم ازمو میان مهم جان بود کم از مومیان 

۰۵ ا نفه و نافی جو دو زیبا بپش حون سخن اینجا دسد اخفا ببش 


۱ جون شد؛ (ط) 
۳- از پسته (ط) 
۵- نفر؛ خام از بر آن (چندنسخه) 


۲سکس (چند نسخه ) 
0 رده ( سخه) 

۶ هر چانش (ط , س) 
۷- ,جای بیت ۰ بازوی اوراحت هرجان بدي 
۸ سرخ تر از شله در انگته۱ (نسخه ط( 


پنجه اوساعد مرجان‌دی (ب , ن) 


٩‏ وز کل نر شیمه ی از سینه (نسخه) بسته‌ئی از سینه (نسخه) 


مثنوی سحرحلال ۳۷ 


نیست جزاززهره کس اینزهرهاش 
عرش خوش از صحبت همساقیش 
لو لو تر ساخته کشانه بر 
کی به آزو صورتی ارژنگ داشت؟ 
خلت و صافی او ته کنم ۱۳۷ 


دیده دو کوه ازپس ران زهره اش 
هم گل و مل سافش و هم سافیش 
از کف با تن همه تا شانه پر 
گت وگل نستی ازرنگ داف؟ 
فص دخثر همه کونه کم 


صذات ملك ز هه که نامش جم بوه 


ساقی از آن نو گل باغم نواز خاطر این بلبل با غم نواز 
سوزم آزین مشعل شب سوزچند تا محر از اول شب سوز جند 


از رخخورشيد کن آن‌طر با 


باز کن آنزلف دل آر اجوشت" 


۷ ۰ 


و 


پرده کش ازدیدم ان‌سره با 


گرچه‌شد آن بنددلآها خوشمت 


۰ ۱ ۱۶ ۵ 
نی‌زده برناولو برنی سه بر 


ک ی که جو اوحا کم‌ووالی نزاد ابن ی داشته عالی نژاد ۰ ۱۲۷۱۰ 
هس سرو آن گل نو خاسته  .‏ بر گل او سنبل تو خاسته 
لمل وی از سب تر خازنیش  .‏ حافظ آن لعل شکر خا زنیش 
از بی او کزغم او" خسته بود خاطرش از نشتر مو خسته بود 
ازلن خودداخل گل‌فند کرد" خسته دلی مایل‌گلفند کرد" 
اشکر خط تاخته بر رومیان ‏ حندوی او بسته از آن‌رومیان ۰ ۱۲۷۲۰ 


۱ از کف پایش (ط ج) ۲ گر گل تو (ط ج) 

۳ - ساخت (نسده) ۵ مکن طره باز (نسخه) 
۶ دیدن (ج) ۷- خوشست (ط) 

۸- کزی,مو (س) کرپی‌او (نسخه) .۰ 4- بسترمو (ع) 


۰ دامت (ط ) 
۳- بی سر ( ذسشحه) 


۲ سرخور (ج) ناوكث ادیر سرمه بی‌سیر(ط) 
۴ در نی (ذسعخه) 
۵ پی زده بر ذاوك ویر نی سیر (ع) 


۱۳۳۳۵ 


۱۳۷۳۰ 


۱۳۷۳۳۵ 


۱۳۸ دیوان اهلی شیرازی 
۲ ۰ ۸ ۱ ۰ ۸ 
ماهی جان جوش آن‌بیکرش ناوك او رشته جان بی گرش 
جلف ازجمجمه افزون زحاه یوسف وی آمده بیرون ز چاه 


جم شده هم اگلرخ و هم پیلتن 


۱ وارث مك ازهمه خبر ۲ آ کبی 


] ۲ ب 
کرده خم اند برجم بیل تن 
رغت مك آمده وی‌را کی 


رفتن جم شکار و عاشق شدن بر کل 


ساقی ازان گلشن گل رنگ‌رنگ 
دو ببی آموخت از آن رو بپار 
کفته گل نازه و حان کشته زار 


آتش موسی کن از آن سیب یار 
ز آهوی او کن دل خود شر گر 
روزی از ایام در آن روز گار 
ابر هم از عشوه در افشان شده 
فرش زر انداخته باران به کشت 
ناف سرو آمده ریزان ز باد 
شاخ گل از بلبل دستان" سراي 
مطرب آب از کف خود نغمه ساز 
شاخ گل افتاده و استاده باز 
حچر بید از ثم شب زر نقان 
از بی آن موسم و هم بر شکار 


| جودن مه پیکرش(چذدنسخه) 
۴ ری ز آکهی (سخه) 
۴ ارزان (ط) 


کرده لباز خوردن گلرنگ رنگ 
هی حور و رو حاب آن روبه آر 
می‌خورودل‌خوش کن از آن کشته‌زار 
و آبی از آن آتش موسی بیار 
کامده نوروژ و شد آن روز کار 
صفحه گلزار بر افنان شده 
خرمن در ساخته باران به کشت 
گربهٌ بیش شده لرزان ز باد 
کف زن‌ومست ازهمه‌دست آن‌سرای* 
در کف او نعره زن از زخمه ساز 
ساغر مل داده و استاده باز 
داده گل از خند لب زر نشان 


قرع همت زده حم بر شکار 


۷- برخم (س وفیره ) ۳ چیز (نسخه) 
۵ ازین ( نسخه) 
۷- بستان (ط) 


بت همه دستان‌سر ای (ط )دستا نسرای(س) 1 دوم «مبرش کاز (ط) 


مثئوی سحر حالال 


توسش از خوی زده دم در کلاب" 
دختر کی نیز در آن کار بود 
پرده دل از نکپت " شم شیر را 
باد پرانداختد ز آن رو حجاب 
کرد کل آراسته سد ماه رخ 
حسرت آنان سس ار جم عنان 
کرد بر آن حمله و ازحمله سوخت 
گل دل جم را چو زر ازرو گداخت 
آهوی گل چون بجم آرد نگاه 
رفت دل از پپلوی آن شپسوار 
شری" از آن دوببی آغاز کرد 
رستمی افزون ر صد اسفندیار 
| دل خوش گل کی" جادو رزان" 
فص او حمزه و ههر نگار 
ناله بر درد و غم آهنگ کرد 
ازس تخت آمد و صحرا گرفت 
با دل وحشی شده همراز فم 


گریه دازش همه خونان شد 


ا-سم بر گل آب (ط) 


۲- تکیت و (:سخه) 


كِ- 


وز عری آن گل شده گم در گلاب 
وز حوی رخ دانه حان کار بود 
بر سل شر ان زده شمشر را 
گل پس رو" ساخته زان رو حجاب 
کر کف 4 برده دل از شاه رخ 
گرسنه چون بگذرد از جع نان 
دید در آن جمله و از حمله سوخت 
وان دل روئن پتر ازرو" گداخت 
جون دل ازو دلشده دارد ناه 
برد گل از بازوی آن ثه سوار 
سیش از آن رو بهی آغاز کرد 
کشت هم از سوز خود آسفندیار 
فرقاٌ خون جم همه جا دور از آن 
عمزده از عمزه و هیر نگار 
کشتن خود از ستم آهنگ کرد 
در غه دل نیست بر اینها گرفت 
یافنه مجنون شده هم راز م۳" 


۳- دس سر تخد ) 


۴-کذا ؛کزرخمه .اصي «بنماید ۵- عشرت (ط) 


۶ دلروئینه تر از رو (ط) ‏ ۷ از آن (ج ط) 
شرت( ٩‏ کل ده (ط ج) 


۰ رزان ؛ رنگ کناده » یی دخترك کف زیبای دل انگین خودرا خذاب میکرد 


اّ. همراز هم (ج ط) ۱ 


۲- همرازهم (چ ط) 


۱۳۷۹۰ 


۱۳۷۶۵ 


۱۳۷۳6۰ 


و۱۳۷۵ 


۱۳۳۹۰ 


۱۳۳۹۵ 


۱۳۷۳۷۰ 


و دیوان اهلی شیر ازی 


دید تر از خون تن غمدیده را 
اشگ غم افزون تو جانم نپشت 
جون جمش آن‌سیل غم ازس گذشت 
فاش شد این قصه در آن گوشها 
حون نشد از تحربه حاصل دوات 
نامه کن از فص بیبار دل 


گفت از آن گریه و نم" دیده را 
گرد من از خون تو جانم نبشت 
گفت دل ایما کنم از سر گذشت 
رو غم" جان هم بر جان گو شب" 
از مژه کلکی کن و از دل دوات 


تا رمی از نصا تیمار دل؟ 


نامه نوشتن جم به گل و شر ح حال خود گفتن 


ساقی از آن میا گرارزند گیست" 
شمع شد از محفل و پروانه ماند 
مستم و شد مایل آتش پر 
آمده زان سیم و زر ۳1 برست 
جم که در آن ورطهخونخواربود 
زد رقم اين نامه بر غم بدوست 
کای بری أآفت همه برواز تست 
سروی و در گلشن دل جوی تو 
تا شدت "ای گل‌دل من کشت گاه 


لمل تو تا دیدم و در هر طرف 


جان طلب‌از ما د گرارزند گیست" 
بلبل جان را دلو بروا نمانه 
می خورم اندر دل آتش برم 
کاتش بروانه در آتش برست" 
لالهوش آن غرقهٌ خون خوار بود 
کارزوی دیده و دل هم پدوست 
منفاً صبر و دل پرواز تست 
راحت من دیدن دلجوی تو 
شد غم دل " کوهی و تن گشت کاه 


ساحنم از بپر تو جان بر طرف 


۱ غم(ط) ۲- زو فم(ج) ۳ زد غم جان هم ره جانکوشها (ط) برجان کوش‌ها (چ) 


۴ یه بیم آر دل (ط چ( 
۰ #- ارزنده کیست (ط چ) 


۵ از زند گیست (ط ج) 


۷ این بیت اقط در (ط) بود وزاید هیذماید و در پیشر گذشت (بیت ۱۲۶۷۳) 


۸- آن وادی(چند سخه) 
۰ باشدت (ج) 


٩‏ منشاً راحت همه (ط چ) 
۱- شد دل من (ع) 


۳ 


مشنوی سحرحلال 


ف 


عاجزم ار محنت سودای تو 
جیب دل" از روی تومه پاره است؟ 
رخم دل از تاره مو" وصل کن 
خون‌چکه آزاین دل ریش ازوفات 
سین من خستی و ناجار ماند 
با مه یکفتهکن ای جان دوجار 
سوختم از غم جو زر اندر خلاس 


کی فند از گردن دل بند نو 


مفلس از قیمت سوداي تو 
چارة آن روی توا مپپاره است؟ 
هجر من از آن گل رو وصل کن 
م‌همی از لب بده پیش از وفات 
ششدر عم بستی و ناجار ماند 
تا رهم از ششدر غم زان دوجار 
جون کنم | کنون نظر آندر خلاس 
هم مگر از دیدن دلیند تو 


رسیدن نامه جم کل و تندی کر دن اد 


ساقی از آن آن توکانش برسته 
مجمرتن زاخگر قلب زچاسوخت 
گر زر دل را کنم از می سره 
2 دل از شوق تو" پروا کند 
نام جزوی بسوی کل " برد 
نامه جم را ج وگل از ناز خواند 
گفت از این نامه پر غصه داد 

ان سخن ار بشنود از باد» کی 
٩‏ چیست دل (ط , ع) 


۳ ۴- ایست (ج) 


۶ ده وویش (چندنسخه) 


دل‌همه دم‌سوزد وجان حوشترست 
وابرخازاین زرقاب از چ‌سوخت 
لشکر غم بشکنم از میسره 
سوي گل از شوق تو پروا کند 
جند جم این آرزوی گل برد 
فاصد حم را بر خود باز خواند 
کی دل کس فیصل این قصه داد 
غصه این دا برد از یاد کسی 


۴۲ موی نو (ط ج) 
۵ - بار؛ مو (ج ط) 


۷- من یکهفته شوای (ط) با من مکهفته کن این (ج) 


۸- ترست (ج) 
0۰- نامه چم را بسوی کل (ط) 


4 از میل نو (نسخه) 
۱- کزین (ج ط) 


۳ ۲ ۳ 


۱۳۳۷۵ 


۱۹۷۸۰ 


۱۳۷۳/۰۵ 


۱۷۹۰ 


۱۳۷۳۹۵ 


۷۱۳۸۰ ۰ 


تسم 


اوك کین بر تن وی کی زئد 
از هنه گر گوهر وی بر شود" 
ور کند از حاصل کیوان سجن 


دیوان اهلي شیرازی 


ازپی مکش همه کی کی زند 
بحر وی از آتش کی بر شود" 
ضد هم" آیددل کی وان‌سخن 


در نب ار کم همه ج عم ود "خوار تر او از همه " جمعم بود 

نسبت در " گر کند " او با رخام گو همه ناپخنه شد این بار خام" 

هسر من کی شودآن‌خام سر . درس من میکند آن خام سر" 

کي بود "از بیپده رو بسر جمم ریخته خون صد از او پرجمم 

گو هون از من‌مکن آن‌همدمی...- گرهمه‌جان‌باشی وجان‌همدمی 
نوشتن گل جواب نامه‌ج دا 


سای از آن یش صاف کلاب 
لای اگر از صافی جان لاژمست 
فنجه‌وش این نامه دلبر گشای 
کر حط عدرا دل وامق به است 
کرد خطی آن بری آخر سواد 
خضر خطی در نار آب حیات 


خون شده در نافهٌ اف گل آب 
مافی او زان تووانلا زمست"" 
جشم جم از خانه دل پر گشای 
نامه گل هم سوی عاشق به است 
چشمهٌ حیوانی و ظاهر " سواد 


گلشن جان وز همه پاب "حیات 


۱ کی هیه‌بجر از دروی پرشود (نسخه) . ۷- پر شود (نسخه) ‏ ۳ - شد وی (ج) 
#- در تسب اژ جم‌جمه جم عم بود (ط) در نسب ازجمکی و جم عم بود (ج) 

۵ ازین همه (ط) . ۶- نسبت گل (ج) . ۷- نسبت زرکی کند (ط) 

۸ - کرهمه اپعه بود پازخام ٩  )(‏ آن جام سر (ط) 

۰ درس‌من کی کند انجام سر (ط) ۰ 1۱ رپخته خوناب ازو (ط) 

۲- باشد (نسخه) ۳ - لای مست (ع) درهردو مصراع 
۴ لاک که با صافی آن لایم است صافی جان گردد از آن لای مست (ط) 
۵- طاهر (ج) ۶- آبی حیات (:سخه) 
۷- در همه پاپ (ط) از همه پاب (ج) وزهمه بایی (نسخبه) 


"موی سحر حلال 


نام گل حون بر جانباز شد 
کاینهمه شرح سم از ماچراست 
هر کاشد از این‌رخ وقددادخواه 
نر گس‌من کاهوی‌چین وخطاست 
گر پی من عاثق " رهبر گرفت 
منبل من شانه شمشاد یافت" 
شانه شمشاد شد از غصه خرد 
از لب من گر سر کامست بود 
گنجم و خونخواری مارم زیان 
کی‌سوی غير آیم و گنجم هی 


با گذر از اف واین ترژ سر 


بر تن بی حان در حان باز شد 
دعوی خون توهم از ماجراست" 
گو برو از خاطر خود دادخواه 
حستن او آفت دین و خطاست 
دامن جان برزد و ره بر گرفت 
خاطرازان نکپت وشم شاد یافت" 
کار دل از من نشد القصه خرد 


تلجی غم در خور کامت بود 


و هم خو نریزی ما دمزی آن 
۰ ۸ ۳ 

گو دل ازین وسوسه کن جمتبی 

با بکن از خنجر کین ترك سس 


رسیدن نامه کل به جم و جواب وشتن اد 


ساقی از آن چشماٌ کوثی نسیم 
میکند آن آینه دو یاوری 
در دل من بوی امیدست باز 
غنجة سر بسته گل باز شد 
خواند جمآن نامه و آن رازاه ۲ 
جم د گر آمد ره زاری سبرد 
کایگل از این خو اری‌جمدر گذر 
ره بده ای گلبن"" جان‌بخش من 


۱ ما چراست (نسخه)‎  [ 
خواست (ج)‎ ۳ 

۵ خواست (ج) 

۷- آمده گنجم (ط) 


کابرخ او داده , گوهر سیم 


تا تودر آن آینه روی آوری. 


چشم دل از دوی امیدست باز 
شدهد بر پسته گل از شد 
گفت که من شنوم آنرا ر او 
کرد خطی از پی باری سیرد 
چون گل وخار آمده هم در گذر 


تا رس از خرمن جان بخش من 


۲- کی پی من داشده (ط) ‏ 
۴جز گل ازآن (ج) خاط آزو (طوغیر آن) 
۶ - درهمه (ط) 

۸ - مسثله (نسخه) 
٩-ه‏ گوهر ن‌سیم(ط) ۱۰- خوانددد آن نامه جم آن‌را ز او (ط) ۱۱-کلشن (ط س كت) 


۳ 


۱۸,۵ 


۱۳۸۹۰ 


۱۳۸۹۹۵ 


۱۱۸۹۰ 


۱۳۸3۵ 


۱۸۳۰ 


39 


گرشده پر این چمن‌از سبهزار 
غصه من کر دل من خون مزید 
گر دمد از کپگل من یاسمن 
گر نش ایگل سمن آسا کنی 


جشمه مپرت دل ما شنه دید 


دیوان اهلی شیرازی 


کو یکی‌ای گل‌جو همن‌ازصدهزار 
آمده بر ۳ محنون مرید 
کی رود از این دل من یاس من 
صد دل آشفته تن آسا کنی 
چارءٌ ما هیچ جز آتش ندید 


مر غرا گر ازصحبت گلزار سوخت مرغ‌هن ازفرقت گّل زارسوخت 
زر شا زام٩4‏ چم ره کل 


و نامه لوشتن او و دایه را در میان داشتن 


ساقی از آن شیشه پر خون کرم؛ 
اند او شد شرر ار خوردیش " 
برم از آن یکدودم آور بمن 
گر که و مه را سر مپرست باز 
باز گل آن نامه جم بر شاد 
گل‌چو هم اندر رخ ج دید‌یود 
گر بر گل نر گسوی خواربود 
دای خودر اسوی خود خواند گل 


۱" ثصگ#۴: ۰ 
دایه در ان گفتن گل زار شد 


! - دربن بیت (کرم) در مصرع اول بمعنی پخشش ودرمصرع دوم بمعنی (مرا تواناگی 
وفوت) 4 آ که (کر) ۳4 اول بمعتی فوت وتوانائی آهده است 

۲ کافتد از آن در دل من خون گرم (ط) 

۴ - آنش‌جهد (نسنه) 

۵ - از آن (س) 

۸ - کل هم (ط) ٩‏ -غم خواد (ج) 
۱ - از آن (ط ج) 


۳ - ازخوردنش (ط) 
۵- از خوردنش (ط) 
۷ نرکس جم (ط ج ) 
۰ - پر خواند (ط) 


کافند ازو در دل ودر خون کرم! 
خورده آتشش‌حذر* از خوردیش" 
رطلی از آن آد و کم آود بمن 
بنده بر از که و مه رست باز 
پافت ره آن مپره غم بر گفاد 


مستش‌ازاو! هم دل وهم‌دیده بود 
او هم" از آن‌میکده میخوار بود 
یكغاز این واقعه‌سدخواند " گل 
سوخته چون سوسن گلزار شد؟" 


۳ - در نسخه (ط) این بیت پس از سه پیت دیگرست 


مثنوی سحر حلال 


گفت | گر این واقعه شد کام جم 
جون‌اثرا ندردل‌وجان دایه راست 
کاتش مپرش زنسد این :قره ها 
پندتو این شد که کن‌این رونبان 
گر کنی این چاره و عمحوادیم 
میکنم از زر سر وبا خرمنت 
ریخت زر آن نر گس طناز را" 
دایسه هم از بعشش بسپار گل 
شد سوی کی از ره افسونگری 
پپش تو کوه ارشده کاه کمن 
گر جه‌شداوخوش تو بادشه‌نیاست 
در صف ودر جنگ توخواهدستاد 
خر تو او گید و اشکردهش 
کی هم ارین راز دل آرام یافت 
بر زر جم زد کی از آشهاد خویش 
شپر کی از وصلت با نو و سور" 
تحت زد از حجله دلارای خفت 
از همه غم " شد دل جسم بر کنار 
او لش آن غچه گر "از دست‌برد 
جم لبش از سودن لب گرچه سود 


6۵ات 


بشکند این حادنه صد‌حام حم 
گل‌غ‌خود" گفت‌بر آن‌دابه‌راست 
در دل ودل چون کند این‌جم رها 
چاره دافم کن و یکسو نه آن 
مسوی سس آنسدر بر جسم خاریم 
خرمني از در کنم آخر منت 
تا نهد از طامعه تن ناز را 
گشت در آن واقعه بس یار گل 
کاییمه خندیده بی اکنون گری 
چم شده دشمن » زده راه کمن 
آتش او نخوت و بادش مني‌است 
م(ك تو از جنگ تو خواهد ستاد 
جارةٌ کارش کن و دختر دهش 
ساعد جم باز دل آرام یافت 
سکه د امادی داماد خویش 
فرقاً در شد همه بارو و سور 
شکل دوطاقآمده یکجای جفت 
میوءدل آمدش اندر کنار 
آخر کرش نگر از دستبرد 
کفت کل از سمودن گوهر جسود 


| - شد شرر ائدر دل‌آن (ط) اندر دل زن (نسخه) ‏ ۲ - چونخم خود (ط) 


۳ طناز او (نسخه) 
۵ - بانوی سور (ط) 
" ۷ - از هم وغم (ط) 


۴ - ناز ار ( نسعه ) 
۶ - نا روی سور (ظ) 
۸ این فم اگر (ط) 


۱۳۸۰ 


۱۳۸4۵ 


۱۳۸۵۰ 


۱۳۸۵۵ 


۱۸5۹۰ 


-161- 


: ۰ و .۰ ۳ 
بنگرم ! از زینت وفر زیب‌ران 


غنچٌ گل مدشن آنش نشان 
جم دوی رخش آمد وزد زودزین 
تسم سر  *‏ حافه تنکش کشاد 
جا که شد ؟ انذربرزین یکی 
گل‌جوشد اندر بر جم مپره باز 
چون شد از او حاصل جم کام دل 


دیوان اهلی شیرازی 


معر که خالی شده فرزی بران؟ 
ژاله بر آتش فکن آتش نشان 
پر سر ژیسن آمند و آسود زین 
شوش زر حلفهٌ تنکش گشاد 
مدنی آسوده ازیسن شیر کی" 
پسته شد از شُشدر عم مهره باز 
تلخ شد از شوری غم کام دل 


رفتن جم؛ بگوی دازیهافتادت از اسب وملاك شل 


۱۵ سای از ین جنبر غم داد داد کشت بس آزاده و کم داد داد 
بر سر ما تامه و گردون بود موزد ازو گر شه و شه و گردون بود 
روري آد آسایش آن خوش‌هوا حاطرِ # ۳ تكث اپرش هوا 
خورد" دوجام می گلو ۱ ز دن جات میدان شده در گوزدن"! 
بر سر گردون تث ابرش‌رسانه گوزد و بر تارك ابرش دساند 

۷۰ .زان سرچو گان‌شده گوشپرشهر چون مه نو زایروی آوشهرشهر 
یکدماز او جون‌دم پبپوده گوی ازخم جو گان نشدآسوده گوی 
تاخنه اسباز حل جن تن مرگ هم آماده بر این تاختن 
ردشدازاس بآ نم‌وخون‌خوردومد!! ساغر چم گشت ازآن خردوهرد 
سیلی مس گ آمه اسان خورد زیر ویازخون‌ویاس آب‌خورد 

 . ۷۵‏ خورد شد از حادثه آن‌جام جم مد وشد این عاقبت "انجام جم 


۱ - بیهشم(ط) بگذرم (ع) 


۲- فرزیب آن(ط) فرزیب از آن (س) 


۳ - فرزی‌به آن (ط) ودربض فسخها بجای پیت ؛ 


رخش نواززینت وفرزین‌بران ممر که خالی‌شده فررین بران ۰ (نسخه) 


۴- که سر (ط) ۵ - چا شد ( ع ط ) 
۶ - یه رگی (ط) شه رکی(ج) ۷- ثهرکی (ط ج) ۸ - خورده (ج) 
٩‏ - گلگون (ط وغیره ) ۰ - شده گلگون زدن (ط) ۱ - چرنك (ج) 


۲ - زد شده آسیب هم آن خورد ‌ هرد (ط) ردشدازاسب آوهمه خون‌خورد ومرد (ج) 


۳ - ین وانءه (ط) 


رف 


منئوی سر حلال 


رفتن گل در آتش و سوختن با نوش جم 


ساقی ازین کاسه وخوان کبود 
چشم نو ثیست پر از گرد مبر 
فص دختر شنو القصه باز 
آمده این" فرض بر آتش زنان 
شخص حم ار مرده وار زنده بود 
جم که پرازناوك کن کیش داشت 
سخت شد از عالم فرمان بری 


ماه رخ آراسته حون مشتری 


از پی * رقص‌از غم جم کف زنان ۱ 


سرو فدش بر زده دامان شده 
باد برافروخته ‏ آ تش به‌چرخ 
او همه هیزم شده گو گرد اد 
۱ عاشق وس مست نه پروانه رنگ 
مست شد آن‌مپوش "و کلنار گشت 
دانه وش افتاد در آتش روان 


زو نشدا" اندر غ‌جان گونه کم 


خرمی اندر دل و جان که بود؟ 
گرمی رقصیست دز آن سرد هپر 
کرد پر او جم دری از مه بار 
کز پی نعشند در آتش زنان 
بىر س آتش" شدن ارزنده بو 
مردودر آتش شدو آن کیش‌داشت 
زنده در آتش شین از آن بری 


ور عم او غر فة حون مسر ی 


عغرفه حون همرخ وهم کف زنان 


۵6 ۳ 
مو همه دام دل و دام آن شده 
۲ ۰ و ۷۰ 
برسر آنش‌زده‌باحوش به چرحخ 
خاك ره آتش شد و او گرد باد* 
بر آتشآزده بروانه رنگ 
چرح بر اش رده بروانه ر 


رفت در آن آتش و گل نار گشت 


طعنه زد ان شمع بر انش روان 


دانه در اتش دود آن, گونه کم 


۷ 


آتم وه ۰ : هگ ۰ ۰ "۱۲ 
انش موقش دل بروأنه سوحتِ زن‌نگر آخرکهجهم‌دان‌سوخت 


1 - شپشه ( نسخه ) ۲ از اجل این ( بیشتر نیح ) 


۳ آش زدن (ج) ۴ پی (ج) 
۵ - دام دلآنمو همه (ج) ۶ افراخنه (ط) 


۱ ۷ - در نخه(طع) دومصرغ جامداست ۸ - خاك ره از «م خده کو کر باد (ط) 
٩‏ - در آتش (ط) ۰ - کلرخ (ج وفبر آن) 


۱۱ رد نده ( نسخه ) ۲ جچه پردانه سوخت (ب) 


۱۳۸۹۸۰ 


۱۳۸/۸۵ 


۱۳۸۹۰ 


۱۸۹۵ 


۱۳۹۰۰ 


۱۹۰۵ 


۱۳۹۰ 


بت 


ایدل ازیسن واقعه پینداز شو 
حسته ازین مر که گردان همه 


غیرت عشق‌از همه کس پر نخاست 


بید شد ار بیدل و بیدین ز عشق 

ه‌ .۰ ۰ من ۲ 
گر همهبرخودزده خنجر خلاف 
باغ در آدایش و آين گل 
جون‌تن گل داروداز سر گل آب 


کاین‌شهعر ش آمدهو انکه کلی‌است؟ 


معدن گنج و کر این حالد دان 
قطره کزین بحر بر آمد درست 


دیوان اهلی شرازی: 


کشته دریسن معر که پی دار شو 
کرده رخ از میلکه گردان همد 
عشق هم از طینت حس بر نحاست 
میکشد او خنجر بیدین ز عذق 
دوستی این آمد و دیگر خلاف 
موختن آسایش و آين گل 
گلجه‌در آ تش‌جهخوداندر گلاب 
خانه که‌زان‌شه‌رود آنگه گلی‌است؟ 
در شو ومنگر د گر این‌خا کدان 


درشد و شد قبمت ان صدد درسن 


سافی ازین حرعه در انجام کوش 


پرمکن این‌شیشه وخم کوتپیست 
تا بکی این خاند و جام مدام 
جان که‌در آتش‌برداز سر‌حوشی 
دام تو شد از طرب آواز جنک 
نعره‌زن از قافله آن خوش‌دراي 
در گذر ازاین‌نن‌چون "سن‌روی 
میل تو شد گر سوی دار السلام 
ازسر جان بگذر و دلخوش نشین 
ناوك دل را پر دین پرنشان 


٩‏ خسعه (ج ط) ۲ - خلاف : درخت دید ؛ مخالفت 


چون همه داریم بر انجام کوش 
کاخر سررشنه گ کوتپیست 
بگثر ازين دانه و دام مدا 
تلخی مر کش برد از سرخوشی 
ا برد آنشمم" شب آواز جنگ 
کزسرجان خیزو در آتش‌دز آی 
ررشووساز ازتف حون سرخ‌روی 
من شدم اينك روی" دار السلام 
اش در آن منزل گل خوش نشین 
تاخورد این اولدازین بر نمان " 


۳و - ال است (سج) 


۵ - ساقی‌ازینجا تودر (ط) ۶ - کاخراین دشته کم (ج ط) ۷ - این هرغ شب (ط) 


۸ - ازین ثف خرن (ط) ازین تف خون (ط) 


) -سوی (ج و غیر آن‎ ٩ 


۰ - آن تاوك ازین پر نشان (نسخه) این ناو دل بر نشان (ط) 


مثنوی سحر حالال 


کعبه دل گر در بتخانه‌ایست 
طاعت یزدان کن وبت کم‌پرست" 
طاعت صد قافله هر شام کسن 
آزهمه کش خو آریوحو ن‌خار شت 
اهلی‌ازین بادیه کز خون تر ست 
شد ز خود آواره و ثابت نشست 
تا که دراین کعبه جان گام زد 
ناو صد جعه برین بوئه ریحت 
سکه‌او بین کم از آن خورده گير 

آهوی او ۳1 شده عیش مب 
خوش کن‌ازین کلشن وماوا گذار 
موخنم از محنت و پر ساختم 
بسئه برین سوحنه ره ب-<رها 

معر که بر مدر که تنگگ آمده 

نو ح‌شد این همت‌و کشتی گرفت 

تا که خم آمد قد هم کشتوم 
کس چو من این‌رشنه زبا نتافت 
سودن‌این‌لعل‌ودر آسان " کجاست 
فکرت من صاحب صد رمز شعر 


زهره گر این‌جنگمن آردبچنگ 


یات 


رو جوبت اندر در بتخا نم ایست 
بر دل طایر صفت آن هم پرست 
صبح حج و افله در شام کن 
کم کنازینودی‌خونخو بت 
دمبدم آشفته و مجنون ترست 
تا پر سپاره و ثابت نشست 
مدتی از سعی در آن کام زد 
از همه زر بردودرین بو تاریخت! 
حوردهز شکی‌هماز آن‌خو رده گر 
ناف او بنگر دیش هبن 
کل پر و خارش بر ما وا گذار 
تا که من این محزن در ساختم 
که سده ره قافیه که بحر ها 
رستم ازین معر که تنگ آمده 


كِپِ« 1 ۱ 
ثر تشد ازژحمت و دش گرفت 


رسئه شد از ورطه ۳ کشنيم 
پرتو فکر کسی اینجا نتافت 
این‌حق‌در پاست‌در آس آن کجاست 
در همه حا صاحت صدرم ز شعر 
تاركگ حان سحن آرد بد جنگ 


[ - روچو بت اندر در آن خاثه (ط) روچو بت‌آهد در تخانه (شسخ) 


۲ - ودین *م پرست (ط چ) 


۳ - ظاهر (ط) ۴ - این (ج ط) 
۵ - از همدکی خواری وخونخواری است کم کن آژاین بادید چون خواریست (ط) 
۶ - دو‌صرع‌جایجاست (ج) ۷ ازایز پیکر (ط) ۸ -گه شده ره (ط) ٩-رحمت‏ (ج) 


۰- ورطه هم (چ ط) ۱۱- آفجا (نسخد) ‏ ۱۲ -سودن اعلوگهر آنان (ط) 


۱۳۹۵ 


۱۳۹۳۰ 


۱۳۹۹۵ 


۱۹۳۰ 


رن 


دیوان اهلی شرازی 


۱۹۳۵ 


۱۹4۰ 


گر سر مضرآب در ابریشم آر 
باتك من" شیر نر از همرهی 
فاری میدان طلب این فارسیست 
بسنده مجمودم و س درا قدم 
لف وی از دجله خون بر کنار 
هست درین سس هوس شاهیم" 
بر لب بحر از همه سو فارنم 
شرطه شد از همت محمود باد 


وز ثم حون هر مره آپری شمار 
اید ازو تك مگر از هم رهی 
و دم شاه عرب ین فارسست! 


حلقه‌شد از خدمت این در ف]دم 


کشتيم آورد در اندر کنار 


نیست سر و مال بجز شاهیم" 
رسته‌ام از ناو وسوفا رغم 


آخر کار همه محمود بساد 


۱ - بانگ من و (ج) 


۳ و سر بر (ط) 


بایان مشنوی سحر حلال 


۳ ثارسي () .است‌ندارو 
۴ - شاهیم (نسخه خطی) 


۵ - نیست سرو بال بجز مشاه یم (ع) واين بیترا در (ط) ندارد 


۶ - شرطه : باد موافق 


مشوی متفر فه 
فصل سوم 
مثئوی هتفر فه 
مثنوی ۱ 
در دصف ستون خیمه گوید 
چه نبالیت این خجسته بتون کز زمن سررسانده بر گردون 


این ستون گلبنی استکز افلاه 
نه سنون است این ز زر کاری 
کلك نقاش با هسزار جمال 
این سون است يا اشعه مپر 
خرمآ نکسکهچون‌ستونحه که 
مرد اگر طوق عزتش باید 
سر ز حد مت متاب در ده دین 
هر که دارد ستاد گی جوستون 
مد آشت کز بات قدم 
عاشتان خویش رازبون نکنند 
مرد ره گر حزین و گرشادست 
بوفا هر که بای برداد 
یار دلبر اگرچه سخت بود 
چون ستون هر کهحلمپیش نباد 
چون‌ستون راستباش‌درهمه‌جمع 
جون‌ستونمردر است يك لحتست 


شا خروبر گش‌زدهاست خیمه ال 
که درخت زرست شداری 
بر ستون بسته شبروان خیال 
راست استاده بس زمین زسپر 
بسته باشد میان بخدمت شاه 
جون ستون بای خدمتش باید 
که ستون سادت است همن 
زند از فخر خیمه بر گردون 
چون ستون تن نبد ببار سنم 
دست غم زیر سر ستون نکنند 
چون ستون عاثقانه اسنادست 


یستون را ز جای برداره 


برد پاری سنون بحت بود 
بار یاران پدوش خویش ناد 
تا شوی نور دیده ها چون شمع 
ه رکه کجبارشدنگون بخت‌است 


افبت.. 


۱۹: 


۱۳۹0۰ 


۱۹۹ 


۱۹۹۰ 


۱۳۹۹۵ 


۱۳۹۷۰ 


زا ین 


هر که را راستّی نباد بود 
چون ستون گر پراسنی علمی 
تا بود خانهٌ حهان آپاد 
خانه گرغیر آب وخاکی نیست 
در جهان پاد اين ستون دایم 


دیوان اهلی شرازی 


چون سئون بروی اعثماد بود 
هیه جا سر بلنه و محترمی 
ذات صاحبقران ستوش باد 
چون ستون‌قاماست‌با کی‌نیست 
که جپانی بود براو قایم 


آمثنوی ۳ 
ایضاً درستون خیمه 


یارب‌این نحل از حه گلز ار ست 
زیت گنبد مقرنس اوست 
حیمه‌چر خ آزین‌ستون بر جاست 
راستی را ز نتش زر کاری 
پای تا سر بشکل کللسته 
راست حون نحل وادی ایمن 
قامتش چون اف بغال خوش‌است 
هر که شد راست سر فراژ بود 
هر که دارد هوای بخت بلند 
هر که یندد کم بخدمت‌دوست 
کارهر کسکه‌سرپلندي خواست 


اهليی آزادگی بپمت خواست 


که گل او همیشه پر بار است 
تکیه گاه سبهر اطلس اوست 
حانه از قوت ستون بر باست 
قلم فبرت است ننداری 
رنگ رنگ‌است کل‌بر او بستد 
دل اهل صفا کند روشن 
راستان‌راهمیشه حال‌خوش است 
راستی کار سرو از بود 
چون سنون گو کمر بخدمت‌بند 
مپثران را هوای خدمت اوست 
بی سات فدم نباید راست 


سر بلندی بپای خدمت یافت 


پابان مثذوی در فه 


پایان مثنویات 


رٍ باعیات سافتامه کم (۲۰ ۳ 


رباعیات 


فسل اول 
رراعات ساقننامه 


دیباچه 


بعب از حمد وتثنای جهان آفر.ین ودرود برروان سید العرسلین؛ آله الطیین 
وعترته الطاهرین صلوات ال علیپم اجمعن پوشيده نماند که رندان دیر فنا که 
۱ صوفیان صومعه قد سند وسبوحی زد گان مجلس انس ؛ و ببه یمن صفای صحبت 
ایشان وبر کت‌نکپت انفاس این جگر ریشان غنجهدلپای‌خسته وعقده کارهای‌بسته 
همیشه گشاد مییابد جنانکه عندلیب چمن معرفت خواجه شسی الدین‌محمدالحافظ 
الشبرازی در صفت دل این مستان صبح خیر و دست دعای این بیداران اشئریز 
میفرماید : 
بصفاي دلرندان صبوحی زد گان بس در بسته بمفتاح دعا بگشایند 
و اینطایفه را در تعین عبارت و تعین اشارت زبان رمزیست که آن درمز 
همز‌بان اپشان داند تا جمال پرده نثینان معانی به حجبصطلاحات پنهاني ازدیده 
نامحرمان پوشیده مانه و از آ نجمله آنست که هر گاه ذکر بر خرابات و یرهفان 
میکنند مراد سالکان‌راه شریعت وحقیقت وطریقت است و ذکر باده جون میکنند 
متصودشان زلال علم و معرفت است تا بوسیله این رهنمای کمشدگان بادیه‌ضلالت 
وتشنهلیان بیابان جهالت بزلال مشرب شریعت وطریقت بکعبه حقبقت رسند. 


اللپم ارزقنا من لمعات انوارهم و لاتحرمنا من بر کات آسآرهم ۰ 


۱۳۹۷ 


۱۹4۹۰ 


۱۳۹۹4۸۵ 


تس ۵ات 


دیوان اهلی شیرازی 


و بالجمله ان درد کش میخانه عشقبازی اهلی شیر ازی غفرال دنوبه و سر 
عیوبه آورا رباعیجند درمستی‌محبت باسطلاح‌این‌جماعت" رو نموده بود درین‌آوراق 
بریشان جمع کرد ونامش سافهنامه نهاد امید که بنظر صاحبدلان ملحوظ گردد و 
از دید عپیجویان محفوظ ماند له خبر حافتلا وهوارحم الرحمن . 


۱ 


ساقی قدحی که کار ساز ست خدا 


می خور بنیاز و ناز طاعت مفروش 


ساقی نظری به بیکسان بر خدا 
ما ماهی م‌ده‌ایم و لو آب حیات 


ساقی قدحی که نور بخشد همه را 
خوشاش که هم ببخشد آلایش‌ما 


باقی بکرم تو میکنی یاد مرا 
گر در غم دل تو دستگیرم نشوی 


سافی می لعل قوت روح است مرا 
برخیز که در پای. تو مردن- نفسی 


ساقی قدحی که هست عالم لمات 


از حان حپان و هرحه دز عالم‌هست ۱ 


ساقی فلك ازبحر عطای تو کنی است 


ور رحمت خود بنده نواز ست خدا 


مشکن بت ما بوالپوسان بپر خدا 


ما را بوصال حود رسان بپر حدا 


پر کن که دمی حمور بخشد همهرا 
آنکس که می طپور بجشد همفرا 


غبر از تو که میرسد بفریاد ماو 
سوی که روم که میکند شاد مرا؟ 


دیدار تو خورشید صبوح است مرا 
بپتر ر هزار عمر نوح است ما 


جز روی تو نیست درجهان آب حیات 


مقصود توبی و بر مخمد صلوات 


در کوی‌توصد کُعبه جان‌هرطرفی است 


۱ باصلاح جماليِ (ي بع) پاصلاح این جماعت (نسخه) ومتن تصحیح نظری است 


رباعیات سافینامه ۵۵ 


درکمباٌ جان زهی شرف گر برس ور درره کمبه‌هم بمیرم شرفی است 
۸ 
ساقی نظری که‌دل خوش از دیدن‌تست جان شاد ز خوشه چینی خرهن تست 
نا گفته دلت ضمیر ما میدانه جام جم عاشقان دل روشن تست 
۹۹ 
سافی‌می ما ز عارش‌بر خوی تست جشمت نرسد که چشمپا در پی نست 
سر چشمه فیش جز لبلعل تو نیست . مد خضر و مسیح جرعه نوش مي‌نست 
۱ 5 
ساقی قدحی که کار عالم نفسی است ‏ گريك نهست فراغتی هست بسی است 
خوشباش به هرچه پیشت آیدز جهان ‏ هرگز نشود چنانکه دلخواه کسیست 
"۷ 
سافی دل ما سوخته از مشتافیست بازأً که طیب درد مستان سافست 
جان دادن امیست مرا در قدمت تا حان بودم امیدواری باقیست 
۷ 
سافی ببپشت اینهمه مشناقی چیست جنت می ساقی بود و باقی چیست 
آنجاست می و ساقی آنجاست همی ‏ " پس دردوجبان به زمی و ساقی چیست 
ر 
ساقي قدحی که آنکه ایتخالكسرشت خط بر سرما بمستی و عشق نوشت 
معمور بود به شاهد و با ده جهان . موعود بود بکوثر و حور بپشت 
۴ 
ساقی قدحی که شمع دل در نگرفت ‏ تاژ آتش مي‌زندگی از سر نگرفت 
آه ازمی لعلت که بدین یاده تاب ."هکس که لبي تهاد لب بی نگرفت 
۵ 
ساقی دل ما که‌شادی_ ازغم نشناخت جز جام می از نعیم عالم نشناخت 
می ده که دم صبوح جانبخش دميست کس غر مسیح قدر این دم نشناخت 


۱۳۹۹۰ 


۱۹۹۵ 


۱۳+ ۰ 


۱۳۰۰۵ 


۱۳۰۰ 


۱۳۰۹۵ 


۹ دیوان اهلی شرازی 


۱۹ 

ساقی شب عیش‌است‌ومه افروخته است ‏ می‌ده که فلك بکینه آموخته است 

داني که اجل چه برق خرمن‌سوزیست تا در نگری خرمن ما سوخته است 
۷ 

ساقی چکنم که دل کبابم "زغمت ‏ مدهوش تر از مست شرابمز نغمت 

هر چنه کسی خرابیم شرح دهد . بل که بیش از آن خرابمز غمت 
"۷ 

ساقی دل‌من که‌دانه مپر تو کاشت مپر تو نفته تا آبد خواهد داشت 

دامن منشان بناز از اهل نیاز کز دامن تودست نخواهیم گذاشت 
۹ ۱ 

سافی ز درن نظلر نحواهبم گرفت گرهم بکشی حذر نخواهیم گرفت 

گیرم که‌زخاك برنگیری سر ما ما سر ز درتو بر نخواهیم گرفت 
۲ 

ماقی به برم گر بت یاقوت لبست . ور آب خضر پجای آب عنب است 

گر زهره بود مطرب و عیسی همدم حون دل نه بجا بود نه جای‌طرب‌است 
۳۱ 

ساقی ز ميی که لعلت او را ساقیست. ‏ دل بر نکنم تا دمی از من باقیست؟ 

مشتافم ؛ از آن بدیبدنت کستاخم کستاخی من ز غایت مشتافست 
۳ 

ساقی می رخسار تو حان همه است" دلدار منست و دلستان همه است 

خورشید صفت بمپر ذرات خوشست تنا نه از آن من کهزان همه است 
ری 

ساقی غم من بلد آوازه شدست سر مستی من برون ز انداژه شدست 


۱ ۱- دل خرایم (ب) دل کبابم (س ۵) 
۲- تا چان بودم اهید واری باقیست (س) 
۳ ساقي که دخش راحت جان همه است (س) 


سا کت 


5 باعیات ساقینامه ۱ ۵۷ات 


با موی سفید مرخوشم کز خطتو پرانه سرم بهار دل نازه شلست 
۳۴۳ 

ساقی بحیات جان کسی رهبر نیست ود نیز بود به از می‌و ساغر نیست 

می‌همدم‌ماست زانکه چون گرمیمی ‏ در آب حیات و چشمه کوثر نیست 
۵ . 

ساقی نظری که دل ز اندیشه تپیست شیران همه رفتندو سر بیشه تبیست 

هرشب زحباب کف زدی شبشه چرخ" امروز که دور ما بود شبشه تپیست 
۳ 

ساقی که رخش ز جام چمشیدبه‌است مردن برهش ز عمر جاوید به است 

حاك قیمش که روزمن روشن ازاوست . هر ذره ز صد هزار خورشید به است 
"۳ ۱ 

ساقی که لبش مفرح یاقوت است دلراغم او قوت وجان را قوت است 

هر کس که نشد كشتة طوفان غمش در کشنی نوح زنده در تابوت است 
۳۸ 

ساقی دل من‌ز مرده فرسوده ترست ‏ کوزیر زمین زمن دل آسوده ترست 

هر جند بخون دیده دامن شویم دامان ترم ز دیده آلوده ترست 
۳۹ 

ساقی حذر ازغم توام آه که نیست مبرم زرخت حقست آگاه که نیست 

متمود منی و جز توکس دردل من وال که نیست ثم و اه که نیست 
۳۰ 

ساقی دل من زدست اگر خواهد رفت . بحرست زخود کجا بدر خواهد رفت 


۱ هوزی دل (سی) ۲- خون گرمی (س)] 
۳ دوش آنهمه کف زمي زدی شیهه چرخ (ی) 


۱۳۹۰ 


۱۳۰۵ 


۱۳۰۳۰ 


۱۳۰۳۵ 


۱۳۰۶۰ 


۱۳۰۹۵ 


(۳ دیوان اهلی شرازی 


صوفی کهچوظرف تنگه از خورش‌پرست". یکجرعه گرش دهی پسرخواهد رفت 
۳۹ 
ساقی گل وسیزه بس طربنال شدست ‏ دریاب که هفته دگر خال شدست 
مي‌نوش و گلی بچن کت درنگری ‏ گل خالدشدست وسبزه خاثاك شدست 
۱ ۲ 
ساقی می کینه یاد دیرین منست . بی دختر رز عيش نه آین هنست 
گو حورمیم مده که دل میطلمد( ک) همشبره رز که جان شیرین منست 
۳۴ 
ساقی که هلاک ز غم هجرانت؟ هرجا که روی دست من و دامانت 
رفتی وهزار دل هلاک ازغم تست باز آی که‌صد هزار جان قربانت 
#۴ ۱ 
ساقی قدحی که کار دنا همه هیچ این کفت وشنیدوجنگدوغوناهمه هیچ 
طوفان فنا جو بشکند کشنی مر عالم همه هیچ و حاصل ما همه هیچ 
۳ 
ساقی که ز آفتاب رخ مستم کرد چون ذره بلند میشدم پستم کرد 
بگداخت چوزر" زلاف هستیم تما چون نیست شدم بيك نظر هستم کرد 
5 
ساقی قدحی و رنه حزین خواهم مر مدهوش کنم ورنه چنین خواهم مرد 
من باده پرست بودهام تا بودم ‏ این دین مشبت و من بدین خواه‌مرد 
۳ 
ساقی قدحی که کر بنان ناز کنند ‏ مستان به نیاز کار خود ساز کننه 


۱ - مونیست تهی ظرفی و آزخویش پرست (س) 
۳۲ - سای بندن که جان بود حبرانت (س) 
۳ - چو مه(س) 


رباعیات سافینامه -04- 


چندان بدرمیکده سر خواهم زد کز غیب دری بروی‌من باز کنند 
۳۸ 

ساقي به پشت اگر چه راهم بدهند خواهم می از آن چم سیأهم بشهند 

این باده نه در خور گدائی چومنست ‏ یکجرعه مگر بعشق شاهم بدهند 
۳۹ 

ساقی می اگر ز ساغر جم باشد ‏ ور درد محبت از خم غم باشد 

من بنده آنکس که در دور فلك . پر هر چه نصیب اوست خرم باشد 

۱ "۹ 

ساقی دل من طمع زیاری ببرید. و ز بخت امید سایه داری ببرید 

جان داشت امیه ليك در آخر کار امیه هم از امبدواری برید 
"۳ 

سافی قدحی که سوز داغم نرود تا روغن باده در خراغم نرود 

بوبی که چوغنچه دردماغم زمی‌است . مفزم بشکافی . ز دماغم نرود 
ْ ۱ رو 

ساقی در اگر جدا به تیم از توبود ‏ خونبار دو دیدهام چوتیغ از تو بود 

گر س خواهی نم کف در بیشت ورجان طلبی کجا دریغ از و بو" 
۳۲ 

ساقی قدحی که هر که بیدار بود امید حیانش از لب یار بود 

هرکس که حیات جوید از طلمتدهر آخرز حیات خویش بیزار بود 
۴۴ 

ساقی ز ادب مست تو گر دور بود . خونش بخورند اگر چه منصوربود 


گر هست حقیقت است ور مست محاز بذهست گمان هس که معذوز بود 


۱ - این بیت در (س :2 ) چنین است : 
گر غر سس موی‌سد هزارم جانست نامردم اکر یکی دریغ از نو بود 


۱۳۹۵۰ 


۱۳۰۵۵ 


۱۳۰۹۰ 


۱۳۰۹6۵ 


۱۳۰۷۰ 


هه ۱ است / دیوان اهلی شرازی 


۳۵ 
سافی بتو گر شویم همدم چه شود زخم دل ما رسد ببرهم چه شود 
زان بحرکرم که عالمی کامرواست ‏ یکجرعه رسد به کام ماهم چه شود 
۳۹ 
ساقی زغم توهی که مدهوش شود خاموش بود اگرچه در جوش بود 
خندان چو گل بپشت با دوزخ غم این کار مجردان خاموش بود 
۷ 
ماقی چوبکف جام شرایی گیرد از هر دل جگر کبابی گیرد 
جز سافی ما که خر راه کرم‌است کس‌نیست که دست کس‌بهآبی گیرد! 
۳۸ 
ساقی فرح از سافر هی میباشد. عيش و طرب از نوای‌نی میباشد 
دیوانه من از هحر توام عیب‌مکن دیوانگی از برای کی میاشد 
۴٩ ۱‏ 
ساقی دوجپان کجا دمی غم ارزد یکجام بده که ملث صد جم ارزد 
الم چکنم تو گوثٌ چم فکن . يك کون چشم تو دوعالم ارزد 
۰ 
ساقی چو ستم غم نه بانداژه‌کند فریاد مرا بلند آوازه کند 


مردم ز غمت گوشهٌ چشمی بفکن کان نر گس مست جان من تازه کند 


۱۵ 


۱ج 
ساقی قدحی که‌جان فدای تو بود خوش وفت کسی که خاکپای توبود 
آنجا که تویی هزار خورشید فلك سر گشته جوذره در هوای توبود 


۱ ۵۲ 
ساقی چه صلاح از من مجنون آید فکر ازتومگر باز بقانون آید 


۰ - که از دستکس آبیگیرد (نسخه) 


رباعیات سافینامه تست 


‌ 


پرکن قحی کاپ تیدست وم ازدمت ول ی چه یرون ید 
ٍ 

سافی ز زمانه چنده بیداد رسد تا چند ستم بردل نا شاد رسد 

فریاد چه‌سود چون بود بخت‌بخواب بیداری دل مگر بغریاد رسد 

۱ 5 

ساقی گل بخت‌هرکه پژمرده بود ‏ باگرمی عيش و دل افنرده بود 

چشم ی که چوشمع زنده‌دورازرخ‌تست جشمیست که زنده بر تن مرده بوده 
2ج 

ساقی بمئت خطاب بو دست مگر چشمت به دل کباب بو دست مگر 

آنگه که‌ترا نر به بیداران بود ‏ پخت بد من بخواب بودست مگر 
۱ 21 

ساقی‌می وصل ده به محنت کش‌هجر ."تا چند نهد دل بخوش و ناخوش هجر 

هرچند چوشمم جان‌من‌سوختی است زپارما مسوز در آتش- هجر 
۵۷ 

ساقی که غمش ز پادثاهی خوشتر دویش ز مفای مبحگاهی خوشتر 

هرچند که دلخواه بود عیش جپان . دیدارخوششزهرچه خواهی خوشتر 
۱ ۳ 

ساقی دلم از تو در گداز است‌هنوز امید بللف چاره ساز ست هنوز 

گر بی توام از" صومعه نکشود دری بازا که در میکده باژست هنوز 
۵4 

ساقی تو بغور من درویش برس . بر حال دلم ز رحمت خویش برس 

صدره دل زیشم بتو فریاد رسانه . یکره تو بغریاد دل دیش برس 

۱ - کسا (س) 
۲ - دلرا اکر از (س) 


۱۳۹۸۰ 


۱۳۰۸۵ 


۱۳,۹۹ 


۱۳:۹۵ 


۱۳۱۰ 


۱۳۱۰۵ 


۲ دیوان اهلی شرازی 


1 

سافی نظری که دردی از جام توبس ."ور می نبود عارش گلفام نو پس 

جان مست شود چونام سافی شنود ایراحت جان مراهمی نام تو بس 
۱ ۱ 

ساقی ز اسیران جگر دیش برس و احوال‌مرا آزهمه کس بیش بپرس 

بر مسد عیش فارغ از خار غمی این را ز برهنه پای درویش بپرس 
۳ 

ساقی غماين پر کپسال بپرس وز خسته دلان به شکر اقبال بپرس 

ای مطرب جان عود تو همدرد منست دستی بر گ او نه و احوال برس 
۱۳ 

ساقي تومهی زروی فرخنده خویش . حسن تو فرشته کرد شره‌ند؛ خویش 

گر خنده زنان سبح به بیند چو کات گرید بپزاد دیده از خنده خویش 
۴ 

ساقی زغم تو ميگدازيم چو شمع در آتش دل شب دزازیم چو شمع 

بفرست نسیمی که ژ پا ننشينيم ‏ تا در هوس تو سر ببازيم چو شمع 
13 


ساقی‌که رسد بوصلت ازیاری‌عقل؛؟ در خواب که بنیدت زییداری عقل؟ 


از با عفق اکر چه بدستی‌زاد . بد مستی عشق به زخشیاری عفل 
۱ 1 

ساقی تو بحسن صورتی خرمن‌گل ‏ من خار ولبك خاری از گلشن گل 

گل نیست ولی ببوی کل هست عزیز خاری که در آویخته در دامن گل 
۷ 


ناقی قحی ده ین سوخته حال "و زمن" بنثان بآب می گرد ملال 


گر برق وصال خرمن جمله بسوخت" . من سوختهام به حسرت پرق وصال 
۹۸ 


ساقی قمحی بده که از غم رستم در فکر تو ز اندیشه عالم رستم 


۱- ایمونی جان (س) ۲ - وز دل (س) 


ریاعیات سافینامه -۱۳- 


زین‌پیش‌غم‌بود کهجان‌خواهدسوشت. المنة له که از آن هم رستم 
1۹ 

باقی قدحی که کشته جانا نیم ما مردن و زندگی از آن ميدائیم 

ما را به اجل حه کار وباعمر جهبحث ما زندٌ وصل و کته هجرانیم 
۱ ۷ 

ساقی نظری که مست دیداد توام خود شاهد حالی که گرفتار توام 

دعوی نکنم که من خریدار توام تو یوسف‌و من سگی ز بازار توام 
۷ 

ساقی نناری که هبدم غم مايیم محروم ز خورشیه چوشبنم ماییم 

هرچند که عالمیست محروم ازتو محروم ترین خلق عالم ماییم 
۷۳ 

ساقی قدحی که حلقه در گوش‌توايم دل زنده بیاد چشمه نوش توایم 

للف تو خطا کاری مستان پوشد شرمنده الطاف خطاپوش توانم 
۷۴ 

ساقي قدحی که‌عاشق روی توام مست خم زلف و طاق ابروی توام 

تنبا نه رخ خوب کشد سوی توام ‏ قلاب محبتی است هن موی توام 
۷۳ 

ساقی نظر از توگر سوی باغ کنم ‏ باغ از تف دل سیه تر از زاغ کنم 

گر آتش حسرئت برم زیر زمن ‏ چون لاله همه زیر زمن داغ کنم 
۷۵ 

ساقی قدحی که دل پدربا فکنم جشمی سوی آن نر گس شبلا فکنم 

ما را سر و تن گرنشود خالیدهت ‏ سرپیش سگان و تن بسحرا فکنم 
۷٩‏ 

ساقي ز شراب عشق ما پیخبريم ورنه چه حد ماست که نام توبریم 


۲- که فردا چه شود (س) 


۱۳۱۹۰ 


۱۳۹۵ 


۱۳۱۰ 


۱۳۹۲ 


۱۳۹۳۰ 


۱۳۱۳۹۵ 


كثِ دیوان اهلی شرازی 


موگند بغاکبایت ایسرو بلند ‏ کز خاله کب پای سگت خوارتریم 
"۷ ۱ 
ماقی سخن از توب پنبان نکنیم متیم و نظر بیاغ رضوان نکنیم 
در کوی مغان خوشیم با مغبچکان پروای بپشت و حور و غلمان نکنیم 
"۷ 
سافی فدحی که من بستان نروم بی دوی و در روضة رمّوان نروم 


3 سر بودم قدم دراین راه ام تا جان بودم ز کوی جانان نروم 


۷۹ 


ساقی نظری بمن کن از لطضعميم جان من از اين امید وبیم است دونیم 


خواهم قدحی از لب لعلت بچفم . زان پیش که‌جان کنم ببایت تملیم 
۸۰ 

ساقی زغم تو تاکی از دست شوم تا چند ز پا مال ستم پست شوم 

عمریست که در خمار عم سوحتهام باز آ که بيك نظاره ات مست شوم 
۸۱ 

ساقی قبحی که از غم دل پم بی می چو چراغ صبحدم میمیرم 

پازم بچراغ روغنی ریز ز می" تا بار د گر زندگی از سر گرم 

۱ ۸ ۱ 

ساقی تو مرا سوخته یی من چکنم . با شعله من سوخته خرمن چکنم 


مت تو کنی دگر برسوایی هم بازم تو نمی سبو بگردن جکنم 


| - کز خاك هد مرنبه ما خوادتربم (س) 


۲ - این دیاعی در ۲ نسخه ( مج و ی ) پدین نحو است : 


ساقی نظرگایمن کن از لطلفعبيم بیمار مهل چان مرا همچو نم 
آهو چشمی و شیر خشمی چکنم جال‌من اوین‌امیدو پم‌است‌دونيم 


۳ - زلف ( مج , س ) 


ریاعیات ساقیناهه ۵ب 


۸ 
سافی نظری که جز ترا بنده نیم جز یش تو درسجده سرافکنده نیم 
شرمند؛ عالمم ز دسوائی ليك . شکرست که ازدوی تو شرمنده نیم 
رز 
ساقی نظری کز همه دلسوز تريم وز ذره به مپر حسرت اندوز تریم 
جون سایه بظلمتیم دور از رح نو هر دوز که میشود سیه روز تریم 
م۸ 


ساقی نظری که مستم و شیدا هم دنا بدو جو پیش من و عقباهم 


مست تو بسوی جنت وکوثروحور امروز نظر نمیکنه فردا هم 
۸ 

سافی تو بستیی گواه دل من کان دم که زخود رود دل" غافل من 

جز آرزوی تو در دلم حاصل نیست ‏ این بس بود از هر دوجهان حاصل من 
وزیا 

سافی فدحی ده ودل از عم پرهان حان راز حبال هر دو عالم برهان 

وارسته جو خضریم زهر قید که‌هست در قید حياتيم ازین هم برهان 
۸۸ 

ساقی نظری بعاشق محزون کن دحی بدل شکسته پر خون کن 

آیی بچثان ز کوثر وصل مرا . وین دوزخ حسرت از دلم برون‌کن 
۸۹ 

ساقی قدحی که هست آگاهم من بیگانه ز خویش و پاتو همراههمن 

گرم که بدیگران دو عالم بخشی خودزان منی دگر چه میخواهم من 
٩۰‏ 

ساقی غ دلکجا خورد جان حزین . می‌ده که بریده‌ام دل از خله برپن 

دل یاغم جانان بوش یا غم دین گرهر دوطلب کند نه آنست‌ونه این 


۱- که رود درد دل (نسخه) 


۱۳۱۰ 


۱۳۱۹۵ 


۱۳6۰ 


- دیوان اهلی شرازی 


۹۹ ۱ 
۵ ساقی دل من موخت نظر با من کن ‏ چشمی فکن و گلخن من گلشن کن 
مردم چو چراغسه. ای‌شمع مراد یکباردگر چراغ‌من روشن ککن 
۹۴ 
سافی همه زخم طعنه شد مستی من در حالد فرو رفت دل‌از ستی من 
خواهم که چنان گم شوم‌ازمك‌وجود کر هر دو جهان محو شود هستی من 
۱ ر 
۰ ساقی تثار للف دل آرای تو کو؟ ‏ جا‌می‌وصل عشرت افزای تو کوا 
گیریم که ما در خور وصل تو نایم لطلف تو کجا رقت و کرمپای تو کوو 
۹۴ 
ساقی اگرت سنم مرادست بگو ور باده به چام عدل و دادست بگو 
بدستی اگر گناه خوی بدماست بدخوئی ما بماکه دادست بگو 
۱ 
ساقی‌چو مرا عفق‌تو داغی داده. از عيش دو عالمم فراغی داده 
بپر تو جراغ داه من تنهائی است خورشيد به هر ذره جراغی داده 
ا 
۱۳۹۹۵ ساقی چه خوش آن‌نفس کهزاربکشی جان بخشی و باز شمم وارم بکشی 
چون زند گی از تو يابم ای آب‌حبات خواهم که‌دمی هزار بارم بکشی 
۹۷ 
ای جان وسرو آزاد کی چونست که هرگزنکنی باد کي 
دست که بداهن تو ایسرو رسد؟ ...رهم برسد که میدهد داد کسی؛ 
۱ ۸ 
ساقی قدحی که میکنه غم ستمی . از دل بنشان باب می گرد غمی 


| - نکند (نسخه) 


رباعیات سافبنامه -1۷- 


جون کار جپان بفکر کس راست نشد ۳ را برهان فکر بپوده دهمی ۱۳۱۷۰ 
۹۹ ۱ 
ماقی قدحی که هست عالم نفسی وین بکننس آن به که شودسرف کسی 
نیکان گل عالمند وباقی خس وخار . با شاخ گلی نشین نه باخضاد و خسی 
۱۰۰ 
ساقي نظری به بیئوایی باری ‏ گر باده نمیدهی صلائی ". باری 
درمان منست یک نگه چون نکني از نیم نگه یم دوائی باری 
۱۰۹ 
ساقی قدحی که بیکسان را تو کسی گر درد پسی بود دوا هسم و بسی ۱۳۹۷۹ 
فریاد رس اهلی مسکن که شود فریاد دسش که هم تو فریاد رسی 


دش شش هه ضف ش فص 


بایان رباء‌یات ساثذامه 


سا دیوان اهلی شبر ازی 


بهم الله آیمنا بذ کرالاعلی 

پوشیده نماند براربای صورت ومعنی که اين بندهُ کم بضاعت اهلی شیرازی 
روزی‌بر سم‌خدمتدرصحت‌صاحبدلان بودیکی ازعله آن‌قوه گنجفه‌بی در کمالتکلف 
ترتیب داده بود همانا میخواست که تحفه مجلس یکی از پادشاه‌زاد گان عصر نماید 
گفت این گنجفه محض صورتیست کاش با اوجیزی ضم شدی تا بکمال صورت 
معنی آراسته گشتی حضار مجلس گنتند که این چون توانه سود ؟ گفت اشسار 
مناس پیدا باید کرد که بحواشی این گنجفه ها" پنویسند تابصورت ومعنی آراسته 
گردد عزیزان گفتند این مقدار اشعار مناس این حال مشکل که پیدا شود مش 
کسی عمدً بیتیچند مناسب بگوید » همگی‌روی باینجانب کردند و گفتند اینمنی 
از طبع نقاد توصورت می بدیرد این بنده تتوانست رد سجن بزر گان کردن ؛فول 
این خدمت کردم وبرای هر قطعهٌ گنجفه یکرباعی گفتم طرب انگیز محبت آمیز؟ 
تا عزیزان ازخواندن آن بنقد خوشوقت شوند ,وجنان گفته شد که در هر قطعه که 
صورتی لازم است در بیت اول رباعی لفط صورت درج کرده و در پیت تاني رباع" 
ام پادشاه آن جنس بنوعی دلبذیر در آورد ونام وزیر آن جنس هم بوجبی احسن 


۱ - این قطعه ها ( ن»له.س) 

۲ -محبت آمیز ( ن.ك,س) 

۳ بای جمله پید * ودر یت ثائی ریاعی نام‌پادشاه آن جنس هم بوجه ا<سن باز نمود 
وهر جنس که لاژم آين صورت بود عددش از ده تابيك پترتيب درهر قطعه پاز نمود بوجهی‌خاص 
ورمایت چنان‌کردکه اگر درمجلسی بیش مزیزان را ... (س) 


۹ 
" رباعیات گنجنه ۱ ۹ 


بازنمود و چنان کرد که | گر در مجلس بعفی عزیزان‌را میل گنجفه بازی باشد 
و گنجنه یافت نشود هر رباعی را در قطعه کافذ بنویسند و بطریق گنجفه قسمت 
کنند احتباح بگنجفه نباشد زیرا که نام صورت‌ویادشاه و وزیر هرجنس در رباعی 
در آمده باعدد اجناس [و این اسامی در رباعیات پسرخی از آن رقم شده تانمایان 
باشد] !امید که مقبول طبع صاحبدلان کردواةاعلم بالصواب . 


سس 


رباعیات گکنجنه 


صنف ار فلا م دپیش برست 
بر گ اول مبرغلام است 


ای‌سرو سپی‌حاك رهت وفت حرام کی صورت مه بود حوحسن توتمام 
هر کسکه ترا بنده بود بادشه‌است دریندگی تو بادشاه است غلام 


بر گ دوم وزیرغلام است 
ای آنکه فك شرم زنام و کند در صورت جان ملك سلام تو کند 
دستور سپر با همه منصب < چاه خواهد که وزبری غلام تو کند ۰ ۱۳۱۸۰ 


بر گ صیم ده غلام است 
ای آنکه قیامت از قیامت باشد صد کبك دری مست خرامت باشد 


یوسف نتوان گفت ترا کز خوبی ‏ چون یوسف مسر ده غلامت باشد 


مس 


برگ چهارم 4 لام است 
ای آنکه جومن بسی اسرند ترا شاهان همه در نظر حفیرند ترا 


| - این جمله در نسخه (ن,ب) نیست وهیچکدام از نسخهم بسرخی رقم نکرده بودنه 
۲ - درهمه اسخهای خطی ما ترتیب ۸ صنف بدینگونه است ۰ ۳-۱-۴--۸۲-۷-۵ 


۳ دیوان اهلی شرازی 


۱۳۸۰ 


۰ 


۱۳۹۵ 


بر گرد تو گردند که‌آزاه شوند افلااد که نه غلام برند ترا 


رگ بنجم هشت غلام است 
ای کز تو دل شکسته‌ام یافته ام ازکوی توام نیست سردار سلام 


دل ببده تست کز غلامان بپشت . بخشند بهشت و جنتش هشت غلام 


بر گ ششم هفت غ۸(۱ است 
ای آنکه بحسن شهره‌بی در ایام هر گز رسد شکسئت ایماه تمام 
شاید که کند زمانه از هفت اخثر در باس تو بر بام فلک هفت غلام 


بررگ هفتم شش غَلام است 
ای آنکه غمت‌هزار دل شادکند ‏ شاه ستمت ملک دل آپاد کند 
برئش جبت جهان خداوندشوند ‏ گر لطلف توشش غلام آزادکند 


ای آ نکه‌بتان را که‌جو سروجمنند خال‌وخط وک کل ودوزلفت شکنند 


شاید که ز دولت توای بنج علام در ملثت حسن پنج نوبت پز‌نند 


بر گ هم چهار غلام است 
ای آنکه بحسن و خوبیی ماه تمام ترله فلک از بند کیت یافته کام 


آرنه ز خسروان بی بندگیت . روم وختن وهند و حبش جار غلام 


ی دهم م4 غلام ات 
ای خال در تو بر ترازعرش عنلیم الط توربود خلقی از خلق کریم 
شاهی تو و از سعادت فتح و طفر دایم سه غللاماند بکوی تو مقیم 


رباعیات گنجفه ۷۱ 

بر گ بازدهم دو غلام امت 
ای آزکه بود حسن‌دل افروزترا شاه همه کرد بت فروز ترا 
نام شب و روز عنبرست وکافور یعنی دو غلامنه شب‌و روز ترا 


بر گ دو از دهم يك غلام است 
ای آنکه کمال دلستانیست ترا لعلی جو حیات حاودانیست ترا 
زنبار بخر بللف و مفروش بکس ‏ . این بنده که یک غلام جانیست ترا ۰ ۱۳۲۰۰ 


صنف اول که تاج است دیش بر است 
برگ اول هیر تاج است 
اي خال درت قبله صاحب نظران پرصورت تست مشتری دل نگران 
خاله کف پای تو بود تاج سرش آنکر که بود پادشه تاجودان 


بر گ دوم وریر تاج است 
ای کز مه نو رکاب زخش تو بود ۱ خود صورت خوب بعله بخش توبود 
معموری‌ملکجانکه‌شاهش‌غوئست از للف وزیر تاج بحش تو بود 


برگی میم ده تاج است 


دارد سر من پر آسانت ز شرف خشنی که برابری به ده تاج کند 


بر گ جهارمنه تاج است 
اي سرمه دیده ها ز خال در تو پیوسته بود لطف خدا یاور نو 


برتخت زمین تو بادشاهی و فلکک نه تاج زمر دی بود بر سر تو 


وس دیوان اهلی شیرازی 


بر بنج هشت تاج است 
ای آنکه لب تو جام عشرت دهدم .. عشق تو خلاس ازهمه زحمت‌دهدم 
۱۳۳۹۰ من س نم به هشت جت بی تو هرچند که هشت تاج رحمت دهدم 


بر گ مشم هفت لاج است 
ایآنکه بحس چون تووافع‌نشود از شرم رخ تو ماه طالع نشود 
يك بندة تو ز هنت اقلیم جپان شاید که برفت تاج قانع نشود 


بر گ هفتم شش ناج است 
ای‌تر (دختا: رحت به ارماه وحوراست رالد قدم و جرخ را تاح سر است 
کر شذبر تو سرخ به ده حا شکند بر فرق شکسته به ز شش تاج زرست 


بر گ هشتم بنج تاج است 
۱۳۳۹۵ ای آنکه ترا خاتم دولت یکف است پیش توعطای دیگران بر طرف است 
درویش تو رآأر ناخن بنج انگْفت در دست همیشه پنج تاج شرف است 


بر آ لهم چهاد لاج است 
ای آنکه ترا عنان شاهی است یک تاح سر خسروان عبدی ز شرف 
شاهان بزمین همی‌نبند از سرخویش . پیش تو چپار تاج از چار طرف 


بر گیب دهم مه لاح است 
ای لمل توخورده خون دلپا همه دم از آب طرب نشان دمی آتش غم 
۰ "می‌خور که سهکامه درسرازباد؛ لعل .. بپتر که سه تاج زر نهي بر سر هم 


بر گ بازدهم دو ناج است 
ای کز ستم غم تو دلها برهند زلفن‌تودست صبررا تا دهند 
من س نکشم زخا کبوس درتو گرمپرومپ دوتاج‌برفرق‌نبند 


رز 


رپاعیات که ۳ 


ارگ دوارذهم يك ناح است 
اي روی تو آفتاب خوبان بجمال هر گز نرسد بدامنت دست زوال 
خالد قدمت گر همه یکذر ه بود يك تاج زر است برسراهل کمال 


صنف سیم شمشیر است که پیش بر دی ۱ 


بر گ اول میر شمشیر است 
ای آنکه بعشوه‌نر گست صف شکن‌است دلجویی صورئت بوجه حسن است ۱۳۲۲۵ 
ششیر کشیده خون خسمت ریزد مریخ که پادشاه شمشیر زن است 


بر گ دوم ور یر شمشمر است 
ای نر کس مستت آهوی شیر شکار افتاده بسورت تو صد نقش و نکار 
حشمت شه حوبان بود وغمزه‌وزیر کم دید کسی وذیر شمشر گذار 


گ سیم ده شمشر است 
ای کاهوی تو صید بود صدشیرش خوزشید رخت کسی نه‌بیند سپرش 
هر کس که‌بکوی‌تودمی‌جای کرفت ز انجا نتوان راند یه ده شمشرش ۱۳۳۳۰ 


ای چشم تو در کشتن عشاق دلير هر گز نشود دیده ز دیدار توسیر 
خوشاش که از حوهر افلاك قضا آهخته بفرق دشمنت نه شمشر 


بر گ يم هشت شمشمر است 
ای کز تو نه دل گزیر دارد نه گذد ‏ غير از تو دو عالمم نباید به ن 
گفتی که‌م| به هشت جنت مفروش هست این سحنم ز هشت شمشیر بتر 


۳-۳ دیوان اهلي شیرازی 


بر گی شم هفت شمشیر است 
۵ ای‌آنکه دو آهوی تو برشیر ز نند جونست که ناو کی بمن دیر زنند 
شاهنشه خوبانی و در بندگیت . هفت اختر چرخ هفت شمشیر زنند 


سوت ات 


بر گ هفتم شش شمشیر است 
ای آ نکه ژبون آهویت صد شر است سر پلح4 آثتاب دستت زیر است 


برحصم تو شمشیر کشد از همه سو زشش حبت وس ای‌شش‌شمد یر است 


۱ بر گ هشتم بنج شمشیر است 
ای برده هزار دل به يك نر گس هست مغ دل کس زدام زلف تو نجست 
۰ بر عدوپت ر بنج انگشت اجل اسناده زمانه سشج شمشر بدست 


بر نهم جچهار شمشر است 
ای آنکه فك گشادم از وصل تو داد بی وصل توام گشایش از دهر میاد 
شمفیر تو زد ترله فك از همه و زان چار طرف بچار شمشیر گشاد 


ب رگ دهم م4 شمشیر است 
ای آنکه ز غمزه میز نی دشنة تبز برخیزو بهعشوه‌خونأین حسته‌بر یز 
جشمان تو غمزه سه شه‌شیر زنند کس‌جون بسه شمشبرزن افند بستیر 


ب رگ بازذهي دو شمشبر است 
۱6۵. ای آنکه لبت رونق شکر شکند: جشم تو بغمزه صید دلها فکند 
جز نمزه شو خآ ندوچثم خونر بز کهدید  .‏ شوحی که بیکدست دوششیر زند 
بر گ دوازدهم يك شمشیر است 
ای کن ستمت در دهن صد شیرم : بی دوی تو اززندگی خود سیرم 
مز کان تو گر هزار شمشیر کشد . ۰ باری‌من از و هلا يك شمشیر؛ 


رباعیا گنجفه -۷۵- 


صلف ششم که زر سرخ و کوبر است ‏ 
بر گك اول مير زر سرخ 
ای روی تو آفتاب صاحب نظران . بر صورت خوب تودو عالم نجُران 
پیش‌توصفاتدیگران کس چکند؛ جون پادشه اشرفی‌بذات ازدگران 
بر دوم وزیر زر سرخ است 
ای کززفلکت مك خطاب آمده است ۱ صدصورت‌جن تر اخراب آمده است 


با و ۲ ۱ 2 ۰ ۰1 1 
رو بو نظر ماه گردون شده است رای تو ورزر افتاب امده اس 


بر سوم ده زر فرخ است 
ای از سمت کمان ابروبه زه است ‏ زلفن‌توحلقه حلفه همچون‌زده‌است 
یاری نفروشی بزر ایمه هر جند ‏ امروز ده اشرفی ز ده پار به است 
ایآ نکه زرشك عارضت لاله بسوخت . بی‌سوز نت جراغ شادی نفروخت 
۳ بر سار فد اشرف نو عاشق به نه اشرفی نه افلاك فروحت 
ب رگ پنجم هشت زر سرخ است . 
ای آنکه فرشنه حویی وحور سرشت . دل روی تو دید و حور آزدست بهشت 
بر گک ششم هفت زز سرخ است 
ای کز گل‌نو روی تو صد ار به است 


در دست گدایان ز کف زر پاشت 


وزنر کس‌ترچشم توخونخوار به است 


۱۳0۵۰ 


۱۳۵0۵ 


هفت اشرفی از سعه سبازه به است ۱۳۹۰ 


و کل دیو ان اهلی شیر ازی 


برگ هفتم ششزرسرخ است 
ای آنکه رخ تو به ز گلزار بود از جشم بدان حقت نگمدار بود 
گر زر بود از هیچ جپت غم نبود . شش آشرفیت ز شش جبت یار بود 


ب راك هدام پنج زر سرخ است 
ای لطف توتریاك غم و داروی درد مانند تو درجهان کسی لللف نکرد 
هر کو بدر تو روی زردی آود پنج‌اشر فیش بکف‌نهی جون گل‌زرد 


ب رگ لهم چهارزدرخ است 
۱۳6 ایآ نکر خ‌ترا بگل صدشرف‌است با شادی تو غم.جهان برطرف است 
چونلالهچاربر گ | گرب رکف‌تو ‏ چاراشرفیست جام عیشت‌بکف اسث 


ب رگ دهم مه زد سرخ است 
ای آنکه بروی همچو گل رثك مبی داغ جگر لاله ز خال سیبی 


بر گك باز دهم دو زد سرخ است 
ای آنکه بحسن وخویبی به زپری ‏ باروی چومه چراغ اهل نظری 
۷۰ گر دست ژر افشان بگشايی بکرم شاید به دو اشرفی دو عالم بخری 


بر گث دواردهيم يك زر سرخ اصت 
ای آنکه رخ تو پرده صبر درد کی پیش تودیده دررخ گل‌نگرد 
خورشید فا گرهمه اشرف باشد پیشت بيك اشرفی کسآنرانخرد 


ریاعیات کنحفه ۳ 


صف بنجم ل چنگ است و کم بر است 
بٍ گ اول هیر چنگ ات 
ایآنکه غمت بجان دل‌سنگ زند آتش بمن آنصورت گلرنگ زند 


آن‌دم که‌شوی‌مست‌من‌ای‌زهره‌جین بیش تو هزار بادشا جنگ زند 


بر دوم وزیر چدگك امت 
ای کز تو تنم ضعیف چون نال بود ‏ در صورت تودلم زیون حال بود 
ویرانه تر از ملك تنم نیست‌دگر ‏ جايي که‌وزیر چنگ در مال بود 
بر سیم ده چنگك است 
ای آ نکه‌لبت ازمی گلرنگ به است ‏ وزتنگ شکر آن دهن‌تنگ بهاست 


سنگی که ز دست تو خورم آوازش در گوش من از نفمه ده جنگ بهاست 


ر کک چهارم 4 جنگ است 
ای برده سبق بعالت از حسن مالك . خطت زدلم حرفطرب ساخته حك 
تا جنگ بدامن وصالت نزن خوشدل نشوم ز سازنه چنگ فلك 


ب رگ بنجم هشت چنگث است . 
ای ماه رخت چراغ هرحورسرشت حسن تو صفای کعبه و شمع کنشت 


مست تو عجب گر بپوش آید باز از نف هشت جنگ در هشت بپشت 


بر گ ششم هفت جنگ است 
ای کز دهنت غنچه به تنگ آهده است 


از رشتهٌ نور در کف جنگی تو 


هفت اخترچر خ‌هفت چنگ آمده است 


۱۳۳۷0۰ 


۱۳۸۰ 


گل بیش تو ساقیا برنگ آمده است ۱ 


۱۳۸0 


۱۳۳۹۰ 


۱۳۳۹۵ 


اب دیوان اهلی شبر ازی 


برگك هفتم شش چننگث است 
ای خورده ز شکر لبت خار رطب.. طوطی مفتم خراب آن شکر لب 
هست توجه غی‌خورد که پیوستارنت ازشش چپتش نو ای شش چنگ‌طرن 


برگك هشتم بنج چنگك است 
ای آهوی تو انیس مجنون دلم ‏ پرخون ز غمت درون و ببرون دلم 
من صبد زبونم ر عمت شير. صفت دایم زده پنج جنگ در حون ۱ 
ب رک لهم چهار چنگک است ۱ 
ای کز ستم غم تو يك دل نرهد کس‌دل‌ندهد ترا که جان‌هم ندهد 
از حنك دوابرو و دو چشمت رهم يك صید ز چار چنگ بیرون نجهد 


بر گ دهم مه چنگ است 
ای آنکه بحسن و خوبیت نیست نظیر . بر جرم‌من از بزر گیت خورده مگ 
جان با وو دل بساقی و گوش بچنگ ‏ ببچاره کسی که درسه چنگ است اسير 


وم سس ۱۶ 


بر گ بازدهم دو چنگث است 
ای داده فروغ گل رخ روشن [ خورشید فلك کلی است از گلشن تو 


حون سازطرب وصل تودارد چه عجب گر زهره ژند دو جنگ در دامن تو 


بر اک دوازدهم يك چنگ است 
ای کن تونصیب من دل‌تنگ پس است حون حگرم بادةٌ کلرنگ پس است 
با الا خود ز زذهره کی یاد کنم يك برم مرا نوای يك جنگ پس است 


رباعیات. گنجنه ۷4 


ای هفثم 4 براث است د کم بر ادت 
بر گ اول مير برات است ۱ 
لی لعل تو حشمةٌ آن حیات ‏ وزصورت توشکسته دل‌لات و منات 
هر کو ز عطارد رخت سر نکشید ‏ بنوشت فلك به بادشاهیش برات 


بر ۳ب دویم وزیر برات است 
ای آنکه گل رخت تباتي دارد ور صورت تو دلم حیاتی دارد 
سلطان جمالی و بحون دل ما حط تو وزیرست و براتی دارد ۱۳۳.۰ 


بر گ سم ده بر ات است 
ای آنکه زیان عاشق از سود به است بی وصل رخت نبودن از بود به است 
حال و بنقد به ز خطی که دهد یکحه زده پرات موعود به است 
رگ جهار م نه بر ات .است 
ای آب حیات رشحهیی از قلمت یلك نقطه سواد دیده‌ام از رفمت 


آنجا که شود کلك تو درپاش بود نه صفحهٌ چرخ نه برات از کرمت 


بر پنجم هشت برات است 
ای برده لب تو رونق از آن حبات وزشرم خطت خسر نپان در طلمات ۰ ۱۳۳۰۵ 


بی نقد وسال تو خوشم نیست گر بخشندبپشت جلتم هشت برات 


بر ک هم هفت بر ات است 
اي نام زنداگی خط اشرف تو " دسئور سپر کمترین آصف تو 


حوشتر ز سبپر و سعه سیازه ۱ برهفت برات هفت هپراز کف و 


ات دیو ان اهلی شرازی 


بر گ هفتم شش برات ات 
ای آنکه مرامپر تو از دل نشود . با لطف تو هیچ کار مشکل نشود 


بر ك هشتم بنج برات است 
ای در کف خلق از کرمت وجه طرب . بالطف تو بیوجه بود نام طلب 
از دست آبی پیش تو پنج انگشتم گر پنج برات در کف آرد چه عجب 
۱ برگ نهم چهار برات است 
ای لعل لبت حیات هر نوش لب ما را بجز از غم تو نبود طلبی 
بی‌نقد غمت نیست درین‌چارچمل ‏ با چار برات طبع برگ طربی 


بر گ دهم سه بر ات است 
۵ ای از شکر لب تو در شبشه نبات .. وزشوق لب تو جان دهدآب حیات 
چشم توبحون من حصل شده است. وزخال وخط وزلف توداردسه‌برات 


بر گث باز دهم دو برات است 
ایشمع دو عارشت چراغ دو سرا یکبارچوشمع از دراین خسته درآ 
حطت به دوعارش‌جوسواد دوپرات . بپتر ز سواد هر دو چشمست ما 
بر کث دوازدهم يك بر ات است 
ای آنکه مه از تو روشنی وام کند لطف تو دل رمیده آرام کند 
۳۰. از نقد دو عالمم فرافت باشد کر لعل تو يك برات انعام کند 


صنفب دوم له زر سفید است 5 بعش ار اس 
بر گث اول هیر زر سفیدست 
ای آنکه ترا سوی رقیبان :گپست بیصورت حان تو دل هن تست 


- 


رباعیان گنجنه -۸۱- 


در دور ثم رکه شاهودرو یش بکیست آنرا که بودئنگه بکف بادشه‌است 


بر گث دوم وزیر زد سفید است ‏ 
ایآ نکه غ‌تودلخر اش آمده است شد صورتت آن‌ملك که فاش آمده است 
در پای تو ایشاه بنان شاخ بپار جون دست وزیر تنگه پاش آمده است 


بر گ سیم ده زر سفیل 
ای کزتو بنان چولاله خونن جگرند ‏ نسرین وبتفشه رنگ و بوی ازتوبرند 
در کوی تو بابوی تو از خال کمست مشکی که ازوجوی به ده تنگه خرند 
بر گ جهارم له رد سفید 
ای کز کرمت خلق فرحناك بود با لطلف تو سیم و زر کم از خالبود 
. زر پیش‌نوهیج‌است ولی در کف ما نه تنگه برابر نه افلاك بود 


بر گ اج هشت زر سفید 
ای سرو فد ماهرخ حور سرشت همست توبپشت ابداژ دست برشت 


ازشوق‌خریداریت ای بوسف هصر  .‏ بفر و خت به‌هشت تنگهدل‌هشت بهشت 


بر گ شم هفت زر سفید 
اي آنکه رخ تو گل تشد همسر او درویش تویادشه بود جا کراو 
جرخ ارعلمت پما فروشد تحریم با : بیفت‌تنگه هفست اختراو 


روسنس 


گ هنم مش زر هفید 
ای گل که ترا چومن‌هزار افکارند ‏ هر گوشه ز نر گس تو صد بیمارند 
ربزند حو نر گس بته بای سکت مستان توشش تنگه که بر کف دارئد 
بر گ هشنم پنج زد سفید 
ای آنکه سکت آب رخم نبذیرد در کوی تو صد گدا بسرت هرد 


۱۳۳۵ 


۱۳۳۳۰ 


۱۳۳۳۹ 


۸۲ دبوان اهلی شرازی 


دروش تورا تست بحزناحن‌دست جیزی که به‌پنج تنگه دستش گبرد 
بر گم هم چهار زر سفنید 

ای حسن رخ تو نو بپار دل من امروز که زر فشان بودشاخ سمن 

رندان تو شاهانه نقیلند بمیش چون لاله بچار تنگه درچارچمن 
ب رگ دم »4 زر سفید 

ای چشم تو ترسا بچهٌ باده پرست ‏ عالم‌همه‌نر کس‌صفت‌ازچشم‌تومست 
رگ یازذهم دو زر سفید 

ای کز تو بری رخان صفا یافته‌اند صد خسته دل از لت شا یافته‌اند 

از چرخ فلك سرمه و مپر گذشت ار حاكٌ درت دو تنگه تا بافته‌اند 


برگ دواز دهم بك زر سفید 
ای آنکه ز شوق آهویت جنونم. درویش توام ز پادشه افزونم 
من رند وشرابخواره آسوده ز گنج يكث تنگه اگر مرا بود فارو نم 


هرز هشنم 1ه ماش است دم ار است 
برگ اول مر قماش 
۱۳۳۶۵ ای آنکه بری تباید اندر نظرت با صورت حو پست ز معنی خبرت 
راضی بسگه توبادشه رای براس ‏ یعنی که نه پادشا قماشی‌است‌برت 


بر گ دوم وزیر قماش 
ای آنکه لب تو پرد؛ نغنچه درد . دخسار تو آب صورت چن برد 
آ نجا که زند شبنشه عشق توتحت کی عفل وذبر دا قماشی شمرد 


و و و ات رت 


رباعیات گنجنه اب 


برگ سوم ده فماش 
ای آنکه ده عاردت جر اغ‌چمناد سای او رونق شکر هی شکنند 
بکره بجمن گذر که گلپای جمن در بای تو ده فماشرنگن فکنند ۱۳۳۵۰ 


رجا و تست وی ی 


بر گ چهارم ه قماش 
ای آ نکه برت بان ز خود کم لافند مانند منت هزار در اوصافند 
در کرگه فنا پی خلت تست افلاك که نه قماش آلوان بافند 


ارگ بنجم هشت آماش 
ای خندة تو راز نان ساخنه فاش . درحان بتان ز خار خار تو حراش 
رنوان ز بی فرش تو از حلةٌ تور در هشت بیشت افکند هشت قماش 
برگ شثم هفت اش 
ای شاه بتان و رخك سد ممبازه کر سوی فلك فلك دبی کبی کنی نطاره ۱۳۳۵۵ 
در پیش تو بر جل جرخ کشد با هفت فماش سعه سباره 


بر کگ ههنم شش قما 
ای از عم دهر همجو سرو اراده کم چون تو سر مأدر گیتی زاده 
در دست بان ز بپر بای اندارت نر گس صفنست مش ماش آماده 


ارگ هنم پنج ثماش 
ای آ نکه رخت‌جو گل‌برافروخته‌اند خوبان همد خوبی از تو آموخنه‌اند. 
نسرین و سمن یا سمن و لاله و گل از پنج قماش خلمت اندوخته‌اند ‏ ۱۳۳۰۰ 
برگ نهم چهار فماش 
ای از دهن تنگ تو صد سر نبان مس غم عشقت ز کهان تا بمپان 
جز جنس غمت بوصلهٌ دل تنشست ‏ از جار قمساش چار بازار جهبان 


با 


یا دیوان اهلی شرازی 
بر گ دهم سه ماش 
ای آنکه ز گل تازه تری در نظرم. ‏ باخط تو هنت ریاحن نبرم 
پیش توگل ولاله ونسرین چه‌بود ‏ من این سه قماش را بیکجو نخرم 


بر گ بازدهم دوقماش 
۳۳۵ ای کفته مرا بنالاً سنه خراش . زین بیش بکین من دلخمته مباش 
بارش جان کس‌مباف این‌سرزلف خوش‌نیست که‌تاروبودباشددوقماش 


برگ دوازدهم بك فماش 
ای کز سنم تو اثك پاشند همه جویان غمت نبان‌وفاشند هنه 
اهلی‌بوفای‌تونظردوشته است ازاهل‌جپان کهيك‌قماشندهمه 


پابان ر باغیات گنجنه 


رباعیات -۸۵- 


ایخواجه که فهم نکنه سنج است ترا چند ازبی زر دوی چه رنج است ترا 

چون از زرو مال غیر دوزی نخوری انگار که صد هزار گنج است‌ترا , ۱۳۳۷۰ 
۲ ۱ 

از کس کمال | گر ملال است ترا . کسبی که کنی کمال حال است ترا 

آموختن کمال کسی که تراست دریاب که آن کسب کمال است ترا 

۳ ۱ 

ای همچو گپر در صدف سین ما . هر گوهر راز تست گنجينة ما 

حقا که غرض زهستی ما نبود جز جلوء حسن تو در آیینهٌ ما 
۳ ۱ 

یارب سک کوی مقبلی ساز مرا آیینه ز عشق منجلی ساز مرا ۱۳۳۷۵ 

افبال جپان مرا جوی نیست قول متسول غْل و علی ساز مرا 


پارب نظر لعف بسویم بگفا وز دست دعا دری برویم بگشا 

یا موی تنم با گره دل خوشدار با اين کره از تن چو موی‌بگفا 
٩‏ 

گر درد دل از نم حبیب است مرا غم نیست که‌هم‌غمش طبیب است‌هر| 

از فخر جپانیان مرا عار بود ‏ کر فقر ری نصیب است مرا ۱۳۲۸۰ 
۷ ۱ 

گر نیت کلید بخت در بنجهٌ ما وان گل نشود ببرسشی رنجة ما 

خوش باش که آخر ازپس‌پردغیب مبحی بدمد که بشکند غنچة ما 


۱۳۳۸۵ 


۱۳۳۹۰ 


۱۳۳۹6۵ 


۳ دیوان اهلی شم از ی 


۸ 
زان روز که آب و گل سرشتند مرا در دل همه تخم مپر" کشننه مرا 
سر گشتهتر ازمهم که خورشید رخان ‏ یکروز بحال خود نشتنه مرا 
ب۵ 
تا زاف نو کرد در غم آغشته مرا گم شدزجهای چرخ سر رشته مرا 
باری <و رهم‌بگاشن وعل تو ثیست در وادی مدار سر گفند مر | 
+۱ 
ا بلبل خویش یار کفنست مرا کیان کت وت ت است مر | 
هر ثام بداغ تاده‌يی میسوزم هر روز زنو گلی شکفت است مرا 


"۱ 
ثِ بِِ1 زر 
نا چشم بود به جام جهشید ترا ی آب دهد چشمد خورشید ترا 
۱ تا پر سر سدره با بد همت ننپی کی دست رسد به شاح امید ثر | 
و۱۳ ۱ 


ای کرده جو ذره حسرت اندوز مرا چون سایه زغم کرده سیه روز مرا 

خورشید رخا » مهل چنین مرده دلم باز آی و جراغ‌دل برافروز مرا 
۱ ۳ ۱ 

ای گل که عم تو خار ره گشت مرا . بی سرو قدت عمر تبه گشت مر | 


از بسکه بدل جو لاله ناخن زده ام خون در پن ناخنان سیه کشت مرا 


۳ 
ایمرغ چمن که کار عشفست ترا مقصود ز حسن يار عشق است ترا 
باهر گل این باغ هزارت عشقست . عشق است ترا هزار عشق است ترا 
۱5 


شرین دهنا » شکر لا , تازه خطا ؛ با جن خط تو ذکر مشکست ما 
مارا بجز از هجر ووصال,تو پکس ني‌خوف عتابست و نه‌امید عما 


مت 


[ سس ور صیخد یال ۳ 


رباعیات ۸۷ 


ال 
ای رفته و در دام بلا هشته مرا آتش زده در کشته و نا کشنه مرا 
کی رثن عافیت بدست آرم باز کززلف تو گم شدست سررشته ما 
۱ ۷ 


ساقی دل من سوی تواش راه کجا؛ درویش کجا و صحبت شاه کجا ؟ 

نی سایه بقعر چه زخورشید جداست ‏ خورشید کجا و سایه در چاه کجا ؛ 
۱ ۸ 

ای تنگ شکر ‏ دهن‌بگفتن بگفا وانگه بکدا بگوکه دامن بگنا 

تا چند بود ففل غمم بردر دل این قل غم از در دل من بگفا 
۹ 

عذرا بجفا ا گر کشد وامق را جان نیست دریغ عاشق سادق‌را 


" گویار ز عاشفان وفا جوی بسر ‏ کان خود به سر نیزه بود عاشق را 
۳۰ 
هرچند ز نغصه دل فکار است ۳ وز آتش دل دو دیده زار است مرا 


در عشق کباب خام سوژست دم تا پخته شوم هنوز کار است مرا 
۱ ۳ 

گر باده کشی میوش و مستی بنما وز بالگ روی حدا برستی بنما 

در چادر پا چون زن زشت مباش ...گر مرد رهی چانکههمتی بن 


مه 


۳۳ 
چون نافه از آن‌سرم فرورفته بجیب تا بوی ترا بشنوم از عالم غیت 
عیبم مکن از بیپنری کاهوی چن ار عن هر شپرهُ شهر است بعیب 
وی 
گر سوخته نیستی در درد مکوب وین سکه قلب بر رخ زرد مکوب 
نرم از دم گرم میشود آهن سرد گر بی دم اگرمی آهن سرد مکوب 


۱۳2۰۰ 


۱۳:۰۵ 


۱۳2۰ 


۱۳:۵ 


۱۳۹۰ 


۱۳:۵ 


۱۳۹۴۰ 


۳۳_۳۳ ۱ دیوان اهلی شرازی 


رز 
ما بندهٌ پریم سراپا همه عیب ماراکه خرد؟جوبیند از ماهمه‌عیب 
بااینهمه دوست گویدای ند پير باز آ که‌خریدار تو ام باعمد عیب 
۳۵ 
مائیم چو عنچه سر فرو برده بدجیب_. باشد که‌دری گشاید از عالم غیب 
آن تازه حوان وصد هزاران خوبی ما یر و گرفتارا به هفناد و دوعیب 
۳۹ ۱ 
ما مسث‌ره و هوای دل طبع فرب رخش هوس ازفراز تازان بدنشیب 
آنگه که‌عنان گسته‌شدتوسنفس حون ؟باز کثهعنان‌اوسروشکیب 
۳۷ 
خوشباش که بردوزخیان روز حساب ‏ از گیسوی‌خود فروهلد خواجه‌لناب 
چون رثته نور آفتاب از س مبر" ‏ ذرات جهان بر کشه از چاه عذاب: 
۳۸ 
اهلی تو مراد از لب دلیر مطلب با زمر غمش بساز و شکر مطلب 
ا داغ فراق او می‌وسل‌مجوی ‏ درآتش دوزخ آب کوثر مطلب 


۳۹ 

حورشید سبپر بی روألی عشق است ‏ مر غ جمن خجسته فالی عشق است 

عشق آن نبود که همچو پلیل نالی ‏ . هر که که بمیری ونالی عشق است 
۳۰ 

سد خانه زخوناب دلم ویران است . وزگریٌ زار بیم صد چندان است 

از هر مژه زاودان خو نیست روان گر من‌مژه رابهم زنم طوفان است 
"۳ 


آنکس که بخوبان لب‌خندان‌دادست ‏ خون چگری بدرد مندان دادست 
گر قسمت ما نداد شادي عم نیست شادیم که عم هار چندان دادست 

( - ما پیر وفرو مانده ( ۵) 
4۲ 


رباعیات ۸6ات 


۳۲ 
آبی زدم مسیح پارت شده است بحشیدن جان‌هميشه کارت‌شده است 
جان بخهش توست گرفدای‌تو کنم هم گوهر گنج خودنثارت شده‌است 
۴ 
هردل که اسیر محنت‌اوست خوشمت . هرس کهغبار آن‌کوست‌خوشمت 
از دوست باوك غم آزرده مشو خوثباش که‌هرچه آبدازدوست‌خوشمت 
۷۴ 
هر کس که ملامتی‌سر| نجام وی‌است از داغ محت دلارام وی است 
در سلسل محبت آموخته ایم دیوانگیی که عاشقی نام وی است 
۱ ۳۵ 
آنکی که خطاز کلك گپربار نوشت اول الف قامت دل‌دار ‏ نوشت 
استاد همین الف بر سر خط __ یکبار نوشت و طفل صد بار نوشت 
۱ ۳ 
از گلشن عبش‌جام مقصود که جست؟ ‏ تالاله صفت چهره بخوتاب نشست 


چون‌سیب دل آغشته بخون باش‌زدهر ‏ بپبود مجو که به در این باغ‌نرست 
۷ 

ازجان منت فراغ ا گر ایساقیست ‏ تا جان بودم امیدوادی باقیست 

مشناقم از آن بدیدنت کستاخم کستاخی هن ز غایت هشتاقیست 
۸ 


پاری که بسورت و بسرت ملکیست آ نکس بشناسن شکه طبعش‌محکیست 

بی‌دیده پری کند مقابل با او بر بی بصران فرشتد و دیو یکیست 
۷ 

دل مست بتان زصورت جون‌مه‌اوست دریاب سجن که نکنهیی دز ته‌آوست 


برروزن هر که نور آن خورشیدست ‏ حون ذره دل اهل نظر همره اوست 


۳:۳۵ 


۱۳:۰ 


۱۳:۹0 


۱۳:۵۰ 


۱۳۹9۵ 


۱۳۹۹۰ 


1 دیوان اهلی شبرازی 


۰ 

صیاد وشی که دام دل مجلس اوست خوش‌مر غودلی که آن‌پری‌مو نس‌|وست 

کی برج کبوتران پر از تن بود صد فتنه بکنج برج هرنر گس اوست 

۳۱ ۱ 

ساقی بحیات خر کس رهبر نیست . ور نیز بود یه از می‌و ساغر نیست 

می‌همدم‌ماست‌جو نکدچون گرمی‌می در آن حیان و جشمةً کوثر نیست 

ای‌مه که رخت ایا هر نظریست . مغرور مشوا گرز خویشت خبریست 

فانزس سفت بحسن خود گرم مشو ‏ چون پرتو حسن تو زنورد گریست 
- ۱ 

تا نر گس مست يار در قبر منست ‏ حفنا که حیات وزندگی زهر هنست 

از مرهم وصل بپره ام نیست ولی هر زخم سم که هست از بپرمنست 
از 

ما دا سوی معشوق! گرمیل‌وهواست ‏ معشوق بصد هزار دل عاشق ماست 

کاه از سکی نگه ندارد خود دا ور ني کشش محبت از کاهرباست 
۳ 

گر درجمن ازتو گفتگو خواهد رفت آب رخ گل چوآب جو خواهد رفت 

بربام میا چو مه که خورشید فلك از شرم تو در زمين فرو خواهد رفت 
۳۹ 

گر رنه خراباتی و گرخلوتی است ‏ خواهان منندو عشق من شپرتی‌است 

کس‌نیس تکه‌نیست داغ مپری‌بدلش ... داغ دل من استارة .... است (۴۳ 
, ۱ 

هرچند کهفتنه‌درجپان عشق انداخت ‏ بی‌شمم‌رختزسوزدل کس‌نگداخت 


پی‌حسن‌تو ساده بر« لوح دو جهان. عفق‌اینهمه‌کارنخانه ازحسن توساخت 


رباعیات 


۳۸ 


با روی تو کاب زندگی از صافیست ‏ 


پامع رخت چه حاجت خورشیدست 


گر جلوه کند ماه ز ا انصافیست 


این خانه تنگف را چراغی کافیست 


شیرین دهنی چو قندو لعلی چو نبات گوی زنشی جو قطر؛ آب حیات 


گویند مين و بر کن در غم او 


ای خفته بخواب غفلت اندر طلمات 
بر خیز و زوسل او برافروز چراغ 


اهلی شب عشق آن دل‌افروز گذشت 
ماد سفیدی و سیاهی در چشم 


این حسرتوغم که بامن‌درویش‌است 
پا صبح سعارنم مس ارشام عمست 


2۳ 


بار آش من بلند آواژه شب ست 


| موی مفید سرخوشم کز خط تو 


مجنون که زییم طعنه از خلق‌جداست 
رسوایی او ز چشم خلق است نبان 


۵۵ 


آن بت که زفرقتاقدم‌منم خداست 
سراب کجا شوم از آن آب حیات 


فسر؟ نود که بشنوم این کلمات 


حضر ره تست وصل ان اب حیان 


12 نی د گرش بحواب بینی هیرات 


روز عم ما نیز بصد سوز گذفت 


نا چشم بهم زدی شب و روز گذشت 


بی‌سلسله‌یی نیست که‌بیش از پیش است 


با محیت روز وایسینم بیش است 


سرمستّی من برون ز انداژه شست 


برانه مرم بپار دل تاره شدست 


۱ حالی که بود میانه او و حداست 


رسوایی من میانه خلق بلاست 


آن آب حیات وحان‌لب تشنه ماست 


يكك دیدن‌سیر خواهم او نیز کجاست 


۱۳:۹0 


۱۳2۷۰ 


۱۳:۷ 


ول 


۸۵ 


۱۳۹۹۰ 


سِِ- دیوان اهلی شنرازی 


۵1 
در مستی | گر کسی نکویان‌نکوست ."از می نبودنيك وبدازعادت‌وخوست 
می‌آتش محض‌استوجو آتش افروخت درهرجه فندهمان دهدبو کفدروست 
۵۷ 
واقف ز شب سیاه این سوخته کیست جزشمع سحر کهدوش‌ناروز گریست 
هر کس که‌شبیدر آتش‌هجر توزیست دًنست که سوز آتش دوزخ چیست 
۱ ۳۳ 


: أهلی همه‌عمر بت بر ست‌ارجه برس ۱ یکبار بین که بت برستیشرجیست 


بت آینه ایست مظپر صورت دوست ‏ من سجده دوست میکنم آیله‌جیست 
4 ۱ 

گیرم که مرا هر سر مو يمامت گرشرحفت نویسم‌این نیز کم‌است 

بس دم نزنم که بر دل روشن و حاجث‌بسخن نیست کهدل‌جام‌جم‌است 
۹ 


ما مست تو ایم فارغ از باغ و گلیم ‏ مارا گل رسوائی میخاندبس است 
۱ 1 
من پرم اگر کشنه شوم ازستمت این کشت 


۱ 

تن من باد مزید کرمت 

زان موی سیه سفید کردم ز عمت تا سرخ بحون خود کنم درقدمت 
۴ 

در مك جپان حیات جاوید یکیست در دور فك ساعر جمشید یکیست 

کس نسبت يار ما بخوبان نکند . خوبان‌همهدر هاندوخورشیدیکیست 
۳ 

عمر پست که مرود دل اندرره‌دوست دره شرد رأه ره منزلگه دوست 


۱ بکنده زخون من میادا المت (۵) 


-1٩۲- رباعیات‎ 


اهلی بدل‌مست تو گر نیست‌امید . نومید مباشی از دل آ که دوست 
۴ 
بی‌بحتم‌ودست و دل ز آندیشه تپیست شر آن همه رفتند و سر بیشه تپیست ۰ ۱۳4۹۵ 
دوش اینهمه جام مي فك داد بغبر امروز که دور من بود شیشه تبیست 
۱ ن 
اي برهمن آن‌عارش چونلاله‌برست رخسار بتان چارده ساله پرست 
کر چشم خدای بین نباشد باری . خورشیدپرست په که گوساله پرست 
1 
می‌نوش که نکه کعبه کردستو کنشت خحاك همه را مستی عشق تو سرشت 
معبور بود بشاهد و باده جهان موعود بود به کوثر و حور بپشت ۱۳9۰۰ 
۷ 
سامان دل از بی سرو سامانی ماست آبادی مك جان ز ویرانی ماست 
گرشد دل بعع ما پریشان چه نمست جمعیت ما هم از پریقانی ماست 
14۸ ۱ 
درنزد حکیم مس هم ازجنس طلاست . وا مانده بخام طبعی از قدر و بهاست 
اکسر جویخته سازدش زر گرد پس سوزو کداز , کیمیای مس ماست . 
1۹ 
در دید عقل عاشتی سوختن است . جان باختنیوحکمت اندوختنیاست ‏ ۱۳۵.۵ 
جاهل ز چراغ سوختن می نگرد . غافل که‌دراین‌سوختن‌افروختنی‌است 
.۷ 
عشق آب حیات و خضر فرخ فالست عشق یه محول الاحوال است 
گر جان نبود بمشق شاید بودن ‏ من‌زنده بعشقماینزمان چل‌سال‌است 
"۷ 
هرحند که‌سبت‌شرم(ن) آفاقی شفت کس گرد غمی‌به هپرمازجپرءنرفت 
هر گز دل‌من زمپر کس شاد نشد هر گز گل‌شادی من‌از کس نشکفت . ۱۳۵۹۰ 


-۵4- دیوان اهلی شرازی 


۱۳۵۱۵ 


۱۳9۰ 


۱۳00 


۷۲ 

عشق است که آرزوی حان همه‌اوست عشق‌است که آشبان مر ع‌همد اه ست 

نه ترك نه فارسي نه هند و نه رب لیکن همه دان وهمزبان همه اوست 
۷۳ 

آن شاهد شوخ بین که نفزیعجبست وان چشم که بادام دو مغزی عجست 

چون بوالپوسان با «فشارید بوصل زانروی که وصل بای لغزیعجبست 
۷۴ 

پروانه مفت‌سوز دلم پنپان است ‏ کارم نه چو بلبلاز غمت افغان است 

مارا نه که دردهان زبان نیست ولی فریاد زدن نه شیوهٌ مردان است 
۷۵ 

سبن شکرین که نیشکر بندة اوست ‏ مد‌جان بغدای يك‌شکرخند؛اوست 

در دور لش آب حیات است نبان پیداست که آب حصر شرمندهٌ آوست 
۷۹ 

ای گل که رخ ترا صفایی عچبست ‏ از عشق منت نشو و نمایی عجیست 

تا دل بتو دادم شه خوبان شده‌یی. مرغ دل عاشتان همایی عجست 
۷۷ 

ای غایت هر هنر که در آدم هست مصود منی ز هرجد در عالم هست 

من خسته دلم ز خدمنت گس دورم ازشعف تنست وصعف طالع‌هم هست 
۷۸ 

آن غمزده ام که زهر غم نوش منست ۰ محذت کش عالم دل مدهوش منست 

دور از تو ستون خانه غم. شده ام پار غم عالم همه بر دوش منست 
۷٩‏ 

ای آنکه در تو له اهل وفاست . هر کس که‌امیدی‌بودش ازتورواست 

کارهمد کس‌جون‌شود ازلطف‌توراست " در کار منت اینهمه اهمال چراست 


-140-  ناپعابر‎ 


عمرست شبی که پاحریف طربیست. . مر گست شبی که بی‌دخ نوش لبیست 

این‌هردوش‌استلیکن ازروی‌حسان صسال تفاوت ز شی تا به شیست 
۸.۱ 

در وادی عشق کز صفت بیرونست ‏ جال دل عاشقان چه پرسی خونست 

درهر پس‌سگک کشته‌صد کوهکن است در هر پن خار مرده صد محنونست 
۸ 

گردون طبق از بلندی همت بست شد خاك زبون سستی ازهمت بست 

ستی و بلندی همه از همت ماست ‏ وابسته ب‌همت است هر چیز که‌هست 
۸۳ ۱ 

آنکی که ز حس دلربا اقناده‌ست ‏ آتش ز غمش ترا بجان افناده‌ست 

عکسی است زاین حسش ز کسی آن‌عکس بین که از ۳ افتاده‌ست 
زر ۱ 

درمشرقجان که‌حس اه جلوه کرست سحی د گرست ّ آفتابی د گرست 

خورشید فلك کجا نماید کانجا هر ذر؛ٌ کمتر , از فك بیشترست 
ها ۱ 

آن بت که خر آب سچر اوسام‌یست او فلا ما بمورت ظاهریست 

در سجده او مباش کاهل زنبار کاندر ره‌عشق کاهلی کافریست 
۸1 

آنی که دم مسیح پارت شده است. بخشیدن جان همیشه کارت‌شده‌است 

خانی که تو بخشی جو فدای توشود . هم گوهز گنج خود نثارت‌شده‌است 

۱ ۱ ۸۷ ۱ 
مارم و هر کس که ببالن مست گر گفت دعای عمر در کن منست 


۱ - گردون ننق () 


۱۳۹۳۰ 


۱۳۹۰۳۹۰ 


۱۳۹9۹۰ 


-۱٩-‏ دیوان اهلی شرازی 


من مر چه میکنم که دورم ربرت دور از تو دهای مر نفرین هست 
۸۸ 

خورشید مرا بنیکیختان نگه است بحش من ازاوجو سایه بیمت‌سیه‌است 

خورشید وشان سزای اوح شرفند گر ذره باسمان زود خالك ره‌است 


۸۵ 
۱۳:0 ای سرو که هررگز نود درد و غمت برسیدن‌حسته ثیست دور از کرمت 
عدر قدمت چه خواهم ای‌سروبلند جان در قدمت دهم پعدر قدمت 

4 


۱۳06۰ 


۱۳۵06۵ 


بد مپری چرخ بی وا معلومست جورش همگی بماشق مطلومست 

خسرورسدش ز کوتحسن ازشیرین ... فرهاد که مستحق بود محرومست 
۱ ۱ 

گر دوی بخاك مایم عن وفاست باید بپزار رو مرا عدر توخواست 

ناگه نکنی به چین پیشانی حمل . نقیکهزخاشاك درت بررخ‌ماست 
۹ 

ساقی که طبیب درد مشتاقی ماست ه,‌چشمه نوش وهم می پاقی ماست 


گر آت بات زندگی می بخشد سر حشمه آب زند کی ساقي ماست 
۳ 

تاید نفسم ار دل عمساز درست کزجنگ‌شکسته ناید آوازدرست 

همشکن دل ما کد به بمرهم نشود چون‌شیشهشکست کی‌شودبازدرست 
۹۴ 


دنا بهاسایونعمتوبر گه‌خوش‌است ‏ عقبی بصلاح وتفوی وترل‌خوش‌است 

ناخوش بجبان‌چر ازیم؛ترخوشاست ‏ گرممر با خوشی‌رود هر گیه‌خوش‌است 
۱ ۹4۵ 

اهلی‌هنر و معرفت آموختنی است ‏ گرتراه کنی ازتو نظر دوخننی‌است 


ریاعیات -1۹۷- 


هر شاخ جوان که لایق میوه بود رأمی جو بپیزمی شود سوحتنی‌است 
۹٩‏ ۱ 
هر سوخته بخته کی بود درره‌دوست ‏ بس‌سوختهیی که خامی‌طبه‌در آوست 
ای‌زاهد خثك عشوه مفروش که‌تو نابخته درون‌جو ناری‌وسوخنه‌بوست 
۹ 
درمدهب عشق‌مست‌ومستوره یکیست انگور وش آبوس کهوغوره‌یکیست 
يك نقطه حجاب کوزه و کوره بود آن‌نقطه‌جوسوخت کوزهو کوره‌یکیست 
۹۸ 
جان‌يك نقس استوعمرمر غقفس‌است ‏ بیپوده فس‌مزن چوعمرت‌هوس‌است 
جوکی نزند نفس پی عمر دراز ددیاب سخن که عمر پاس نفس است 
٩‏ ۱ 
در ین خاطرت اهر که شکی است ‏ اوهمبثكاست‌رانکه‌خاطرمحکی‌است 
تا شیشه دو رنگست بود آب دور نگ بکرنگبر آ کهدشمنودوست‌یکی است 
۱ ۰۰ ۱ 
زاهد ؛ بخ آن مه چونگاه افکندت بسا اییمه زهد در کناه افکت 
گیرمملکی بعشوه آن‌زهره جبین از اوج فلك بقعر چاه افکندت 
۱۰ 
بپتر ز کمال عشق جانپرور چیست خوفتر زجمال‌وطلعت دلبر چیست 
عشق آتش‌موسی‌است‌وحسن آب‌خطر زین آتش و آب‌درجهان‌خوشترچیست 
رنز ۳ 
املی که هزار بلبل ازوی خجل‌است . اونیزچودیگران‌همینآنو گل‌است 
زر شد مس او از نظر اهل دلان | کسیر دعادت نظر اهل دل است 
سس 
عاشق که غمی در دل آگاه وت سوزی دگر اندر نفس وآه ویست 
با ناخوشیم جوخاطر دوست‌خوشست . من نیز خوشم‌جهرچه دلخواه ویست 


۱۳9۹۰ 


۱۳۵۹0 


۱۳۵5۷۳۰ 


۱۳۵۷۵ 


۱۳9۸۰ 


۳ دیوان اهلی شیر ازی 
۱:۵ 
جر محنت وغعد حاصل دنیا جیست حال بدو نيك این جمان بیدا نیست 
کاش این دوسد روز هم نمیبود کسی کاین زند گی ارز ندهُ این‌غوعا نیست 
۱۰٩‏ 
عالم کدحوجنم باز کردی هیچست هرکار کزو بساز کر دی هیچست 
جون سورت آیند تمانثاش خوشست ‏ گر دست طمع دراژ کردی‌هیچست 
۱۰۷ 
عالم همه نیشاست‌ودراو نوش کم‌است بگذار که با وحود هستی عدعاست 
شبدی که توجون مگ بر اوشیفتایی چون‌نيك دراو فرو روی زهرغم‌است 
۱۰۸ 
این عالم پی وفا ندانیم که جیست کزوی‌دل کسجنا نکه‌میخواست‌نزیست 
جشمی که‌به بد «پری عالم نگریست ‏ چون جشمدببایپای برخود بکریست 
۱4 
امروز که دوران فاك باتو نگوست هشدار که دشمئیست درصورت‌دوست 
چون روزطرددد آیداینساغرچرخ.. بینی که‌چه‌خورده‌ای‌الماس دروست 
۱۷۰ 
تاکی زغمت دودیده ترخواهه گشت ‏ بدحاليم از چرخ! بترخواهد گشت 
اهلی <و لك بعکس کات گر دد رو زی که دهد کم توبر خو اهد گشت 
۱۱ 
اي میو سر درختی باغ بپشت قد جو نهال تو درین باغ که کشت ؟ 
گُردون کد بحسن‌دد هزارش‌یادست ‏ تادوی تو دید جمله از دست بپشت 
۱۹ 


هر جند که ءاشتی ول افکاز تر است کار دل او ۲ عشق دشوار لر آست 


ات وا رو و ری ور ور و و و ماو ما وان ان سای مت 


| - ازحسن رب) 


رباعیات سا 


در حمجمد ریق عشق آنکه شناد هر چند کد مرود گر نار تر است 
۱۱۳ 
عمرم کد بکُفتگودرین خانه گذشت یکچند بومف حثم مسنانه گذشت 
یکچند بذ کر جام و بیمانه گذشت ‏ القسد شب .عمر_ بافساند گذشت 
۱۷۴ 
زینگونه که عمر من درویش گذشت ضایع همه عمرمن کم و بیش گذشت 
این نیز که مانده گر منم‌ساحب عمر ‏ ضایعتر از آن رود که‌ازیش گذشت 
۱۵ 
درمدهب عاشقان که ره‌زید گرست مشنو که جومن نامه سیاهی د گرست 
طاعت به ریاکنم نه از بپر خدا فرباد که طاعتم گنساهي د گرست 
۱۹۹ 
باز آ که نماند بی توام تاب حیان بی‌وصل توتلخست شکرخوای‌حیات 
باز آیوبکش کهبی‌تو در مشرب هن زهر اجل است خوشتر از آن حبان 
۱۷ 
ما صاف دلیم و کار دشمن دفلیست . هر بد که کند چارةما کم محلیست 
در میر تو دشمنم رقیب از ازلست_.. مپر از ازلست و دشمنی هم ازلیست 
۱۹۸ 
یارب تو شکسند مرا ساژ درست وانجام شکسته کن‌جو آغازدزست 
دوری نود ز کار گاه کرمت ۱ گرشبشه شکسته‌یی‌شود بازدرست 
۱۱ 
ازجام کرم قسمت هر کس دوریست ‏ . وین‌درخوره‌شرب ارنباشد جوریبد 
موسی سفت از معرفت حق همه‌را . طوریست وليك‌طورهر کس‌طوربست 
۳۰ ۱ 
مجنون‌چه | گرنشنه بحس‌لیلی‌است ‏ لبلی بمئل قطره و مجنون سيلي است 


یو نس بدرون ماهی آ ندر صورت ماهی بدرون یو نس آندر معتی است 
ط 


۱۳۹۹۰ 


۱۳۵۹۵ 


۱۳۹۰ 


۱۳۹۰۵ 


299 دیوان اهلی شراری 


۱۱ 
کر آدم و گرفرشته گردیووپری‌است ‏ حسن توزروی جمله درجلوه گری است 
بیگانه و خویشند درین خانه یکی هر کس کهبکی‌دوبیند از کج‌نظری‌است 
ررل 
عارف بجز از عارف آ گاه کجاست ‏ هربوالپوسی رهبر این راه کجاست 
۰ از هستی خودچه گم شود عاشق فرد ‏ یابد که مقامه لي‌مع ال » کجاست 
ررل 
جان دوجهان زشخص من‌درسخنست . کان پوسف گمگشتهدرین برهن‌است ‏ 
کونه نظران کجا شناسند مرا چشمی که مرا شناخت همچشم مست 
رل 
يك گربه ده ویسد|همی)مشرضاست ‏ دراصل‌یکیست‌این‌سخن‌منکتفاست 
از کثرت صفر | گر اف گثت هزار ‏ اف است بصورت وبمعنی الف است 
۱۳۵ 
۱۳۰۵ پاعال شود بفشه هر مال که هست گرددشغم‌روزوهراقبال که هست 
جون عاقبت‌اینست‌چه‌تشویش کنیم روری پبشب آریم بپرحال که هست 
۳ 
کشنیست‌دو کون وماتماشا گر کشت از بپر تماشاست جه ریبا و جدزشت 
در دا نه اگر طمع نکردی آدم کی رانده‌شدی بخواری ازباغ بیشت 
رو 
مقصود خدا رحاق اس ار دل است صد یوس حان غلام بازا, دل است 
۶۰ رامیست خدا از آنکه راشیست‌دلی آزار خدا و خلق آزار دل است 
۱۳۸ 
مائده‌نیست ‏ بی‌سبر نتخندیگ واین‌فاعده نیست 


۲ ده ۱ 
یر قوب ی م2 »ما 


در حکمت کارا ثر بودهبر ئو را معلوم کنی که صبر بی فأیده نیست 


با 


رباعیات فد 


۱۳۹ 
درغیت بیکنه یکی برده در است وانکس که زنا کندس پرده‌درست 
زانی بحضور و اين بغیبت زهوا . . اینستکه غیبت از زنا سخت ترست 
۱۳۰ 


بهشش نود حرصفت حصرن دوست آزاده کسی کدبخششش عادت‌وخوست ۳۹۵ 
در صورت بندگی خداوند بود . هر بنده که سرت خداوند دراوست 
تپ ۱۳ : 
آن‌نیست‌هنر که خانه‌پر گنج‌وزرست گر شاد کنی دل خرایی هنر است 
گر گرسنه یی بلقمه یی سیر کنی ‏ از خاناً کعبه ساختن خوبترست 
وول 
آنکس تفیش زیاده باشد همه‌وقت ‏ کو خوان کرم نهاده باشده‌مهوقت 
درسفره جوغنچه گر همه نان تپیست باید که‌جو کل کشاده با شدهمه‌وفت ۱۳۰۳۰ 
۱۳ 
ممسث بجپان‌به‌بیشه کم‌محرواست پا گنج زر از فیض درم محروم است. 
در شیبره جان او بود لذت بخل ببچاره ز لذت کرم محروم است 
۴ 
پاخلق اگر غرض نباشد سخنت . پوی نفس جان وزد از دم زدنت 
از نقش‌غرض‌بشوی دل‌کان عرضست . تا جوهر جان شود سراپای تنت 
سول ۱ 
آنرا که‌هنر نباشد و پایا بخت . هرگز نشود کسی بزیبائی رخت ‏ ۱۳۹۳9 
از میوه شجر عزیز باشد نه زبرگی ‏ . بی‌میوه چهسود بر گرنگین‌بدرخت 
۱۳۹ 
ای دانش خود گشته هنر در نظرت ‏ ور فحر گذشته است از عرش سرت 
گر هسفر عارف سالك گردی _ جائی برسی که عیب باشد هثرت 


۷۰۲ دیوان اهلی شرازی 


۷ 
در باغ می از نيك و بد مردم مست . جون‌هیوه زهر نالا وشیرین‌همه‌ست 
۱۳۹۶ دانا که هلا حاهلان دید در او کرداین‌شفقت که در بر وی‌همد بست 
۱۳۸ 
غیر از ره عیش گرجهدلخواهی‌نیست ‏ غافل مرو این‌راه که بی‌جاهي نیست 
هر حند روی حون ره بی عاقیت‌است غر آزره باز کشننت راهي نیست 
۱۳۹ ۱ 
ای خفته که راه بیجودی بيشه تست شیطان غرود در ر ک و ریشهٌ تست 
برخبز که | نکه‌در بر توست پخولب . هیچست همن صورت اندشد نست 
۱۳۰ 
۵ با هر تازء‌خیلی که ببر زرباتو یکیست دپویست بمعنی و بصورت ملکی است 
این سره خط که خوانیش مر گیا فردانگری کداین جهخاروخسکی‌است 
فر 
شبوت شررش‌مگو که حالي پیداست از شر ژيان حرد مثالی پیداست 
از کوزه چو قطره قطره آن چکد ‏ آنروز که کوزه گشت خالی پرداست 
۱ ۱۴ 
وصلت به‌یست و بدبختی که بداست کادم‌نشود کسی بدرختی کد بداست 
۵۰ این شیوه ز باغبان بیاموز کد شاخ . پیوند کند بپر درختی کد پداست 
۱۳۳ 
آخر زجپان غرقه بخون بایدرفت دزدایرٌ سپر دون باید رفت 
زان زوی ببریت شود بشت دو نا کز این در کو تاه برون‌با یدرفت 
رو 
با طلمت مر گی برق جان‌راجدئبات ‏ بس‌غره مشوجو کوزه از آب‌حیات 
کین کوزه عبر بشکند آخر کار وین آن حبأت ؟ًم شود در طلمات 


۱۳۵ 
ای‌هست فرح که‌ساغرت‌هست‌بدست غافل نشوي که غفلتت هست‌بدست 
از ساغر دولت نشوی مست غرور ‏ کاین‌جاممی است میروددسن‌بدست 
1 ۱۳۹ 
بر حاست‌میان بسئه دلم‌جا بككو جست مییخواست که‌کار خود کندجله درست 
جر ن کر د بد پیوفایی عمر ناه کنجی بمشن و ارحباندست بشست 
رو 
جون‌پیرشدی لدت دوران هیچست  .‏ کوهرجه‌خوری‌بی‌درد ندان‌هیچست 
دندان‌دوصفلشگرسلطان تن است ‏ اشگرجوشکست‌کار سلعلان هیچست 
۱ ۱۳۸ 
خوشآ نکه‌بخلفش سربازاری‌نیست درهیچ صفت درونش آزاری نیست 
شبر ان‌سکمچنو ن همه زانند که او مشغو ل‌خودست‌وبا کسش کار ی نیست 
۱ ۹۹ 
من گنجم اگر خرابیم آین است ‏ غم نبست ولی‌زمانه سورت‌بن است 
درويشم و حوشدلم بدرویشی خود. اینم هنرست وعیب من هماین است 
۱ ۷۵۰ 
ای با توعدم وجود هرجیز که هست غرازتودرین خرابددهلیز لد هست ؟ 
در دایر‌بی که بر وجودست محبط برونز تو کیست‌دردرون نیز کدهست؟ 
۱2۱ 


اسوده در لطف حق آزهرسوریست آ نجاثبری گمان بکدبر کس زور یست ‏ ۱ 


ری ۴ تن ۲" مب 


پر دز ک بي نیسازی جی عنی مور پست سلیمانو سلیمان‌مود یست 


۲ 


خوشاش که بنده گر نکویانه نکوست محرو نمیشود کس از رحمت دوست 


۱۳۹۵ 


۱۳۹۰ 


۱۳۹۹4 


گر خو انده شوی‌حاره همان بند گیست . ور رانده شوی کسا روی کان داره‌ست ۱۳۹۷۰ 


زک دیوان اهلی شبرازی 


۵۷ 
احمد سب وجود آدم شده است ‏ او اول کار بود و خانم شده است 


«قصود حدا شوت و بعنت اوست او باعث هستی دو عالم شده است 


و 
تخر وت و ولایت ازلی است زآن‌نور نبی‌سرشاه با نورعلی است 
برهان ولایشت باهر نببی ‏ . برهان رو علیآل علی است 
۱۵ 


۷۵ . مفتاح در گنج جپان نادعلی است .. معراح دل موحدان باد علی است 
وقف است امامت دو عالم به نبی "من بعد نبی علی و اولادعلی است 
۱۱ 
کس س" خدا بي نبی ال نافت ‏ . بی‌مهر علی‌هم دل آگاه نيافت 
حتیق‌دان کدمیچکسجانبحق بی‌حب خر وعلی راه نیفت 
۷ 
آن بندء حق للف اژل شامل اوست . کومپسر عٌروعلی حاصل اوست 
۸۰ خوش خائمت کسی که‌جون‌نقش‌نگن ال وش وعلي در دل اوست 
۱۵۸ 
خوشوقت شهیدی که‌بخون‌خهتوبرفت ‏ چون گل که کفن‌بخون‌پذیرفت وبرفت 
من کشا آن مرده که در راه فا ان و ی و علی گت و بسرفت 


۱۵4 

از آل علی هر چه ترا دل باشد از ثاه خراسان همه حاصل باشد 

درموسی ومیون‌خاف فرقی‌نیست ‏ . ایفان چلشان یکی‌یکی‌چل باشد 
۱1۰ 


۸۵ " «وألتین»به حسن‌فسمزه‌بودفنی است . «زیتون»به‌حسین واین‌سخن‌یافتنی‌است 
از قدر بلاد «طور سپنا » ست علی د هدا البلد الامین» زمول مدنی است 


سس 


ر‌ باعیات ۵ بت 


۱ 

صید حرم دل همگ, نوز و صنفاست هرفتنه که‌هست‌ازسگ نفی‌هواست 

تفس است سگی که پنجه باشیر کند شیری کاسگ‌ف سکشدشیر خداست 
۱ 

هرجند کهکارشیخ بر نیکو عملیست ‏ جشم‌من مست بر عطای ازلیست 

هر کس بکسی امیدواری دارد ‏ امید من از علی و اولاد علیست 
۱۳ 

اهلی اگرت آرزوی آب بقاست سر چشمة آن محبت آل عیاست 

گرشخص ‌فرشنه گردد ازعلم وادب آدم نبود گرنه سگ شیرخداست 
۱۴ 

اهلي که نظر یافته از آل عباست از آل علی همیشه کارش به صنفاست 

امید که عاقیت سرش خالد شود دریای‌سگی که آن‌سکشرخداست 
۱۱۵ 

هرحا که مزار و مرقد آل عباست ‏ آن خالك شریف قبلهٌ اهل صفاست 

آهوی ختن بپ رکجا نافه نهاد خاازاثر محبت او مشك‌خناست 
۱۹۹ 

خوامی‌زه ‏ ۰؛بگذری‌جابك وچست ‏ میزان عمل بکف نگپدار درست 

میزان رسن باز نگیدار ویست میران عمل نگاه دارندهٌ تست 

5 

ای دیوهوس‌رفته ترادررگیوپوست گر پا یی لاف محبت‌نه‌نکوست 

برخیز و بحون دل بر آور فسلی ورنی جنب طريقتي درره دوست 
۱۸ 

آدم که جبلی از قضا لت اوست ‏ دارد مرضی که لت ازعلت اوست 

علم بی این مرش شناسد نه حکیم فانون و شفا شریعت وملت اوست 


۱۳۹۹۰ 


۱۳۹۹۵ 


۱۳۷۳۰۰ 


۱۳۷۰.۹۵ 


۱۳۷۹۰ 


۱۳۷۵ 


سا ۷۰ دیوان اهلی شبرازی 


۱۹۹ 
هرسجده که میکنی‌بی‌خدمن‌دوست گاهی که بش تیب کنی‌لایق اوست 
نبا نه که تر تیب بود شرط نماز هر کار که‌میکنی به تر تیب‌نکوست ۱ 
۱۷۰ 
شریست‌در ندهنفس‌س کش که‌تراست ‏ گرسر بود ترا بر اوحکم کجاست 
چون گرسنه شد زروزه فرمانبر تست بس سر مشو که سری نفس‌خطاست 
۱۷ 
ایطالب کعبد گر ترا میل صفاست ‏ دریاب که استطاعت پای‌رواست 
در خانه چه پاشکسته مانی برخیز ‏ کز کمبهبعذرلنگ ماندن‌ندرواست 
۱ ۱۷ ۱ 
ایزد که بکعید کرد حکم سذرت . آنست که باشد از غریبان خبرت 
موقوف کند برحمتت در عرفات تا رحم کنی تو هم به موقوف درت 
۱۷۳ 
آن‌چار کتای حق کهآمد زنست ‏ بیثك همه حجت البی‌است درست 
فر آن که جوام‌الکم آمده است لب‌همه عم کرد و رق همه شست 
۱۷۴ 
برچرخ قدم نبی بسعی و حرکت وزچرخ کسالت افکند در در کت 
چر خ‌ازحر کت‌این‌ب رکت‌یافته‌است ‏ ازما حرکت باید و ازحق‌بر کت 
۱۷۵ 
آنرا کشرفزسحبت همنفسی است گرس کشدازخدهت‌اوهیچکسی‌است 
درپپلوی گل گیا عربرست چو گل آزمحبت گل‌جودورشدخاروخسیاست 
۳ 
ایز و که برحمت نظری‌سوی‌توداشت بر خاتم نو قبالةٌ ما نکاشت 
غافل نشوی کتملات محبوب تو است . مبوب بدست د گران کس نگذاشت 


رو 
جوری ززمانه پر به آندیش نرفت ."نا طلمی آژاو برس درویش ثرفت 
هکس که جفا کرد جفا دیدجزا . باعدل خدا طلم کس ازپیش‌نرفت 
۱۷۸ 
کج‌دست.کهدرمال کسانشنظراست دستش ببرند | گرچه باصدهنرست 
دستی که شداز کچی‌دراین‌باغ‌دراز ‏ چون‌شاخ‌رزش‌برندا گرشاخزرست 
۷۹ 
فرزنه که بی‌حیا وشرم و ادب است زان‌است که‌بی نستبی درنس‌است 
عقدی که بنست نبود نیست مباح استر کهحرامزاد‌شدزان‌سب‌است 
۸۰ 
برخیز که‌بخت‌درسبب ساختن‌است ضایم منشن گرهمه سر باختن‌است 
از دست منه عنان فرصت که حیات خشیست که‌همچو برق‌در تاختن‌است 
۲ ۸ 
دردی کش عشق بجله سافی بین است ‏ ددیاب که مشرب حقیفت‌این‌است 
هر باده تلخ کز کف دوست رسد چون‌روی‌ترش نميکني‌شر ین است 
۸۳ 
اکنون که بپارعمر در نو نماست گلزار طبیعت تو در عن صفاست 


برخیزو گلی‌بچن کهدر گلش‌دهر پنیاد بپار عمر بر باد هواست 


۸۳ 
پیش تومرا شروحیا خواهد کشت خاموشمو خسمم بجفا خواهدکشت 


از خاموشیم کار رسیدست بجان فریاد که خامشی مراخواهد کشت 


و 


شبراز که از آب وهوا خلدوش‌است ‏ دیریست کهاززمانهدر گیرو کش‌است 
محبون‌منست گرچه گردیدخراب . هرچند که کپنهوخرایست‌خوش‌است 


رپاعیان ۷ 


۱۳۷۳۰ 


۱۳/۷۵ 


۳۷ 


۱۳۷۳۵ 


۹ِ«ِِ 


۷۰ ۱ دیوان اهلی شبر ازی 


۱ ۱۸۵ 
گر کارجمان زغصه بی تاری نیست ‏ مارا سروسودای‌جان بای نیست 
چون کار باختیار کس می نشود ‏ بپتر ز طریق بیخودی کاری نیست 

۱۳ 
خنجر بکف توکز صفا دمزده‌است.. برقی‌است که‌کارخصم‌برهم‌زده‌است 
از جوهر زر نشانی این خنجر تيز . ماننده برگه پید شنم زده است 

۸۷ 
جزهجر نهیب عاشق پیدل جیست  .‏ جزرحسرت‌وصل‌او بمنوامل‌چیست 
گر من نگرم میاه دفتر عم جزنامه‌سياهید گرم حاصل‌چیست 


۸۹۸ 
گردرتروخشك دهر گشتی‌همه‌هیج ورخارو گلی چودر گذشتی همههیج 
گرساده دلی ورت هزاران نقشت دربحر فا جو غرقه گشتی همدهیج 
۱ ۱۸۹ 
عیش و طرب جهان فانی همه هیچ وین گفت‌وشنیدونکنهدانی‌همه‌هیج 
گرم که هزار سال‌مانی بمراد ‏ یکروز که نامراد مانی همه هیچ 


۱۹۰ 

مست مي وصل او اگر شر بود کار دلش آزوی زبر ‌ زبر بود 

کس سبر ثقب زوسل آن آ بحیات از آب حبات چون کسی سبر بود 
۱۹ 


منعم همه مال و کسب زر میداند . زاهد همه اوراد سحر میداند " 

عارف هنر و معرفت آموخته است ‏ خوثروقت کسی که این‌هنرمیداند 
۱ ۹ 

زاهد زورع برسر هر شی نرسد ..."در مشرب عارفان دل‌وی رسد 


رباعیات 


هرچند که اودرون خود باك کند 


هرچند که نیشکر دلاویز بود 
با لعل تو نست نمكث باید کرد 


از موئش من بمن نوائی نرسد 
دستی که ز شاخ بت کوناه بود 


مت 


۱۹۴ 


۹۴ 


۹۵ 
هر گز فلکم باد؛ُ رخشان ندهد 
خون جگری گر دهد آساننوشم 

۹۹ 

۶ کذ) 


عشق ار بی رینت و هنر میسوزد 
عقل آب روان و درپی سبزه باغ 


تا کی‌رطب لبت باغیار دسد 


لمل‌تو که‌خوردخون‌من حق‌منست 


زاهد که اساس دین برونق‌طلید 
گربنگرد آن‌صنم که‌متان‌دارند 


گردون که‌ازوهر جهدل‌خو است‌نشد . یکبار جنانکه خاطرم خواست نشد 


۱۷ 


۱۹۸ 


۱۹۹ 


هر گز بسفای شبشة مي نرسل 


کی همحو قد تو فتنه انگیز بود 
هر گ زکه نمك‌جنن‌شکرریزبود 


وز نحل تو ام بر وفائی نرسد 
هرحند که برجهد بجائی نرسد 


جر درد غ سافی دوران ندهد 


عشق آنبمه را بيك نظر میسوزد 
عشق|ً تش‌محض سح مشكث‌و تررمیسورد 
وز نحل قدت نصیب ما خار رسد 


روزی برسد که حق بحقداررسه 


برمست بتان خواری مطلق طلبد 
آنرا بنماز و حاجت ازحق طلید 


جون کح‌صفشت‌با کجانراست‌شود باراست کج است زان بماراست‌نشد 


کی ده سوی عشق عتل آ گاه برد 


۰۰ 


وان دلشده هم ه ره بدلخواه برد 


۱۳۷0۵۰ 


۱۳۷۵۵ 


۱۳۳۹۰ 


. ۳۳۹۹۵ 


این که نه رهنبا نه رهبر دارد حیران شده‌بی که گم شود راه برد 
۳ 

آسیب نپان به خرمن ما نرسد جز بار سبو به گردن ما ثرسد 

از منت‌جامه همچومجنون رستیم. ‏ تادست کسی بدامن ما نرسد 

سس ۱ 

عاشق زغم تو کی دهان بازکند . هرشکوه که هست اشك نماز کند 

۷۰ . از آتش دل‌من نکنم ناله‌وی ۰ آتش چو بلند شد خود آواز کند 
.۳ 

گر یار نه .آًنچنان نماید که بود کس را گله از یار نباید که بود 


گر میکشدت مد ندارم کنپی گرد دل خود بگرد شاید که بود 


رفن 
هر چنه لب تو شربت نوش بود . . خامش ز طلب عاشق مدهوش بود 
حون حسته نه دردحودشناسد نهدوا در پیش طمیب به که خاموش بود 
۱ ۳۰۵ 


۵ . هر چند که صبح عیش‌ماکم بدمد . ورهم بدمد ز مشرق غم بدمد 
تا کی بدمد صبح رقیبان به مراد صبحی بمراد عاشقان هم بدمد 
۱ ۳۰۹ 
رنگی که سرشک من زحسرت دار با نسبت او لعل جه قیمت دارد 
چون گرمی اشك عاشق سوخنه دل با لعل شسرده دل چه ست دارد 
۲.۷ 
با همچومنی که همسخن خواهد بود ‏ من خاك رهم که یار من خواهد بود 
۸۰ اهلی مطلب_پنبٌ داغ دل خویش ‏ کاین پنبه تسیب در کفن. خواهد بود 
۳۸ ۱ 
ای کز گل روی تو رخم زرد بود دل از دهنت جو غنچه پر درد بود 
بوسی دهنت نداد و صد وعده دهد "کم حوصله را زبان جوانمرد بود 


رباعیات ۷۱۱ 


۳۰۹ 
چون ار برون از دل پر خون نشود. سودا رده او دل ما جون نشود؟ 
لیلی جو شود همدم مجنون تا کی؟ عافل نود کسی که مجنون نشود 
۳۹۰ 
بر خیز که وصل ساقی از کف برود وین دولت اتفاقی از کف برود ۱۳۷۸۵ 
هوش و دل رفته کی بدست آید باز هشدار که نقد باقی از کف برود 
۱ ی 
اهلی که ز سودای بتان سود ندید از آتش سودا بسن از دود ندید 
هر سر وکه پرورد بخون دل خود . از نخل قدش میوهٌ مقصود ندیسد 
۳۴ 
عاشق نه که از می دل راحت دارد با حود زسجن سر فصاحت دارد 
جون فنچشکنن رو زیدبادل‌تنگ ‏ . میخنددو در سینه جراحت دارد ۰ ۱۳۷۹۰ 
۳۴ 
ای آمده از عدم سوی ملك‌وجود . برورده حفت بنعمت از سفره جود 
مقصودحق | نکه حق شناسی بودت گر حق نشناسی آزوحودتوحهسود 
وزان 
تا تیغ بر استخوان زجورت سید آء ازچگر سوختگان کس نشنید 
فریادازاستخوان هم اززخ نجاست تیغ تو بنالید جو محروم تو دید 
۳۵ 
رسوائی مسا ز تتگلستی خبزد .. مجنون صفلی زعشق و مستی خبزد ۰ ۱۳۷۹۵ 
صاحب نظران شکسته صورت‌باشند . آرایش تن ز خود برستی خیزد 
۳۹ 
دردی که‌دوای او قضارا ترس جز این دل دیش مبتلا دا نرسد 
ما بحش‌غمیم وغم همه‌فسمت ماست هر گز نرسد نغمی که ما دا نرسد 


-۷۱۲ دیوان اهلی شبرازی 


رز 
خوشباش که غم کلید ادی باشد اکسر مراد ؛ نا مرادی باشد 
۰ هرک سکه‌چومجنونبست وی گرفت ‏ آسوده درون در همه وادی بساشد 
۱ ۳۹۸ 
صد عاشق اگر کشته زبیداد بود معشوقه جو سرو از همه آزاد پود 
فریاد که من جوشمعی‌ازآتش آه ‏ میسوزم و پیش گلرخان باد بود 
۳۹ 
گریش‌توسرز کفتن‌افند بسچود رنجیده مشو زدامن خون آلود 
هکس که بخون‌درافکندبیگنهی بر دامن او ترشحی خواهسد بود 
۳۳۰ 
۱۳۸۵ شوخی که چو س‌ونازدلکش باشد ‏ چون لاله بداخ او دلم خوش باشد 
آش بدلم در افشد از یاد لیش بر تشنه حدیث آب آتش باشد 
۱ "۳۳ 
زان گرد گنه بذیل عشاق رسد تا رحمت و مغفرت ز خلاق رسد 
زان روی نکن لعل سازند سیاه تا مپر قبول او به آفاق رس 
وروی 
بس دور مشو که عمربس بیتو مباد ‏ جانی که مر است یکنفس بیتومباد 
۰ .هم چشمی و هم چثم چراغهمهیی ‏ ایچشم وچراغ همه . کس بیتومباد 
۳ 
گر عشق بای جان ز بنیاد برد . این بس که نم دو عالم از یادبرد 
جانی که‌بجا نان ندهی‌خالد ره‌است عمری که باعشق نگذرد باد پرد 
ورف 
این مغیچگان پما ملامت جه کنند ما را بدر از کوی سلامت حکنند 
بی حرم و خطا از راه حفا 


رباعیات ۷۱۳ 


ام‌وز اگر کشندها را پم فردا که بود روز قیامت چکننه 
ور بیش بر ند مائبم و ما 

(۵ 

خوش آنکه دمی زمانه یارم باشد ‏ معشوقه چو سرو در کنارم باشه 

برتوسبخت از آن‌ززلف‌جو کمند در دست عنسان اختیارم باشد 
۳۳۹ ۱ 

تا خنده زنان لبت به بستان آمد . . در گریهٌ خون غنچه خندان آمد 

در عبدتوجارضر ب زدلاله زرشك با طاس قلندری بدوران آمد 
۳۳ 

تا کی سثمت بر دل نا شادرسد . فریاد کنیم و از تو بیداد دسد 

برناله و فرباد دلم پيك اجل ‏ فریاد رس است گر بفریاد رسد 
۳۸ 

هرک س که به ذقن بدندان نگزید ‏ از باغ حبات ميو عمر نچید 

آنان که بهذفن فروشند به سیم ازین‌به که فروشندچه‌خواهندخرید 
۳۳۹ ۱ 

ایساقی جان که جان فدای توبود خوش وقت کسی که‌خالدپای توبود 

آنجا که توئی هز ار خورشید فك سر گشته جوذر » در هوای تو بود 
۳۳۰ 

گر دل ز غبار غ درون بالگ کند 

در کاخ فك نگنجذ از بسیاری . شاید که‌دل چرخ فلك چاه کند 

۳۳ 

در عشق تو کس جزرخ زردش فرسد درمان رد دلی که دردش نرسد 

من مردهٌ خاله پای تو کاب حیات هر جند که جان دهد بگردش‌نرسه 

۱ ۳۳ 

می خور که‌حیات حاودانت بدهند وز صد حو سکادری امات بدهند 


۱۳۸۵ 


۱۳۸۰ 


وین گرد بلادوی بر افلاك کند ۱۳۸۲۵ 


۱2 ۷- دیوان اهلی شرازی 


۱۳۸۳۰ دریای حیان ند و نایع مگذار کایت برود ز دست و آنت ندهند 
۳۳۳ 
چشم بد کس بچشم مستت نرسد آفت بدو لعل مي پرسئت نرسه 
سر تا قدم تو پر مراد دل ماست ای نخل مراد ها شکستت نرسد 
رون 
گر حمن کسی چوحسن شيرین تنمود در گنج کسی و گنج پرویز نبود 
دز زور کسی بکوهکن هم نفرود حسن و رر و زور را وفا نیست جه سود 
۱ ۳۳۵ ۱ 
۵ ران چم سیه که دل سید میٌرده صد حانه سبد دز ركث ۹ میکُردد 
از آب حیات در سیاهی خوشتر آبی که درو چشم سیه میگردد 
۳۳۹ ۱ 
تا دست بود در وف خواهم رد تا پاست فدم درین بلا خواهم رد 
من غرقة بحر عثقم و درتن من تا يك نفس‌است دست وپاخواهم زد 
۳۳ 
هر چند دلم بوسل فایز نشود در داغ فراق دوست عاجز نشود 
۶۰ . هرچند که‌سوزمش پنم‌خامترست ‏ . خامیست دلم که پخته‌هر گ‌نشود 


۳۳۸ ۱ 
هر چند دلم ز عشق آزار کشید . آزرده نشد زعشق و این‌بار کشید 
جندان نبر یدم از پتان کاخر کار سر رشن عشق من به زنار کشید 
۳۳۹ ۱ 
طالب که داش در پی مطلوب بود ..."او را قد‌و کرمز مجبوت بود 
گر دوست کرم کند قدم شاید زد آری قدم و کرم بهم جوب بود 

۷#« 

۱۳۸۵ گاهیم بعشق و مستی آموخنه‌اند گاهم نظر از مراد دل دوخته‌اند 


َ کی هس من بکیمیائی رسد باری بپزار کوره‌ام سوختها ند 


ریاعیات -۷۱۵- 


۱( 
در آش پدر نگاه لیلی جون کرد مجنون زرهی‌دید که سر بیرون کرد 
سنگی‌زدو کاسه سرش پررخون کرد آش عجبی به کاس مجنون کرد 
۱ رون ۱ 
تا کی غم دل عاشق بی بخت خورد خواهد زدلم سگک توصدلخت‌خورد. 
من‌رحم بدل کردم وخون‌ریختدلم درعشق کسی که‌ست‌زدسخت‌خورد ‏ ۱۳۸۵۰ 
ری ۱ 
تاچند چنین عهد شکن خواهی بو تاکی ز جفا تلخ سخن خواهی‌بود 
بیکانه مشو که از ره و رسم وفا .من زان‌توام توزان من خواهی‌بود 
۴۳ 
خاك قدم تو نافاً جن ارزد ‏ خاشالارهت‌سنل‌ونسرین ارزد 
شب ین‌سخنی‌وزیر آب میگوئی تلخی که هزارجان شیر ین‌ارزد 
۳۳۵ 
آمد عم دل که آب آدم ببرد آدم حکند که حان ازینغ برد ۰ ۱۳۸۵۵ 
یادب تو زابررحمت‌خویش‌فرست ‏ . سیلی که غبار غم ز عالم ببرد 
۱ ۳۳۹ 
آنشمع دمی ر چشم دوشن نرود کز دیده سرثك تا بدامن نرود 
پاراز پرمن برفت وحرمان وصال دردیست که هر گزازدل‌من نرود 
۳۷ 
آنی که حد مه از سفای تو برد گل پیرهن صبر برای تو درد 
چون ذره که جوشد بپواداری هپر غ دل خلق در هوای تو پرد ۱۳۸۰۰ 
۲0۰ 
کر سین ما حاك ز نظاره بود ما را چه عم از طعنة بیکازه بود 
تن خانهُ عاریت بود در بر جان جان‌راچه زیان‌زجامه کر پارهبود 


۱۳۸۹۹۵ 


۱۳۸۷۰ 


۱۳۸۷۵ 


۳ دیوان اهلی شرازی 


۱ ۳۹ 
مشتاق تو قردوس برین داچکنده وانهار نعیم و حور عین را چکند 
سر هست ثبت کجا برد کوثر را مجمور تو شروانگن را حکند 
۳۵۰ 
می حور که فاك نقد بقاً میدردد نور ازدل و از چپره صفا میدزرد 
یکدم نبود که ثبست در غارت ما سال ومه و روز و ش رما میدزدد 
۲۱ 
هر کو سگ تست بر دری ننشبند . غیر از تو بپیچ دلبری ننشیند 
هر روز جو بلبل نسراید به گلی هر لحظه بشاخ دیگری ننشبند 
۳0۲ 
ما دا ش هجر او سر آید چه شود؟ خورشید رخش زدر در آید جه شود ؛ 
آن کو کب دولت که دهد کم همه یکروز بکام ما بر آید جه شود ؛ 
۳ ۱ 
دهجر و خلق سومان شده‌ند. گفتهچومنون بان شداند 
باز آ که به حمعیت دل باز رسند جمعی که جوخالذره بریشان شده‌اند 
۴ 
از دل جو دمی عم تو بیرون نرود ازدیده چگونه رود جیحون نرود 


کان نمکی و در دل مجروحی خونابرچش و نفشان‌چون‌نرود ؟ 


۳۵۵ 
:5 ۰ ۰ ۲1 ۹ ۰ ۶ ۰ ۰ 
۳1 که‌مراد از در امید دهند اب خر ازژحشمهٌ خورشید دهند 
هر کس که‌فدم بصدق‌زددر ره‌دوست اول قدمش حیات جاوید دهند 
۳۹ 


طاوس اگر بجلوه پر باز کند . ور کبك خرامیش بسه ناز کنه 
ما را بشکار اين و آن‌دل نکشد . مرغ دل ما شکار شپیاز کند 


رباعیان ۷۱۷ 


سس 
آن شمع دمی (جشم روشن نرود کاین سیل سربك تا بدامن نرود 
پارازبرمن برفت وحرمان وسال داغیست که هر گز ازدل‌من‌نرود ۰ ۱۳۸۸۰ 
۱ ۳3۸ 
هردل که درومپر کسیریشه کند ار پرئو عشق روشنی بشه کند 
گرسخت‌ترازس‌گه‌بود آتش‌عشق بگدازد وصافی ترش ازشيشه کند 
۳۵۹ 
تا دل غ‌جان داشت بدلبر نرسین تا خالٍ نگشت سر بدان در نرسرد 
هرگ بگهر دست شناور فرسد تا غرقه نشد کسی بگوهر نرسید 
۳۹۰ 
در هودح عشق عقل واپس ثرسد از عقل کسی بچرخ اطلس نرسد بل 
خاصین عشق جذيهٌ کاه رپاست بی جاذیةٌ عشق باو کس نرسد 
1 


گاهم ره بتخانه نکو میاید گاهم ز در توهای و هو میأید 

درمشربن کمبه‌وبتخاندیکیست ‏ . تا مرغ دلم کجا فرو میاید 
را 

دل کز تو پریچپره مشوش باشد افنان نکند گر چهدر آتش باشد 

گر کفت‌سک‌توام‌مگواوسگ کیست شایه که دلی بدانقدر خوش پاش ۱۳۸۸۰ 
رز ۱ 

کس نیست که کشنتو ایماه نشد روشن بئو غبر اله و آه نشد 

بس عاشق جسته هم که آهی بکشد حان دادو زم‌دنش کس [ گاه نشد 
۳۳ 

دل آینه دار ترك و تاحيك بود زشت است اگر آینه تاريك بود 

در عشق بهرموی توراهیست ولی هر ره که روی صراط پاريك بود 


۸۵۵ خو شآ نکه‌چومن‌شودسگ کوی‌حبیب 


۱۳۹۰۰ 


و۱۳۹۰ 


۷۱ 


اهلی که ره علم و هنر شیسی 3 


هرکو غم آنسرو سر افراز خرید 


۳۵ 


۳۹۹ 


دیوان اهلی شرازی 


خواهد که زعرش نام او بر گنرد 
5 نام کسش میان مرد) نبرد 


از سرو قدان دگر کجا ناز خرید 


حسش غم گلرخان‌بشستازدلمن ‏ عشقش ز هزار غم مرا باز خرید 


گر کشته شویم بر تو باری رسد 
گر خالد شود جملهٌ ذرات جبان 


هر گاه که شمم فامتم میینوزد 


از دیده برفت‌و حسرت دیدارش 


هر گز دلم از عشق پشیمان نشود 
تا نقش بتان بنحته هستی هست 


بر چرخ نه هرسر‌یی زهره بود 
بس آدمیی که گوهرش بنداز ند 


عیش و طرب از مایا هستی خیزد 
در ساغر لاله حرعه حون دلست 


ایسرو سپی هر که هوای تو کند 
چون آمده‌يی بر سر بیمار فراق 


۷ 


۳۷0 


۳۹۹ 


۳۷ 


۳۷ 


۳۷ 


بر دامن همت تو خاری نرسد 
بر حاطر حورشید عباری نرسد 


هر لحظه بصد ملامتم میسوزد 
داغیست که نا قيامتم میسوزد 


با آنکه دمی ز عشق شادان نشود 
این کافر دل سیه مسلمان نشود 


در شهر نه هر کس بوفا شبره بود 
جون نيك نگه کنند خر مپره بود 
هستی گل از فراخ دستی حیزد 
پیداست کر ین‌جرعهچه‌سستی خیزد 


باید که تحمل حفای تو کند 
حندان بنشین کهجان فدای‌تو کند 


رباعیان. کنحنه ۷۹ 


بپب 
در بحر غم تو عالمی جان دادند وز خون جدّر خجلت عمان دادنه ‏ ۱۳۹۱۰ 
ابروی توس نگون کند کشتی‌عمر زان مردم دیده دل بطوفان دادند 
۱ ۳ 
ای جان حپان تن تور درد مىاد گلزار رح تور ورق زرد مباد 
فرق سر بدخواه شود خاك رهت دامان سلامت تورا گرد میاد 
هب ۱ 
عشقت که زفم رشتا جانم گسلد . هرگز نفسی بحال خویشم نبله 
۱ هرجند که‌سر بسرجهان‌خارست خاری ندمد که در دل من نخلد ۰ ۱۳۹۱۵ 
۳۷۹ 
آن تنگ دعن که غنچه حیرانش‌شد . در باغ سخن ز لعل خندانش شد 
بکُشود دمان پاز و زدندش بدهان چندانکه برازخون آب‌ودندانش‌شد 


۷۷ 

جان بهر حمست. و بیغم امکان نود مرجان که دراوعم سودجان‌ننود 

حبوان صفنست هر کر انپست‌نمی هررکس کغمی نداردانسان نبود ۰ ۱۳۹۲۰ 
۳۷۸ 


آنسرو قدان که گلرخ وماه‌وشند ‏ باسنبل زلف وثر گس چشم خوشند 
بپوسته نه بردل کسان داع تنل حود نیز جولاله گه گپی‌داغ کشند 


۳۷۹ 
در عشق اساس چاره کردن نبود کس‌سریش اژنظاره کردن نبود 
در بحر غم و دست وبا جند رنم جون حاره بجز کناره دن‌نبود 
۳۸۰ 


یارب دل کس جر از توخرم نشود ‏ بی لطلف تو کار خلق عالم نشود ‏ ۱۳۹۲۵ 
گر نقه مراد هر دو عالم بخشی هیچت ز خزانهٌ کرم کم نشود 


۷۲۰ دیوآن اهلی شیرازی 


۳۸۳ 
ازهرحه‌دراین دایره موجود بود مقصود شناساشی معبود بود 
مقصود حق آزوجودما معرفنست ور نی ز وجود ما چه مقصود بود 
۸۲« 


آن‌جوکه بریده گفت ازچشماخود ‏ در گلشن خاله رفت و سیری بنمود 
۲۰ " ازرنگ‌برنگ گشت واز شاخیشاخ ‏ باز آمد و پیوست بدریای وجود 
۳۸۳ 
با آنکه زبان کلیدهر کار بود ‏ گوش ازخمشی رسته ز آزار بود 
باغیست تن و گوش گل بی‌خارست کم‌گوکه زبان گل پر ازخاربود 
۳۸۴ 
طایر صفتان بخلق زوری نگنند رای بجوی شو ند و شوری‌نکنند 
رندان چو هما_باستخواني قانم تا دانه هم از دانة موری نکنند 
۳۸۵ ۱ 
۵ " اعلی بسن کشت توخرمن نشود خاموش که کارها بکُنن نشود 
شمعی که تواز رشن جان ساخنه‌یی بی برق قبول دوست روشن نشود 
۳۸ 
روز غم اگر بکوتبی میگردد آن غ سیب روز ببی میگردد 
برشاد مشو که جام عدل مه نو آن لحظه که پر گشت‌نبی‌میگُردد 
۳۸۷۲ 
خر نیست کسی که ازجهان‌ناز خرد يا عشوه این سببر کجباز خرد 
خود را پم جهان چرا پفروشم ‏ من بنده آن که از غمم باز خرد 
۱ ۳۸۸ 
اکسیر نظ ورای تعلیم بود . . تعلیم درین ده سر تسلیم بود 
خالتن خویش‌زر کن ازفبش‌نظر. . تادر نظرت خاك زرو سیم بود 


سوت 


۱۳۹/۰ 


رباعیان ۲۱ ۷- 


۳۸۹ 

آسوده بود هر که کم آزار پود آزار کننده خود دل اقکار بود 

آزاده بود هما که مرغان نکشد شاه نکه کشنده شد گرفتار بود 
۳۹۰ 

با خلق خدا نمیتوان غوغا کرد خوشآنکه‌بحلق صبدخاط‌ها کرد 

صددوست‌بیکروز توان‌دشمن‌ساخت کدوست بسد سال توان بیدا کرد 
7 

آنان که اسای کار پر خلق نهند باید که جواب کس بتندی ندهند 

خورشید که شمع عالم افروز بود آن لحه که گرمی کندآزویبجهند 
۳۹ 

هر سخت سخن که تلخگونی دارد در سینه خلق تحم کن میک‌ارد 

زنهار که تخم کن به پیپوده مکار ‏ این آخْر کار تلخبی بار آرد 

۱ ۳۹۳ ۱ 

هرذره که‌صبر ار خود خواهد کرد خورشید فك شکار خودخواهد کرد 

از سبر هزار ساله چون نوح مرنج همصبر کاصبر کار خودخواهد کرد 
۳۹۳ 

مستی که ندامت از شرابش باشد وز ترس خدا دلی کبایش باشد 

بپتر ز کسی کهمست بأشد زغرود درسجدهُ حق سری‌به حواً بش باشد 
۳۹۵ 

شا طلمت هحنت بنپایت نرسد برق طرب از شمع هدایت نرسد 

کی رو بدرستی ز شکست آرد ماه تا کار شکستگی پیت نرسد 
۳۹۹ 

هر صحبت مستبی خماری دارد هر باغ خزانی و بپاری دارد 

گنچیست جمنز گل براززد لیکن در هر پن خار خفته ماری دارد 


۱۳۹۰0۵ 


۱۳۹۵۰ 


۱۳۹0۵ 


۱۳۹۹۰ 


۱۳۹۹6۵ 


۱۳۹۷۰ 


-۷۲۲- دیوان اهلی شیرازی 


۳۹۷ 
آنان که بخلق از ره معنی نگرند کی خلق خداجو یکدیگر میشمر ند 
کی باز بود همچو کبوتر بوقار ‏ او گوشت‌خوردکبوترش گوشت‌خورند 
۲۹۸ 
عاقل زحسود خودحذر خواهدکرد . کو ازره چشم به نظر خواهد کرد 
از رثك حسود زهر چشمی خیزد ‏ وین زهر نظر دراو اثر خواهد کرد 
۱۹ 
این مدعیان کی بشکایت ارزند امردم ا گر هم بحکایت ارزند 
در ارزشنان ! گر کنی غایت جهد گو ز سک تو غایت غایت ارزند 
۰« 
خاکی که‌چو گرد گرد درها گردد هیپات که سرمٌ نظرها گردد 
سنگ سیپی که زیر باخاك رهماست لعلی بشود که تاج سرها گردد 
۳۱ 
نو کیسه که همچو غنچه زرنالشود گر کیسه گفائیش چگر چالشود 
آن زر که بسمی حاسل ازخاك شده ‏ جندان نخورد که عاقبت خال شود 
۹ 
گرپیش سخی شب زر گردون باشد ‏ سبح از کف او تام بیرون باشد 
از بخل بود که شخص فارون گردد قارون که سخی بود نه قارون باش 
۱ وش 
درویش سخی را همه کس بار بود وز منعم ممسك همه را عار بود 
خاری که گلی‌دهدعر بزست‌جو گل ۰ کلین که کلی نیاورد خار بود 
۳۴ 
آن خواجه کرش گاو بخرمن‌نفند ‏ کس راز کفش جوی بدامن نفد 


رپاعیات . ۷۳۳ 


گر افکنیش ز شاخ طوبی بزمین:  .‏ چون غنچه زمشت او يك ارزن نفتد 


۳۵ 
از بعل درین سرا کسی مير نشد ار خوردن بیپوده عم بر نشد" ‏ ۱۳۹۷۵ 
زان رو که نداشت در جبلت کرمی از بیکرمی عجب که دلگیر نشد 

۳۰ 


تعظیم خسان به‌جا و مسکن باشد کل باش که مسکن توگلشن‌باش 
گردرتوفروغ منبی‌هست چوشمع ‏ . هرجاکه تویی جابه توروشن‌باشد 
۳۷ 
سپل است که مرد گوشهیی بگزیند . يا دامن محبت از جهان بر چیند 
من بنده آنکس که از محبت خلق ‏ بر خبزد و کس بفییتش ننشیند .۱۳,۰ 


۸( ۱ 
هر بیخردی که نخونش کار بود کر شاخ کلست در نظرخاربود 
زان بر سرسرو ناز زد فاخته بای : کورا همه کیر و ناز بر پار بود 
انش 1 


آدم ز ادب فرشته اطوار بود با حلق.حدا بحلق در کار نود 


هر کس کهز کبر بشت‌بردیوارست آدم شود صورت دیوار بود 


۹۰« 
آنانک به بندزینت وذیب تلد خودرا بزبان مر‌دمان‌می فکنند ۱۳۵۸۵ 
آنک که خود آراست بوددشمن خود گر شا خ‌گل استکاخرش می شکنند 

۱ ۳۱ 


مردم همه جوهري وصاحب نظر ند در دست تو گوهر هثر می نگرند 
صد خرمن خود فروشی ازبیپنران ‏ صاحب هنران‌پبر گك کاهی‌نخرند 


1 سیر نشد () پیر نشد (ب) 


۱۳۹۹ 


۱۳۹۹۵ 


۱۶۰۰+ 


گرم ز خدا و خلق شرمت نبود 


۳۹ 


گر رخش هوای دل اسرت نود 
مر کب به نقیب آرزو تیز مران 


وش 


در روی حوانان نظری میاید 


مردی که دراین راه نلغزدبپوس 


۳۹۸ 


شپون نبلی که چون‌شرابت بمرد 
اندازه حو حام عدل ازدست مده 


دیوان اهلی شرازی 


خیرش بپزار شرفرین‌است چه سود 
سودی کهزیانعقل ودیناست‌جسود 


وین نامه ببرزه طی کنی حیف بود 


گر گوشبچنگ ون یکنی‌حیف‌بود 


معشوقه نشست و حان وسر میطلید 
هرجند که میدهی د گر میطلبد 


_۲۲- 

۳ 
می را که خمار در کمن است‌جه‌سود 
گرسودتنست عقل ودین راست زیان 

۳ ۱ 

گر عمر بکار می کی حیف بود 
جائیکه سروش غیب آید سوی تو 

۱۳ 
می باده فروش داد و زر میطلید 
برخیز که کام دل ز معشوقه ومی 

تثِ_ ۳۵ 


0 کی بپوای دل دهی عمر بباد 
شرمنده حود نمیشوی شرمت باد 


افتی بچپی که در ضمیرت نبود 
برتاب عنان که بار گیرت نبود 


اما نظری و گذری میباید 
تابت قدمی راهبری میباید 


۱ برتاب عنان و گر نه تابث برد 


۳۹ 


کس دربی آزار دل افکار مباد 
درقید فد سگی که شبوت راند 


افراط مکن و گرنه آبت برد 


وزمحت شوت دلکس زارساد 
در لذت نفس کس گرفتار مباد 


ریاعیات ۷۲۵ 


۳۲۰ 
آدم که بشق محرم پار بود . . در احس تقویم سزاواد بود .۱۰۰۵ 
هر که که‌بشپوت آید ازعشق‌فرو در اسفل _ سافلن گرفتار بود 
۳ 
عاشق که همیشه وصل بارش باشد از وصل ببوسه انتظارش باشد 
جون بوسه زنه میل کنارش باشد مس‌عشق درین مبان چکارش باشد 
۱ ور 
خوش گفت پدر مرا کسی‌مردبود ‏ کززن گذرد فردوجهان گردبود 
گر زن نکنی فردشوی ای فرزنه ... فرزند که‌زن نباشدش فرد بود ۰ ۱4۰۱۰ 
ووی 
آنانکه بخوبي زنان مینازند . با صورت دیوار نظر میبازند 


حزصورت دیوارچه‌خواهدبودن شکلی که پسرخی وسفیدی‌ساز ند 
وی 
دست تو پشاهدان عالم نرسد ورهم برسد ژور وزرت هم نرسد 
قانمبیکی | گرشویجله‌تراست . ور جمله طلب کنی بجز غم نرسد 
۳۵ 
آدم که تنش سرای ویران باشد تا در نگری خال پریشان باشد مو.یم 
مد الفی که بر سر آدمی است برحرفو جودش‌خط بطلان باشد 
۳۳۹ 


دردا که رسید بری و داد نوید کزصنحفعمرشته شد خط امید 
بر آتش دلکش جوانی بنشست خاکستر نا امیدی ازموی سید 
۳۳۷ 
اين "4 عمر عاقبت سلخ شوذ . گرصاحب عمر خسرو بلخ شود 
در غر ه بود غراه بشریبی عمر چون‌سلخ‌شودیبین که< ن‌تلخ‌شود ۱:۰ 


۷۲ دیوان اهلی شیرازی 


۳۳۸ 
آن خواجه که خانهرا بکپگل‌اندود کپگل بسا ماندو او خودفرسود 
تن پرور بیعقل چه پرورد بناز ‏ گوئی‌که ثبات برگه کاهیش نبود 
۳۹ 
هرچند که خصم کینه ور میباشد وز عالم مپر بی خیر میباشد 
در کشتن او حریص تر پیر فلكث پیر ازهمه کس حریص‌تر میباشد 
۱ 
۵ ا" گردون که همیشه خاطر آزاربود گر للف کند هم نه بپنجار بود 
يك جو ندهد ز هرچه در کار بود . چیزی که نبایدت بخروار بود 
۳۳۱ 
گلزار جهان که غير خارش نبود ‏ امید کلی ز نویپارش نبود 
صاحب نف اعتبار کاهیش نکرد کورست که چقم اعتبارش نود 
ری 
پیری که زخستگی تتش تاب‌خورد .. سودش ندهد | گرچه جلا ن‌خورد 
۳۰ برگی که بموسم خزان زرد شود ریزدزدرخت! گرچه صدآب‌خورد 
۲(« 
گردون تن ما چه خانً جان‌میکرد ازیبرچهساخت‌چونکه‌ویران‌میکرد 
اینخالدجه گل کرد؟ کنهم خال‌شود . وین‌جمچه‌ساختچون‌پریشان‌میکرد 


۳۳۴ 
هر چیز که نوبپار و نوبر باشد چون پر شود ضعیف ولاغر باشد 
اما می تلخ و عشق شرین‌دهنان ‏ . هرچند کهن شود جوان تر باشد 
5 


۱۰۳۵ بیگانه وشي که دیر دیرش بینند به زانکه بدوسئی دللرش بیند 
دریان که گل بتازه روییست‌عزیز خوارست بهفته‌یی که سبرش بینند 


رباعیات -۷۲۷ 
۳۳۹ ۱ 
تا کار بحلفت نفد يار ئو اند جون کارفنددشمن خو نخوار تواند 
بنشین وبحاجت در احباب مزن کاحباب پوقت حاجت اغیار تواند 
۳۳۷ 


فریاد که عمر رفت وحرمان‌بفزود سرمای جان زیان شد اندر غ‌سود 

بود از می غلتم حساب الفرحی آخر که ببوش آمده ام هیچ نبود ۰ ۱۰۰ 
۳۳۸ 

نقش سحنم بنقش نقاش بود جان است ولی نبان زاوباش بود 

روزی که اجل طلسم ما را شکند ‏ "این گنج نبان‌برهمه کس‌فاش‌بود 
4 

من نقد درستم نه مس وروی آندود .. وین نقد گر امتحان کنی‌داردسود 

گربرمکش‌زنی‌همانست که‌هست ۰ گربشکنیش‌همان‌درستست که‌بود 


۱ ارف 
تا رمزن خواب در سرایت نبرد بیدار نشین که هوش وتابث نبرد ۰ ۱۵۰4۵ 
گرده‌ببری کهذوق‌بیداری‌چیست . حفا که دگر زذوق خوابت نبرد 
۳۱ 


عمر تو اگر بخواب فلت گنرد ۰ آن‌عمر کسی بزندگیکی شمرد 
گرفهم کنی کهذوق‌بیداری‌جیست شاید که د گر زذوق خوابت‌نردا 
۱ ۷ 
هرچیز که در علم تو معلوم بود . موجود شود | گر چه معدوم بود 
نحل دوحپان شکستن وساحتنش در دست ارادت تو حون موم بود ۱۰0۰ 
روز ۱ ۱ 
پروانه ترا ز شمم دوشن طلبد . . . موسیز چراغ نخل ایمن طبد 


! - این پیت در ریاعی بالاتر هم بود 


۱:۵6 


۱:۹۰ 


۱:۰۵ 


7 دیوان اهلی شبرازی 


نفد توبرون ز گنج دل نیستولی از دل طلبم هن و دل از من طلبل 
ووی 
مست تو کسی بود که جون آه‌کند جانرا بغبار آه همراه کنه 
هر کس که کندتفی‌خودائبات‌تو کرد ابات تو تفی ما سوی الّه کند 
هر چیر که در حپان نمودی دارد ۱ کی‌بیش بقای حق وجودی دارد 
در بحرو جودهر کهسرزدجوحباب آخر عدمست دیر و زودی دارد 
۱ ۳۳۹ ۱ 
در را حق انبیا چو انجم گشتند . یمنی‌همد رهنمای مردم گشنند 
خورشیدعرب‌جوسزدازه‌شرق‌فیب ‏ ایشان همه در لهور او گم گفتنه 
۳۳۷ 
از بسکه دلم ییا او میشنود و اوصاف مه تمام او میشنود 
چشم ازهمه رویی دح او مینگرد گوش ازهمه گوشه نام آومیشنود 
۳۳۸ 
از آل علی هرجه ترا دل باشد از شاه خراسان همه حاصل باشد 
درموسی وسیو نهخلففرقی‌نیست ایشان جلشان یکی یکی‌جل باش 
۳۳۵ 
بر مپرعلی خوش نلسان میجوشند بر غیر علی هیچکسان میجوشند 
اني مگی نحل به میر نحل است ‏ ب رکون‌خران‌خرمگمان‌میجوشند 
ثٍِ ۳ 
ما را ز حسن تشنه چون یاد ید از مر بن مو هزار فریاد آید 
آیا فك این تحماش بو کزو ‏ بر آل علی اینبمه نیداد آید 
۷۱ ۱ 
با علم خبا عن یقن میبایه . چشم ودل وعقل‌خرده بین میباید 


رباعیات ۳ و 


هر چیز که گویی به ازین میباید حنا که چنین نیست چنین میبای 
۳۵ 

هرچند بهحکمت‌شده‌یی‌فردووحید بویی ز تو از راه شریعت نوزید 

با اینپمه فضل اگر زدینت پرسند ‏ شاید که و خود باك ندانی زیلید 
۲دِ۳ 

گر خرقهُ عارفان بصد حالك بود با کی نبود ز جر کنی بالك بود 

گرجامدچ وگل پارهبودبیی‌نیست ‏ . شرطست‌دلی کههمچو گل‌پال‌بود: 
۳۴ 

هرجانوری که درجهان باشدو بود . سر سوی زمینش بقیام است وقعود 

انسان که‌چنن‌جانوری سربپواست از بپر شکست گردن‌اوست سجود 
۳ 

گر مال‌خدا دهی تباهی ببرد ‏ ور نی همه را قپر البی_ برد 

گر يك بره‌قر بان‌نکنی صدبره ات گر گداز گله‌ات‌خواهی‌نخواهی‌پبرد 


۳۵۱ ۱ 
افراط طعام هر که غمنالد کند درمان خود ازساعت امساله کند 
تن باك شود ساغت ده روزه ده ساعت زور روزه دل بالك کند 
۳۰۷ 


صائم بود آنکه خاطری شاد کند. نی آنکه ز روزه صرفٌ زاد کند 

نان‌ده کهاز آن‌فرینه شروزه‌بخاق تا سر هم از گرسنگان یاد کند 
۳2۸ 

حج‌یافت کسیکزو کس آزار ندید بسکس که ز کعبه غیردیوار ندید 

هر کس کهسفای‌معنی از کمه‌نیافت غبر از ره دور و رنح بسیار ندید 
۳2۹ 

زنبار مگو فرشته امکان نود کن نکنه بجز خلاف ایمان‌ننود 


۱:۷۵ 


۱۹۸۰ 


۱۶۰۸۵ 


۱۹۹۰ 


۱:۹۵ 


۳۰ دیوان اهلی شبرازی 


جان است ملك زدید؛ دل طلبش  .‏ کی چشم توجایجلوء جان نبود 
۳۹۰ 

انوار فرشته از" فلك میتابند ‏ جز . کور دلی برعدمش نشتابد 

کوری که‌بدستوپا ییا بدهمه‌چیز ‏ . تقثی که در آیینه بود جون یابد؛ 
۳ 

گر تن ز فروغ روح وامانده شود ازحکمت حق د گر فروزنده شود 

استاد بیین که. شععکی میسازد کافروزد و میرد و د گر زنده‌شود 
۳۴ 

گر کوز؛ تن سفال در یوزه شود ازحکمت‌حق د کر همان کوزه‌شود 

فروزهٌ مرده ز نده دس جاعجب گر هرده دگر ز ندهجهفر وزه‌شود 


۳۳ 
آنانکه رشاح بحت برخوردار ند پیوسته بعدر دوستان در ؟ارند 
سروی زبرای آن نشا نید کسان کر سای آن تمتعی_بردارند 
رش 


بیگانه وشی بامن دیوانه چه سود گنج‌ازد گرانو خاندوبرانهچسود 

نخلی که بخون دل منش بروردم گرزا نکهرطب دهدبه‌پیگا نفجسود 
۳۵ 

مرد آن تبود که چشش آلود‌بود . یا در پی قول و فعل بیپوده بود 

آن‌مرد بود کلمالوعرش‌همه کس__ از دست وزبان وجشمش آسوده‌بود 
۳ 

تا پر و معلم از تو خرم نشود ‏ کار تو قبول خلق عالم نشود 

بشناس حق پیر که بی‌علم و ادب کرشخص فرشته باشد آدم نشود 
۳۷ 

در راه طلب کی بجایی پرزند . . کو سنی کند پرهنمایی پرسد 


رباعیات سا[ ۲ اس 


چون خدمت‌بر کیمیایمس‌نست ‏ آن به که مست بکیمیاگی برسد 


۳۹4 
بر علم‌وهش گرچه کسش دق‌نرسد بی پیر هبر برونق نرسد 
گرخضر نه راهبر بود موسی را در حکمت کار خانهُ حق نرسد 
۳۹۹ ْ 


آنرا که خبال دلفروزی باشد باید که در اوچو شمع‌سوزی‌باشد 
کاین حسن‌وجال ونوجوانی‌وصفا. حمچون گل تازه پنج روزی باشد 
.۳۷ 
با صاحب حسن دید حس باشد. . قطع نظرش ز اهل مجلس باشد 
تا از گل رخ بنفده اش بر ند چشمش‌بزمین‌جوجنم‌نر کس‌باشد 
۷ 
از ستی شه مك نگون خوامد بو هر گوشه هزار دزدوخون‌خواهدبود 
هر گاه که باغبان بود مست‌وخراب ‏ پیداست که‌حال‌باغ جون‌خواهد بود 
رز 
سلطان که خراح بر دعبت فکند باید که بظلم بیخ مردم نکند 
هرجند که شاخ بایش بار کشبد جون بار گران بودبر آن میشکند 


۳۷۳ 
باید دل‌شه بعفو خوامان باشد مبلش بخلاس بیگناهان باشد 
افکندن صید بیش شاهن است بخشدن صید کار شاهان باشد 
۳۷۳ 


بی تجر به هر که بایکی یار شود کر شاه بودز بنده بیزار شود 

هرچند که زر عزیز شداهل نثر جون بر محکش زندخریدارشود 
۳۷ 

حرسروقدان که مردم از ناز کشند . هکس که بود کشندم‌را باز کشند 


۱:۰۰ 


۱:۱۵ 


۱:۱۰ 


۱۶۵ 


۱:۰ 


۱۶۵ 


۱۰۶۱۳۰ 


-۷۳۲- دیوان اهلی شیرازی 


شاهن عدالنست و مبزان عمل ‏ گر باز کبوتری کشد باز کشنه 
۳۳۹ 

از بنده هنر ارادت شاه بود گر دزد دغل کند نه دللخواه بود 

گرشه بخیا تتش کشد طلمی‌نیست عدل است وبرین ارادت ال بود 
۳۳۷ 

طالم بقیامت اعتقادش نبود پیداد کند که بیم دادش نبود 

هر کس کهزعدل‌داوراندیشه کند اندیشه طلم در نهادش نبود 
۳۷۸ 

گویم سخنی اگر تراهوش بود ‏ زن جمله یکیست گردر آغوش بود 

حوزشید رخان بپل کسیرا بطلب کش سایه ز آفتاب روپوش بود 
۳۷۹ 

زن را که بجام عيش دستی باشد . . بر شیشةٌ عفتش شکستی باشد 

هرچندزن ‏ خدا پرستی باشد گر باده خورد خراب‌ستی‌باشد 
۳۸۰ 

فرخنده سعادئی که معبود دهد آنستکه وصلّت بدو مسعود دهد 

پیوسته شد آن دو نخل امید بهم امید که صد میوة مقصود دهد 
۳۸۰ 

فرژند تو بیتر آنکه خود رو نبود. تا جاهل و حشمنالك وبد خو نبود 

هر گز ندهد گیاه خودروی گلی ورهم دهد آن دهد که‌خوشوننود 
۳۸۲ 

بي سید کسی که آخر آیا جه‌قود ‏ وین جان یکجارود تن ماچه شود 

گفتم ز من ایمدعی اینحال میرس ‏ جانت‌که بر آید بنگر تا حه شود 
۳/۳ 

شبخ‌است‌بر آن که کار خود نيك کند . رندست که بد پیند و صد نيك کند 


رباعیان ور ۳۳ 


میخوردن! گر بدستنداننکوست رحمت بکسی که کار بد نيك کند 
۳۸۳ 
شیراز که کس درو هنر نپذیرد.... بحریست که ماهیش بخشگی‌میرد 
افتاده بورطاٌ هلاکم زین بحر یارب برسان کسی که دستم گیرد 
۳۸۵ 
شیراز که گل درو بصه لون بود مثلش نتوان گف ت که در کون‌بود ۰ ۱۱۳۵ 
مصرست وليك با عوانان چکند مصری که در او هز ارفرعون بود 
۳۸ 
هر کس که بوقت عقد زن‌نازخرید بیجاره بزر خانه برانداز خرید 
کاین‌زن‌ایخواجه‌چنان کن که بزر خود را بتوان ز بندگی باز خرید 
۳۸۷ 
مرغی که ز بندغم گشادش باشد ‏ باید که همه‌عمر کشادش بناشر(کنا) 
هر حادثه یی که یش عاقل آید نا زنده بود پیش نهادش باشد ‏ ۱:۱۰ 
۳۸۸ 
هرچند که دل بوصل دادیم نشد ‏ کاری که براو نظر کشادیم نشد 
القسه به رعم آرزوی دل ما هرجیز که دل براو نادیم نشد 
۳۸4 
هر کس که نه سرییای دلدار نپد مشکل که دهن بر دهن یار ند 
چونهشربههر که‌ازس‌خودنگذشت کی لب بلب لمل شکر بار نهد 


۰« 
ای تازه حوان بیا و بری بنگر در حاك نشسته ام ققری بنگر :۱:۱ 
در چشم رقیب از حتری نایم بری و فقری و حقری بنگر 

۳۹۱ 


آورد بری از گل من باد حر دی گشت ز آب‌دیده‌صدنر کس‌تر 


بر ۳ دیوان اهلی شیر ازی 


امروژ در آئم چو گلثار ز غم. . فردا که دمد لاله زخاک‌بنگ 
رای 
ایخواجهز کف رسومحکمتمگذار ‏ تا باده بود ز دست فرصت مگذار 
۰ . باعلت پریت طیعت چکند ‏ می در کش و علت طبیعت مگذار 
۳۹۲ 
آمد بحری بخوابم آنقاخ‌شکر وزلب‌شکری‌داد بدین‌خسته‌چگر 
جون‌باد کنم‌از آن؟ کر خو آب‌سجر شرین شودم مدای حان بارد گر 
۳۹۳ 
آنمه بجفا زما برید آخر کار دامن زمساحبت کشید آخر کار 
اهلی بففان ز زخم تبخش نامد. تا کاردپاستخوان رسپدآخر کار 
۳۹۵ 
۵ _ رویت جمن‌است سدگل آورده ببار چشم‌ازهمه‌چون گوشه‌نشین کرده‌بیار 
آن نر گس خوابناك وخار مژه ات آهو بچه ایست خفته در سای خار 
۷۹۹ 
گر دم نزنم فسونه گولی کم کی ور کم شود از زاف‌تومویی کم گير 
درکوی تو گر زبان ند اجلم.. فریادسگی از سر کوبی کم کير 
۱ ۳۹۷ 
آنگل که مش زبادشاهی خوشثر دویش زصفای سبحگاهی حوشش 
۰ . هرچند که دلخواه بودعيش جبان . دیدارخوششزهر چه‌خواهی‌خوشتر 
۳۹۸ 
پادب تو ز چش غر مستورم دار وز بادء عشق مست ومخمورمدار 
پی یاد تومن گر نصی‌خواهم‌زد یارب ز غبار آن تفس دورم دار 
۳۹۵ 


یارب کنهم ببخش وعذرم بمدیر درمانده میباز ابنده بر قفر 


‌ 


مرم همهخوش گذشتواینباقی‌مر ‏ بر سمتی حالم از کرم مخت مگ 
۳۰۰ 

پادب تو مراد من غمناك برآد وزخاله جودره‌ام بر افلالء پر آر 

نتم گنهم چو دانه در خالافکن بار د گرم جو سزه از خالذپر آر 
۳ 

گر راز.دلت نگفته باشد بهتر کس حال تو کم شنفته باشد بهتر 

زنپار که هرجه‌میکنی بنبان کن طاعت هم اگر نبفنه باشد پپتر 


۳۲ 
شرمت نبود کسرده گیری‌بزبان .. غیبت‌بگذاروههمچوسگگ مرده‌خور 
۳۰۳ 


هرچند که تنگستی ای شاخ بهار بوی کرم از تو میدمد لبل و نهار 

خوشباش که تنگدمتی غنچه گل ‏ بپثر زفراخ دسنی شاخ بهار 
۱ ۳ 

ای قطر آب از مني وما پگ بنگ رکه شدی ازچه ممردرجهممر 

محبوس کجاشدی‌چه خونبا خوردی . و آخر بچه شکل آمدی باز بدر 
۵« 

ای مست حق از می مجازی بگذر ‏ وزعشق بتان و عشوه سازی بگذد 

بامبچگان عشق وحوانی خوبست جون پر شدی زبچه بازی بگذر 
۳۰۹ 

هرچند ,دلخواه رود ظاهر عمر زنهار که باش‌ای پس حاضر عمر 

در اول‌عمرا گر عزارت مزه‌است جز بیمز گی نیاید از آخر عص 
۳۷ 


مشنو که جومن عمر تباهیستد گر وزشیر جو من‌ناهه سیاهیست د گر 


۱۶2۱۹۰۵ 


۱۱۷۰ 


۱:۷۵ 


۱52۱4۸۰ 


۱۶۸۵ 


۳6۹۰ 


۱۶ ۵ 


۷۳۹ دیوان اهلی شبر ازی 


خراهم بزبان شعر عنر گنبی . وین عذر گناء هم گناهیست دگر 
۳۰۸ 

که بر در کعبه آیم گه بر در دیر گه همدم‌خويشيم و گپی محرم غیر 

خبر وش کار حالي پیدا نیست باشد که بود خاتمت کار بخیر 
۳۰۹ 

آنرا که اجل شکست پیمانة عمر وز جور اجل برون شدازخاناعمر 

گوید بزبان حال اگر فیم کنی ‏ کی‌رند نماز کن بشکراناً ععر 
۳۰ 

زانگونه شوی زنده بتقدیر دگر ‏ کرسبزه جوان‌شدچمن وپیر دگر 

آنروز که نطفه بودیایشخجه‌بود ‏ فردا که شوی خالد همان گیر دگر 
۱ 

از پرسش دوستان قدم باز مگير وندر خور دسترس کرم باز مگیر 

تاخوردهز رغنچه‌صفت‌در کف‌نست از خلق‌حپان ز ببشو ژ بازمگر 
رای 

آنکس که‌بخدمت تو تن کرد اسیر مزدش برسان باطلف و هنت پپذیر 

خواهی که قبول حق بودخدمت‌تو یکجو زحق خدمت کس باز مگ 
۱۳ 


ای‌تل جوان‌درین‌چمن با گل‌وخار ‏ چون‌سزه مکن زبان درازی‌زنهار 


سر نه حو سمن درقدم سرو وحبار ...تا بر شوی حرمت برآن میدار 
6 
حکمت ز ره دلیل وبرهان آموز . عرفان ز رموز اهل‌عرفان آموز 
خواهی که حدیث‌بلبلان فپم کنی اول برو و زبان مرغان آموز 
۳۵ 
درملك جهان‌چهدیدی از عمر دراز کانرا نشکست این فلك شعبده باز 
سا 


رباعیات ور 


چون‌هرچددات‌خواست‌بدلخواهنماند ‏ دل‌برچه نبی د گر چه‌میخواهی‌باز 
۳۹ 

درمپر علي کوش و درایمان آویز باهر که نهیار اوست منشن و خیز 

آنا نکه زراه مپر آو دور شدئد... زان مردم دور مي‌دم ای دل بگریز 


2۷ 
آدم بطپارت و تمیز است عزیز . بپتر زطبارت و تمیزست چه چین 
در گربه تمبزدست‌وروشتن‌هست از گربه کم‌است‌ه رک رانیست‌تمین 
۴۳۹۸ 
عیدست بپا دل اسیری بنواز وزنعمت خویش گوشه گیری‌بنواز 
گیرم که زکوة زر نباشد پیشت ‏ . باری بزکوةس فقیری بنواز 
۳۹۹ 


ساقي قدحی که شد در گلشن باز کوه‌از گل لعل کررده‌پردامن‌باز 
در آتش نیم کفتلاله نگر ‏ کز باد چگونه مبشود روش‌باز 


+۳۳ 
جان رفت وسر پریدنم نیست هنوز امید باو رسیدنم نیست هنوز 
عمر یست که‌خورشید‌پرستمبهخیال ‏ کذده مجال دیدنم نیست هنوز 
۳۱ 
با فتنٌ عشق خوبرویان مستیز خون‌خود ازآب‌دید#خویش‌هرین 
ما غرقه شدیم و میبرد مارا سیل باری ت و که بر کنار سیلی بگریز 
وی 


بگذر ز هوای شهوت ورغبت نفس گر شبر رهی مباش درخدمت نفس 

غلطیدن گربه بعد شهو ت‌در خالة رمزیست که خالد برسر لذت نفس 
۳۳۳ 

من سوزنم و تو در مثل مغناطیس ‏ بسته است مر پرشته‌ها نفس‌خسیس 


۱:۳۰ 


۳۰۵ 


۱:۳۰ 


۱:۳۵ 


۱۳۰ 


۱۵ 


-۷۳۸- دیوان اهلی شر ازی 


عشق از هم ام ستباخودپیوست .این رشته چوبگسادشووباتوجلیس 


رون 

جون‌باده‌حوری‌مزن به بیپوده‌نفس بسیار مگوی ت-ا نگوینه که بش 

می‌چشم و دلت فطول دارد هشدار . چثم ودل‌خود نگاهدارازهمه کس 
۳۵ 

ای مست وصال یار از اغبار پترس ‏ در روز فراغت از شب تار بنرس 

وزخنده رین گل از دست مرو . . در نوش میین ز نشتر خسار بتوس 
۱ ۳۹ 


گاهی ز اسپران چگ دیش برس احوال مرا ازهمه کس‌بیش بپرس 
آسوده‌جو گلززخ خارش‌جهغست این راز پرهنه بای درویش برس 
۴۳ ۱ 
بیمارم و چز تویاریم نیست زکس ‏ درزندگيم نمانده جز یکدو نقس 
با این‌دونفس که باقی ازعمرمنست ‏ درهر نفسم هزار مي گست هوس 
۸ 
یارب خجلم چنان ز آلایش خویش کزخله طمع ندارم آمایش خویش 
باشد که تو از کمال رحمت‌شویی آلایش ما ز ابر بعشایش خویش 
۳۳۹ 
خاموش نشین و فتنه انگی.مباش ‏ . خودرا بزبان خویش خونریزهباش 
بر صورت.تیغ است زبان در دهنت . بای سر خود دار و زبان تيز مباش 
۱ رون 
شهوت مبرست و بر بتان ناظر باش از اول کار واقف آخر باش 
بس‌جام جمی زفضل حق‌در کف‌نست شهوت همه را میشکنه حاشر باش 
۳۳ 
دل‌همچو جرا غروغن ازخون‌بودش آن بهکه جراغ روغن افزون‌بوش 


ریاعیات: م۳۹ 


گر دوفن این چراغ شپوت دیزد . خودگ وکه‌چراغزند گی‌چون‌بوش 
پدن 
دوش اژغم عمررفته در منزل خویش . در فکر فرو شدم دمی بادل خویش 
از حاسل مر در کفم هیچ نبود . شرمنده شدم زمر بیحاصل خویش 
۱ ۱ 
کسری که فك بمعدلت پرودش ‏ بیداد اجل بین که چسان گم کردش 
طال که غبار فتنه انگیخته است . تسا چشم بهسم نهی نبینی " گروش 


۳۳۴ 
باخلق کرم کن و بآزار مکوش ور جور کنی زغبرت حق مخروش 
بازار خداست هر حه آر ند بر ند ایحواجه جنانکه میخری‌بازفروش 
۴۳۳۵ 


فرزند نکو بر آر ای ساحب هش ...ور زشت بر آدیش هم ازپیش‌بکش 
انگور دراصل طبع خودشیر ین است از تربیت تو میشود قلخ و ترش 
۴۳۹ 
آن‌قدجوسرو بن وروی جومیش ‏ وان نر کس پر عشوهٌ آهو نگیش 
سر نا بقدم تمام جانست چدجان جائی‌که‌هزار جان بود خالارهش 
۱ ۳ ۹ 

عقل است کسی که‌شه برد فرمانش ‏ عفل است سری‌که گم‌بود سامانش 

ما بنده عشقيم که درهر نفسیش . عیدیست که صدهزاز جان‌فربانش 
۱ ۱ ۸ , 

گرخانه سیه زعشق او شد مخروش . وزدیده سفید ازاتتظارش کم جوش 

یوش بسواد دیده از دست مده ‏ حشم از درم سیه جو یعقوب پبوش 

۱ ۴۳۹ ۱ 
تا کی نگره بدیده دوشن حویش . همچون‌مزهخار فتنه‌برداهن‌خویش 


۳۰ 


۱:۳۵ 


۱۹ 


۱:26 


۱:۵۰ 


۱:6۵ 


هک دیوان اهلی شیر ازی 


خون گریم از آن‌هو سکهبین‌باری ‏ گلهای طرب شکننه پرامن‌خویش 


"۳ 
گردوست نمیب مانکردست فراغ ‏ ما نیز چو شمع دل نادیم به داغ 
ایدل چوچراغ س مکش زاتش‌غم ‏ ازسوزو گدازچارهاش نیست‌جراغ 
۳۳۱ 
ایمه که نداره ازتو پروای چراغ جائی که‌توئی کجابودجای چراغ 
درپای توسوخت اهلی آخر نظری ‏ هرچند که تاريك بود پای چراغ 
۳ 
پریم و فقبر و اتوانيم وسْعیف . مارا نبود پر نم یار و حریف 


با اینهمه شادیم بفر آن مجید جون حافظ حال ماست لیف 
رزو 

دهقان چو بخاك افکند تخ ضعیف یك صد‌شود ازللف خداونه لطیف 

ده يك چو نمیدهد که تخم‌افزون‌به(کنا) طوفان فنا بر افکند تخم خریف 
۳۴۳ 

برخیز و طواف کعبه مشمار گراف ‏ کن دمز کسی نباید الادل صاف 

آن نور که طوف کعبهراشوق‌دلست ‏ گر باتو بودکند تورا کعبه‌طواف 
۳۵ 

گربگسلی از لذت تن همچو ما پرواز کند طایسر روحت بنلك 

ازعرش فتاد‌بی بفرش از پی تمس زنباد که تا نفتی آخر بدرل 
۴۳ 

آدم به کریوه ایست در راه فك شیبش درك و فراز معراح ملث 

عفلش سوی معراح کشدليك بسعی آسان_بردش تفس و طبیعت بدرژد 


رپاعیات 6 اس 


۳۳ 
اهلی که مرید تو بود پبر فلك شا گرد غم تو گشت واستاد ملك 
گویا سخن او نمکی یافته است از جاشنی لعل تو ای کان نمك 
۳۳۸ ۱ 
فرزنه بحوی وبوی‌خودسازبزر گی مگذار بمحبتش حه تاحيك جهترك 
در اهر کس مبین که بسیار کسی ‏ باصورت‌یوسف‌استوباسیرتک رگ 
۳۳۹ 
در طور فنا چوموسی از خودبگسل ‏ مستانه عنان هستی از دست بپل 
تا از شجر طیبً وادی عشق فریاد انا ال زند از آتش دل 
+5 
شپوت چه حرام‌وجه‌حلال‌استوبال کان یکدمه لذنست وصد ساله‌ملال 
خون توحلال است| گرهست‌حرام مال تو حرام است! گرهست‌حاال 
۱ ۳۵۱ 
اهلی زجها نیان جو مچنون بکُسل وین دام وددان بپم در اقتاده ببل 
با طرفه غزالان سیه جشم نشن کارایش عالمند و آسایش دل 
۳۵۲ 
زاد همه راه پگ وسازست ایدل زاد ره آخضرت نمازست ایدل 


دانی که نماز توشهُ اخرتست بی‌توشه مرو که ره درازست‌ایدل 
۳۵۴۳ 

فرزند تو شاخیست تر از اول‌حال ‏ هر گونه بر آریش برآیدجو نهال 

| کنونکهبحکم‌تست! گرراست‌نرفت کی‌راست‌شودجو کجبر آ بددوسسال 
رن 

ساقی من مست کی شوم همدم‌عقل مجنون صفت آواره‌ام از عالم عقل 

هرچندکه عشقست سر اسرهمهزخم ‏ زخمی که زندعشق به از مرهعقل 


۱۳۹۰ 


۱:۳۹ 


۱:۷۰ 


۷۲ دیوان اهلی شیرازی 
۴۵۵ 
ایسرو سپی در آ در آغوش‌جو کل با ما بحضور باده مینوش جو گل 
۷۵ اندیثهمکن ز غیبت غير که‌ها . دوچشم‌چونر گسی‌وسدگوش‌چو گل 


۴۵1 

اهلی در نم و گوفر طبع فول .. ازمپر علی دارد و از حب رسول 

از موم امید شمعیا ساخته است امید که روشن شود از برق قبول 
۷ (مکرد) 


اهلی زجهانیان‌چو مجنون‌بگسل . صحبت بحریفان دل آزار بپل 
با طرفه غزالان سیه چشم نش کارایش عسالمند و آسایش دل 
۳۵۸ 
۷۸,۰ ایمه کهرخت گرفته صدخرده‌بگل ‏ از سنبل خط کشیده صد پرده‌بگل 
دریرهن حریرت ای شخص لطبف ‏ بادام مقشریست پرورده بگُل 
۴۳2۹ 
من حود رسم بوصل آ نطرفه‌غزال ور هم برسم. کجا رسم باری حال 
صد ساله حیان من شن ازهجر تلف جرهمه جون شود بیکروز وصال 


۳۹۰ 

با دب گنه آلوده ز دئیا مبرم ی وعد؛ وصل حود بعقباً مبرم 

۵ . برورده نعمت نو بودم همه عمر بی توشه رحجتت از اینجا میرم 
۳۱ 

یا دب ههل اندر گنه اندوحتنم نما ره علم و حکمت آموختنم 

ازبرق کرمچراغم افروخنه کن . . هر چند چوشعع لایق سوختنم 
۳ 


یا دب من| گر گناه بیعد کردم بر جان وجوانی وئن خود کردم 


چون بر کرمت امید کلی دارهُ بر گشتم وتوبه کردم و بد کردم 


رباعیات رو وک 


وزض 
ما گنج فمیم و غم زحق خواسته‌ايم ظاهر همه غیت و باطن آراسته‌يم 
باران غمیم و تا چو شبنم نگری ‏ بر خال نشسته ایم و بر خاستهايم 
۳۴ ۱ 
گر درهمه آفاق بگردی جو سیم کار همه کس پسنجی از طبع سلیم 
دشوار تر از سئوال کاری نبود ‏ خواهیزکريم خواه وخواهیزاي 
۳۹۵ 
صاحب هنری را که بود طبع سلیم. خال ره خلق باشد از خلق کریم 
گرمشك شویدما غخشکی‌فروش ‏ مانند بنفشه باش مسکین و حلیم 
۳۹ 
ما با می و هستی سر تقوی داریم دنیا طلبیم و میل عقبا داریم 
کیدنیی ودین‌هردو بم بمم‌شوند اینست که مانه دین ند دنبا داریم 
۳۷ 
تا کی زخمار می سرافکنده شویم میریم بصد ددد و د گر زنده شویم 
رسوای خلايقيم و از حتق خجلیم تا کی ز خدا و خلق شرمنده شویم 
۱ ۳۸ 
تا چند بعالم مکرر نریم سال ومد وروزوهفته وشب نگریم 
تاچندخوری خون‌دل کن‌خورشسث گرآب حبات هم بودچند خوریم 


۴۹۹ 
از بسکه زنا کسان‌بر یشان‌شده‌ام از صحبت نيك‌و بد گر یزان‌شده‌ام 
من بعد هوای صحبت کس نکنم کزآنچه گذشتهم پشیمان‌شده|م 
6۷ 


که در طلت عیش و سرودی بودیم که در پی خلوت و حضوری بودیم 
آخر نه بدین کشید کارونه بدان ما خود همه سودا و فروری بودیم 


۱۹۰ 


۱:۹۵ 


۷۱۰۳۰ ۰ 


۱:۳۵ 


۱:۳۰ 


۱:۳۵ 


۱:۳۰ 


س ۷6 دیوان اهلی شبرازی 


۷۹ 
از شصت گذشت عمرو رهبر نشدیم گامی ز ره کام فرا تر شدیم 
سر بر در مقصود زدیم ایئیمه عمر ‏ او در نگشود ما هم از در نشدیم 
رورش 
جل سال ب‌وادی طلب افتاده بسمم کمر شوق و قدم بگشادم 
از هر طرفی که ره بجائی بردم ببر دگر ان نشانه‌یی بنهادم 
آوری 
ایشاه شهید بیتو ما چون باشیم کزبودن خودهمیشه‌زون باشیم 
چون‌بخت نر یخت‌خونهادرقدمت . باری کم‌از آن که‌فرقهخون‌باشيم 


۳۷۴ 
ساقی بخرابات | گر گام نبم از ببر بنان نازك اندام نهم 
پیر؛ من و ره بحرف شادی‌نبرم زان پیش دو دیده عينك جام نهم 

۴۷۵ 
هرچند مجرد از علایق شده ايم. . بیگانه ز صحبت خلایق شده ام 


با اینهمه زهد و توبه پرروی‌بتان تا شم فکنده ایم عاشق شده ایم 
۳۷۹ ۱ 

فریاد که مردم ونگوئی چه کسم. ‏ . فریاد که جز تو نیست‌فریادسم 

دلتگم از آن نمیزنم پیش‌تودم . کز تنگدلی برون نباید نفسم 
"۳۷ 

مشنو که کس ازجهان رسیدست‌بکام خونابهٌ دل بعاشفان داده مدام 

روشن شود ازثفق که در دود فك بیخون دلی نمرود صبح بشام 
۳۷۸ 

تا کی عمت ایشوخ ستمکار خودیم دروصل‌توخون زرثك اغيارخوريم 

تخل رطبی روا بود کر کرمت خرماد گران‌خورنه وماخار خوريم 


زباعیات -40 ۷ 


۷۹ 
من بابل تلخ عیش شیرین سخنم . شه‌تسازه ز نوبپار داغ کپنم 
جون‌بر گهخزان‌رخم زمی‌کلگون‌کن  .‏ تا من بطبانچه روی خودسرخ کنم 
۳۸۰ 
ایسرو روان که خوشتری از جانم در تساب مشو اگر گلت میخوانم 
گل گویم و یاد رویت آدم ورنه ."من فدر تو و قیمت گل میدانسم 
۴۸۱ 
ای‌یوسف جان که‌من‌خریدار توام سودا زد گرمی بازار تو ام 
از کو ی‌خودم بحو آریایسروس‌آن گر خارم | گر گلز گلزار توام 
رای 
ساقی بنشن که باتو دمساز شویم نی گس‌صفت ازباده‌سرا ندازشويم 
آریس بگردن صراحی دستی هرچند که پيريم جوان بازشويم 
۳۸۳ 
دمم نرسد بوصل آنمه چکنم ؟ بانخل بلند و دست کونه چکنم ٩‏ 
درماند؛ دام محنت از دست دم آزادی جخود نمیرم ره جک ؟ 
۳۸۴ ۱ 
دل‌سو ختزهشق ود یده‌شد گریان‌هم ور حد بگذشت اشك بی بایان هم 
نم در چگرم کجا بودزآتش دل جائی‌که بگرد میرود.طوفان هم 
۳۳7 
عمریست که من کشت دیدار تو ام دیریست که همست چشم بیمارنو ام 
در جان مني زعبن دلجوشی من منم زمیان جان طلبکار تو ام 
۱ ۴۳۸ 
گر از دهنت دوایضی میگویم. زان لب مخن ازعناینی میگویم 
منعم مکن‌ای‌پری که من‌بادل‌خود دیوانه صفت حکایتی میگویسم 


۱:۳۵ 


۱۳۳۰ 


۱۳۳۵ 


۳/3 دیوان اهلی شیرازی 


۳۸۷ 
ای‌راحت حان که مست دیدارتوام دیریست که مست چشم بیمار توام 
دربند توام چو آهوی سربه کمند . از پیش تو چون روم گرفنار توام 
۴۸۵ 
۱۳۹۰ مستم من و نا صبور و نا پروا هم دنا همه هیچ پیش من عتبا هم 
بینامو نشان‌ومحوو کمگشنعشق اور کهمی شناسدم ؟ فردا هم 


۴۳۸۵۹ 
هر گن بغم جهان فرسوده نیم وز هیچ مناع عالم آسوده نیم 
جر درد میم دامن همت نگرفت ور آن <یات دامن آلوده نوم 
۳۹۰ 


بیروی تو چند جان بحسرت بدهم ‏ بازآی و حلاس ارین مشفت بدهم 

وی يا از من خسته بار محنت برداد" ‏ یاصبر بقدر بار محنت بدهم 
۱" 

که وصف گای بصد زبان میگویم گاهی عم حود بصد فغان میگويم 

در گفتن بسیار ز روی همه کس شرمنده شدیم و همچنان میگویم 


۹۴( 
دز بند کسی فناده از ساد گیم کاندیشه نميرسد بسه آزاد کیم 
عمریست کهدرجه غم‌دورودراز هیافتم و همچنان در افتاد گیم 
۳۹۴ 


۱:۳۰ ای تاره جوان کز تودل افروحتهام برانه سر از داع مت سوحته‌ام 


مرغ دل من‌حربف عشق نو کجاست اماجکنم جون بتو آموختهام 


۳« ۱ 
ما با رخ پار آیناجم چکنیم دوداز رخ یارهردوعالم چکنيم 


امروزا گرازمستی وغفلت گذرد فردا بخمار غفلت و غم چکنيم 


[- با محبن پرداز (ب) 


رباعیات . -4۷ ۷ 


۷4۹ 
مازهرغم عشق تو چون فند خوریم باور نکنی پی که سو گند خوریم 
ای کان نمك بی شکر لعل تو چند دندان‌بجگر نیم وخون جندخوديم 


۳۹۹ 
من سوخته دل ز آتش تقدیرم وز آب دو دیده کی بود تدییرم 
زان دم که‌جوشمع ز ند گیبافته میسوزم و میکدازم و میمیرم 
۳۹۷ 


با درد حوش دلم چه درمان دارم ؟ خاموشم و حار غصه در حان دارم 
چون غنچه گرم باز گشائی ته دل ‏ بینی که چه داغهای پنهان دادم 


پات 
تساس بودم سر جوانان دارم تا جان بودم هوای حانان دارم 
حال‌دلمن گوهمه کس‌فاش‌بدان . من‌عاشقم از کسیچه پنبان دارم 
۴۹۹ ۱ 
ای کز ستم تو راحتی می یابم وز خون لبت ملاحتی می یابم 
در گاشن حسن لالهزار رخ تو برهر جگری جراحتی میبایم 
رفزت 


آنشوخ که من شاه بتانش گویم آرام دل و جان جمانش گویم 

او دین و دلم به روز روشن دزد من دردل شب دعای جانش گویم 
۱ ۵۰۱ 

خورشید رخا زمبر خود دأد دهم کزبپر توجان من دهم وشاد دهم 

گرجان بودم بقدر ذر ات جپان از مپر تو راه دره بر باد دهم 
۵۰۴۰ 

گر من صفت سینه مجروح کنم ‏ خون در دل یاران سبکروح کنم 

خواهم کهز کریه آب طوفانببرم .وین گربه هزارسال چون نوح کنم 


۱2۳5۵ 


۱2۳۹۰ 


۱:۳۵ 


ساع ۷ دیوان اهلی شبرازی 


۱ 5۰۲ 
۷۰ ای‌گل له تو پیش هرکس‌چکنم... بپوده ففان ز چرخ اطلس چدکنم 
من بلبلم و خزان هجران دیده پیش توفغان گر نکنم پس چکنم 
5۰۴ 
من غبر تو ای مایسه راحت چکنم بی لعل تو هرهم حراحت چکنم 
بر مه نظر ای کان ملاحت جکنم . من مست هلامتم صباحت چکنم 


۱ + 
گاهی ز در کمبه صفا میجستیم کد حنت و کو ثر از حداميجستيم 
۵ " مقصود دلازعشق بتان‌حاصل‌شد مقصودجد برد وما جها میجستیم 

ات 
از عشق هوأی نیکنامی داریسم وز باده امید دوستکامی داریم 
هرچندزعشق وداغ هیسوخت‌ايم درسوختگی هنوزخامی دادیم 

۰۷ 
عمریست که بپر کم دارم ناکام ازشام نظربه سب ازصبح‌ب شام 
هرجندکهعمرمن به‌نا کام گذشت ۱ بگذشت بنا اميدیم عمر تما 

۵۰۸ 
۱۱۳۸۰ رس ‌ننپم بجور دشمن چکن ؟ ور بای نیاور؛ بدامن چکنم ؟ 
خورشیدتوطالع استوهنحروهم طالم‌چومدد نمیکند من چکنم؟ 

۱ اه . 

آب و گل ما که دشمنانند هم از دولت عشق مپر بانند بهم 
تاهمافسند جان وئن باده بنوش کین همنفسان [بسی]نمانند بهم 

۰ 
در عشق و دور ازدل خرم ماييم هیصحبت درد و همدم عم هایییم 


۵ گر وصل ترا بحلق عالم بخشد خروم ترین خلق عالم ماییم 


رباعیات -۷44- 


2۳۱ 


د لک که‌حدی‌دیگران گوشکنم ابا دگری دست در آفوش کنم 
لمل نمکین تو گرم یاد نکرد ‏ من حق نمك کجا فراموش کنم 
ول 
از نر گس مخمور تومن مست‌دام . وز زلف چوز نجیرتو پابست دلم 
تا پر گل وصلت نرسد دست امید از خار غم تو بکسلد دست و دلم 
وت ۱ 
جان در غم او نماند و دلشادشدم کزاده ازین خرابه بنیاد شدم ‏ ۱4۳۹۰ 
از وسوسة زند گیم قبدی بود آن وسوسه هم _نمند و آزاد شدم 
۱۴ 
از رشنه فقر خرقه ای بافته ای وز اطلس خسروی نظر تافنه ای 
میرست ز نعمت بزرگی دل‌ها . . کر لذت فقر چاشنی يافته ایم 
۵2۹۵ 
عمری همه صحبت که و مه‌دیدم . بس دلبر عاشقان وااسه دی-دم 
این‌یافت ازجهان که‌هرچیز کههست وق طلب از بافتش به‌دیده ‏ ۱۵۳۹0 


۱۹ 
یادب که‌مرا کار بسامان گردان دفواری حال برمن آسان گردان 
هم کار پربشان مرا جصم آور هم عم عم مرا پریشان گردان 
۵ 
در خانهُ تن مشو دلا خانه نشن گرخانه‌براز گل‌است‌جون‌خلدبرین 
گلریزی جام خانه از خورشیدست ‏ از خانه برون خرام و خورشید بین 
5۸ 
هر حند بود کلید هر کار زبان مگشای بقول هرزه پسیار زبان ‏ ۱4۰۰ 
ایحواجه‌توشمعی‌وسخن بادهواست خواهی نرود سرت نگپدار زبان 


۱:۰۵ 


۱۹2۹۰ 


۱:2۵ 


0۳ دیوان اهلی شرازی 


۹ 

يك لحظه فراغ خاطر گوشه نشین بپثر ز هزار شاهی روی رمن 

نان جو و کنج فقر و سلطانی‌وقت انصاف بده چه سلطنت بهتر ازین 
+۵ 

دروش توان بکپنه رختي بودن ساطان نتوان به تیره بختی بودن 

سختی همه آسان شود از صبر ولی سختست همه عم بسختی بودن 
۱ 

زنهار که بد گفتن کس ورد مکن وین آتش شر فرین گو گرد مکن 

دانی که همیشه میجهد برق بلا ‏ پس‌خرمن‌فتنه گرد خود کردمکن 
۲۲ 

پیش از تو شه زمانه پودنه کسان امروز تویی پس از تو هم بازپسان 

گر دیده وری ز حال‌آینده‌مبرس_ امروژ بین که حال فرداست‌جسان 
وت 

خوش نیست بهار گاشن دهر ازآن ‏ کن چهر؛ سرخ میکندبرگورزان 

گلزارجان‌بين که زبدمپری‌چرخ. ‏ درءین بهار نر گسش دیده خزان 
۴ 

هر چند که‌پی برم براسرار نها . یکجو نبرم ره بسر و کار جهان 

یا دب تو بکار خویش مشفولم‌ساز. وز کار جمانیان مرا باز رهان 
42 ۲ 

اهلی ز رفیق بد تبرامیکن از خلق ببر بحق تولا میکن 
چون‌معر کژجان‌بلاانگیزست ‏ بش بکناری و تماشامیکن 

۳ 

معراج زسول و قاب دنب پس موسی و تور وخلع نعلبن بببن 

معراج کجا 7 بای طور کجا این نست دوزخیست ما بن ببن 


.رباعیات ۱ 0/- 


۳۷ 
جز در ره علم دین دل‌آسوده مکن ‏ جان از سخن فلسفه فرسوده مکن 
تا لوح‌دل توخالی ازنيك وبدست زار سیه ز حرف بیپوده مکن 
5۳۸ 
گر تركگ کرم کند توتر کیش ببین هشدار و سیاست بزد گیش ببن 
تراداستباملف‌یومف و ک رگ‌بخشم. مفریب بیوسفی و گر گیش ببین 
۵۳۹ 
بی وجه مبخش و بی‌سب نیز مزن  .‏ در مالك مثال باغبان باش وجمن 
شاخی که کلم بر آورد آبش‌ده خاری که خرابی کنه ازبیخ بکن 
#۰ 


با حق پی نا حقی در جنگ مزن یعمی بر نا در زن کس جنگ مزن : 


خواهی که بسگسار لابق نشوی ‏ بر شیشهٌ ناموس کسان سنگه‌مزن 
2۳۱ 

خوش‌وفت‌بهار بانگمر غان‌حزین ‏ گلساید فکند وسبزه هاسایه نشن 

ایام بپار و رونق عبد شاب خرش بودی! گر همیشد میمود جنان 
اروت 

ما گریه کنان پرسرخال بدران ینعم که‌شد ندازین‌جبان گذران 

در زیر زمین هم پددان میگریند بر تلحی این زندگی ما بسران 
روت 

قر آن که درو گنج البینت درون از چار کتاب حق بقدرست فزون 

هش صد و چارده چر اسم جامع بحریست که‌خشكو تراز آن‌نیست‌برون 
2۳۴ 

از بند رفیق مپربان عار مکن بشئو سجن و تندی بسیار مکن 


گرسود و گف تکار میکن‌سخنش ور سود ندارت بر آن کار مکن 


۱:۰ 


۱:0 


۱۹:۳۰ 


۷۵۷۲ دیوان اهلی شیرازی 


۵2۵ 

یا رب بکرم درد مرادرمان کن رهی بمن سوخته هجران کن 

۵ . يا راه بمومیائی وسل نمای ‏ ابر من دلشکسته کار آسان‌کن 
۰۳۹ 

چون گر یه خون گشادخواهم دادن حان همه را پیاد خواهم دادن 

آن دم که جو گرد با یم پسماع خالك تن خود بباد خواهم دادن 


۳۷ 
ایسرو قد لاله رخ غنچه دهن بافوت لب سنگدل سیم دقن 
کس راچه وجودباوجود توبود قربان‌توبادهر که هست؛ اولمن 
۸ 
۰ از بپر سری ذلیل تنوان بودن در خانه شب رحیل نتوان بودن 
جان مال‌توشد جرا فدابت‌نکنم از مال کسان‌بخیل تتوان بودن 
رت 
هر چند زجور بخت نامقبل من معشوقٌ مپربان شود قائل من 
باور نکنی که در دل غافل هن يك‌جو حذرستوا لحذر ازدل من 
#۰ 
دل را بغم زمانه آلوده مکن جان راهدف خیال بیپوده مکن 
۱1:0 می‌خور کجپان‌هيجبود آخر کار حودرا ز برای‌هیچ فرسوده مکن 
۳۱ 


بر خیزومکن تکیه به عمر گذران ‏ می‌خور کفوفانیست دراطوارجهان 

در باغ جهان زمپر و بیمپری یار صبحاست گل آفتاب‌وزردست‌خزان(کذا) 
اوارت 

هر گز نکنی میل من ایعبد شکن سنگ است دل توای بت سیم دقن 

من‌نرم چوموم کی کنم آندل‌سخت این کار مقلب القلوب است نه من 


0 


رباغیات ۷۵۲ 


وت 
عیسی‌دم ماست پحش شبرین نفسان زحت مده‌ایرقیب‌چون خرمکسان 
زنپار منه به خا کبایش دیده . آن‌نوردوچشم‌مامت چشمش‌مرسان 
۳۴ 
یارب دل من زسینه ریشان گردان وذ اهل وفا و مپر کیشان گردان 
برخوان کرم! گررچوایشان‌روزی مهمان نسزد طفیل ايشان گردان 
2۳0۵ 
اهلی بگٌسل ز محبت هیچکسان ‏ با اهل دلان نشین نه با بوالپوسان 
منت مکش ازخضر بيك جرعهُ آب ‏ جهدی کن‌وخویشرابسرچشمهرسان 
2۴۱ 
اهلی که بود خالك ره درد کشان کوته نظرش نه قدر دانست نه شان 
ظاهر نشود ذره وش از پستی بخت جز در نظر بلند خورشیذ وشان 
روت 
ساقی قدحی بخش و بیدادمکن قطم نظر از عاشق ناشاد مکن 
جام همه چون صراحیازفیش‌توپر ‏ ما را به تواضع تهی یاد مکن 
۵۸ 
هر گزنشودحمن چنن‌خوار کسن ‏ بابل نشود زگل چنين زار که‌من 
هر موی تنم بستهٌ زنار و بتي است ‏ کافر نشود چنین گرفتار که‌من 
۳۹ 
تاحال من‌حزین حه خواهد بودن وانجامز کفرودین‌جه خواهدپودن 
گه زهر غم دهند و گه نوش‌طرب .تا کاس آخرین چه خواهد بودن 
+50 
ساقی , چوچرا غسحرم زادوژبون . چشم بمنایت تو بازست کنون 
|- کذا ,ط , خسی , 


۱220۰ 


۱:4۵ 


۱۹2۰ 


۱:60 


۱:2۰ 


۱:۷0 


۹۹۸۰ 


-۷۵4- دیوان اهلی شر ازی 


خیزازمی کبنه روفنی کن‌به‌جراغ ‏ . دریاب و گرنه رفتم از دست برون 
۵۱و 

ای به ف حان درون بر آهن تو نقددوجپان‌جوی‌است‌از خرمن تو 

مقصود زمین و آسمان کر طلبی : گنچیست نهفته در طلسم تن تو 
2۲ 

باد است سخن زمدح پر باد مشو / گفتن زشت هم بفرباد مشو 

دشنام ودعاومدح ودم باد هواست از باد هوا ملول و دلشاد مشو 

بسرشت بچل صباح ایزد گل تو کز صبر خمیر مایه گیرد دل تو 

جابی که‌بدین‌صبر توحاصل‌شده‌یی ‏ بی‌سبرمراد کی شود حاسل تو 
۴ 

گر سفله نغنی‌شود جه جودآید ازو ‏ او جله زیان است چه سود آید ازو 

گولی‌زوجود آن‌خسیساین‌رضست " کفعال خسیسه در وجود آید ازو 
20 

هر کس که هوای نف‌شد بیش او صدخار بلا روید از اندیشٌ او 

مگذار که این خار بلا ین شود برکن ز زمن دل رگ و ريشة او 
۱ او 

ژن دوست نداری که بود دشمن تو . واتش فکند همیشه در خرمن تو 

جون خون ترانریزد آخر زن تو کاول فکند دو شاخه در گردن تو 
۷ 

چون سبره نحست بودهمسایه سرو وز همت او بلند شد بای سرو 

امروز ز روی راستی پی‌روشیست . کر بر سر او نمي فند سای سرو 
۵2۸ 


با اینیمه بی نیازی و حشمت تو افرس ز خوادی من وعزت‌تو 


رباعیات . . ۵0 


در هر نس است صتهزارم ناله كي زاله تشد فول درحسرت‌تو 


84 
گافتی فرضد زبند گی‌چیست بگو درویشی وکهنه ژند گی چیست‌بگو 
عشق توحیأت و زند گی می بحشد خوشترزحیات وزند گی‌چیست بگو 

۰ 
ای برقع ماه زلف همچون شب تو ‏ جان بر رخ آب خضر از غینب تو 
از رشاث قد تو سرو برحالك نشست در آب و عرق فناد قند ار لب تو 

۱ 

ما راهمه دم هوای پاریست زنو سرمستی عشق گلعذاریست زنو 
با موی شبددل جوانيم ز عاق ‏ ای موی سفید تو بپاریست ز و 
2۳ 


اهلی جر سگ‌تو شد مشوغافل ازو هر چند که گردی بودت در دل ازو 
تو کلین حسویبی و او خار رهت جون دست بدامن تو زد بکُسل ازو 


ورف 
آن دل که نگفتهام دمی خرم ازو .هر روز بتازه دیده‌ام صد غم ازو 
خشنود نه من اژو نه او نیز زمن . بیزار شدست دل زمن منهم ازو 
۴ ۱ ‌ثِ 
یارب تو خداوندی و ما بنده همه رحي, که ز کرده‌ايم شرمنده همه 
ما را تومراد | گر نیخش ی که‌دهد بخشنده توبی‌وجز ئو خواهنده همه 
2٩ ۱‏ 
دشمن جو توانا شود و خونخواره بااو نسود غبر مسدارا جاره 
هرچند که او کشد فرومل‌توبللف تارشتهٌ عافیت نگردد پازه 
1 


در معر که بگریز ز پیکان همد . و اندیشه مکن ز تیر باران همه 


۱:۸۵ 


۱2۹۰ 


۱2۹۵ 


۵ امه دیوان اهلی شرازی 


کرمر گ کما نکشدبندرش که‌هسن در قضه قدرت خدا حان همه 
۷ 
آدم که خداش سر فراژی داده واندر همه کار چاره سازی داده 
شیطان فریب نفس در هر نفسی چون‌طفل رهش هزاربازی‌داده 
۵۸ 
۰ . عالم ش وروزیست درین‌حادثه گاه ‏ وان‌روزوشت‌موی سبداست وسیاه 
چون شب بگذشت وروزشدبازپدید ‏ بر خیز که چشم همرهانست براه 
ارت 
ما میوُ این چمن چشیدیم همه ور بار دلی بود کشیدیم همه 
دیدیم هر آنجه دیدنی بود دلا نا دیده همان گیر که دیدیم همه 
۱ 2۷۰ 
آن گل که بود رخش کاستان همه ور دیدن او تازه بود حان همه 
0۵ "گر گفت رقیب وصل‌آوحق منست . نومید مشو که حق بود زان همه 
۱ ۷ 
در عشق ز بونی از زبردستی به درویشی و نیستی ز صد هستی به 
ما هل غمیم و خنده و گریما . از خنده؛عیش و گریا مستی به 


۷۳ 
ایچشمةٌ آَفتان با روی چو ماه خورشید بر ستان‌همهرادر تونگاه 
بس چم سیاه ارا تتطار لو سقیل پس روی‌سعید ازغم‌عشق توسیاه 
ووت 


۰ . عشق تو بلای عفلو دین است‌همه از ماهمه مپر و باتو کین است‌همه 


هر چند دل ازرده شویم از سمت ‏ ول‌باتوخوشست وفتنه این‌است‌همه 


اروت 
پا دب بکرم نگاهدارنده تویبی ‏ نقش همه رارقم نگارنده تویی 
هر چند که من تخم‌امل میکارم کارنده هنم ولی بر آرنده تویسی 


ریاعیات -۷۵۷- 


۳۵ 
ای حرم راز دل جه بیگا ن وشی تاچندبر نگ وبوی‌این‌با مخوشی 
در گوش تومعرفت شودالٌ مغ چون‌خلمی) گرفتبلهاز گوش کشی 
۰۷ 


ای آب بقا اگر ز گل پالشوی ‏ آیینه لبتان الاك شوی 

آلود گی تن از صقا دورت کرد مگذار که درهمن‌صفت‌حالشوی 
۷ ۱ 

اهلی زجهان‌چوقسمت خویش‌خوری گ رکوشیو گرنهکی کم وبیش‌خوری 


بگریز ز خلق ز انکه زنبور وشند ۰ گر نوش‌طلب کنی همه نیش خوری 


5۷۸ 
اهلی بسخن کجا رسیدی باری زان حسن نهانی چه شنیدی باری 
سیمرغ ستایی تووسیمرغ که دید ٩‏ ور دید کسی تو خود ندیدی‌باری 
۷۹ ۱ 


گرازهمه کس بلطف و احسان گذری آسوده کی از حسود ادان گنری 


جون‌حاررهت گیردوجون‌سگبگزد هر حند از و کشیده دامان گذری 
ْ باه 
ایخواجه زبخل اگرتوایمان بدهی خوشنربودت ازانکه يك نان‌بدهی 
در دید ادراك تو چون اهل کرم گرجلوه کندحسن کرم جان‌بدهی 
.2۸ 
باهر که دمی نشست وبرخاست کنی باید که ازو هزار درخواست کنی 
گریر سرعرش سوی فرش آبی‌باز ‏ تامشرب خود بمشربش داست کنی 
۸۲ 
گردر پی قول وفمل سنجیده شوی . در دیده خلق مردم دیده شوی 
با خلق چنان مزی که گر فل‌ترا هم با تول کنند رنجیده شوی 


یاف 


۱۰ 


۱:00 


۱:0۵:۳۰ 


۱:۳۵ 


۱:۹۰ 


هه دیوان اهلی شیر ازی 


وت 
ایحا* جراجو آتش از جا شده‌بی گویا که نه از آدم وحوا شده‌یی 
زادی ز بدر یه وضع حل از مادر بنگر که خودازجه وضع بیداشدهبی 


۸۴ 
از عامه مشو ملول اگر پا در کی کوواسطه گشت تاتوصاحب‌تر کی 
گر حاصل شاخ جله میبود مر میسوخت شجر ز غایت بی بر گی 
۵اه 


رجان طلبی ز اهل‌عرفان گردی شیطان طلبی غرقهٌ عصیان گردی 

ای کوربصر شرم نداری که زجپل ‏ رحان بپلی پرو شیطان گردی 
۵۸1 

خضّر ره ماست عتل در راهبری غول ره تست نفس در شکل بری 

فولت پسر‌ان.خواند وخشربان هشدار کزین میانه بازی نخوری 
۸۷ ۱ 

هر چند حریف شاهد نغز شوی شهوت‌نکنی که سست وپالفزشوی 


شهوت چونی قند کشد شیر جان تأ چون نی بوریا تبی مفز شوی 


۵۸۸ ۱ 
هر سبزه گل که پردمدز آب و کلی خطست بحون م‌دمانش سچلی 


پیداست د داغ لاله کز دوی زمن کس دیر زمن نر فت ببداغ دلی 


2۸۹ 
من گر چه نمیزنم دم از دانایی صاحینظرم بدیدهٌ بینایسی 
عیش‌ومز #جهان‌چشیدم همهعمر ذر هیچ نود لدت تمپایسی 
۱ +۵۵ 


اهلي تو گبی قبول جانان گردی کاثفته صفت گرد بیابان گردی 


" بگریز چوگرد بادازمحبت خلق ‏ زان پیش که‌ازجم پریشان گردی 


|- غفرآن (ب) 


رباعیات -۷۵۵- 
2۹۱ 

یارب خجلم بغایت از دوی نبی مگذار که‌دور گردءاز کوی‌نی 

سوی توثفبم من نبی گر نشود ‏ .یارب توشفیع من شوی‌سوی‌نبی 
#رات 

شرع از پی‌آن بود که فوفا نکنی کاری که نکو نباشد اصالا تکنی 

گرکار تو بر مراد طبع تو بود ‏ صد کس بکشی و هیچ پروا نکنی 
و 

ایخواجه که از خلق بمال افزونی وز کوکبه صد برابر گردونی 

از دوش اگر نیفکنی بار زکوة در خال فرو روی اگر قاروني 
2۹۴ 

" گرحج نکنی کجا بجایی برس کی‌تا نروی برهنمایسی برمی 

حقدرهمه‌جاست کعبه زانست که‌تو سعیی ببری تا بصفایی برسی 
.2 

ایخواجه که درحقیقت حق‌کوشی ‏ رمزیست در ادرامش| گرباهوشی 

یعنی که‌ز کسوت ریائی بدر ‏ تا خلمت رعت البی پوشی 
۹1 

هر گاه که درمعنی قر آن برسی پيثك بطلسم گنج پنبان برسی 

قر آن همه گنجناما سر" حق‌است گر فهم کنی‌به سر سبحان‌برسی 
2۹۷ 

گر منکر حشرو نشرو رسناخیزی در نقش غلط زعتل رنگ آمیزی 

هر شامگپت روزبسن‌است زخواب_. هر صیح؛ قیامنی که بر میخیزی 
254۸ 

هر چند که جز بلطف باری نخوری ‏ سعیی بنما که تا نکاری نخوری 

جون‌طفل] گرت‌جه شرمادرروزیست ‏ بی‌آنکه طلب کی بزاری نخوری 


۱۵۹1۵ 


۱90۰ 


۱:۵۵ 


۱2۰ 


۷۹۰ دیوان اهلی شبرازی 
۵5۹۹ 
بی تربیت حکیم جیزی شوی بی خممتی از اهل تمیزی شوی 
گرجور عزیزی نکشی روزی‌جند گریوسف مصری که عزیزی نشوی 
۹۰4 
گر در نظر خجمته فالی برسی بنشن بادب تا بمآلی برسی 
ازشوخی‌خودشکسته شد شاخ‌ببار. شوخی نکنی تا بکمالی برسی 
لا 
0 آنبهکه بکس مزا بازی‌نکنی ‏ . تارخنه بکار سر فرازی نکنی 
رویت نشود کبود از سبلی کس جون‌سوسن | گرزبان‌درازی‌نکنی 
۲ 
خوش‌زی‌بکسان که‌بینی‌ازدهرخوشی ‏ ور جور کنی همانقدر جور کشی 
بشی که زنی ترا همان نیش زنند کان زهر که خودجشانده‌بی بازچشی 
۰۳ 
از مپر بتان| گر چه فرسوده شوی ‏ رغبت نکنی کزپی بیپوده شوی 
۷۰ _ گرپاکدلی بترس از آلایش نفس . کالوده شوی و سخت آلوده شوی 


۴ 
در خانه | گر نکو سرشتی داری بی چشم بدان عجب بپشتی داری 
ور بد گپری نموذ باه باشه چون دوزخیان عداب زشنی‌داری 
۵ 


گربخت مددکندکه بویی ببری بر خیزی و ده بچستجویی بری 
میدان فك بر است از گوی‌مراد باشد که تو ازمیانه گویی ببری 

۱ 1۰۹ 
۵ ای آنکه جو نخل تازه آراسته‌یی فروزی بخت از خدا خواسته‌یی 


۱ 


۷ 
ای گوهر دل که گنج شاهی داری حبر ان‌توام که هرحه خواهی‌داری 
موجودشودهر ‏ نجه مقمود تواست بیداست که نشاه الپی داری 
۰۸ 
پا دب تو بکام دولت خویش دسی . یعنی بکیال همت خویش دحی 
هر چند گذشت از فك مرتبه ات خواهم که بسحرتبه زین‌بیش رسی ‏ ۱5۵۸۰ 
۹4 
پروانه عنت اهلی | گر سوختهیی ‏ زانست که بر شمع نظلر دوختهیی 
در آتش‌خویش| گر بسوزی‌خاموش ‏ کین آتش جانسوزخودافروختهيي 
+۱ 
گر بر عدم و وجود عالم نفسی . میبود بقسدر فیرتم دسترسی 
میسوختم آیینه هستی‌همدرا . تاصورت خوب او نمیدید کسی 
1۹۱ 
آن کل که بناز کی ندارد بدلی بر دامن او ماد خارو خللی ۱4۵۸۵ 
روزی سوی من آیدوروزی‌سوی‌غیر . هر روز بر آید آفتان از محلی 
ود ۱ 
خوشآنکه گشاد چشم‌ودل‌سوی کسی. آثفته دل است از نم موی کسی 
چون نیست گزیرش ز نحی ه رکه بود باری غم دل به شادی روی کسی 
رز ۱ 
عاشق شوی آنزمان که تنخال کنی ‏ نقش بت هستی از درون پالك کنی 
عاشق نشوی بدانکه جون لالاْمست داغی بنبی و جامدبی جالا کنی ۱5۵4۰ 
۴ 
ساقی تو مگر چشم کوم باز کنی ‏ نا کی همه شبوةٌ جفا ساز کنی 


دریا دریا بکام مستان دیزی .ك جرعه بما دهی و صد ناز کنی 


۱۵۵ 


۱6۰ 


س۱۹۰۵ 


ی 5 دیوان اهلی شیر ازی ۱ 


۱ ۵ 

گر طالب فیض آب انگور شوي ‏ مي نوش نه خمر کز صفا دورشوی 

می‌یكادو دم‌است‌بعداز آن‌مست‌شر اب حمرست گبی کهست‌وهخیو رشوی 
1۹۹ 

اهلی بسدرآ ز گوثاً تتهاثی . می‌نوش وبمیش کوش اگر داناثی 

در دثیی اگر ز عیش دنیا دوری . دنباجکنی جکار؛ دنیاشی ؟ 
۱ ۲ 

گر حالژرهش بدیده‌ام گل کردی ۱ کی تحم امید میو؛ٌ دل کردی 

گرجرخ زانجم نشدی دانه فثان ‏ کی‌خرمن مهر وماه حاصل کردی 
۹۸ 

جان در غم پوسف جو زلیغا نکنی . یعقون صفت نه مرد بیت الحزنی 

در معر که عشق چه نامند ترا کاندر صف عشاق نه مردی نه زنی 
۱ 1۹۹ 

آرایته آمد و چه آراستنی دل‌خواست بعشوه وحه رل‌خواستنی 

بنشست‌وشرآن‌خوردو برخاست‌برقصس وه وه چه نشستنی چه بر خاستنی 
۳۰ 


از عشق اگر مر کبابی باشی به کز پی عقل در سرابی باشی 


در سای مفبلی اگر خال شوی بتر که بخود سر آفتابی باشی 
1۳ 

ای‌باد بيك سخن دلم خوش کردی . زخم‌دل‌از آنءپدشکن‌خوش کردی 

جان تازه شد از پیاء آنشوخ هرا خوش‌باددلت که‌جان‌من‌خوش کردی 
۳ 

آن ی که بحس ازمه وخورشبد بپی ۰ از نمجزه کشی ز خنده جان بازدهی 

۳ م72 و , ۰ 


رباعیات ۱۳ات 


گرهیل جنن سرمه زمژ گان‌سازی ‏ خاکت‌ندهد کسی که‌بردیده کشی 
۱ رز 
ای کر مه خود حوسایه بی نور تری نزديك تری و ز همه مپجور تری 


از که مقمود جو رو تافندیسی ‏ هر چند که‌میروی اژو دور تری ۰ ۱2۱۱۰ 


۵ 
ساقی‌نظری به بینوائی باری گر باده نمیدهی صلائی باری 
درمان‌منست بك‌نگه چون‌نکنی ازنیسم نگه نسم دوائی باری 
1۹ 


گروعده همیدمی و جان میسوزی ‏ گاهم بکرشمٌ نهان میسوزی 
شمعی تو وسدزبان حرب است ترا القصه مرا بصد زبان میسوری 
۳۷ 
گفتی ززبان سره زار ولب جوی . کز آب حبات مر جاوید مجوی ‏ ۱45۱۵ 
این باد هواست در پی باد مپوی ‏ می‌آب بقاست میخور و هیچ‌مگوی 
1۳۷ 
گرزلف چو شستاو قفا بگشادی ‏ وین‌دانه خال بر لش بنپادی 
از شاخ بلند طوبی باغ ببشت کي طاير جان بدام دل افتادی 
۱ ۱۳۹ 
اهلی تو که با امل ریا نزدیکی از بستی خود بحق کجا نزدیکی 
مصور صفت بلندی از عشق طلب ‏ بر دار بر که با خدا نزدیکی ‏ . ۱۵۷۲۰ 
۳۰ 
می‌نوش نهآ نچنان که ازدست شوی دریای‌خسانچوخال ده پست‌شوی 


پیداری عیش شب بفریاد جه‌سود کزخوان‌صبوحیچوسگان‌مست‌شوی 


مک دیوان اهلی شرازی 


بلبل نشوی که خوانمت هرژه سرا طوطی‌شوا گر نیرسمت هیچ مگوی 
۱۳۳ 
۵ گرباهمه کس‌راست روی‌پیشه کنی . فردوس چو شیران‌خدا یه کنی 
هر نيك و بدی که‌با کسی‌خواهی کرد با پدهمه در شان خود | ندیشه کی 
1۳ 
گر خلق فرشته‌اند | گر دیووبری باید همد را بچشم نیکو نگری 
باخلق معاش چون صبا کن یعنی ‏ بر خارجنان گنر که بر گل گذری 
۷ 
بایوسف‌خویش گرگ درپوسن‌تونی ‏ زیرا نه جنان که خاار اوست توئی 
۳۰ _ با دشمن دوست گر ترا دوستی است ‏ میدان بیفین کد دشمن دوست توئی 
۳۵ 
آ نگل که بودبه حس‌شمع چگلی ‏ سروی نزند چواوسراز آب و گلی 
هرحند که صدهزار دل‌سوخته‌است . بارت نرمد بخرمنش دود دلی 
۳ 
خوش گفت به باغ بلبلنعمه سرای ‏ حرفی ز جفای عالم عشوه نمای 
فریاد کد باد فتنه از باغ جهان ‏ کلاهمد‌بردو خاروخ‌ماندبجای 


پابان ر باءیات 


معمیأت -۷۹۵- 


بخش #م 
معبیات 
آب حیوان خوش بود و ان لعل لب زان خوشترست 
در صفا آن لعل فاش از حوهر حان خوشترست 
موی ۱ 


در < آن در دهان شد جان ما : دل‌خارخورد 


از حسد‌کان در زصد لوْلوُی‌عمان خوشنرست 


علی 
می خوشمت اما باثك همیچو مرجانم | گر 
گوشه چشم افکندمر جانش از آن‌خوشترست 
من 
سل او حوشه افشانید وه کفناد ازو 
دانه‌یی‌بر دامنش کزد رغلطان‌خوشترست 
<هبن 
آن بریوش زاف بر دامان فروافکنده است 
سبل‌است آنطر ه وسنبل بدامان خوشترست 
عمی 
مفز جوی از آخر علم محبت پوست چیست؟ 
اینسخن ایدل ز علم صد سخندان خوشترست 
مجمندن 
محو شد خون دل آخر در دو چشم از برق وصل 
گر چه از شمع جمالش دیده گریان خوشترست 


ا. این اسامی فقط در سنده ب موجووست وساین نسخ شا آخر معحیات ندارو . 


۱:۳۵ 


۱:۹۰ 


۱۶۹۶ 


و۷ دیوان اهلی شبرازی 


جمفر 
در جفا گر بیحدست آن چشم باری پیش ما 
این حفاازصده زاران لطف واحسان خوشترست 
دوهی 
از تف دل جان بود در موی ار سر سایه‌اش 
پیش آن خورشیدر خ کزماه تابان‌خوشترست 
تعلی 
ایصبا خاری بپار از راه او کان خار ره 
بر شکسته‌دل‌زهد گل زار وان‌خوشترست 
موم 
روز رحمت شد دگر گون ریخت از دامن جو در 
فارها کان هر ی از شم در افمان <-وشترست 
علی 
میخورد از دست غم چشمم بسی سیلی ز عشق 
۱ تا کند بنبان نظر جون عشق پنپان خوشنرست 
«ن 
حسرت آنسرو بی پایان‌وچثم آخر ندید 
نخل‌قد پارخود کز سرو بستان خوشنرست 
میحمد 
بیش چشم آن ابرو ار محرابی آرد بر مدار 
جشم ازواهلی که این‌از کفر وایمان خوشترست 
[دم 
بدل طبیب چو دستی نباد شیون خاست 
ز درد دل بهر انگشت آهی از من خاست 


معمیات ۱ 


دلم دورازتو هرشمع ی که افروخت عیان تا کشت آه آنشن سوخت 
ایار 
گر انا الحق ندهم دست جرا ایدل و جان 
وادی ایمن و منصورت از آن داد نان 
اه‌ول 
آنکه خلقی از مش سر گشته روز و شب شدند 
دی دهان بکشود وسد سر گشتدخندان‌لب شد‌زد 
الله‌و ردی 
پار عاشق کشته لیکن کشنه در خااد مزار 
لوحش ۳1 ورد کته در هسوای روی يار 
اگهی 
در سر هیدان <انبازان خود بپر حدای 
نامه نو گویء جو گان‌بشکندنا گه در آی 
اصیل 


ساقیا بشکن. د صراحی تن ب لعلت | کر پیابم من 
افصح 
نقان خدنگ از رهی باز <ست ببن در داش کو نان درست 
اخنیار 


بسکه پر شد سین تنگم ز تبر تراد سرت 
گر کسی تبرم ز نددرتیر اوخواهدشکست 
ااس 
قلب روی اندوده ستانند در راز از جر 


خالسی باید که بیرون آید از آتش سای 


۱0۰ 


۱۶۵ 


۷ دیوان اهلی شبر ازی 


ابر 
نا برده رنج گنج میسر نمیشود ‏ مزد آن گرفت‌جان‌برادر کهکار کرد 
زا بت 


۰ نا در فافله‌ی که نقد نام همه است در نم وحود ما نام همه است 
گر حارمشان قافله سالار شود ابت شود آن نام که کام همه‌است 
بها دمیر 
دو دلبرید تو ومپر چرخ لایق هم بیادمپر دو دلبر شوید عاشق هم 
ثیری 
بیزلفت از شمت بتان دلها پریشان دیده‌ام ۱ 
۱ جونماهی‌ازبیگا نگي‌هر يك گریزان‌دیدهام 
بها 
گر چددد ول مر جنگت انا مد 
در دل ما سر صلحست و صفا پر سر هم 
ال 
۵ _ جو براهن زشوق‌آن‌نو کمن شکافد سینه را دل تا بدامن 
تاج 
چشمم که بود از اثك در جی پر از لثالي 
تسا دیده‌ام لب او شد درج دینده خالی 
پيري 
هر گز نکند فك بکس پروائی . دحمی نکنند بساشق شیدائی 
بار تو که کوه رادر آن یارا نیست کردست رقم بنام بی یارائی 
پهلوان 
عاشق که مراد خویش جویدمادام ‏ هر گز نرسد زوصل دلدار بکام 
۷۰ پروانه که‌سوخت‌جان‌خویش ازیی‌وسل آنسوخته را شد مه اقبال تمام 


۳ 


معمیات رت 


بر 
بر داشت ساقی مسا شرم ار هیان ومنپم 
گل یرهن قبارا بکُشود و برهن هم 
حنیل 
گر ند ی رنه آن دون رگی‌مست 
گرفته‌انه جرا طاس کمتن بست ۱4۷0 
دل گر چه مفلس است بسی گوهر مراد 
از چشم ما شمرد بدست تو حوراد 
حالی_. 
نشد از آه و تالةٌ احبان عاامی برخ مپم درخوآب 
حمیل 
گل شکفت و کوه و صحرا سبز و خرم گشت هم 
از جمن پیحد سه بر گه حاستّه ور دشت هم 
حاجب 
تیغ جور مدعی زحمی مرا ببر دل رساند 
آن جراحت خوب شد اما نشان او بماند 
حیدز 
تن که بیمار توشدبر سر که باشد پاورش 
چهر؛ زردست و جشم بسته از خون ترش ۰ ۱40۸۰ 
۱ حسام 
کاش بخسته دل دهد جرعٌ لعل خویش وی 
تا شکافد از دلم. آبلهپا بساف می 


۷ دیوان اهلی شرازی 


۱۶:۸۵ 


۱:۹۰ 


ماه 
تبر مز گان و بی زهرست زهر آلوده نیست 
گر 3 گفتم روستائی وار دریاب ایعریز 
۱ حمزه 
جباني دل کباب از غم که آنگل ز آه مستانش 
شرار اخگر دل میجهد بر دطرف دامانش 


تام 

تقل سر شراب ندارد دل کیان جزذ کر آن‌دهان کدخوش آیدبکم ما 
سید هه ت 

ب آه دل ایحان من نگروی 1 اسب اهش [ فانی موی 
خرم 


گرخم زلفش در آرد سر بدل همدم شود 
پر هوا تاج سر اندازد دل و حرم شود 
ذهبی 
رودحون قطره‌های ژاله‌اشك از چشم نمدیده 
یک يك باز میاید نمیگردد تهی دیده 
رفیع ۱ 
گوشة برقع بر آن حورشد رخ داغ دلست 
وز قبا دافی د گر دارد که وصلش حاصلست 
زبرك 
ترك خورشیدی که شاه ملك نیکوئی بود. 
نا مراد از تركك و تاجیکان بپندوثی بود 


بسرو قامت ساقي گل صد بر گی افشاند 


معمیات . . -۷۱- 


سهراب ۱ 
مه شهره بحسن وچون تو خوش نه . خوبست ولی چو شپرتش نه 
شاه الا ۱ 
خا کروبان درت را هوس کمبه خطاست 
گر دل بیسر و پائیم کند میل رواست 
ذین 
بسید دل کمند ره شد آنکا کل بهر گامی 
خم زلفت گشا تا تير بر هرسو نهد دامی" 
سهراب 
شب هجرست و ما آشفته ایم از زلف او ایدل 
جوش‌تنارست ودرهمراه تودست ازطلب‌بکبل ‏ ۱6۱9۵ 
مهد استیل 
اهلی چه خوش آنعید که او سوی تو بشتافت 
بس عید بیایی کم از آن ليك توان یافت 
شایور : ۱ 
نمك در آب حیوان زان لبت از خنده اندازد 
گر آن‌شوری‌برانگیزد که‌این‌شوریده نگذارد 


گمن نتب مه و تن که خواهد مد کي جا تن 
کیخ امین 
حورشید من برقع کشد تا دوی چون مه بینمش 
گر چه مکرر دیده‌ام خواهم دگر ده بیش 
شیخ زین 
مشتاق تو ای نگار مفلس گردید ‏ چون غارت ساحران چشمان تودید ۰ ۱2۷۰0 


(۱) کامي (ن) ۰ 


-۷۷۲- دیوان اهلی شیر ازی 


زان‌راه زنان‌مر آنک‌یش کثربرد. باقی همه يكيك و باخر نرسید 
ای دور گشته عافتم از دهان تو تا کی جدا بود دهنم از دهان تو 
عبدالله 
نه که بیخون جکُر راحت دل دیده یافت 
تا دلم خار نخورد ابلهُ پا نشکافت 
غریب ۱ 
چو چشم از مژه پرویز نی است لولو پیز 
فبار خال درت دا عبير وش گو بیز 
نی 
۰۵ یکدمآموده ز کشتن دل‌فصاب‌نبود . ئیغ‌خونریز دل‌سخت‌تراخواب‌نبود 
قطب الدین بحمد 
قطره با سیل‌دوبینی بمحل صمدیت ‏ گر دو بینی دونبینی بمقام احدیت 
ک 
جبان تنها گرفت ازخلق خوش یار کب با لشگران گیرد دگر باد 
کریم مراد 
کرام کریم و مرید مراد به تشر یف‌هم درجها نندشاد 
قلی 
گفتةُ دیوانه باشد خنده و در دل جرا 
درد وخنده هر دو آخر ظاهرست اپنك‌مر | 
منصود 
0 بر نکن خاتم جانست نام آنصنم وردهددستم بکارم درسواد دیده‌هم 
هرد 
هر که از اهل یقن از جام حیدر گشت مست 
مشرل آب کوثر از دست‌علی طرفي ثبست 


معمبات کی رام ۱۳ 


مدیثر 
گرنسیم ازطر؟ سبل بیفشا ندغبار فافه‌های مك ریزد درسرزلف‌نگار 

محمود 

آن دهانم پرده است از یاد و باز آرد بیاد 
باز گردد مر رفته گرچه بی او شد بیاد 

میرشیخ علی 
ز درد درد و سبار حون دل خوردم 

خمیر عیش ولی شد سرشته زان دردم 

میر عطا 


ای‌کرده نهان در لب در بار کپ تا چند پوشی ز خریداد گهر 
درح گپرست آندهن و گاه‌سخن درجت بگشا و در میان آر گبر 


مدامی 

دوز ی‌دل من پتلحکامی در حای خطر فند ز خامی 
هلون 

اعداد شمردیم بسی حمله یکی بود جون‌حمله يکي‌باشدمادرچه شماریم 
متصود 


اهلی از گفتن ونا گفتن غم پا بل است 


بیزبان فبم شود قصه‌اش آخر دو دلست 


وداه‌ي 
امی 


. زآن بری دیوا نگی جزازدل‌دیوانه نیست 
آدمی گر از سر دل « گذرد دیوانه نیست 
نوح 

نخو اهم بنگر د در آأینه خویش کهجون‌خود بن‌شود گرددحنا کیش 


۱:۳۹ 


۱:۷۰ 


و کت دیوان اهلی شرازی 


دلی 
شا ۱ ۸ نما گر ۱ 
مسند شاهی بود دام ره هر پی بصر . . میل‌درویشی‌نما مردیده‌بی‌داریبسر 
عیمی 


آتشی کن برق غرت بر فروحت حرمن درو یس در مانده پسوحت 


لفز ها 


لفز مر کریم الدین 
۱۶۳۵ چیست آن نام کاوری بشمار 5۳ جسان کواکت سیاز 
اولش اول می آخر هم 5 ش تانی می از دو کار 


کزش کی و مش را ۰ آنچه گفتم از من یا 

هیج از حال خود نمیگردد گوبگردا ندش عدو صد بار 

در ته پحر فکر بر گردش کوهری‌جستهامبجزی: بر آر 
۰ . آن‌چیست که همچوم غ‌پر بسته‌بود چون مار فراز کنج بیوسته بود 
مرغان همه را بر ز برون میروید آن مرغ پرش ز اندرون رسته بود 
آن سیم بدن جیست که دل برباید ‏ از وی گرهی دوصد کره بکشاید 
بی چین حبن بیج جا می نرود. ور چن جبین او فرح میزاید 

لغز سوزن ورشته 
چیست آنبرغ‌مار هییت کو راست ماند بناوك دلسدوز 


۱:۳۵ رشنه بر با زروی دست برد بار اید چو مرغ دست آموز 


بایان معمیات و لفرها 
و بایان دبوان 


ما ید مصنوع س۷۵ ۷ 


بخش دهم 
قصیده او بنام اور علیشرر 


دیباچه 


هدی از حد افزون و سیاسی از قباس برون سراوار صانع بیجون که به 
کلك صنایم نگار بدایم آثار بر سحایف لطایف روز کار نظم قصیده موجودات 
پاحسن صفات رقم کرده . 

ای لا اله الا هو دالذگ لم بلد ولم بولد وصلوات‌تاماتو تحیانزا کیان 
پر سرور کاینات و خلاسة موجودات صاحب العجزات و الا بات یغنی عٌ مصطفی 
صلی ال علیه و آله . ( شمر ) 

درنظم وجود همه پیفمبر سل چون قافیه در آخروملحوظدراول 
ودرود بیکران بر آل واولاد او باد 

امابعدنموده میشود که بعد از فراغ مطالعه ومشاهده صنایع و بدایع قصیده 
مصنوع که رقمزدة کلك لطایف شعار مفخر الشعراء خواجه حلال الحق و الدین 
سالمان سادجی است ضاعف اه تعالی‌اجره .الحق هر بیت‌از آن بحری گوهراست 

شهر 
زهی باغ کن نوبپار سخن . کهشدمیوه‌اش‌شکرینمغزو پوست 
فصیده نگویم که پحری بود  .‏ جهبحری کههر گوشهبسرکدروست 


میس سر و سم مگ 


شعررا بخان موئی نست کرده اند وقافیه را زمین گنته‌اند وسقفش معنی وحدودش 
چهار ر کن مصراعین واجب نمود قصید‌بیبطریق‌تتبم انشاء نمودن موش بالقاب 
شریف مدون این صناعت مرو ج این بناعت امیر کبیر عالم عادل مفخر الامراء 
ملحا | لفصّلاء ماد لغقر اء اسد العارك شلی السالك ضرغام الاسالام والسامن نجلام 
الحق والدولة والدنیا والدین علیشیر 


[ 


شعر 

آنکه نشو و نمای گلشن دهر. ‏ همه از آفتان همت اوست 

سرخ روثی اهل فصل امروز .. جون عقیق ازدپیل دولت اوست 

لازالت نام الك‌ني‌طلال جلاله ومد علی الحافتن‌ظل نواله مشتمل براصول 
وفروع بحور ودوایر سته که اوزان نوزده کانه است وتفکيك بحور آن و تعریف 
اقسام وحد ود قوافی‌محیح ومعیوبواسامی آن وافراع سنایع و بدایم کستفدمین 
در کتب جمع کرده اند ومتآخرین جسته جنه باز نموده اند با نوادر صنایم که 
فکر بکر این غرقةٌ بحر جانگدازی املی شرازی اختراغ کرده امید که در 
آنحضرت بسمع قبول مسموع افند وبعن رضا ملحوظ گردد . 

مگر نسیم قبولم چوغنچه بنوازد که‌بشکند کل امیدمن ازین‌بستان 
آمین یا رب العالمین 
والتکلان علی داهب الاحسان 


قصا ید مصمو ۶ وم کل 


3صیلاه اول 
در مدج اهبر علی شیر گموید 
نسیم کا کل‌مشکن کراست‌چون‌تونگار شمیم سثبل برجن کجاست" مشك تثار 
شمبم خیزد از آهو ولی نه زین خوشتر . نسیم گل وزد اما چنن نه عنبر بار 
نسیم کاکل مشکبن کرا خیزد از این خوشتر 
شمیم سنبل پر چین کجا دیزد چنین عنبر 
تقطیع : منفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن قافیه : مقید مجرد 
بجر : هزح ملمن سالم صنعت : ترصیع 
اگرچه‌نیست‌چوپروانه تاب شمع‌توام ‏ ژ من دریغ تو پرواناً وصال مداز 
نمی شود دل تنگم ز دیدات نومید گرش بدیده م گان همی‌نشانی‌خار 
فراق‌وداغ تودرخون‌رونر گسمشاند ‏ اگرغم تو بخون داردم‌نشان مگذار 
پروانه شمع تو شد دل کز وفا دادد نشان 
پروانه وصلش‌مده کش غم بخون داددنشان 
تقطیع : مستفعلن مستفعلن هستفعلن مستفعلان_قافیه : مردف پردف 
پحر : رحجز منمن مدال صنعت : تجنیس تام 
ضرورت است‌مراخود شنیدن این نوبت ‏ کهنازهدل‌شداز آن‌بویمشك‌جن کلزار 
لبالب‌است زجان آن دهان ومسکن‌من ‏ که داغها برم از وی بجان‌حسرت‌خواد 
پسست بویی از آن زلف مشکبويم زان که بوی او دل مسکینم آورد به قرار 
تا شنید این جان مسکین بویی از آن زلف مشکین 
تازه شد ذان بوک مشکین داغها بر جان مسکین 
تقطیع : فاعلاتن فاعلاتن فاعلانن فاعلییان قافیه : مردف بردف «فردنو دیگ 
پحر : رمل مثمن مسع صنعت : تجنیس خطی 


۱۱) کر است (س). 


۷۷۸ قصیده اول 
نهاده است خیالت جو پای برجانم شب نخوابم‌ازاین سیل دید بیدار 
اگر غم ت و که آرد چنن‌شیخونبا ‏ بریزدمبه‌شی‌خون که گویدشزنهار 
خیالت چو بر جانم ]رد شیخون 
شبی ۲ بم ازدیده دیزد شبی خون 
تقظیع : فعولن فمولن فعولن‌فولان قافیه مدرد نویر 
بجر : متفارب مثمن مسبغ صنعت : تجنیس مر کب 
مگردمی‌نه ازین دان گشاده زلف آری ‏ که گردن دلش ازغمبکی دهدزهزار 
گزیر , نیست که با برسرم اجل بنهد کهجون‌رهاییامازاین کمند شددشوار 
گر دمی زین کشی زير پا بر سمند 


گردن یکی رهدچون رهی از کمند 
تفطیع : فاعلن فاعلن فاعلن ذاعلان قافیه : مقید بحرف قید 
بجر : متداراد مذال صنعت : تجنیس مطرف ؛ تضمین‌ااردوج 


سمن‌جوورد رخت دیدحان نثارش کرد صبا جو گرد ترا یافت کرد دل ابنار 
یکی کهوصف‌ترا ورد ساخت‌جان‌منست که نفدحاصل خود گردباخت‌درره‌یار 
ورد رخت دید جان وصف ر اورد ساخت 
گردترا یافت دل حاصل خون گرد باخت 
تقطیع : مفتعلن‌فاعلات مفتعلن فاعلات قافیه : مردف‌بردف مر کب 
پحر : منسرح مطوی موفوف صنعت : تجنیس ناقص 
سرم فدای تو بسیار یار غير مشو ‏ مسوزجان گران بازمندگر زی‌بار 
تراز آتش غم گرجو خت‌بس‌عاشق ولی بابنبمه خواری بکی‌نگشت غبار 
طراوت گل‌روبت که‌برفروخت‌جمن ‏ هزار خرمن گل‌را بسوخت‌سئل‌وار 
بسیار یار آتش نم گر چه بر فروخت 
انبار بار وین همه یکباره ام بسوخت (کذا) 
تقطیع : مفعول فاعلات مفاعیل فاعلات قافیه " مردف بردف مر کب‌نو ع‌دیگر 


قصاید مصو ع ۷۹ ۷ب 


بجر : مفارعاخرب مکلوف متمور صنعت؛تجنیس مکرر 
غباری از توسمن بوی‌مشاث) گر نه‌بریزد نه مك خاله سیاهی است بر سر تاتار 
رحت که شمع صفت ریحت آپروی بثان بسوخت بیخود از تا‌خویش‌جون کلنار 
بی توسمن مشك که بررخت دیخت 
خاك سیاهی بسر بخت بیخت 
تقطیع : منتعلن مفتعلن فاعلات قافیه : مردف بردف نوع دی 
بحر : سریع مطوی موقوف صنعت : اشتقاق 
ازاین بر آمده کاخ است‌حالكٌ برسر هن کزو امید ندارم مواد وصل و کار 
یکی که حان‌مرا سوخت‌بیتوحاصلمر میان‌ما و تو تا کی شدست حایل دار 
اين کاخ خالد بر سر جان سوخت بیتو حاصل 
دام مراد وصلت تا کی شدست حایل 
تقطیع : مفعول فاعلاتن مفعول فاعلائن قافیه : مقید پناسیس و دحمل 
بر : مار ع جزوی آخرب جزوی سالم صنفت : قلب‌کل 
شمار غم زتو گر جا بجاکنيم رقم غم ترا بنویسیم تا به حشر شمار 
کی‌است سینذبه تاحن‌مر | نهصدباره کاشرح‌تیغ توسازم بلوحسینه‌نگار 
از تو کجا چالا نبست سینه به ناخن 
تا بنویسم بحشر شرح غابن 


نقطیع مفتعلن فاعلات مفتءان فع قاقیه : مقد بتأسیس 
بجر : مسرح مطوی منجور صنفت ؛ تلببض 


هلال نر گس خویشم اگرکنی ایسرو ‏ کلاه بخت بچرخ افکن‌چو گل‌سدبار 
سعادئم بارادت جو خاله بای تو ساخت . زهی مزید محبت زهی سعادت بار 
هلاك نر گس خویشم گر کنی بارادت 
کلاه بخت بجرخ افکنم چ و گلزسعادت 


۷ فصیده اول 


تقیطیع : مفاعلن فءملاتن مغاعان فعلاتن ‏ قافیه : مقید بتامسیس ودخیل نوعی‌دبگر 
پهر مجتث محون صنعت : قلب مطرف 

اگر بر آن‌رخ کش دیده نیز میدیدی ‏ توباز از کرم خویش پرد؛ بردار" 
لب‌تو کردم‌ازین گو نه‌خوش‌خراب‌ازاتك مرا برد جو شد بیم مر گ اراو برداد 


بادخش ده نیز میدیدیم زین هوش خر آب 
باز اگر میبرد بادم دا بدر بیمر گ از ۲ب۲ 


تقطیع : فاعالرتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات قاقیه : مردف بردف مفرد 
پجر : رمل مثّمن مقصور صنعت : مقلوب مستوی 
هزار سال حو رویت گلی نبارد کس که جون‌من آزهمه‌سو یش بودهزارهر ار 
گرچهدرچنیچوتون کت .نات درد گی ی چومن اک 
چو رویت نیاردکسی نو گلی 
چو من هم ندادد گلی بلبلی 
تقطیع :فعولنفعولن فمولن فعل قفیه :ملق مجرد 
بجر : متقارب حذوف صنعت : سجع منوازی 
یکی که سرزد ازو ثوق روی تو دیدن زذوق کوی‌تو کرداز بپشت‌جون‌من‌عار 
بدردودااغ خوشیم ازهوای وصلت زان ز شت باغ کشیدیم بای دل بکنار 
شوق روی نودیدن بدرد و داغ خوشيم 
ز ذوق کوی تو دامن ذگشت باغ کشیم 


تقطیع : مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات قافیه : مطلق بخروح 
بجر : محتث محبون مقصور صنعت : سچع متوازی 


سزد ا گر دل صید کمند تو شاد است درین که بای سمندت برو کند رفتار 
یقن کهتوجومن آهو نه کماسیرت هست ز آهویی جو بمیرد چه عم رسدبه تتار 
دل صید کمندت شدوچون او نکم استت 
در پای سمندت چو بمرد چه غم استت 


(۱ و ۲) کذا , و ممني درستی مفهوم نشد 


فصاید مصنوغ 


تقطیع: مفعولمغاعیلمفاعل فعولن 
بحر : هزج اخرب مکفوف حذوف 
دل‌جزین چوخراب یکی نظر از تست 
یکی نما جو تم چهره شأهدا ود من 
رخ ترا جو دمی بنگرم یمن ستم است 
چو خراب یکنظرستمت 
چه شد ار دهی نگر ستمت 


05 
قافیه : مطلق بحروح وهزید 
صعنت : سجع متوازی 
چه باشد ار بنماشی دمی رخ جو نکار 


پرستمت جو خراب تو ام دمی بگُذار 
به يك نظر ست ستمی بر شکسته بی مگمار 


ت چه شد ار دمي نگرستمت 
ستمت جو خر اب یکنظر سنمت 


تقطیع : متفاعلن متفاعلن متفاعان متفاعلن ‏ قافیه : مطلق بخروح ومزیدو نایره 


بجر : کامل مثین سالم 


بود لب شکرین و شربت کوثر 
از آن قدت و که شد بنده قامت طوبیش 


صنعت : طرد وعکس 
خد و لاله نویر حط و ثیل عدار 


لب تو شربت کوثر قد تو فامت طوی 
خد تو لاله نوبر خط توسرخط خولی 
قد تو قامت طوبی لب تو شربت کوثر 
خط تو سرخط خوبی خد تولاله نوبر 


تقطیع : مغاعلن فعلاتن مفاعلن فعلاتن 
قطیع این تملاتن تن فعلزتن فعالائن 


بحر : مجتثكث محبون 
بجر : رمل محبون 


قافیه : اول معروف ومجپول - تانی‌مقید مجرد 
صنعت : ملون بسه بحر » موصول بدوحرف نوعی دیگرطرد و عکس 


دل من ار تو اگر زنده شد ناشد دوز 


ولی به ملکت جان زد علم سپاه غمت 


جومن زشکل تودل زنده شدبت‌فرخار 
که‌تابر آردم از حان وعقل‌وهوش‌دمار 


دل ز تو در ملکت جان زد علم 
من ز تو دل زنده هم از اولم 


۷۸۲ فصیده اول 


تقطیع : فاعلاتن‌ذاعلاتن فاعان ۰ مفتعلنمفتعان فاعلن_قافیه : معمولوغیرمعمول 


بجر : رمل مسدس‌محذوف ؛ سریم‌مطوی مکشوف صنعت : دو بحرین 


خمه زسمتی تب پشت بیتو بس تن را که ستیست بسی از تبت به بس‌تن‌ژار 


خد و ها مر تّ 


سشت بسی بت به بستن 


تقطیع : مفعول مفاعلن‌فعولن قافیه : معمول و غیر معمول 
پحر : هزح مسلس‌اخرب مقبوض محذوف صنعت : موصل‌منشاری 


وصالی ارچه کمم‌داده است بخت وليك جه من بیاد تودایم خوشم وصال انگار 
اگر دو | نکنی درد ما ز دردی دن .. توچون حوشیهه من‌بادجان هن بیمار 
هبه‌م‌ادمن‌آی مست نازجون‌نظریست مکن به تلخی غم نا امیدم از دیدار 
ای داده دواق دردم از دددگ دن 
من با نوخوشم گر توخوشی هم بامن 
هست نطریست نيك ببن عیب مکن 
خی منما یعیش مشکن 
تقطیع : مفعول مناعلن مفاعیل فعل . . قافیه : مقید مجرد 
بحر: هزج اخرب مقبوش‌مکفوف مجبوب صنعت : مصراع اول مقعلوع ۰ ثانی- 
موصول بدو حرف ثالث بسه حرفرابع بچبار حرف 


بجر تو نیست دلارام من که در عالم من آزبرای تورسوای دهرم ای دلدار 
ورای عشق محالم نمود کرداری . و گر رود دل و دینم نگردم از کرداد 
دلارامم که در عالم علم کرد 
مرا دسوا هم او کرد و گرم کرد 
نقطیع : مغاعبلن مفاعیلن فعولن قاقیه : مقید مجرد 


۳۳ بد مصو 4 ۸۲ 


پحر ! هزح مسدس لوف صنفت : غبر منقوط 
دلم به شیب ذقن غیغب تواجون پیند؟ . که هست جن‌جبن توبیش‌از آن بسیار 
همیشه چون‌بریم دین بچن‌زلفایبت غبارغم چه نمایم بتا ببین زنار 
تقطیع : منتعلن مفتعلن فاعلات قافیه : مردف بردف مفرد 
بجر : سربم مطوی موفوف صنعت : منقوط 
ما که جان نکند تاژه غیر غمزه تو ‏ نه میسزد که کنم جایت ای‌صنم دل‌تار 
بقین که‌جان‌رودم‌هرزمان زحال از آ نك تویی‌میانجان لحظه‌لحظه‌ای خونخوار 
جان کند تازه غمزخ جانان 
میسزد جاي وق میانة جان 
تقطیع : فاعلاتن مفاعلن فعلان قافیه : مردف بردف مفرد 
بجر : حفیف مسدی » عروض : مخبون اصلم مسبغ » شرب : مقصور 
صنعت : ر قطا 
شکار لا غرم اصلا ذبینیم قیمت که نآمدست به بیش تو عالمش مقدار 
هزار یوسف کنعان‌برت‌جوجیزی‌نیست که مبحرد به پشیزی مرا دربن بازار 
اصلا نبیتی ما دا بچیزق 
کامدبه بیشت عالم‌پبشیزی 
تقطیع : فعلن فعولن فعلن فعولن قافیه : مطلق مردف پردف 
جر : متقارب تلم صنفت : حیفا 
خیال روی تو تا بسته‌اند بر حه نسق که جان نیافته شمعی نظیر آن رخسار 
| کرحه وجه‌تودر <ورردست‌چرخ رفم کشیده نيكث برو بیقلم خطت زنگار 


توئی که هر که‌پزیبوجمال جزتوبود . نه پیش حسن تو اوراست نیم‌ذره و قار 


۸ قصیده اول 


مگرزدست توشرین دهن‌بو که مدام.- دخش چوصورت چین‌عالمبست‌بردیوار 

تا بر چه نسق وجه نو زد چرخ دم 

هرز بجمال جز تو دستش ندهد 

آداستنی چو صودت چین عالم 
تقطیع : مفعول مفاعیل مفاعیل فعل قافیه : مقید مجرد 
پحر : هزج اخرب مکفوف مجیوب صنعت : مصراع‌اولحرفیمنقوط وحرفی 
غیرمنقوط» ثاني‌دوه ثالث سه: رابم‌چهار 
ایا جلیس موافق وزید باد بپار جوغنچه‌کاسه می گروروی درجمن آر 
قیامنست د گر طرف باغ و کشت‌چمن ‏ کسی کهخیمه بمحرانزد کسش‌هشمار 
ببار باده که بر دهن هر چه بنپانست . بيك ده دور عیانست از صفای عقار 

ساقیا » بهار آمد فاش کن چه پنربانست 
تقطیع : فاعلن مفاعبلن فاعلن مفاعیلان . قافیه : مطلق بردف و خروح 
بجر : هزج مئمن‌جزوی اشتر و جزوی سالم : عروض و درب مسیغ 
صنعت نشیه کنابه _ مراعات نظر 
از آن گذر گه بافست همچوخلد اکنون که بادروح فزایست همچوجان به گذار 
لوای گل که مخلد بو اگر نه بود که جان برد ز جهای وی و ستیز؛ خار 
ورید بوی بپشت و فصور ماست ز هوش نه وقت‌صروحضورست و گوثه ایپشیار 

باغست چو خلد اکنون خلد ارنه فصودستش 
بادست چو جان گر جان پیوسته حضورستش 

تقطیع : مفعول مفاعیان مفعول مفاعیلن قافیه : مطلق بردف وخروح ومزید 
بجر : هزج مثمن جزویآخرب وجزوی‌سالم صنعت : تشیه مشروط 
خبر چو یافته زلف شب از بفشه د گر چنن بروی شبست ازچه‌جعدتیره‌شعاز 


ات 


سس و 


طریق دلبریش بن که ساخنست زمشك بفشه دامی و انداخشست مك تسار 
با زلف شب بنفشه شبه ساختستمش 
نی نی شبست یره بنشناختستمش 
تقطیع : مفعول فاعلات مفاعیل فاعان قاقیه : مطلق بردف وخروح ومزیدونایره 
بجر : مضارع اخرب مگفوف حذوف صنعت : تشبیه تفضیل 
بنور گل چو دل روشنان بود گلشن حو گاشش دل شوریده روشست انار 
چو دل ددشن بود گلشن 
چو گلشن دل شود ددشن 
تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن قافیه : لزوم مالا یلرم 
بجر : هزج مربع صنعت : تشبیه عکس 


هوا بسبزه گپر ریخت بلیل آب از چشم تو لاله وار نشن چشم جام پر خون دار 
‌ گر بروی‌خوش گل کهدیده‌دوختهس غ چو دیده زآش گل‌سوخت بادسرهموار 
بسکه بلبل چشم بر روک خوش گل دوخته 
لاله دادش چشم پر خون ذانش کل سوخنه 


تقطیع : فاعلائن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن قافیه : محجون 
بجر : رمل منمن محدوف صنعت : تشیه مطلق 


وجود ففاً گل را بخور مك دهد زشمم غنچه اگر شعله سر کشد زانوار 
بان غنچه بجو گرشراب مشکین‌پوست ‏ چولاله‌هرچهبرافروخت‌چهره‌دوست‌مدار 
نافه گر مشك دهد غنچه چرا مشکین بوست ! 
شمع الگر شعله دهد لاله چه اف وخته ردست ٩‏ 
نقطیع : فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلات قافیه : معروف ومجپول جلی 
بجر : رمل مئمن مخبون مقصور.صدر و ابتدا هر دو ساام صنعت : تشبیه اضمار 
تو نر گسش که بود سحر مامری بنگر ولیکن این بود از عن دلبری بیمار 
گىش بود سحر سامری 
لیکن این بود عين دلبرق 


سا۷۸- قصبده اول 


نقطیع : فاعلن فمل فاعلن فعل قافیه : اختلاف توحیه 

بحر : متدارك مقطوع صنعت : تا کید مدح بما یشبه الذم 
پی چه بسته زبان گشته گم زخود بابل ‏ مگر گشاده زبان صاحب یمن و یسار 
نظام دین علی شیر بيشةٌ اسلام که یافت لوح وقلم ازشعارش استظلهار 
امور حشمت ازو خانمه پذیرفته موز حکمت ازو ناشفته در اسرار 


بی ذبان کشته ر خود بلبل دلسوخته رفتد 
مگر از صاحب سیف و قلم اشعار شفته 


نقطیع : فاعلاتن فعازنن فعلاتن فعلاتن قافیه : اختلاف حذو 
بجر : رمل مئمن محبون ؛ صدر سالم صنعت : تخلص 


مروجی که جنان‌تازه ساخت جان‌سخن ک سته دم حرد از تصورش افکار 
ملايك از طلب همدمیش بر درو بام ملوك ازطمع محرمیش بر در پار 


تازه جان سخن ازهمدهیش 
بسته چشم خرد آزمحرمیش 
تقطیع : فاعلانن فعلائن فعلن قافیه : نفاد 


بجر ؛ رمل مسدس مخبون محدوف : صدر و ابتداء سالم. صنعت : استعاره 
رمیده است کنون‌ازمالکش‌زان‌جور که او بامر تدارا سرش‌کند بردار 
عاج عدل فرازد ممالکش 


جگر ظل مگدازد تدار کش 
نقطیع : فعلائن فعلانن مفاغلن قافیه : اختلاف اشباع 
بجر : غریب محبون صنعت ؛ مدح موجه 


عجب مدار ز دستش که کرده‌ام مانند به بحر نیل که چاری بود از و انار 
لطایف کرش کام خلق شهری داد کف عنایت او شد حو بحری از ایثار 
دستش که دهد کام خلق شبری 
بحرق که بود هر کفیش بحری 


قصاید مصنوع ۷۸۷ 


تقطیع : مفعول مغاعیل فاعلاتن قافیة : اختلاف حرف قبد 
بجر : قریب آخرت صنعت : ایام ۱ 


یکی که وی نبدش زهرفیالمئل دردست بگو بنوش که در ام اوست نوش گوار 
شراب در دهن_دوستانش نوشین طعم شکر بیخت بد دشمنانش نیش خمار 


زهر در دست دوستانش نوش 
نوش در کام دشه‌انش نیش 
قطیع : فعنن مفاعلن شلات ای : اختلاف ردف 


بجر : خفیف مسدس محبون اصلم مس صدر و اپتدا الم صنعت :استعاره 
بگانه 1 مخنت را جو بيكث باد آرد دلی که مرده‌بودز نده سازد آن گنتار 
رسانده‌ئی توبدان پا سخن کامروز ‏ جهان گرفته قيامت زصیت استشپار 
بجزتو کیست که‌آردبنظم بیگه و که گپر ثار کند کوه کوه بر احرار 


سخنت چو باد ۲رد سوق خاکسار له *قه 
دل مرده زنده سازدچه قیامت است وه وه 


تقطیع : فعاات فاعارتن فعلات فاعلاتن قافیه : مکرد 
بجر : رمل مثمن جزوی مشکول جزوی سالم صنعت : متصاد 


اگر جه دل بتوابرار را فرین حواند ولی کمند بدین حسن اعتفاد بر آر 
دل‌توره‌بحق ازعرش وانجش‌بیش‌است بعالمی که کمند از گمان درو اخیار 
دل تو خواند بعرش و انجم 
و نحن اقرب الیه منکم 
قطع:فعولفعنفمل من یه : مد مج 
پحر : متقارب مقبوض آثئلم صنعت : اقتباس 
و کیل دذق تویی ای بزر گوار از لطف نسیم خلق تو این مرده داد در اقطار 
خبال فتنه وفمزش گرفته است لاب به شبشه کرده ز پاست گلاب از آن عطار 
طلاب وار ز لطفت گرفته است عل آپ 
نسیم خلق تو در شيشه کرده است "تلاب 


ی وروی رو سس سس ۳ 


۷۸۸۰ تصیده اول 


تقطیع : مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات قافیه : ابطاه خفی 
بجر : مجتّث محون مقصور صنعت : رد العجزعلیالصدر نوع اول 
و رای طبع تو در از سن که‌میبارد . تو طوطیی‌بسخن گفتن و شکر منقار 
از آنجپت که نبودت زروی معني مثل . نبود عقلش ازین دعوی تو استکبار 
هنر بعید تو دلجوترست و زیباتر سم ز عدل تو رنجور تر ز بو تیمار 
در از سخنت نبود دلجوتر و زیباتر 
طوطی بسخن گفتن نبودز نود لجوثر 
تقطیع : منمول مفاعیلن مفعول مفاعیلن قافیه : ایطاء جلی 
بجر ؛ هرح مثمن أخرب صنعت : ردالعچز نوعثانی 
دم محادله تنپا نه شورن از فصّل است که نیغ قبر تو پشکست قلب صد قپار 
بدست فنل تو نقد هنر کرمپا نیسته ‏ که هست گنج نبانت کرامت از دو ار 
تنپا ‏ نهدت هنر کرمها 
نیغ تو شکست قلب تنها 
تقطیع : مفعول مفاعلن فعولن قافیه : ایطاء جلی نوعی دیگر 
بجر : هرج مسدس اجرب مقبوض محدوف صنعت : رد آلعجز نوع رآبع 
وجود نه فلکت خال ره بپر قدمی ‏ سناده خیل مك بردرت باستحضار 
در توبوسه دهد کعبه گر صفا جوید . - چنانکه‌بر قدمت‌چهره می‌نهد زوار 
نه فلکت خاه قدم پوسهدهد 


خیل ملك بر قلمت چربره رید 
تقطیع : مفتعلن مفتعلن مفتعلن قافیه : ابطاء جلی نوع دیگ 
بچر : رجزمسدس مطوی صنعت : رد العجز نوع نالث 


عقود گوهر و دامان زر توافغانی ‏ به خلق‌یا شده ریزان‌زبادبرگبهار 


۳یا و رت و ی ای تب 


فصاید مصنوع -۷۸۹- 


و رن ویو 


دری که‌برسرخاصان کف تومیبارد نریحت ابر جنان ژاله وندید بحار 
زر تو فشانی بر سر خاصان 
یا شده دیزان بر آث بهاران 
تقطیع : مفتعلن فع مفتعلن فاع قافیه : ایطاء جلی نوع دیگر 
بجر : «نسرح مطوی مثمن ملحور مجنوع صنعت : تجاهل العارف 
و جاهنت فلك ازچهر؛ ملك جوید ‏ که‌آدمی نبود اینچنین تمام عیار 
یقن کهيك‌قدم| ندرسحرهمی‌نچمند ‏ کسوی‌توندمند آینی ذوی الاذکار 
چه فلك چه ملك قدمی نچمند 
که دمی دعا سوک نو نامند 
تقطبع ؛ فعلن فعلن فعان فعلان قاقیه : ایطاء جلی نوع دیگر 
بجر : رکش الخبل ۷" عروم و ضرب مذال . صنعت : جمع منفرد 
دل عدوی تو در آتشی چو شمم آمده که جان‌نبرد از آنسوختن‌بصد اصرار 
ولیکش بر ار این هلاه مرخواهم بزاریی که نیارد حدیت استففار 
یم خمم تو از مدبری دم کشتن امید نیست که ایمان بدر برد ز انکار 
عدویت چو شمع آمد ولیکن دم کشتن 
که چانرا بصد زاری نیادد بدر بردن 
تقطیع : فموان مفاعیانفعولنمناعین ۰ قافیه : ایطاء جلی نوع دیگر 
بجر : طویل صعت : جمع و تفریق 
تولی که ما پتنای تو عاجزيم آری که‌دیدچون توخداو ندیازصفارو کبار 
اگر بمدح نه‌شایسته‌ايم جزما نیست سزای‌مدح که مابنده‌ايم وخدمتکار 
ها بنای تو نه شایسته‌ايم 
چون نو خداو ندی وما بنده‌ایم 
(۱) رکش الغیل « بحر معدارك مثمن مخبون را گویند که بجای فاعلن فعلن‌با شد پسه 
حررکت متوالی . 


۳۹ قصیده اول 


قطیع: مفتعن مفتملنفاعل(ت یه : اماءجلی‌نوع دیگر 
پحر : سریع مطوی موقوف ۱ صنعت : تفریق و تیم 
وجودکس نبود همچو خلق ومردمیت ‏ که این نگفت به تلخیو آن‌نکرد آزار 
د گر جوهمتّت | ندر حهان ندیده کسی نکرده در همه عمر التماسی از اعیار 
همچو خلق و مردمیت در جبان ندیده کسی 
کاين نگفته تلخي و آن دد نکرده ملتمسی 
تقطیع : فاعلات مفتعلن فاعلات مفتعلن ژافیه : ایطاء جلی.نوعی دیگر 
پحر : مقتضب مطوی صنعت : جمنع و تقسیم 
سواد کلك تو هندوستانش در دستست چئین‌که ریزد اا ابنگونه قطره‌هابقطار 
ترا زلطف خداو ندی آمد این حشمت که برده است ار ان‌بحردرفشان ذخار 
قیای خلق جه نامد ید ترا حشمه که بخشش تو دوانید حشمه را در غار 
دوستان دست خداوندیش مي ناهید 
نی‌نی اینقطره دهآن بحر سانش دانید ۱ 
تقطیع : فاعلاتن فعلاتن فاعلاتن فعلان قافیه : ابطاء جلی نوع دیگر 
بجر : رمل مثمن محبون عروض ورب اصلم مسبغ , صدر و ابتداء سالم 
صنعت : مع وثفریق و نقسیم 
درون دشمن جاهت که پر فرار مباد .. نیافت‌هیچ دل از سوز حسرتش‌جزنار 
رفیق خمم تونود بجز دل بریان " . بر چه دیدةٌ گریان او کند تیمار 
دشمنت دا مباد چز دل برپان ۲ 
هیچ دل سوز ببر دید *گریان 
تقطیع : فاعلاتن مفاعلن فعلاتان قافیه : ایطاء جلي نوع دیگر 
بجر : خفیف مسدس مخبون ۰ مدر وابتداء سالم عروض و ضرب مسیغ 
صنعت : محر حلال 


|-کذا فی میچ.س رغیره‌ما ولا بستقیم‌الوژن دلا المنی ۳2۲ - دل سوزان(ب) 


سس سس ها هه پم هه موسست و من هر 


قصاید مصوع -۷۹۱- 


تو خر راهروانی بدانش و تحقیق توشیلی وتو جنید از دلایل اطوار 
شك و یقن نبرد رام در کمالاتت که در مقام عنایت نمودی استقرار 
تو خضر دهروانی در کمالات ۱ 
نو شبلی دجنیدی در مقامات 
تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل قافیه : ایطاء جلی نوع دیگر 
بجر : هرح مسدس عروض و صرب مقصور صنعت : تسیق الصفات 
یقن ریوده کلك تو صورت ما نیست که سوزداز<سدش‌جون‌خطت کنداظهار 
از نکه زلف‌توخال وخطیست رنگینش" ‏ بسوخت صد دل سنگین ونسخ کرداغیار 
بود کلك ترا خال و خط دنگین۲ 
که سوزد حسن‌خطت صددل ستگین 
تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن مفاعبلان قافیه : ایطاء جلی نوع دیگر 
بجر : هزج مسدس ؛ عروض وضریب‌هسیغ صنعت : سیاقة الاعداد 
رکان خنك فلك پیش رخش‌نستکران که در هزیمت از او رفته شیر در پیکار 
به پیش حمله او باد و آب سست تکند | گر چه‌هست به تن‌همجوسگکز یرسوار 
پیش رخشت کش مبادا سمت تاك 
در هزیمت دفته شیر آن‌همچوسکك 
تقطیع : فاعلاتن فاعلاتن فاعلن قافیه : | کفاه 
بجر : رمل مسدس محدوف صنعت : حشو ملیح 
جهان کیش برکت کرد مملکت گردد ‏ بسمیا گرحر کت‌ایداتوچون‌برگار 
ولایت از عر کات قلم کنی معبور از آن ز حق بر کت مرسد به اسکنار 


بر کت کلك ترا از ح ر کت 
حر کت از توو از حق‌بر کت 
۱ - کرامات ( سخه )۰ 
۲ - مشکینش . 


۳ مشکن . 


تفطبع : فملاتن فعلاتن فعلن قافیه: مترا کب 
بحر : رمل مسدس مخبون محدوف صنعت : ارسال المثل 
در آنچه نیست بنفشه چوخط مکتوبت ‏ چه ثك که‌نیست چومپر پیمبری طوما 
سلام من که رساند ترا که‌درگه تو برو محال رسد بيك کوکب سیار 
تو فارغی و نظر چبره سوسنیش سفید از آن بثارت و امید کاورد اخبار 
چیست بنفشه دسته در نج سوسن سفید 
مربر پیمبری برو بيكث بثارت و امید 
تقطیع : مفتعلن مفاعلن مفعلن مفاعلان قاقیه : مترادف 
بحو : رجز مطوی مخبون ؛ عروض‌وضرت مدال صنعت : لغر : «نامه» 
دل کریم توام در دل افکند این طن که بارد از کرمت بر سرم در شهوار 
شود آمید مرا هم دل تو حاجت بنخش که پاشیم کهر القصه بر سر و دینار 
عبن‌در ین کهرهی بر سنوده‌خودراز| نك بریده آست به شایستگی ره بندار 


گریما دل کند این ظن مرا هم دل ددین بسته 
که زر بر سر هرا پاشی که باری هست شایسته 


تقطیع : مفاعبان مناعیلن مفاعیان مفاعبلن قافیه : متواتر 

بحر : هزح مثمن سالم صنعت : معماباسم امپر نظام الدین علی ‏ حسن طلب 
نه من که طی‌نکند کس‌محیط خط ثبات که بر سهر کشد کلك تو همی ادوار 
دلیل تایه و رهنمای سایره است دلت که دایرٌ جرخ ازو پود دو ار 


طي نکند ابته و سایره 
گر بکش دکلك تويك دایر ه 


تقطیع : منتعلن مفتعلن فاعلن قافیه : متدارك 
بجر : سریع مطوی مکتوف صنعت : اضمار قبل ال کر 


فصاید مصنوع -۷۹۳- 


یقن ز قدر فك شد که بندهٌ در گاه . ترازبپرسرافرازی است لیل و نبار 
فلك شد بندخ در گاهت از ببر سر اقر از 


دایره مجتلبه 


نکرده‌ایم بجز مدحتت ستایش کس روا نباشدم این شیوه هم مگ ناجار 
کی بجز مدحت ستایش روا باشد مر ا 


زبان جه میکنم آخر اگر نه بیگه و گه تنای تو نکنم در سجن همی تکرار 
چه کنم ار به ای تونکنم سخن 


دایره مو تلنه 


یقن که‌کار تو را شد ز علم شرع اساس یقن که کام ترا شد ز حلم و صبرحصار 
کار ترا شد ز علم کام ترا شد زحلم 

داير ه مشتمهه 
رفیق گشت ۳ فضل و لطف یزدانی نکاهدار و باشد حراست حساز 
نر! لطف یزدان نگیدار باشد 

دایر , متنقه 


‌ 
بطوع من نگشایم کم ازین خدمت بصدق مدح تو کارم بود ته از اعسار 
من نگشایم کمر از مدح شاه 


دایره منتز عه 


۷۹4 فصیده اول 


| گر خط‌تودیدهب‌سرمن نهادام چهعجب زمانه بر خط توس نید باستفشار 
دودیده روشن از آن بردر توساید چرخ که کرده سجده ظاهر ترا اولو الابسار 
کر خط نو دیده بنده نادرا 
بر خط توسجده کرده ظاهر ! 
تقطیع:مفعینمغاما‌ولن » فعلن تن فان 
بجر : رمل مسدس محدوف - هز ج مسدس محدوف 
قافیه : اول‌مقید بتاسیس ثانی مطلق بتاسس صنفت : التدویر 


دایره ویر 


وصال تا بشبش بر در تو کیست مر تنی که جز بسرسر تواند. این رفتر 
خسارت‌ازچه‌خورم‌هر گز‌اینسزاتزءتل ‏ چه خود هنربی نشوو نماست دراین‌کار 
ولی نبود شکر در خور تو بازم ده که هستم از طلبت زار وتوازآن بیزار 
| گرزشاخ‌شکر گفته ام ببست رواست ‏ به خون جگر.حق آنم گپررواست نار 

تابش ببر در تو دخسارخ خور - هر گز نه سزاست 

نینج زبرسر تو این‌تاج هنر - بی نشو و نماست 

نبود شکر خود و بر شاخ شکر - گفتم بتوراست 

هستم طلب زد نوزان خون جگر حقا که رواست 
تقطیع : مفعول مقاعیل مفاعیل‌فعل قافیه : مقید مجرد » مستراد : مطلق‌بحروح 
بر : هزح‌آخرن مجبون مقبوش,مستزاد : مثمول ول صفعت : مم کب مدور! 


دایره مر کب مدور 


۱ درمتن نع شخ ؛ مر کي مدور که در خیا!م:قدمی ره‌تاخر ین‌نياهده باوجود آ نکه از قلم 
ندیشه بوقوع پیوسته هر که این ریامی‌را هم بدین توأفی انعاکند قصیده را جواب گفته باشد 


تن نیت (۹۰۰٩۰٩۰٩۰ة٩۰بة٩۹‌۰۹٩۵۹‏ ۹۰۹۰۹۹00 سس 


فصا ید مصبو ع -۷۹۵- 


همه ملوك حبان بنده کرده دهرت‌ازآن که ر گر از جوتوئی کس ندبده‌استحقار 
دگر ز جود تویابد جوعالمی شادی به مردی و به کرم عالمي بگیرو بدار 
بود به مردی دیگر کسی مثال تو کم زمانه مثل تو کم یابد از هبه اخبار 
ممکن ثه که هرگزچوتو بابد عالم 
هر زچوتو ‏ کس‌ندید ‏ مسردگ . به کرم 
یتابد همسردی ‏ دگ رکسی ‏ مثل‌لو کم 
عسسالم _ بکرم مثل توکم یابد هم 
تفطیع : مفعول مفاعیل مفاعبل فعل" قافیه : مقىد 
بجر : هزح ملمن اخرب مکفوف مجبوب صنعت : مبع 
و ليك اهلی از آن که تمامیش‌ثبتاست ‏ هم این خطش‌بغلامی‌نوشته است اقرار 
دلیل اوپه تماهي حر این غلامی نیست که بر تمامي او سکه‌ایست این معیار 
اهلی که تمامیش غالامیست 
ابن خط غلاميش تمامیست 
تقطیع : مفعول مفاعلن مفاعمل قاقیه - ذو فافتن‌مکرد 
پهخر : هر جح مسلان معبوص هقصور ۱ صنات : حسن مت 
آلا که ۳ فلکش هر درقشان با قست هممشُه 0 دل و دسست ار را در بار 
مدام ۳۳ گرم روز گار ب_آشد عیام بروز گار نباشد جر از کرم محتار 
زا فلك بحر درثشان باشد 


تا دل ودست بحر و کان‌باشد 
تقطیع : فاعلاتن مغاعان فعلن قاقیه : مر‌دف بردف مفرد 
بجر : جقیف مسدنی محبون اسلم صنعت : تصمین 


یقن که بسته و محکم بود همی بیوست بسه دست و دل حمم محکم ازه‌سمار 


[ - ابئوزن هیر آغ اول و«یارم است ورن د؛مصر ۶دیگر ول ما ءان مفاءل ال 


سامت 


نگاهدار تو حق باد تا بروز خسیب ‏ کهپای رئو شد دررکیب برخوردار 


تقطیع : فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتنفاعلات 


قصیده اول 


بسته و محکم بود پیوسته تا روز حسیب 
بسته دست‌ختصم:محکم پاگ‌عمر ت‌درد کیب 


پحر : رمل منون مقصور 


قاقیه : مردف بردف 


2 ( از توشیح اول ابیات این قصیده این قطعه برمی خیزد ) چ 
نثان فصل بنام کسیست طغرایش 


همشه 


عبوی 


حانم اقبال و خطه دوات 
دولت‌اودست فدرنش یارب 


که سالپای‌بسی‌دیر باد وحواهد‌بود 
بنام میر علیشیر باد و حواهد بود 
جودست<شمن‌دینز بر بادو حو اهدبود 


امین یا اله العالمین 


( از حشو مصارع ادل این فصیده اين قطعه بر می خیزد ) 4 


و از اف خالی است 
کلك ماكك سخن که سخیست دم توفیق همدمت بوده 


غیر کلکت کسیز زلف سخن 
هیچکس بی نسیم هر حمتت 
سوده شد ذره ذره جورةُ مپر 
کب رحمتی و ند تو 

توتمکن نمیکنی‌هیچ‌است 


توتحمین کنی‌چنین‌سخنی 


گره نظم و شر نگشوده 
گرد منت ز چهره نزدوده 
پسکه درخشت‌در ک سوده 
ره دوری به سعی پیموده 


بلکه در دسریست بیوده 


کس نگمتست بلکه نشو ده 


2( این قطعه که حردقش غیر منقوط است از حشو ) ۵ 
( مصارع ثانی قصیده بر می خیزد ) ه 


سرور ماك کرم حا کم دهر 


کامل کار گه اهل کمال 


فصاید مسئوع 


حکم او داد امد داده 
مرهم درد دل مردم دهر 
کرده‌سدود درحرص‌وحسد 
اول او همه را حاصل مر 
عهد او سکرمم| کرده حرام 


مر او را عدد سال دو صد 


عدل او کرده‌عدم گرد ملال 
مصلح حال هبه درهمه حال 
داده داد هوس اهل سوال 
دوم او عدم و امر حسال 
مدح او سحرم| کرده‌حلال 
سال او صدمه وهرمه صدسال 


تمت القصیده الاولی بعون الله تعالی 


-۷٩۷-- 


مت و و ی ی ی ی ام ی سس و وت ی تج 


۷۹۸ قصیده دوم 


دا و مد وا او و ی و رن ۰ ی نس 


قصیدء دوم 
ور مماح سلطات دعاوت 
دیباچه 

حمد پیحد وساس ببقباس مرحضرت عزت راحلت نعمائه وعطامت کبربائه : 
آن خالقی که صورت خلق آفر بده است فر مکرد اینرمه صورتن کشیده است 

فتبارك اه احسن البخالقن . 

و صلوات زا کیات و تحیات نامیات بر سرور عالم و مفعخر آدم ماه مکه و 
حرم صدر صقح4 رسالت و ماه ابوان حلالت رسول الثقلی سید العرب والعجم ی 
السطفی علیه افضل الصلوات وا کمل التحیات الزا کیات . 


۸ 


سار 
گرنه ات او سیب در نظم عالم آمدی نام موجودات عالم کی فر اهم آمدی 
وعلی [ له الطیبن الطاعرین والائمة العصومین خصوساثیر بیش ولایت وشع 
ثبستان هدایت امیر الومنن و امام التفی اسدالة الغالب غالب کل غالب امام 
الشارق واطغارب علی بن اببطالب علیه من ااصلوات افضلا ومن التحیان | کملیا : 
دست :۰ 
شاهی که هر که باه مدحش‌بلند ساخت خودرا بیمن همت او ارجمند ساخت 
اما بعد نموده میشود که ایتقصیده اپست سدوینجاه وچپار پیت موشح بالقاب 
فرخنده آثار #دوح که موازی صد + ده بیت از آن استخراح میشود مشتمل 
برفروع واصول بحور دوایر ستّه که اوزان نوزده گانه است وتفکيك بحور و 


تعر نف افسام حخدود توافی مجوح ژمعیوب واسامی آن ۲ حر کات ۲ سکنات تایه ۳ 


قصاید مصنوع ٩٩‏ ۷- 


نواع ایطاء جلی و خني و اصناف صنایع وبدایم که در کتب متقدمین ومتأخرین 
بهم آمده با بعضی از نرادر صنعت که زادة طبع این غرقة بحر جانگدازی اهلی 
شیرازی است امید که بسمع قبول مسموع افتد و به عین رضا ملحوظ گردد : 
بزر گوارخدایا جوشعر قسمت‌ماست رهی‌نما که کندوردجان پسدق درون 
ز سورة شرا رب نجتی اهلی ‏ نه سیرت شعرا_ یتبعهم القاوون 
تمت الدیباجه من‌التصیده الا یه 


تصیده مصنو ع نانی 
در مذح سلطان یعقوب 
هوای جنت کویت نسیم عبر باز. . فدای نکهت مویت شمیم مشك تتار 
یله گلشن ع لم جوسرو بالایت . نبوده درجمن‌حسن‌چون‌تو گلرخبار 
هوای جنت کویت نسیم عالم بل 
فدای نکپت‌مویت‌شمیم پ چم حور | 
تقطیع : مفاعلن فعلاتن ۲ بار ‏ مقاعیلن ع بار قافیه : مقید مجرد 
پعر : مجتث مخبون . هزج مثمن سالم.... صنعت : ترصیع -دو بحرین 
رسید بار تحی بر دلم که شد از حان بارزوی توای شاه حسن صبر وقراد 
برد گرانی‌غع جان زناز خوبان چند ‏ پی‌شکست بنان توسنت بمیدان آر 
۶ج بود که کنددرحپان‌حدیث‌ازغیر دلی که در دوجبان‌جزتونیستش‌دلدار 
باری دلم دارد گران ازناز خوبان در جهان 
باری تو ایشاه بتان توسن بمبدان در چهان 


تقطیع : مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلان قافیه : مردف بردف مفرد 


۰ تصیده دوم 


بحر : رجز مئمن مدال صنعت : تجنیس تام . ذوقافتتن- سجع - ایپام . 
همی فشاند اگر گرد عنبرین زلفت ‏ ی ان از آن گرد بر لا 
دمی که موی‌معنیر حجاب‌روی توئیست ‏ جال‌روی تو گل‌خوار میکندچون خار 
هزار سبل پر چن گدای کا کل دان . هزارحسن بری خوشه جین خودانگار 
میفشاند کرد عنبرزلف عنبر با پر چین 
مینشا ند گرد گلزارهالت خاربرجن 
نقطیع : فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلسان قافیه : دی بردف مفردنوعید دیگر 
بجر : رمل منمن مسیخ صنعت : تجنیس س کب 
یاورم نفسی زد ز دست غم بی تو ‏ نباورم بکسی نکته راندازین‌اسرار 
روامدار که بامن جفا کند ُردون گرش‌چهجزستوجور نیست گردون کر 
نیارم نفس زد ز بیداد گردون 
نیارم کسی گرانیس‌استو گردون 
تقطیم : فمولن فعو لن فعولن فعولان ‏ قافیه : مردف بردف مفرد نوعی دیگر 
بجر : متقارب مثمن مسب صنعت . تجنیس ناقص - نضمنلمزدوح 
پری‌چو نیست بکوی تو رخصتش ایماه . عجب که بر دزت ای شاه من بیایم با 
رسید الا من بر فلك ز نسم ای مه بجز ملأث نبرد ره کسی بدین گفتار 
ولی نتافته ام سر ز عشق تو هرگ که‌من نیافنه ام چون تو در دو عالم با 
چون رخت ماه من بر فلك مه نتافت 
بر ددت شاه من جز ملك ره نیاقت 
تقطیع : فاعلن فاعلن فاعلن فاعلان .. قافیه : مردف بردف‌مر کب نوعيدیگر 
بعر : متدارك مدال صنعت : تجنیس حطی - تضمین اله‌زدوج دوالقوافی 
رخ‌تو بارغم ازدل م‌اجودود نساخت تنم که کمزغباز پست‌جون کشد این بار 
يكي که خامه‌صفت سرز حول عشق‌بتافت ‏ زغم نگشت نزار و نشد ز محنت زار 


ات 


فصاید مصنوع -۸۰۱- 


کسی که نام ترا راز نامه دل خواند بغیر نام تو اسمی نمیکند تکرار 
خام دلم چو خامه تا نام تراز نامه خواند 
تن ز غبار باز غم گشت نبزار و زار ماند 
تقطیع : مفتعلن مغعاعلن مفتعلن مفاعلن قافیه : مردف بردف مفردنو ع‌دیگر 
بعر : رجز مطوی مخبون صنعت : تجنیس زاید مکررأ 
ریا کرامت شبخست و شید بیخودیش خوشان ز جام ابد نبست صورت دیور 
| گرچه غیرشناسد که پارمستان کیست ‏ که‌داند آنکه هال توجیست جز خمار 
شیخست و شید خود چه شناسد که بار کیست 


‌ 


شأن جماد نیست که داند جمال چیست 
تقطیع : مفعول فاعلات مفاعیل فاعل(ب فقافیه ؛ مردف بردف مر کب نو عدیگر 
پحر : مضارع اخرب مکفوف متصور صنعت : تجنیس مطرف 
منم که کج غمت حستم از دل بی بت دلم بکند بسی جان ولی ندید آثار 
یقن بود که حفا مدعی بجانم کرد که مانده‌است جو فرهاد دست من‌ازکار 
کنج غمت چست دل بخت‌بد آمد بجنگگ 
کندبسی جان ولی‌ماند چوفر هادد نک 
تقطیع : منتملنفاعلاتمنتعانفاعلات قفیه :مق بحرف قید 
بجر : مسرح مطوی موقوف صنعت : قلب کل 
شنید گوش دلم چون کلام دلکش تو ششد ز شوق تو دیگر بزهد وتقوی يار 
در آمدی توبه گفت وشنید وسالك شهر به خویش نامدا گر بود مالك دینار 
کلام دلکشت بشنید سالك 
نشد دیگر برهد خویش مالك 
تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن فعولن قاقیه : مقید بتأمیس و دخبل 


بجر : هرح مسدس دوف صنعت : قلب «جسح 


-۸۰۲- قصیده دوم 


هزار رقك برد از حلاوتت شک هدا: خار <مرد از طراوتت گلنار 
کلام روح فزای تو در کمال حلاوت 
صفای دوگ توصافی‌تر از "قربر بطراوت 
تقطیع : مفاعلن فءالاتن مفاعلن فعلاتن قافیه : مقید بناسیس و دخیل 
پحر مجتث مخبون صنعت : قلب بعش 
ظریف و از و رعنا و چابکی ایسرو نیاورد دگر ایام خوشتر از تو نگار 
لبت که آب خفرریزد از سخن گوئی ‏ قرار میبرد و بی دفاییش بقرار 
سرم ببای تو هر سو فناده وزتن جان اگر جو ناله بر ید روان عجیب مدار 


زاز او سرها بر پزد زیر با هر سو از آن 
نا ورد یارا دقیب و بیقرار آید ردان 


تقطیع : فاءلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات قافیه : مردف بردف مفرد 
بحر : رل منمن مقصور صنعت : مقلوب مستوی 


لب تو نامه درد مست و حط بروی فغان که دایم از آن‌درد داردم افکار 
طیب ما دهنت جون دوا نمی سازد تسم زدردتو دلحسته ما نه وحان بیمار 


نام ددد منت مادام بادا 
دایما دام تنم دردهمان 
تقطیع : فاعلائن فاعلاتنفاعلات قافیه : ...۲ 
پحر : رمل‌سدس مقصور صنعت : مقلوب مستوی نوعی‌دیگر 


نه بر فروخته مه بی رخت جراغ دم نه جان سوخته از دیدن توبرخود دار 
توئی کهشاهغمت بسکه باتطاول زیست مرا بسوخت دوجشمت بصد تغافل زار 
بفروخت مه دخت دلم نم بتطاول 
جان سوخت هر اسخت دوچشمت بتفافل 


۱ - کذا یا لنسخ وقافیه ‌ارد . 
۲ - در اسخها اینجا سفید است فقط نسخه مج , ثابیه مصي . 


وا سك مصمو خ ۵ 4 


لقظیع : مفعول مفاعبل «فاعیل فعولن ‏ قافیه : مقید بتأسیس ودخبل‌نوعی‌دیگر 
بجر : عزح اخرن مکفوف دوف صنعت : اشتقاق 
شی که در دلم آرام نیست پی دردت ‏ دوای درد من آورده جام جم کردار 
جودرد عشق نو آورده رو بمن از مپر ‏ نکرده‌ام دل خود را ز درد و غم تیمار 
در دل آرام درد درد آورد 
داد آرام داده دل را دزد 
تقطیع : ذاعلاتن مناعان فعلان 3اقیه : مقبد بحرف فید 
پحر: خفیف مسدس مخبون اصلم مسیغ صنعت : مقطو ع. غبرمنفوط 
و گر به پیش تن شب نشین تو بنشینی کنیش تابش تب شعله زن بتن بی نار 
پیش آن شب نذین لو بشین 
نیش تیش تبش بسن بسن 
دوهشم هیامن ش ینش شششتسین 
تقطیع : مفعول مقاعلن مفاعیل قافیه: مردف بردف 
بجر : هرج اخرت مشموض مقصور صنعت : موصل مشاری منقوط 
و گر خرام قد تو نماید ایمد خوش زمین زفد نوجون سابه طوبی آردبار 
دلی که بیمه تومونس حمرانش نیست . رد بحط توسر و ر حط آمان بیراز 
خد نو مایة خوبی مه تو مونس جانی 
قد توسایاً طوبی خط تو سرخط مانی 
مه تو مونس جاني خد تو مایة خوبی 
خط تو سرخط مانی‌قد تو سایة طوبی 
تقطیع و بحر: هزح سالم :مفاعیان 4 بار , مجتث محبون : مفاعلن‌فعلاتن ۲ بار : 
رمل محبون : فعالاتن ) بار , رحز مطوی :مفتعلن 4 بار . رمل‌سالم؛فاعلاتن عبار 
قافیه : معروف و مجهول و نیز موصول بدو حرف 
صنعت : ملون به پنج بحر ت طرد وعکس 
دابره 


سع ۸۰ صیده دوم 


مس سس هس 


اگرحه شوخهن آردیدن‌سنت رنجست ‏ مرنج جان من ازمشتری درین بازار 
نه خر خط تو بخشد ز رحمتم آبی نه من کنم غم‌دل ازحجاب خود اظپار 
شوخ من از دیدن من رخ متاب 
جان من آزمشرب م نکن حجاب 
تقطیع : مفتعان مفتعلن فاعلات 
۱ بجر : سربع مطوی 


قاقیه : مردف بردف مفرد 


صنعت : ر فطا 


بدیر از آن رخ‌سرخ آذری فروزاست 
ورای کشتن خود آرژو نکرد دلم 


که بت سوحنه و آتش گرفته درزنار 
که عاشقانه سرو بای کرده است ایثار 


یمن <و عالم در وه نیست آسهه! تین هپل‌حبیسمن این <سنهرآتوهم پس خوار 
آن رخ رخ آذرق و زان رخ آذد 
بت سوخت مرفت عاشق سر پی سر 
ظنت همه نتش علم فنت همه تیز 


تقطیع : مفعول مفاعلن مفاعیلن فع بحر : هزح اخرب آبتر 
قافیه : مصر عاول مقطوع, تانی‌موصول‌بدوحرف , تالث س‌حرف » رابع‌بچپارحرف 
صنعت : مصر ع اول‌حرفی‌متقوط و حرفی غیرمتقوط » ثانی دو منقوط دوغیرهتقوط 
تابث سه ۱ رابع جمار میقوط حچپار عبر منقوط 
مگرزشوق آوخیرزم بسرجو دود که من بسوی دوست نایم مگر بدین هنجار 
رهم کجاستزخونی که ریزدازدلو چشم پچانب تو که پا در گلم ز گر زار 
ز شوقت زبس خونکه ریزد دلم 
بسویت نبایم که بادد کلم 
تقطیع : فعولن فعولن فعولن فعل 


قافیه : مطلق محرد 


. صنعت : سجم متوأزی 


به صد هزار حریف از برات‌در جنگم 


نه درد درد جو من میچشند سربازان 


بصد هزاز ضعیف از هوای تو عمحوار 
نه آه سرد جو من مبکشند هم اغبار 


صد حربف از برات درد درد میچشند 
صد ضعیف از هرات ۲ه سرد میکشند 


تقطیع : فاعلات فاعلان فاعلات فاعلات 


پحر : رمل مکفوف مقصور 
گلی ولاله رخیليك‌به ز سروقدت 
یکی که‌شکل تودیدست‌وقامنت‌داند 


قاقیه : مطلق بحروج 
صبفت : سخع متوازن 
مبی وسروقدی ايك به ز لاله عذار 


که‌خودروا نودنستت پسرووحنار 


لاله رخی ليك به ز سرو قن ستت 
سر و قدي ليك به ز لاله خد ستت 


تقطیع : مفتعلن فاعلان مفتعلن فع 
بجر : منسرح مطوی منحور 

زد من که <ر خسگه و بندهتا شل بیشت 
حجوشمت هست شراب طرت لبت زقدح 


اگر تنم نز دست عمت بدان بودی 


قاقیه : مطلق بخروح و مزید 

صنات ؛ تا کید لمدح‌بمایشیهالذم 
بذین طلب قندم آخر نزد بصفه بار 
که هستمت جو سگو بنده تابر وزشمار 


نمی شد از ستمت کار دل برو دشو ار 


سک و بنده تا نشد ستمت بطلب قدم نزد ستمت 
بطلب قدم نزد ستمت سک و بنده تا نشد ستمت... . 
تقطیع : متفاعلن متفاعلن متفاعان متفاعلن قافیه : مطلق بحروح و مرید و نایره 


پحر : کامل مثمن 

تکبر از دل ما طالبان مجو حاصل 
مدار اینهمه حان غمن مدام به درد 
ازآن دلم زتوزارست و تن‌جونال مدام 
قد توشاخ گل وجان زار مانده حزین 


به بند گی تو نا روز و شب زیم دارم 


صبعت : طرد العکس 

که جان حرم ما قابلیست عشق شعار 
که «ست حان عمن برحت بپمز ده کاز 
که دانم آن شرف ؛ این دل تمام عیار 
حواهل‌دین‌بیقن گوشه گیراز آن رفتار 


جو بند گان لب از دو لت سعادت بار 


سم ات رن تا گیل ای ار مه و : هاممسه ‏ 


-۸۰7- قصیده دوم 


گردم طلب حاصل این جان مان - دارد دل زار 
جانم حرم قابل عشقست چنین - بر همزده ۳, 
تن‌چون الم‌مشکل جان مانده حزین - تاروزشمار 
دانم شرف این دل اهلی بیقن - از دولت یار 
تقطیع : مفعول مفاعیل مفاعیل فعول - مستزاد : مغعول فعول 
پحر : هزح اخربمکفوف اهتم - مستزاد : اخرب اهتم 
قافیه : مردف بردف مفرد قافبه نانی مجرد 


سبعت : مر کب ملور موشح 


دابره مر کب ماو ر 


3 


از نکه جره‌بر افر وخته گلت راهست ما فروحنه رح شمع روبت از انوار 
لت جو میشکند گلشکر 9 1 د بگر دمید گر بجمن‌مشك کن‌بجشمان خوار 
و رح جو گل مکن | یماه‌ازسمن‌بنهان بگلر خی مه من قدر ار سجن برداز 
از چربر ه افر و خنه کل را مشکسن 
اقر دخته رخمردنو دیگر بچمن 
گل دا دیسگر خجل‌مکن ایمه‌من 
تقطیع : معول مفاعیل مفاعیل فعل قافیه : مجرد 
ایا حریف گل اندام جون رسید بپار ‏ ز بپر کام دل آور بلال زار گذار 
دزرست جون قدحست آفتاب گل «رمی رنوش ساغر و اسی آتش دل آبی بار 


تل در بهادست چون آفتایی 
زد لاله زان رو برآنش آبی 


و و هر 


وصاید مصبو ع ۳ ۳ 


تقطیع : فعلن فعولن فعان‌فعوان قافیه : مطلق بردف 
پحر : متقارب آتلم صنفت : تشیه کنایه 
مخواه تا بتوان غیر ساقي گلچپر به دورلاله کن از زهد غنجه سان انار 
مراست دیده بینگام گلستان پیوست . بدان رفیق که باران‌شدستم‌جان‌خوار 
ایساقی گلچزیره هنگام گلستانست 
در لاله کن از غنچه آن بر ق که باران‌است 
تقطیع : مفمولفاعیان «فعول منایلن ..... قافیه: مطلق بردف و خروج 
بجر : هزج مثمن آخرب صنعت : تشبیه کنایه 
حریف بزم گلازجوی‌خلدزان‌ستست که‌سبزه خذر خرامست بر لانپار 
شدست خلد برین باغ و بنگر از سبزه ‏ دمیده خضرخطان‌را برد گل شب تاد 
رهین جام شرابست هوش اهل نظر زر جام لاله خرابست عقل هر هشیار 
بزم گل‌چو خلد آمد خلد اگر شراستش 
سبزه خشر را ماند خضر اگر شبابستش 
تقطیع : فاعلن مفاعیان فاعلن مفاعیلن _ قاقیه : مطلق بردف وخروح ومز ید 
بجر : مرح آشش صعنت : تشبیه مشروط 
به سنبل‌چمنم زان نظرفتاد که هست . حنن عبیر فشان همجو طره دلدار 
نمو نه رش جان ساخستش لیکن ‏ . زجان‌برست‌چو بشناختستمش‌یکبار 
سنبل نمونه رشته جان ساختستمش 
نی‌نی رجان بمیست چو بشناختستمش 
آطیع : مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن _قافیه : مطلق‌بردفینوخروج ومزیدونایره 
پجر: مفار ع اخرب مکنوف محذوف صنعت : تشییه تفضیل 
از آنکه‌چون کل بستان شده رخ‌مستان ‏ چومستاز آن‌شده گل بسته‌لب‌زخنده‌انار 
چو بستان شد دخ مستان 
چومستان شد ل بستان 


سب۸۰۸- قصیده دوم 


تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن قافیه : لزوم ما لایلزم 
بجر : هزج مربع صنعت : تشیه عکس 
میان باغْد گرجوش میز ند گل‌از آنك ‏ جومست باده مگر شوری‌افکند ببزاد 
حیات زد گیش‌همچو باده‌خون‌جوشد ‏ که مرغ مست‌خروشه بنوحه از اشجار 
ضعیف را بلل جو نشاط از آن خیزد ‏ که‌هر سو ازلب جو میدمد خط زنگار 
مي ار جوش زند گل زچه جو شد بلب جو 

مست اگر شور کند مرغ خروشد زچه هرسو 
تقطیع : فعلاتن فعلاتن فملانن فعلاتن ‏ . قافیه : معروف ومجپول 
بجر : رمل مثمن محبون صبعت : تشیه امار 
رسیدسویجهن سره وفرحبدش است ‏ زهی زبخت دلافر وز گشته کشته و کار 
توخاك بن ز دم باد در سمن سایی ‏ زمی چو روح دل آسا کلی عبر نبا 


چمن سبز و فرح بخش ودم باد سمن ساک 
زهی بخت دل افروز وزهی روح دل آسای 


تقطیع : مفاعیل مفاعیل مفاعیل مفاعیل ‏ قافیه : لزوم مالایلزم 

پحر : هزح مکفوف مقصور صنفت : لف و نشرمر‌تب 

یقن که لاله ساغر زده پرسندمی ‏ نشانده عادلعهدش مگر زمی بکنار 
میان گشوده لبان گل‌زمی‌دمان‌شمته ‏ چنین که سد شریعت بست شاه دیار 


لاله ساغر زده بررسنگک ولب اذ می شسته 

شاه عادل مگر ابسن سد شربعت پسته 
تقطیع : فعلائن فعلاتن فعلاتن ‏ غعلن قافیه : اختلاف حذو 
بجر : رمل مخبون حدوف صنعت : حسن مقطع 


قر ار مصر دل و بوسف شینشاهان شه دل اینه عقوت حان دومقدار 


وجیاسورت و خسرو ادوس حب‌علم. کههم‌مصاحب‌حلماست‌وهم‌جلیس‌وفار 


فصاید مسنوع .۸ 


بوسف شه نشان صاحب علم 
شاه بعقوب‌خان صاحب‌حلم 
قطیع :فان مناعنفعن قفیه : محجوب 
بجر : خفیف مسدس‌مخبون محدوف صنعت : مراعات نظر 


بحان سروری از چشم مردمی ناطر بد گنج خوشدلی و بحرخرمی‌مخنار 


جان سرودی چشم مردهی 

گنج خوشدلی بحر خرمی 
تقطیع : فاعلن فعل‌فاعلن فعل قافیه : اختلاف توحب( کذا) 
پحر : متدارك محبون مقطوع صنعت : استعارم ! 


جنانچهمپرنماید فرو غ‌برهمه کس ‏ شدست نور فزا درهمه‌دل ابرار 
از نکطل کرم گستردهمیشه کند . حجر بمپر هلر پروری در شهو اد 
مییر نما برهم هکس ظ لکرم گستریش 
نور فزا در همه دل هبر هر پرددیش 


تقطیع : مفتعلن ۶ بار قافیه : اختلاف نفاداکنا) 


نگه ج و کرده سوی نمل‌خنگ‌اوازدور ‏ ز خویش رفته مسه نو بگنبد دار 
بعرصه گرشه‌جو گان نموده که که زان هلال مدمه ازین‌عرصه کردهاست کناز 
چو نعل خنکگش نموده له له 


زخویش رفته هلال مه مه 
تقطیع : فعول فعلن فعول فعلن قافیه : مکرد 
تقطیع : متقارب مقبوض الم صنعت : اغراق 


وجود ماست کم ازذرهیی واوچون هیر در آمدست بجذب دل از یمین و بسار 


| - کذا و « تسیق ااصفات 6 هترست 


سا قصبده دوم 


دهبده در کرهش دد کل از سپر اهید . نموده رحری! ازاینگو نهبردل احرار 
ماذده و او در کرم سپیبری 


در جذب‌دل‌ازما نموده‌سحری۳ 
تقطیع : مفعول مفاعیل فاعللاتن قافیه : اختلاف حرف فید 
بجر : ریب آخرت صنعت : ذوبحرین (کذا) 


یفن که کس علمطلم بر نمی دارد . که میزند ذرمش کوس‌عدل‌دراقطار 
ا گر کند بگدائی تطاو ای شاوی کشد بصو لت شاهی مقابلش بر دار 


علم ظلم نماند تطلالش 


آکذز زد کوس عدالت مقابلش 
تقطیع : فعلاتن فعلاتن مفاعلن قفیه : اختلاف اشباع 
بجر : غریب مخبون صنعت : عراعان نظر 


رواست آنکه غلامش کند زرنت وقدز عزیز بومف مصری عغلام و خدمتکار 
پراه اوست همه مشك نای خاك زمین . وزوست خوار زمان درمفام عز و وقار 
مشك در راه ااست خالد رمن 
بوسف‌مصر از ادست خوارزمان 
تقطیع : فاعلانن مفاعلن فعلات قافیه : اختلاف ردف 
بجر : حفیف مسدس, خبون صدرهوا دا سالم صنعت : محتمل الصدین 


هر آن براق که وی را کپی شودحامل. ‏ <و بادبگذرد ار رحخش خالكبرق | ثار 
مگو که‌عرش تواندستیزه با ذاتش ‏ چنین که ریزد خوناب از آتش پیکار 


هر براقی که شود حامل‌عرش‌ذانش 
باد از خاك بر انگیزد و آب از آتش 
تقطیع : فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن قافیه : معمول 
بحر : رمل محون محدوف صنعت : متصاد 


و ۲ - مهري . 


صاأید مصوع -۸۱۸- 
تن بود که‌ازو دوستان شده جون‌سرو ‏ بخرمی دل ايشان بعیش و نوش کوار 
شدنه خرم و خندان از و محبان ليك .. همیشه خصم گدازان ز آتش ادبار 


دوستانش چو سرد خرم و خندان 
دل ابشان بعیش و خصم گدازان 


تقطیع : فاعلاتن مغاعلن فعلاتان قافیه : ایطاء حلی 
بجر : حفیف »سدس محبون عروض وضرب مسب صفعت : سحرحاال 


همیشه دشمنش آنجا ز اهل نار بود ‏ از آنکه می فتد اینجا بعالم پندار 
سیه شدست حپان زان بحصم ملعو نش کدازعذات و عمش تبر ه گون‌بودا بصار 
دشمتان زاهل نار یستمعون 
انکم فی العذاب هشتر کون 
تقطیع : فاعلانن مفاعلن‌فعل(ت قافیه : نایکان 
بحر : حفیف محبون مقصور صنعت : افتباس 
ایا سپر کرامتِ که لطلف تو گیرد میان جور فلك دست صالح و فجار 
یقن که دست گدایان تو گری ازغصه مریدو یار اسیران توئی بپر اعسار 
لطف نو برد دست گدایان 
يا فلاك آمد يار اسپران 
تقطیع : مفتعلن فع«فتعلن فا قافیه : ابطاء جلی 
پحر : منسرح مطوی منحور مجدوغ صنعت : تحامل العارفن 
همی گلاب اگر از رهت نیابد بو چوآب جوی‌بریزندبر کلش‌اخیار 
اگر گل ازاثر رجنت نگرد آب_. به آب‌روی کل آتش بیفکنده‌طار 


قلاب الگر زقل رحمتت نگیرد آب 
چو آب جوی بر یز ند آب رو ی گلاب 
تقطیع : مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات قافیه : ایطاه خفی 


بجر : محنث مجون معصو زر صیفت : رد العجر علی! لصدر 


-۸۱۷- قصیده دوم 


یقن که خواندحو بنده دعای توعیسی فرشنه شاهد آن‌شد که میکند تکراد 
نه بر در و همن خلق شاد کام آیند بگرد خوان تو صد عالمند رائب خوار 


خوانند دعا و شاد کامند 
شاها ن که تر ابگرد خوانند 
تقطیع : مفعول مغاعلن مفاعیل قافیه : ایطاء حلی 
پحر : هزح مسدس اخرب مقبوض صنعت : رد العجز نوع‌نانی 


| گرجه کنده‌شدی پش‌ازین‌دوصدخانه عدالت توجهان را کنون شده معمار 
فکند قپر تو اش دست بلکه سر پبرد! نو خاطری‌شکند دل سیاهی از اشراد 
کندش خانه بلکه سر ببرد۲ 
عدلت ] نر | تهخاطر ف‌شکند 
تقطیع : فعلاتن مفاعلن فعلن قافیه : ایطاء جلی 
بعر : خفیف مسدس مجون محدوف صنفت : رد العجز نوع نالث 
توئی که چرخ نگردد بنقطه از ارت براستی گذراند همیشه حون بر کار 
ا گر فتاده بسراهست پیش تو صد سر شهان چگونه تواند ازین طریق فرار 
بپر که راست بود باتوازادی‌خوش‌باش ‏ وز آنکه پیش‌تو گردید چپ‌بر آردهار 
چرخ گردد با ادب راست پیشت روز و شب 
راستی دا با شبان چون نوان گردید چپ 
تقطیع : فاعلاتن فاعلن فاعلاتن فاعلن قافیه : | کفاء 
پحر : مدید صنعت : رد العجز نوع رابع 
عجب مدار ز رت جو رو بکوه آری جو شیم ارجه دهد لعل دامن کار" 
از ابر جود که بادت فدا پسی‌جانها" ‏ کنی پر از در و گوهر کنار لیل ونبار 


ا و ۲ سر دکنه 
۳ مرها 


فصاید مصنوع -۸۱۳- 


بر حمت چو رو ار که بادت فدا جانبا۲ 
چو شبنم چه داهنیا کنی پر ز گوهرها 
تقطیع : فعولن مفاعیلن فعولن مفاعیلن قافیه : ابطاء جلی 
پحر : طویل صنعت : حشوملیح 
لوازم کرمت روز و ش عدالت کشت از آنست معدلتت در جپانش اسنشهار 
مدام شأن تو شد خسروی" باستحقاق مدام کار توشد داوری به استقرار 
از مکرمت روذه شب‌شأن توشدخسروی" 
از معدلت در چرسان کار تسو شد داورق 
تقطیع : مستفعلن فاعلن مستفعلن فاعلن قافیه : ابطاء جلی 
بحر : بسیط صنعت : حشو قبیح‌ومتوسط 
کجاجو کلك و کف وتیغ توبود ابری که هر یکی بگپر پاشیند رشك بحار 
یقن که ازهمه کس‌مپتری‌برتبت وشان شدی زنیکدلی خوشتر" ازسفار و کبار 
کلك و کف و تنیغ نوای از همه کس‌هربتر 
هر يك بگهر پاشی باشد ز یکی‌خوشتر۴ 


نقطیع : مفعول مفاعیلن مفعول مفاعیلن قافیه : ابطاء حلی 
پحر: هزج احرب صنعت : جمع‌ومفرد 


رسید در کرم و لطف بدل نو حائی که بحرما نده تپی‌جشم و حشمدبیادحار 
زجود و بذل شما گنج لف و بحردلید و لك دیده پر ید از عخایت حبار 


در کرم و لطلف شما بحردلید 
بحرتبپی‌چشم وشما دیده پرید 
تقطیع : مفتعله معتعلوه م#تعالان قاقبه : ایطاء حلی 
پحر : رجز مسدس مطوی مدال صنعت : جمم و تفسیم" 
۱ - جأنها ۲ - سر‌وری . 


۳ ۴ - هي ۵ - چم منفرد (4) . 


سع ۸ وصیده دوم 


بر آمد از ره قرب تو در یی بنر ‏ وزان کپست جو خورشید دیده بیدار 
همپشه گر چه بسی جاره‌ايم درطلست . تو آفتابی و ما سایه‌ايم در ته غار 
ما زره قرب تو بی چاره‌ايم 
ز انکه نو خور شیدگوماسایه‌ايم 
تتطیع : مفتعلن مفتعلن فاعالات قافیه : ابطاء حلی 
بجر : سریع مطوی صنفت : جمع و تفریق 
رساند خطبه تتلمت بگوش‌حان سحری ّ آنجنان که کند عقل سمت اشعار 
نهفته است_ بسی نکنه زبر هر سخلت . همین بود سخن بکر و زیور اف-کار 
طرایف تو همه در شنیدن آمد در درو کمسست ولی عیب سفت جون ابکار 
سخنت بگوش جانبا گربرست در شنیدن؟ ۱ 
نه‌چه نسبت؟ا ین بود تک ودروست‌عیبسفتن 
تقطیع : فعلات فاعلاتن فعالات فاعلرتن ۱ قافیه : ابطاء حلی نوغ دیکر 


بحر : رمل مشکول صنعت ‏ خ و شریق ق 5 سیم 


مکس ندیده ز حلم و حیای نو رنجی کمن نکرده بد دا ا کسی رُهی اطواز 
4 خلق‌خلق بود بپتر ازتو ایخورشید جنن که ذره ندیدی بحسم استحغار 
همین بودهنر خلق اگر کند بفری" که سوی عیب یکی ننگرد پاستحف-ار 
کس ندیده حلم و حیا بهتر ازتو با بشرک ۴ 
کان نکرده بدبکسی وان نکرده عیب یکی ۵ 
تقعلیع : فاعلات مغتعلن فاعلات مفتعلن قافیه : ابطاء جلی توع دیگر 
بحر : مقتضب مطوی صنعت : بعع و تقسیم 


۳ ۳ ۰ "5 ۰ ۰ ۱ 
امید بسته بدست تقو جشمه دریا نیز که قلزمیست درو بحر بیکران بسیار 


۱ د ۲ -شَفتن ۰ 


۳ ۴ -ملکی . 


۵ - وان ندرده عیب يکي . 


فصاید مصنو ع ۳ 


نمود حود زبحر کف تواست که ریخت تحر ك و سکناتش جو قطره در بقطار 
دست نو چشمه دریا حر کات 
قلزمی در حرکات و سکنات۱ 


تقطیع : فاعلاتن فعلاتن فعلات قافیه : ایطاء جلی 
بجر : رمل مسدس محبون مقصوز صنعت : تسیق الصفات 


دهد دم قلمت آب خضر و جان مسیح ‏ کند بیان چو یکی‌حرف بردل طومار 


ر بوده از حط مشکن‌جو کوهکن‌قلمت صدای او دل سنگن‌زدست قش‌ونگار 


بیکی حرف برد صد دل سنگین 
تقطیع : فعلاتن فعلاتنفعلاتان قافی : ایطاء جلی نوع دیگر 
پجر : رمل مسدس محبون مسیع صنعت : سیافة الاعداد 


<و ماهیست بر افکنده افعی تیفت  .‏ درون حشمة سیمیش ماهیان بشکار 
هزار بوسه توان زد ز فرق تا قدمش چه گر چوماهی‌سيماست وجشمه‌هممار 
چیست فلگ ده افعیی پوست ز فرق تا دم 
چشماةً سیم ماهیان ماهی سیم چشمه هم 
تقطیع : منتعان مفاعلن مفتعلن مفاعلن قافیه : مقبد محرد 
بحر : رحز مطوی محبون صنعت : لغن :«تبغ» 
اگر حه پسته در شادی دل درویش بمهر عدل جوان قوتی جنان مگذار 
نموده چون مه فرخ پفال جوگانت که‌شاد باد هر آشفته حالش از دیدار 
هست در شادگ دل شه چون مه فرخ به فال 
بربردل چون قوت جانش باد هر ]شفته حال 


۱ - پر کات ۰ 


۲ -رنگن . 


۳ قصبده دوم 


تقطیع فاعلاتن فاعلرتن فاعلاتن فاعلات بجر : رمل‌مسمن مقعور 

قافیه : متر ادف صییت ؛ معمی باسم شاه شرف الدین یعاوت خان‌بپادر 
باینچنین ادب‌آید چگونه همچو توئی ‏ تویا ادب بپی از دیگران باستمرار 
و گر بودد گری‌حلهش‌این‌ادب»جیست شدی‌جا نکه بود بپی از ادیب‌حلم مداز 


بچنین ادب که توئی بود دگری عجب 
بادب به ازد گر آن شدی چه بودبه ازادب 


تقطیع : متفاعلن متفاعلن‌متفاعلن قافیه : متدارك 

بحر : کامل صنعت : ارسال المثل 

در آن‌حه شث که فاك‌ملکت‌حیان‌دهدت نو خودفدم بگغازانکه در کش ده حصاز 

یقن‌تر است‌حپان » بایدازتويك حر کت که‌تا بود بر کت در ممالك از داداز 
چه شك که فلك جبان دهدت بيك‌حر کت 
قدم بگنا که در حرکت بود بر کت 

زر نقطیع رز مفاعلتن مفاعلتن مفاعلئن قافیه : مترا کب 

بحر : وافر صنعت : ارسال الثل" 

از آن حپان شده تابع باس تو اشاه که تسش بحبا نداری او استه-کار 

جبان شد تابع امر تو ایشاه جپان آرا 


دایره مجتلبه 


ربودی ارازل این گوی‌لطف وحق دادن که همنشن تو شد علم حیدر کرار 
بود از ال لطف حق همنشینت 
دایره متفته 


سا و تا ی ۳ 


! - ارسال المئلن (مي‌س ) 


قصاید مصنوع ۱۷ 


به تحت عرش تراجون مقام شدازبخت حو ملك دهر ترا شد ز فدر عار مدار 
تخت ترا شد زبحت مك ترا شد ز قدر 


دایر ‌ مشته۹ 


از آن‌نو د کسی‌جو ن تودرجمان هر گز که با کرم د گران را نو گفتی‌استظبار 
نبود کسی چو نو در جبان بکرم د گر 


مگوفلك جوتو خود آورد بمد دوران ‏ نیابد او جو تو شاهی حلیم و هم قهار 
قلك خود بصد دوران نبابد چو تو شاهی 


دایره م زد 


س_ ‌‌- 
یقن که کس نگرفند جوتوجهان از عدل جو ملك حله از ان و شلد گر و بدار 
کس نگرفته جو تو از عدل ملك 
دایر ه منتز عه 
نه رهروان بره از باس عدلت آزرده ‏ نه بیر گوشه نشین یاپد آفت از طرار 
یکی که دید ترا همچو حارث دوران یقن بمبدی آخر زمان کند اقرار 
رهروان از پاس عدلت دد امان 
ره نیابد فننه آخر زمان 
۳ درهمن «یض‌نسی: ( این ببت+دور استچه از دایرهاودو پدر نوان استخراج کردن باسدةا(ل 
هممی ولاظ جه این دو حرف م-فل المنی ؟» ری از دو جانی نوشته شده هشتر کنه میان 
ءروف وضرب در واپتداء ) 
توی.م ایسیگه (فظ (ره) در صردر تدای «یتث پالا «و دود است‌ود, اد دیت که دردآیره 


روان از باس عدلت در امان ره نیاید فمه آخر زم ن ره 


س/۸۱- تصیده دوم 


نقطیع : رمل مسدس مقصور قافیه : مردف بردف 
بجر : فاعلاتن فاعلانن فاعلات .. صنات : مدوز 


دایره ویر 


ایا شبی که بحان اهلیت پر افشاند نشاید آنکه کند کس دریغ زو دینار 
دهی بر تو که درباي پر دری آمد که تا دهانش پراز در کنی و سیم نثار 
. اهلی که فشاند بر تو دد پر 
شاید که کنی دهانش پر در 
تقطیع : مفعول مفاعلن فعولن قاقیه : ذوقافیتین , مکرر - متوأتر 
پحر : هزح مسدی آخرب صنعت : <سن طلب 
بسوخت غبروجو من‌نامده‌ازان منصور ‏ که در طریق سجن شاعرم روش‌هموار 
سوخت غیر و چو من نامده معصور 
در طریق سخن شاعسر مشپور 


تفطیع : فاعلات مفاعیل مفاعیل قافیه : مدف بردف مفرد 
بجر : مها کل مگفوف مقصور صنفت : تعسیر حفی 


اگر چه شد دل واله براه زیروزیر ! حپاز نوش يکي دید جانم از آزار 
لطیف خلقی کایم نیاورم انده اگر نیابم من حخت شد ضرر در کار 
ار چه واله ازو لطف خلق من مانده 
چه دید جانم از آزار قر نشد دز کار 
شد دل سره آرزوشی کی باور 
از نوش یکی يایم من بخت ضرر 


تقطیع : مفاعلن فعالاتن مفاعلن فعللات قاقیه : 
بجر : مجتث محبون صعت : 


این ببت در بحر مجثث مخبون گفته شده ومحتث مون محذوف ازحروف 


آنه زار و زور / وه ( زار رژه (س) ۱ 


قصاید مصنوع -۱۹ت 


سیاهی آن دوبیت سابق جمم آمد واز سرخی بیت دیگر جع آمد در وزن رباعي 
وازآن يك بیت دیگر جمع آمد و ععاًمتضمن یکرباعی است بدینصورت : 
شد دل‌بره آرزوییکای یاور ‏ ازنوش‌بکی یابمن‌بخت‌ضرد 
دل‌رازیکیآرژوئی‌امن‌حضر شدبهروی ایوان شکیبم ابتر 
عنایت ازلم بود نامرد در شعر که شد تمام بغا نون فکرت این معیار 
از آن‌لفشده فانون‌فکرتش الحق که سال‌هجرت ازین زام آوری بشمار 
بود نامش از آن قانون فکرت 
که شد قانون فگرت‌سال‌هجرت 
تقطیع : مفاعیان مفاعبلن فعولن قافیه : مقبد محرد 
پحر : هزح مسدس محذوف صنعت : تاریخ و اسم فصیده 
لب ار سای تو در گفتن دعا بو ید همیشه تا که جهان باشد و فك دوار 
مدام ملك ترا باد وشه نشان باشی جهان ناه تو باشی و شاه گینی‌دار 
تا بود ملاك شه نشان باشی 


تا جهان باد درجمهان‌بافی 
تقطیع : فاعلاتن مفاعلن فعلن فافیه : موصول 
بجر : خفیف مخبون محدوف صنعت : تصمن 


یقن که خالی و پر باشد و بود یا دب . همیشه پر کفت ازسیم وخالی از انغیار 


نگاء ۳ دم یو الحست دار حبان ببای ودشمن از افسرد گی بحالد سبار 
خالی و پر باد يا دب تا دم یوم الحسیب 
بر کیت ازسیم وخالی پاک دشمن‌از کیب 

تقطیع : فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات قاقیه : اماله 


بجر : رمل منمن‌مقصور صنعت : #7سبر جلی 


ز س 


تصیده دوم 


از ابیات مصنوعه این غزل ببرون میاآید 


ای حسن تو آفت درونبا 
رخت دل‌ودین‌بردی ازمن 
دیدم گل آنجمال جائی 
بی‌حسن توا مچنین جگرریش 
دست ودل عمش نیست پامن 
گاهی که شوم‌زروی‌توشاد 
چونبافت نشان‌ترب اهلی 


نفسی و بالی کان فرینی 


وی تنگدل از تو سینةٌما 
ای گارخ شوخ سر و بل 
رفتم ز قرار خویش آنجا 
جز بر تو مرهمی مبادا 
بی آنرخ و خواب نیزشما 
ار روی تو جان شود توانا 


۰ ۰ 3 
گردید نسازمند اش 


این بیت ازین غزل ببرون میاآید و بدو نوغ میتوان خواند عربی وفادسی 


جنن ترانی تا کی‌جنانی( وزا) 


از توشیح اول ابیات قصیده این قطعه بر میخیزد مع آمین یا رب اتعالمین 


هر بعرن هنر پروری گرامی شّد کهتال‌ساطتتش حاودأن‌بودیادت 
نگن حانم افال تا دم‌محشر پنام حصُرت به‌قون‌خانبودیارب 


همیشه سایه این آفتاب عالمگر زبپر نم حبان درحمان‌بودیازت 
امین پارب العالمین ۱ 
این قطعه از حشومصارع اول قصیده مستخر ج میشود واز الف خالیست 


سروز دهی بر جود و کرم 
جر تودردهر کیست کشی‌همددل 
جز ره مرحمت نمی پوشی 
هر که پیشش ز لطف تو حبری 
دیده نیوسنه بر رهت دیده 


قصه لطلف تو جو دردل کشت 


سحنم حثم شد به تحسینت 


جز برحمت نمیکنی نو نظر 
نه گریزش زجود تو نه گذر 
که ز صد عغصه مرهد پکسر 
دل کشودش بیمن لطف تو در 


هپر کردم ۳ لو دفتر 


۱ - این کلمه هم (رفیطء» بالاهسدغرج هرشود 5 


صاید مصنوع -۲۱- 
ابن رباعی از حشو قطعه م دکود مستخرج مپشود 
و در هر مصرغ «لطف» لازم است 
حود تو دهد ررجت.و لطف بر ([طلفت نکند زرحجت وحجود ک۹ 
بیوسته رهی قمه لطف تو کند کز غصه رهد بیمن لطف‌تومگر 
این قطعه از حشو مصارع ثانی قصیده بر ون میا بد داز نقطه خالیست 
داور کام ده مالك ملك حا ک عادل داز الاسلاه 


کام مردم کرم او همه دم 
همه در کاز دل اهل کرم 
کاراو در همدحال آمده‌مهر 
داد او زا کرم عام و مرا 


کرم او همه را کام مدام 
همه در کم دل اهل کلم 
هر او در همه دلا مادام 


آمده در کرم آو همه کام 


هوس‌اهل‌هوا کرده حرام 
سال‌وماء‌ومه‌وسال آمده‌رام 


ط ها ۱۵ م۶ ‌ 
مع‌اهل‌ور ع کر ده‌حلال 
دورملك ملثارر اهمدر 
این رباعی از حشو اپن قطعه مستخر ج میشود و در هر مصرع آن 
کرمی لازم است 
کام دل او کار کر م درهمهحال کر کرم او مدد اهل کمال 
اور| کرم عام و طمع کار همه داده کرم او هوس اهل سوّال 
ثمت القصیدع الثانیه 


تا 


-۲۲- فصبده سوم 


فصیده مصنو ع دالث 


ور مداح شاه اسهاعیل 
دیباچه 


جد و سیاس بیقیاس صانعی را که فپرست قصیده موجودات ودیباجه جریده 
کاینات با حسن صفات از نظم وجود روحانی انسانی کرد . 
بیت : 
زمی مبدعی کو بعلم قدم پرانگیخت نظم وجودازعدم 
و تحبات نامیات و صلوات زا کیات بر شاه مسند اصطفا و ماه مر کر احثباء 
بیت : 
شاهان جوقاره او پر شاهوار بحر ‏ بحری که مشتق‌است‌ازوصدهزاربحر 
۱ سلی اه علیه و آله الطیین و الائمة المعصومن خصوصا امیر الوْمنن و امام 
لقن اسد له الغالب علی بن |بیطالب صلوات له علیپم اجععن . 
بیت : 
شاهی که مظپرهنرو کنج حکمت است ببت القصیده کر م و پحر رحمت آست 
اما بعد این فصیده‌ایست صد و شصت ببت که فر یب صد و بسمت بمت از آن 
مستحرح می‌شود موذدح بالقاب همایون ودعای دولث روز افزون بند کی حصرت 
خلافت_بناه خورشید اشتباه اختر ساه ناصر عباد ال شرقا و غربا حافظ بلاد اه 
بعداً و فرباً نا لواژم الامن والامان باسط بساط العدل و الاحسان قپرمان‌الاء 
و الطین قطف فلك | لسلطنة و الخلافة و الدین السلطان العادل ظل ال نی الارش 
شاه اسماعیل بپادر خان : 


فساید مصنوع -۸۲۲- 


شاهی که گشت‌دین نبی را رواجم پحش درفپرو لطلف تاح ستانست و تاج بخش 

خلد ال ملکه و سلطا نه واید بالنه‌ر جنوده و اءوانه خصوصا اعظم امراء 
العالم نام ارپاب السیف و القام بحرالعلوم و الافضال نجم السعادة و الاقبال . 

آن کز نظر تربیت شاه ولایت ‏ هرجاهنری‌هست‌رسانیده‌بفایت 

اید الّه تعالی طلال مرحته و رأفته الی یوم الدین . 

مشتمل بر اصول بحور و منشعبات و مزاحفات و دوایرسته که اوزان نوزده 
گانه است و تفکيك بحور و اوزان مختلف جنانکه نزديك هفتاد و پنج وزن مختلف 
نموده میشود ۰ و تعریف اقسام و حدود فوافی صحیح و سقبم و حروف قافیه از يك 
حرف تانه حرف بترتیب بعع آمده با حر کات و سکنات ؛ و القاب قوافی مذ کور 
گشته و عیون قافیه که اقسام ایطاء جلی و خفی است همه جا پر دو وجه نموده 
تا بعد از قافیه معیوب که جبت مثال نموده میشود قافیه صحیح باز آرنذ وهمچنن 
بحور نا مطبوع عرب بر دو وحه پذیرفته تا بمد از نمودن مثال مقصود نم برودنی 
مطبوع فرار گرفته و در متن نوشته شد وتظم نا مطبوع بر حاشیه آن مم‌قوم گشتها 
و اکث صنایع و بدایم که در کنب متقدمن است گرد آمده پا صنعتی جند که 
مخترع این غرقةٌ بحر جانگدازی اهلی‌شی ازیست چنانکه مستجمع اقسام شعرست 
از قصیده و قطعه و غزل و رباعی و مستزاد و لغز و معما - و ابیات مصنوعه را بهم 
موی متفرق توان شمرد در اوزان مختلف امید که در آنحضرت بسمع قبول 
مسموع افند و پعین رضا ملحوظ گردد انشاء اه تعالی. 


۱- کذا فی النسخ ولکن مرچکدام درجای خود مطبوع ونامطبوع نیاورده فقط یك‌قسم 


در متن نوشته اند ۰ 


بتع بت قصیده سو ۲ 


فصیده مصنو ع دااث 
هر مدا ح شاه اسهعیل 


هولی گلشن کویت نسیم باد بماد گدای خرمن مویت شمیم مشك تتار 
مگر گشوددرحان‌هوای آن‌س‌کوی که بوی عنبرسارا دمید از آن گرار 
هواي گلشن کویت نسیم کشور جانبا 
گداک خرمن مویت شمیم عنبر سارا 
تقطیع : مفاعیلن 6 .ار -مفاعلن فملاتن مناعان فعلاتن قافیه : مجرد مقبد 
بجر : هرح سالم - مجتث محبون صنعت : دو بحرین - ترصیع 


یفن که عارش وروی‌تودر دد حویی است که هست عاشق حون حگر ارو افکار 


ِِ ۰ ۰ ۰ ۰ . ۳ بو ۲ ۱ 
سلست در د رجت لت ۳ شکن جرهن نجدو شد حجی دو مشش جمن کند اشار 
‌" 


هنور در حد جی است جعد طر ه تو 
ای در حد خوبی رخت زلف از شکن در حد چین 
خوین جکر از بوک تو مشك ختن نا حد چبن 

تقطبع : مست4علن مستفعلن مستفعلن مستفعلان قافیه : مردف بردف مفرد 


نمن مدا صنیین : ذوفافیتن - تجنیس تام 


‌ ِ ۰ 0 ۰ ۲ 2 ۰ 
: ند رد وتا لم ز گر ید رشر دعی «نم که‌خون‌خورماز آن‌دو لاله گونرخسار 
بگو که چم در آثار صمم بیجون دار 


۰ ( ۲ ِ 


روز وصلم گریه هر گز کی گذارد دیده بی خون 
کر ده دخسارت ببینم یکنظر در صنع بیچون 


فصاید مصئوع -۸۲۵- 


تقطیع : فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلیبان ‏ . قافیه : مردف بردف نوع دیگر 
بجر : رمل ملمن مسیع صنفت : تجنیس حطی 
مه وسال تو هر کس که یافت تا بابد ‏ بصبرحسته وما را کجاست صر وقرار 
نکو بمکر و بدستان کجا شودحالش اگر وصال نیابد بدست این بیمار 
وصالت که یابد بمگر و بدستان 
بصبرست 4۵ ما دا نیاند بدست آن 
تقطیع : فعولن فعولن فعولن فعولان ... قافیه : مردف بردف مفرد نوع دیگ 
پحر : متقارب مسیع صنعت : تجلیس مر کب 
عجب‌ثر این که‌تر اهست‌صدجومن‌مجنون که از وفا بدرد رخت هسنیش حل با 
هام که مالمی از دردمت‌دیم سوزند توئی که بر و دعا دردمند ليل و تربار 
ای ترا همچو من عالمی دردهند 
کز وفا بر دخت صد دصا دزدمند 
نقطیع فاعلن فاعلن فاعلن مأعلان قافیه : مقید بحرف قىد 
بحر : متدار اک مدال صنعت : تجنیس تافص 
ربود ناش رخت‌هوش من جه گردرعشق حریف نقد دو کون است عاشق دیدار 
و جود من‌زت از آن حوبرق آفرو<ت کهرنگه آن‌دور خافرو خت‌جیره چون انار 
نقش رخ تو شمع محبت چو بر فروخت 
نقد دو کون عاشق بکر نك او فروخت 
تقطیع : مفعول فاعلات مفاعمل فاعالات قافیه : ردق بردف مي کت 
پجر : مذارع اخرب مکفوف مقدور صنعت : تعنیس تام 
زبسکه بوی تو آورده باد خالد رهش . ز شوق بای تو بوسید دل جوعاشق زار 
نجورده باده بمستی شتأفت در عشقت کسی که با یه‌عشق از نو یاف محنونو ار 


بسوگ تو آورد باد باده بمستی شتافت 
پای تو بوسید دل پابة عق از تو بافت 


سپس | 


‌‌ 


سا ۸۲- ثصیده سوم 


تقطبع : منتعان فاعلات منتعان فاعلات ‏ قافیه : مر‌دف بردف مس کب نو عدیگ 
بجر : منسرح مطوی موقوف صنعت : تجنیس زاید 
دلم | گر همه شبرست بگذر از شمشیر که‌خوارعاثق‌ونمخوار نست‌چون‌من‌خوار 
کنون بمشقتوحیحون:ز اك‌خواهم‌ریشت جو آب‌روی خوداز گر به ریحتم‌جوبحار 
دل گر شیرست از شمشیر عشقت چون گریخت 
خوارغمخوادست چون من]بروگاز گر بار بخت 
تقطیع : فاعلاتن فاعلاتن فاءلاتن فاعلات قافیه : مردف بردفم کب نوع‌دیگر 
بحر : رمل ممن مقصور صنعت تجنیس‌مکررومزدوح - اشتفاق 
یقین بلاغمنآنگه بود درست که شعر ‏ بیان حال نماید به کاك سحر شهار 
بیان حسن تو هر چند رأغیم نکم که شوق آمده الب بقل دغوی دار 
بلاغ من که بود در بیان حسن تو داغب 
بیسان حال نماید که شوق آمده غالب 
تقطیع : مفاعلن فعالرتن مفاعلن فعلاتن. قافیه : مقید بتاسیس و دخیل 
بحر : مجنث مخبون تفطیع : مقاوب ذل مجنح 
از آن بسوخته مجمر صفت دلم مجنت که «جرمم من همست از شکایت دلدار 
شکاینم که تو میسوزی از تغافل نیست ‏ چنانکه زلف تو کند از تطاولم بن‌وبار 
هجمر صفت دل من میسوزی از تغافل 
مجرم منم اگر چه زلفت کند تطاول 
تقطیع : مفعول فاعلاتن مفعول‌؛اعلاتن ‏ . قاقیه : مقید بتاسیس و دخیل معم‌وم 
پحر : معارع‌جزوی آخرب جزوی‌سالم صنعت : مقاوب بض 
دلم کهریش‌وجگرخون شدمت از آن گرید که شیر میشود از عقق دیده‌اش خونبار 
رهن عشق دلم شدز خنجر آهن که سر نهاد بدامن مرا که آن برداد 
دیش کردی دلم ز خنجر آهن 
شبر از عشق سر نرساد بدامن 


فصاید مصنوع -۸۲۷- 


ریش کردی دلم ز خنجر آء شیر از عشق سر ناد پدام! 

تقطیع : فاعاتن مفاعلن فعلاتن - بیت ثانی - فاعلاتن مفاعلن فعلات 

قافیه : مقبد بناسس و دخبل مفتوح . تانی خطی 

بحر : خنیف مسس مخبون صدر وابتدا» سالم - بیت ثانی - خفیف مخبون مقصور 

صنعت : مقلوب کل - ذو وجهن هم در وزن هم در معا 

خراب گریه شدم آنچنان که دیده کنم ‏ چومن که دیده جزاهای‌خویشتن‌بکنار 

اگرجه‌زارتر از من کسی بدهر ندید درو م اینییه آه از حه دید آه از بار 
دبده کنم زارثر ارمن که دید 


دیده جز اها همه ]هار چه دید 
تقطیع : معتعلن مفتعلن فاعلات قافیه : محرد مردف 
بحر : سریم مطوی موقوف ۱ 


صنعت : مقلوب مستوی - مصر ع مصرع باژ گونه توان خواند 
مک که همدم اهل نظر ز عن وقار بشمع عارض تو تافت تا فزود انوار 
یقن که از نظر التفات بخت اخشب. رخ جو لالهات آمد مه تمام عیار 
همدم اهل التفات آمشب 
بشما تاقت لاله آمسد مه 
تقطیع : فاعااتنمفعلن فملن یه : خلی 
پجر : خفیف مسدس مخبون صدرسالم عروش اصلم 
صنعت : مقلوب مستوی نوع دیگر که بیت تما باژ گونه توان خواند 
دمید بر سمنت تا ز زلف و خط سئبل مه من از شب لفت نمود صبح فرار 
برافکن‌ازمه رخ پرده چاشت کن‌شامم ‏ که پيشكک آن‌مهرخ‌چاشت میکندش‌تار 
بسمن تاز ذلف سنبل کاشت 
مه من‌شبنموده بيشك چاشت 


0 


۱ کذا و حال آنکه همکن نود قافیه مصراع دوم (راه) استخراج شودوعمدا خملا آورده 


۲۸ قصیده سوم 


کاشت سنبل ز ژلف تا بسمن 
چاشت بيشك نمودشب مهس 
تقطبع : فعلاتن مفاعلن فعلان - فعلاتن مفاعلن فعلن 
قافیه : مردف بردف زاید نوع دیگر 
پحر : خفیف مسدس محبون اصلم مسبغ ‏ ثانی : خفیف مسدس مخبون حذوف 
صنعت : مقلوب مستوی نوع دیگر لفظا بلفظ بر آن‌صورت که نوشته شد 
از آن که درد تو دل دادجواه هردر کرد ز درد و داوری دل بحق برم زنبار 
قسول درد توا داد پایةٌ اقبال دل‌ما بدر آورد دردت از ادبار 
دزد دل داد و درد ددم داد 
درد او دل در آوید در داد 
تقطیع : فاعلانن مفاعلن فعلان قافیه : مقید بردف مفرد 
پحر : حفیف مسدس محبون مس صدر و ابتدا سالم 
صنعت : مقعوع غیر متقوط 


به پیشش ار بنشینی بشب نشینی تو چه بیشیش که به‌بین‌به پیش بینی‌کار 
بیشیش به‌بان‌به پیش بینی 


۵ ۵ ۵ ۲ وه ۵۱ و وه هت و 


تقطیع : مغعول مفاعلن فعولن .. قافیه : مطلق بردف 
بجر : هزج مسدس آخرب مقبوض محذوف_. صنعت : موصول منشاری منقوط 
اگر چه دام بلائی گر آنکه بفریبی ‏ همانست‌یاریاگر آن‌رقیب‌نیست دجار 


دام بلائی کان فرییی 
نست یار کان رقیپی(کذا) 


تقطیع : مفتعلن فع مفتعلن فا ع قافیه : مطلق بردف - مجرول و معروف 
بجر : منسرح مطوی منحور مجدوع . صنعت : محررمقرو باللغتن عربی‌وفادسی 


۷ 
سس 


رس پاپ ۳۳۹۰9۰۱ 


فصاید مصنوع -۸۲٩-‏ 


لب تو حان کسی‌حان منز غمزه شکافت بسا خدنگ غمت بن نشسته تا سوفار 
شدست جان مرا تان ايك نا جارست حریف ناوك پرتاب کیست حز ناجار 
جان کجاغم ز کجا تاب کجا 
با خدنك شم پرتاب کجا 
تقطیع : فاعلاتن فملاتن فعلن قاقیه : مقید بردف مغرد 
بجر : رمل مسدس مخبون حدوف صدر و آبتد سالم 
صنعت : رقطا ( یکحرف منقوط یکحرف غیر منقوط ) 


اگر نه آینه را که گه‌ای پری ببنی دو عالم ارچه به بیزی نظیر حشم مدار 
هزار ماه که محمل نشن شود پیشت ججب کههسراز آن‌ببنی‌ای‌فرشته وقار 
هر گه به بینی محمل نشینیش 
عالم به بیزی همسر نبینیش 
تقطیع : فعلن فعولن فعلن فعولان قاقیه : مطلق بردف و خروج 
پچر : متقارب ائلم 
صنعت : خیفا ( يك کلمه منقوط يك کلمه غیر منقوط ) 
گدای در ژ در ای آفتان دور مساز کهتنپسوختش ازحسرت‌این‌فتیر اطوار 
بان وصف دلم زان رخ چو آذریست() که ثابت است بسی عاشق تو دراسرار 
گر آنکه‌پیش‌همه‌نقشی‌ملك‌جن کلهاست گل‌جران خشبی پیش لمعه ات انگار 
وجود ماه فك نیست فیر عکس تنت . چوفیض مپر تواش همسرست شد سیار 
ای دزدی آب رز از آن رخ آذد 
تن سوخت حریف طربت عاشق سر 
پیش همه نقش‌ملك چبن عکس‌تنت 
تقطیع : مفعول مفاعلن مفاعیلن فع قافیه : مقبد مجرد 
بجر : هزح آخرب آبتربوزنرباعی 


-۸۳۰ فصیده سو م 


صنعت ؛ مر کبالصنایع . رفطا ‏ خیفا - مقطو ع‌موصول,مصراع اول"مقطوغ‌حرفی 
منقوط حرفی غیرمنقوط » مصر ع‌دوم:موصول پدوحرف - دوحرف منقوط دو حرف 
غير منقوط هصرع سوم وجپارم موصول بسه حرف و چهار حرف . کامه بی منقوط 
کلمه پی‌غیر منقوط . مج 
نشان باغ بپشت آن جعال وحاجب وزلف لب تو ساقی جانبخش و کوثر ابراد 
بگوهر آن خط سبز تو خاتم خوبی قد تو سایه طوبي کشیده در رفتار 
شب نو حاجب گوهرخط نو خانم خونی 
لب تو ساقی کوثر قد تو سایه طولی 
خط توخاتم خوبی شب توحاجب کوهر قه تو سایه طوبی لب تو ساقی کوثر 
حاجب گوهرلب تو خانم خوبی خط تو ‏ ساقی کوثر لب توسایه طوبی قد تو 
نقطیع و بحر : مفاعیلن 6بار:هزح سالم - فاعلاتن عبار : رمل سالم مفتعلن) بار: 
رجز مطوی - مقاعلن فعلاتن ۲ بار : مجتث محبون ‏ فعلاتن ‏ بار ؛رمل مخبون 
قافیه : اول مجپول معروف خی - ثانی : مفید مجرد ‏ ثااث: موصول‌بدو حرف 
صنعت : طرد المکس - ملون به پنج بدر 
از آن کشد همه این واله ازتوداغ فراق که‌نیست باده‌اش‌ازنوش وصل‌نوشگوار 
دمي که جرعه عشرت ز جام وصل کشم کشد ز بخت بد آن چشم ره زنم بخمار 
دمی ناله از داغ هجرت کشم 
"ربی باده از نوش دصلت‌چشم 
تقطیع : فمولن فعولن فعولن فعل قاقیه : منید مجرد 
بجر : متفاری محئوف صنعت : سجع منوازن 
ز صد نگاد تو داری ز بی نیازی ننگ ز صد هزار فقبرت به دأنوازی عار 
فتاده سرو ببایت همن هنر دارد  .‏ که جان‌برای قدت میدهنه سرووچنار 
صد نگار از نیاز سر بیات می نریند 
صد هز اردلنوازجان بر ات مي‌دهند 


قصاید مصنوع ۲۱ 


تقطیع : فاعلات فاعالات فاعلات فاعلات قافیه : مطلق بحروح 
بجر : رمل مثمن مگفوف مقصور صنعت : سجع متوازی 
يقین که سیمتنی لك آتشین لعلی "تین که غنچه لبی ليك شکرین کنتار 
ضرورش اررخ چون پاسمن سیم‌تنست دی که ازحمن دوسنی است برخوردار 


سیمتنی ليك رخ چو یاسمنستت 
غنچه لبی ليك شکرین دهنستت 


تقطیع : مفتعلن فاعلات مفتعلن فع ‏ . قافیه : مطلق بخروج و مزید 
پحر : مسر ح مطوی منحور صنعت : تا کید المدح پما پشبه الم 
نشستهام همه شب دل حربن براه سم لبازفغان‌جوسگان بازوجشم کرده‌چپار 
جرا تونابیازافغانر خارجوسگ نالم که هسمت همه شب پاسبان من پیدار 
ملول‌آزهمه غم اکیست چون‌من‌بی‌بخت . حرین‌براه ستم کیست چون‌من‌غمخوار 
همه شب حزین بر هستمت بفغان چوسگ ز مرستمت 
بفغان چو سک ز مرستمت همه شب حزین برهستمت 


تقطیع : متفاعلن) بار قافیه : مطلق بخروح و مزید و نایره 
بحر : کامل منئمن صنعت : طرد العکس 


سرم فدای رهت مست من نظر کن باژ که باز عر بده دارد دو نو گست در پار 
عجب که عر بده دارد غم تو بردل‌ودین غم تو غارت دین باشدش یقن کردار 
اگر چه دارد اسیر غم تو آه و فغان ببرد دین بیتتن رلفت از وی آی عبار 
در آمدی بدام پاز چون بت چینی بجانم ای بت چین کرده یی کمین انبار 
مستم‌نظر اذعربده دارد  .‏ بردین 
ازعر بده دارد سر غوغا بیقان 
دادد. سرغوغا بدلم آن بت چین 
بردین _ بیقین آزبت چین کرد کمین 
تقطیع : مفعول مفاعیل مفاعیلن فاع قافیه : م‌دف بردف 
بجر : هزج اخرب مکنوف ازل صنعت : مریم 


تست ی ته 


۲۰ ۳ب قصیده سوم 


تبیست_ در تن من گرم دلبرا قدمی ‏ که‌دانم از قدمت وار هم ز تابش نار 
ترا زعین وفا خواستم من از ایزد بیاوصدق وصفابن وخشم و کن‌بگذار 
وجود من که نمورش بدولت شاه است دلش زهمت شاه آتشی است قهر شرار 
| گرزدیده من‌سبلخون رود جه عجب که هستم از طلب درد ساغری افکار 
نمیرود ز سرم ذوق راحت ایساقی . توهم پرآب بقا کن قدح پنوش ومدار 
بنوش جام عطای اذل ز رحمت‌شاه گرت زحضرت شاه است هستیایبشیار 
بينم کرم دلبر در عین وا از دولت شاه 
دانم‌قدم رهبر باصدق دصفا - ازهمت شاه 
دیدمسند سر وراحسانوعطا. ازرحمت شاه 
هستم طلب ساغر پر آب‌بقا. ان حضرت‌شاه 
تقطیع : مفعول مفاعلن مفاعیل فعل - مستزاد : مفعول فمول 
بجر : هزج آخرب مقبوض مکفوف مجبوب - منزاد:اخرب اهتم 
قاگیه : مقید مجرد . مستزاد مر‌دف بردف درهرچپارمصراع 
صنعت : مر کب مدور اختراع خاس 


شدست هوش دل ایجان ز دست باد ستم کی آوری بغفاش بصبر با دست آر 
شد هوش دلا ز دست با دست 


کي آودیش بصبر با دست 


اس تست 


اب وسط دایره اینست + 9 این ریاعی اصت متزاد مدور که از تر کیپ و تحلیل الغانا 
ارایل مصارع باداض مستزادات رپاعی دیکی پدون معني و قوافی رباعی اول بیرون میأید > 
میس در کنار دایره ریاعی را نوشته آنگاه داینگو زه که درز یر آورده‌ام خوانده دیشود وشگنءا 
از کانبان که این را گیچ و نادرست وچندگونه نودتهانه »و اينك رباعی مستخرجه » 
از حضرت شاه بیدم کرم دابر - در عن وفا از دوات شاه دام قدم رهبر - ۱ صددر صنا 


از جمت شاه جرد سمل سرژر » ا<سانو یلا از زر ج<مت شاه دتم طاب ۳ ۳ ی آب بقا 


-0۲- 


قصاید مصنوع .. -۸۳۲- 


(ب۰٩۰‌۰بة٩ة٩ة٩۹٩2‏ لظلل ۹ 2ش2ظش شش (ظ(ظضحجچضح۸(۸۰۸ض۰۱۰۱۰ً۰»سآساپصس_-- سس س_س_««» 77777777777777 


بجر : هزج آخرب مقبوض مقعور صنعت : ایرام 


ایا حریف طرب چون ورین باد بپاد . جولالهمی‌خورومپراززمانه چشم مدار 
هباست بی می و گل جر آتشی در زن ‏ بهر چه دارد اژ اندیشهات خو بوتیمار 
رسید لاله و دارد بپر کمن خاری چوگلرخی‌است که داردرقیب ناهموار 
نوبپادست و گل آتش زده دد هر خاری 
لاله دا چشم چباد از پی گلرخساری 
تقطیع :فاعتن فعلتن تن فعلن قفی :مطلق بردی 
پحر : رمل مخبون اصلم - صدر وابتداء سالم صنعت : تشییه مطلق! 
سین جو ساقی دلجو به لاله زار آمد ‏ کهتا جولاله بر افروزد ازرخش‌انظار 
یفین که مستی بلبل چو غنچه‌پنپانیست حیاتش از می‌دیحانیست آن خسار 
سافی چو بهار آمد کوغنچه پنپانیت 
تا لاله بر افروزد از آتش‌دیحانیت 
تقطیع : مفعول مفاعیلن مفعول‌مفاعیلان .. قافیه : مطلق بردف وخروج 
بجر : هزج مثمن آحرب عروض وضرب مسبغ صنعت : تشبیه کنایه 
در آبباغ گل| کنون که همچو جدث شد بجن گلی کهجوحور آمده‌استدیده گمار 
کجاست نسبت پار از نیم بستانش جو حور | گرجه شمیست گلشنش عطار 
باغ گل چو جنت شد جنت ار نسیمستش 


چی نگل چو حور آمد حودا گر شمیمستش 
تقطیع : فاعان مفاعیلن فاعلن مفاعیلن قاقیه : مطلق بردف وخروح و مزید 
بجر : هزح آشتر صنعت : تشبیه مشروط 


هوای باده و جعد بنفشه دام‌دلست ‏ گذر چونیست‌ازین دام دل بیاد بیار 
نه گر تو سنبل تر تافنستبش ای باد ‏ بقصد دل چه بهم بافتستیش صد بار 


| مکذا.تشبیه مطاق ! نست که مشبه ومشبه به ووجه شبه وادات تشبیه ددظاهر کلام‌موجودباشد 


-۸۳6- قصیده سوم 


ای باد جعد سنبل.تر تافتستیش 
گر نیست‌دام دل‌چه بپم‌بافتستیش 
تقطیع : مفعول فاعلات مفاعیل‌فاعان قافیه : مطلق بردف و خروح ومزید و نایره 
پجر : مضار ع مکفوف محذوف صنعت : تشیه اضمار 
و گرچه‌ننبت‌نسرین و گل گمان‌پتوهست نمی کنیم ازیثان تسو بپتری بعذار 
رسد کی بتو زانروی همجو مه گلپا جذن که جون تو بدیدست نر کس|بسار 
دمیده است پبی سرو در چمن شادان ولی کمست بشوخی چو آنه و رفتار 
نسرین و گل ماند بتو زانروگ چید ستیمشان 
نی نی ازیشان بیتری نیکو بدید ستیمشان 
تقطیع : مستفعان مستفعلن مستفعلن‌مستنعلان .. بحر : رجز منمن مدال 


قافیه : مطلق بردف وخروح ومزید وجهارنایره صنفت : تشیه تفصیل 


وجود سل ا گر سوخته چو بلیل شد . وجود بلبل ازو سوخت همچوسنبل زار 
چو سنبل سوخته بلبل 
چوبلبل‌سوخت هم‌ستبل 
تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن قافیه : مقبد محرد 
بجر : هزح مربع صنعت : تشبیه عکس 
لوای گل که‌جوخورشید برهمه رخشید مگر که یافت ز شاه ولایت اینمقدار 
تولاله بن جو نکواختری که‌نافته‌است نظر کیش بوی افتاده است شاه دیار 
ل چو خورفید بربر خشك و ری افته است 
مگر از شاه دلایت نظری بافته است 
تقطیع : فاعلاتن فعال تن فعالاتن فعلن قافیه:ذوقافتن اول‌مطلق‌مجرد.-ثا نی‌مطلق بردفن 
بجر : رمل‌ملمن‌مخبون محدوف صنعت : حسن مقطع و گریز گاه 
ندید چشم فلك هبجه شاه اسماعیل که تیم‌عدل شدش‌صبقل دل اززنگار 


فصا دنل مصمو ع ۵ب 


جوحیدر از قبلش هست روحبا نیکان . یقن که هست زطلما نیان دلش‌بیزار 
شاه اسماعیل حیدر قبله روحانیان 
تیغ عدلش صیقل آیینه ظلمانیان 
قطیع : فاعلاتن فاعلائن‌فاعلاتن فاعلان . قافیه : مطلق بخروج ومزین(کذا) 
بحر : رمل منمن متصور صنعت : بیت القصیده,عساغان‌نظبر 
«مال برق بمانی است در گه میدان عیان‌جوشعله‌شمعش سنان کینه گزار 
| گرچهشلهآل‌علم چوبرق‌افروخت دلی مبادستم بین از آن گزیده سوار 
بر قیست دمان شعلاً آل علم او 
یاشعلاً شمع‌ازدم بادست بیکسو 
تقطیع ۰ مفعول مفاعبل مفاعیل فعوان قافیه : مجپول ومعروف 
پخر ! هزح آخرب مکفوف محئوف صنعت : تجاهل العارفن ؛ تشیه 
لیم شد ز حهان . ملك شاد شد از شاه خوشا نکوئی مالك و خوشا بد اشراد 
سرای‌جان‌ودل آباد گذتوخواهی‌دید . هنوز خوشتر ازین عدل,اوچوشدهعمار 
عجب مدار ز دادش که مرده زنده کند.... کهبیش‌بخت خدا داده‌نیست‌ایندشوار 
جمبان شاد شد از شاه ودل ۲باد شد ازداد 
خوشا مالك و خوشا شاه‌خوشا عدل‌خداداد 
تقظیع : مفاعیل مفاعبل مفاعبل مفاعیل ‏ قافیه :مردف بردفداعنات 
بحر : هزج مکفوف متصور صنعت : لف ونشر مرتب 
اگر بصید نگاهش فتاده برعنقا . . بيكاشارتش افکنده ازفلك طیار 
دمی جورفته بن<جیر که بيك حله فکنده ناوك اوصد هز بر شهرشکار 
بصید عنقا چو رفته یه 
بيك‌اشارت فکنده ده ده 
تقطیع : فعول فعلن فعول فعلن قافیه : مکرد 
بجر : متقادب مقبوض اثلم صنعت : اغراق 


۱ - گذا در نس نوا 


سا 


سا اس قصیده سوم 


تبارل از آن کف که‌خواست‌حانرطی کببره گیرداز آن بحروکان پاستنکار 
اگر نه آمده او امن و فرشته رزق ‏ چرا کشدهمه کس‌دامنش‌چورانب‌خوار 
حاتم طی آمده اا ضامخش 
گیر داز آن‌رو همه کس‌دامنش 
تقطیع : مفتعلن مفتعلن‌فاعلن-فاعلاتن فاعلاتن‌فاعلن قافیه : اختلاف اشباع 
پحر : سریع‌مطویمکشوف - رمل مسدس‌محذوف صنعت : دو بحرین 
فروغ اختر دولت از و نگر بیقین که آفتاب زمینست و کب زوار 
زهی کرامت مه برتوی که‌بخشیده فرو غ نج سعادت رخش بيث‌دیدار 
اختر دو لت و کین‌همه پر تو بخشد 
آفتابیست کزو نجم سعادت رخشد 
تقطیع : فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن .. . قاقیه: اختلاف حدو 
بجر : رمل محون اصلم.صدر وایدا سالم صنعت : تشیهمراعات نظر 
وجیه روی وبعلم وهنر از آن ابری که بحر فضل باقبال او گشودانپار 
نه غورواست بعودش نه هم که‌شدبسته دهان حادثه ویوست کنده از نغدار 
روک علمو هنر از آب مروت شسته 
لب اقبال کشوده دهن حادثه بسته 
تقطیع : فاعلاتن فعلاتن فملاتن فعلن. . قافیه : اختلاف حدو 
بجر : رمل مثمن مخبون اصلم صنفت : استعاره 
به همسری‌زخور آنصاحب نظر بپتر زهمرهیست بهر صاحب‌هنر فمخوار 
هم سرود صاحب نظر 


هم رهبر صاحب هنر 
تقطیع : مستفعلن مستفعلن قاقیه : مقبد مجرد - محجوب 
بجر : رجر مر بع صنعت : تسیق الصفات ! 


وسو وت و و و ورن مت هه سه. 


1- ذوقانتی هم هست و نسخها ندارو ۰ 


تصاید مصنوع ۳۷اب 


ایا سپر کرم جاه خودبه‌بین که زیخت برای تست بهشت و نعیم او هموار 
در مراد تو ای بی نظر از ان بازست که‌ملك داده کببرت عنایت جبار 


اگرجاه خود بنگری بی نظیر! 
دایت نعیما) و ملکا کبر! 


تقطیع : فعولن 4 بار قافیه اختلاف حرف وصل " 
بجر : منقارب مثمن سالم صنعت : اقثباس 


پس ازعدو جه غمت کو به بیبشی باشد جوخالدوباد وتوجون آبو آتش‌ازپیار 
از عدو چه غم و به بیهشی 
خال و باد وتو آب و آتشی 
تقطبع : فاملن فعل فاعلن فعل قافیه : اختلاف توجبه 
پحر : متدارك مخبون مقطوع صنعت : متصاد 
سحر شنیدجو گلازصبا که‌خلقت جیست گل از تودرعرق افتاد وریخت زودازبار 
اگر کاش نهد ازئن‌زرشگ خلق توتاب بروی جویش گلاب از چه زد پی تیمار 
گلاب چیست اگر گل نشد ز خلق تو آب 
گل از تودر عرق افتاد وزه بروی گلاب 
تقطیع : مفاعلن فءلاتن مفاعلن‌فعلات قافیه : ایطاء حفی 
پحر ؛ هجنث محون مقصور قافیه: رد العجز علی الصدر نوع اول 
یقن که بردر وبامت پرد فرشته نهان پسد نیاز و فقیری گر او فتد بگذار 
همای سدره نشن حون بحضرتت گذرد ره ادت سرد باز آ رن از دار 
پردفرشته نربان‌چون بحضرثت گذرد 
بصد نیاز و فقري ده ادب سپرد 
یق نکه بر دردیامت گر اوفند بگذار همای سدره شین بار آید از پندار؟ 
۱- از حرف مدبه تنوین 


۲ هر در بت از دو بیت صیده هسیدر ) است مصر اعارل‌هر يك‌از دیت‌اولومصر اع ثافی 
از بیت ثانی در نسخ خطی کلمات اول با مر کب سرخ و کلمات دوم با سیاهی نوشته شده . 


-۸۳۸- قصیده سوم 


تقطیع : فاعلن فعلاتنمفاعلن‌فعلن - ثانی مفاعلن‌فعالاتن مفاعلن فعلات 
قافیه : اول ابطاء حلی ( کذا) ثانی مردف بردف مفرد 
بحر : اول مجتث مخبون محدوف - ثانی مجنث محبون مقصور 
صنعت : استقبال,رد العجز نوع دوم 
به خواریند حسودان تو ولی نازند ‏ بمال و اینهمه را جز زنعمتت مشمار 
رود زفصه‌خراب" ازدرتعدوهرچند . کهازتورانبه خوارست ونام درطومار 
خواد ندحسودان نو وزغصه خر ابند۲ 
با اینیمه از تعمت تو داتبه خوارند 
تقطیع منعول مفاعیل مفاعیل مفاعیل ‏ قافیه : ابطاء جلی 
پحر : هزج آخرب مکفوف مقصور صنعت : رد العجز نوع سوم 
وزیدن نفست جان کامل از معنی .دم تو از تفس باد صبح شسته نغبار 
رخ کمال تودلجوترست وزیباتر ‏ بحسن‌وخاق‌وبه لجوئی‌ازبت‌فرخار 
زجان کلام تودلجوترست وذیباتر۴ . 
دم نو از نفس باد صبح دلجوتر 
قطیع: منعلنفعاتن مفاعلن فعان .. قافی :ااءجلی در حرف تفطیل 


بجر : مجتّث مخبون اصلم صنعت : ردا لعج نوع چهارم 
یقن که کاك تومرغیست ازخط مشکن" که دل‌همی برد ازنقشی سنگ زین‌متقار 
کل نو از خط مشکین! 
دل برد از نقش سنگین 
تقطیع : داعلاتن فاعلاتان قافیه : ایطاء جلی در نون تخصیص 
بجر :رال مربع هسیغ افیه : تلمیح 
| - فکار ۲ فکارند . 
۳ و لا نیکون 


۵ و ۶-رنگن . 


دای سس سم مس در سس 


سوت و ز و پسیی سن ‏ 


قصاید مصنوع -۳۹- 


خمر مایه گرفت آفتاب از کرمت که‌هیبردهمه خقك ونر ازویای‌اذخار 
لو یتح توشد جون سحان‌در خدمان" که می برد بر کاتش شمال در اقطار 
آفتاب از کرمت در خدمات۲ 
میبردخشك وترازوی بر جات 
تقطیع : فاعلاتن فعلاتن فعلات . قافیه : ایطاء جلی در الف و تا 
بجر : رمل مسدس محبون مقمور صدروآپتدا سالم صنعت : جمع ومفرد 
قرار جوست صبا سوی توس نو زجرم ‏ بوادی این‌به غبارافکن آن نشان درغار 
تورای نشوونمائی زدی بخاری.از آن شدست جونگل‌خندان عیبر باثان خار 
چو صبا و نوسن نو ز زمبن‌شوند خیزان 
بود این غبار افشان شود آن عبر باشان۴ 
تقطیع : فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتان .. قافیه : ایطاء حلی درالف نون صفت 
پحر : رمل مئمن مشکول (مسبغ] صنعت : جمع و تفریق 
ادب نما نبودجون‌سگ توخودراخوا ند . که هست اوملك وما کم از سگ بازار 
اگرچه ازره نسبت نايم همچو سکت غبار راه وییم و غلام و خدمتکار 
ماچو سکت از ده نسبت نهایم 
کو فلك د ما سک داه دیيم 
تقطیع : مفتعلن مفتعلن فاعلات قافیه : ایطاه جلی در جمم متکلم 
بجر : سریع مطوی موفوف صنعت : تفریق و تفسیم 
بهم عنایتتازجود وخلقولش که هست. ‏ کهاو نکرده کم از منعم و گدا ایثار 
د گرچو وفلك اندر جهان ندیده‌یکی ‏ و کر هم آمده نلموده این هنر بسیار 
همچو خلق ولطف تو اندر جهان ندیده‌یکی؟ 
کو نکرده نع دا و کرم نموده بسی 


!| و ۲- حرکت . 
۳ و ۴- ریزان . 


۵ 9- کی . 


ٍِِِ قصیده سوم 


رت ۲ وت و مت و ات 


تقطیع : فاعلات مفتعلن فاعلات مفتعلن ‏ . قافیه : ایطای جلی دریای تنگیر 
پحر ؛ مقتذب مطوی صعت : جع و فسیم 

چو خلق و لطف تو اندد جهان ندیده کسی 

نکرده منع دا و کرم نموده بسی 
قطیع : مفاعلن فعلاتن مفاعلن فملن ... قافیه : مطلق مجرد 


موه 


بحر ؛ مجتث مخضون محذوف صنعت : جمع و تیم 


یقن که دست توجون ابر گوهرافشائست نه آپر میدهد آبی جو صد دز شروار 
از آن نگفتهام آگه شدیم ازتو چو گنج که نیست گنج شما را کران بپیچ کنار 
رهن آن کر مم من که جون‌خوشان باشید هراز گنج ببخشید ! وزر دوصد خروار 
چون ابر گمبر افشان گفتم که شما باشید 
نه ابر دهد آيي صد گنج شمابخشید؟ 
تقطیع : مفعول مفاعیلنمفعول‌مفاعیلان قافیه : ایطاء جلی‌درجمع مخاطب( کذا) 
بحر : هزج آخرب مسیم صعت : جمع و تفریق و تقسیم 
بود سگان تودر حمله جمله جون شبران کثند همجو سگ ایشان که وغا کفار 
هم ن که شر سکّت‌حملهجون بلنگان کرد لبان بقپرهژ بران گشادو شت هزار 
سگانت جمله شیر آن و پلنگان 
ستث ایشانوغالب برهژبر ان۴ 
تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن‌مفاعبل ‏ قافیه: ایطاء جلی‌در الف نون جمم 
پحر : هرح مسس‌مئه‌وز صنلت : سحر حلال 
مدا می‌شکند سنجق شنفاهان کمینه غازی تولکه بند گان صفار 
اثارتت بصلابت بسوخت تخم‌عدو جناننه بیخ بخیلی کرامت بتار 


۱ بیاشید , ۲ پاشید 


۳ و ۴ - نهنگان 


فصاید مسئوع ساه4۸ 


شکند سنجقق شاهان علامتت 
بکند بیخ بخیلی کرامتت 
شکند سنجق شاهان علمت بکند پیخ بخیلی کرمت 


تقطیع وپحر : فعلاتن فعلاتن مفاعلن : غریب مخبون - بیت دوم فعلاتن فعلاتن 
فعلن رمل مخبون محذوف 
قافبه : مطلق مجرد - ایطاء جلی جون صلابت آر ند وا گر علامت آرند صحبح بود 
صنعت : تضمین المزدوج 
یقبن ما که بجولان وجونکه در تازی بکان رسد گهر از حوی حکانی دینار 
دود چو گرم سمند توسوی میدانها  "‏ شوندغرقه بگوهر همه یمن و بسار 
بجولان چوذکه دد تازد سمندث سوک‌میدانبا ۲ 
بگاه خوگ چکانیدن شود غرفه بگوهر ها 
بجولان چودرتازه سمدت‌چو اژدر که خویچکانیدن شودفزق گوهر 
بجولان چو تازد سمندت جو اژدر که خوی چگانی شودفرق گوهر 
تقطیع : بیت اول ‏ مفاعیلن 4 بار ۰ بیت دوم فعولن مفاعیلن ۲ پار ؛ بیت سوم 


فعولن 6 بار 
بجر : بیت اول -هزح مثمن سالم » بیت دوم - طویل . بیت سوم - متفارب سالم 
صنعت : مسوط قاقیه : مقید مجرد - اولی‌ایطاء بالف‌هاء جمع 


وجود تو همه درسروری خوشاسنحکام . شکوه توهمه درسروری خوش‌استقرار 
لقب ملایگه در کاملی ترا شه کرد سعادت ازلی داری ای سعادت یار 
ترا خوشست باشین و رس راهبری  "‏ جهحا کمی‌توچه‌خوش‌داوری‌باستمرار 
درسرورگ خوش مقبلی‌دد کاملی خوش‌رهبری۴ 
درخسر وک‌خوش‌عادلی ددحاگمی خوش‌داودری 


۱ ر ۲ همخو آژدرها هه راهروی ۳- رهروی 


-۸6۲- فصیده سوم 


وش تسس 


در سروری مقبلی در کاملی دهبری ..- درخسروی عادلی‌درخا کمی‌داوری 
سروری مقبلی کاملی رهء.ری ‏ خسروی عادلی حا کمی داوری" 
تقطیع : اولی : مستفعلنع بار - دومی : مستفعلن‌فاعلن؟ بار . سومی : فاعلن 6 بار 
قافیه : ایطاء جلی بیاء نست | گر رهروی بود وا گر رهبری باشد صحیح است 
پحر : اولی : دجزمثمن سالم -دومی : بسیط - سومی : متدارگ 
صنعت : حشو قبیح( کذا) ۱ 

ا گرچه خمم‌توخواهد زچا کران‌هم‌عذر کیش اجل بود این معذرت ورا عیار 
یکی که کج بود القصه گفتنش هیچست مخواه دیگر از اعدا شنیدن استعذاد 
خصم تو خواهد اگر هم عذر کج القصه گفتن 
کی اجل این معدرت دا خواهد از اعدا شنیدن 

تقطیع : فاعلائن فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن 
قافیه : ایطاء جلی چون شنیدن آرندولی‌شفتن صحیح و خالی از ایطاء است 
پحر : رمل مثمن سالم صنعت : <شو متوسط 
خصم‌توخواهد | گرعذر کج القصه گنتن کی‌اجل‌این‌معذرت‌راخواهدازاعداشنفتن 
خصم توخواهد | گر عذر کج‌القصه گفت کی‌اجل‌این معذرت‌را خواهدازاعداشنفت 
ایندو دیت هم از بالامستخرج است 
نواز یار و بران دشمنان دولت‌را مکن بقول بدان گوشا گر کننداقرار 
سرش‌ببر که نه‌عمرت‌دراز گفت ومپل که هرزه پیش توخایند وژاژ از انکار 
بران دشمنان را که عمرت دراز 
مکن گوشاگرهرزه خایندوژاز 
تقطیع : فعولن فعولن فعولن فعول قافیه : | کناء 
بجر : متفاری مقصور صنعت : <شو ملیح 
اگر هم افمی گنج ازرء کمن شدخصم ‏ بکشز کنعدوالبت ستان‌جهان زان‌مار 


۱- این دوبیت اولی از مصنوع و درمی از اولی مستخرج است ۰ 


قصا ید مصموع -۲ 


یقن که زود بیابی نمایش عالم ‏ چوبر محیط گشائی قده بدین‌پر گار 
مفکن زده منشین ز با بنما غلم 
بشکن عدو بستان جربان بگشاقدم 
قدم بگشاجپان بستان عدو بشکن 
علم بنما ز با منشین زده مفکن۱ 
تقطیع :مستفعلن ۳ بار - متفاعلن ۳ بار»بیت دوم مفاعیلن ۳ پار- مفاعلتن۳ بار 
پحر : بیت‌اول رجن کامل بیت دوم نهرح. وافر؟ 
قاقیه : لزوم مالا یلزم صنعت : ذوبحرین_قلبه‌ستوی 
هیا شمار وهدر سحده هر همست دیست هه جر یه دیش 1 بو دست‌سحده پر دیو ار 
هو (ی نس ترا تمس موی و لخو ی سجن درین بنو سو پست الحق استغعار 
در سجده چو سپوست لبو و لغوي 
جز پیش نو بودست سجده سپوی 
در سجده چوسپو لبو و لغوی جز پیش نو بوده سچده سوک 
نقطیع ؛ مفعول مفاعیل‌فاعلانن؛دومی مفعول مفاعلن فمولن 
بحر : قریب آخرب دومی هر ح مسدس‌آخرت مقبوض محدوف 
ملول شاد بود هم بعرد حون نو عریز کل شکفنه در ایام نو شدست هزار 
ازانکه خوارزمانست‌تاپدانکه گل‌است ‏ کنند خار زمن" در رهت ز راهگذار 
شد بعپدت عزیز خوار مان 
گل در ایام نست خار زهان ) 
تقطیع : فاعالانتن مفاعلن فعلان قاقبه : سناد ؛ احعلاف ردف 


بجر : خفیف مسدس محئوف صدر وآبتداء سالم صنعت : حتمل الضدین 


۱- بیت دوم مقأوب بیت ارل است . 
-ه در مج سم داار ۳ ام هم مدوب تام کامل ساام #م دضمر ۱ راین‌عانااست 


۳ و ۴ خارجهان . 


-۸46- قصیده سوم 


یقین که جام‌تو دوژیابرفدهر کس . توداده مپروفاك را دوجامه اطلس‌وار 
جامه تو دوزی برقد هر کس 
داده فلك را جامه اطلس 
تقطیع : مفتعلن فع مفتعلن فع قفیه : متواتر 
بجر : منسرح مطوی حور صنعت : مدح موجه 
وجود نیست بمپد تواش ستم شاید که همچو روزپدان,اژدها کشد اعسار 
نههیچ کوه‌جوحلمت نه‌قازمی‌ج و کفت نه لمعه اٍیست چوقرر تو قاطع الاعمار 
به ار تو نیست وجیهی میج رو در دهر گناده روی وبلنه اختر وحهان سالار 
چیست بدست شاه گو قلزمی از چمپی بدر 
همچو زبان آزدها شعله آتشی دد سر 
تقطیع : منتلنمفاعلنمفتلنمناعان ۰ قافی : مدا 
پحر : رجز مطوی مخبون صنعت : لذز : « ذوالفقار» 
از آن مهارتو آن‌لطف وطب‌نیست محال ‏ که اشماع کنی در میسان بحر اذکار 
دوان سواره جو خصم آمدت بره استاد شکسته حال شدست او بیاری دادار 
ز هپر و لطف بیجد آن سواد آهد بره استاد 
سماعی در میسان کشته حالش دست یاری داد 
تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن‌مفاعیلن‌هفاعیلان ‏ قافیه : مترادف 
بهر : هزج مئمن مسبغ صنعت : معما باس شاهسلطان‌اسماعیل بهادر 
از آن کسی که ترا داده جان وخندیده بمالو دین همه بینند پیشش از اخیار 
رید چون سرخودداده‌است وخشودست مراد دیسده و در سود دارد استشهار 
کسی خندیده چون سر داده خشنود 
بسال و دیس مبینش دیده در سود 
تقطیع : مفاعیلن مفاعیلن مغاعیل قافیه : مترادف 
پحر : مزح مسدس مقصور ‏ صنعت : معما باس شیم نج الدین ابواسحاق مسعود 


فصأ ید مصنوع - با 
یقن که این هنر اهلی از کرامت شاه جو هست نست هنر‌های دیگران پشمار 
نویدازین سخن آن دان که بشنودشاهش و گر نه‌موجب حرمان من شود اشعار 
هنر اهلی اگر شاه سخندان شنود 


چون هنرهای د گرموجب حرمان نشود 
تقطیع : فعلاتن‌فعلاتن فعلاتن فعلن قافیه : مترا کب 
بجر : رمل مخبون محنوف صنعت : تصمن 


یقن قضا شده تابع بحکم توایشاه فاك‌به مو کب‌توبنده وتواستظهار( کذا) 
نضا شد تابع حکم تو ایذاه فلك م و کب 
دایره مجتلنه «هزج رمل , رجل » 


از آن همبشه توبی‌از شرف بعالم شاه که بر حریمه شاهان عالمی قهار 
تویی ازشرف شاه شاهان عالم 
دایره متفق٩‏ د متقارب . متدارك» 
ازآن نبود کسی چون تودرجهان رهبر که باخدا دگران‌ر؛ رساندی از زنار 
۱ نبود کسي چوتودد جپان بخداد گر 
دایر» موتلنه « وافر ,کامل » 


لوای بحت ترا شد بکام وداری تخت ترا شدست بنام این ژ اجمد محتار 
بخت ترا شدبکام نخت ترا شد بنام 


دایر مشتهه ( منسرح »مضارع:مقلضب ؛ مجثث » 


هنوز کس ننشسته یقن جو تو برئخت که بازعدل کند همچو حیدر کرار 
کس ندشسته چو نو بر تخت باز 


داپر و منز عه سر یم ۰ فر پباجدید؛ خفیف؛مشا کل" 


-۸1- قصیده سوم 


خن مس شوی روت وت تست 


اگر فلك دگریرا بدادی این شوکت ۰ کسی‌حراد گر آوراستودی ازاحرار 
فلك کی بدین شو کت کسی دا دگر آرد 
داير ه مختلفه « طوبل ؛ مدید » بسیط > 


ئیمم ار زکسان جز تو خبر خواهم من که یکجو تو به از دردو صد هزاره‌زار 
عیادت تو زصد نقد و گنج بس کس به که عیسی تو و حان میدهی باستسار 
زان خرمن صدق گنج بس کس 
تقطیع : مفعول مفاعلن فعولن قافیه : ذوفافیتن » مکرد 
بجر : هزح مسدس آخرب مقبوض محدوف 
زو . مر در مرن حلیراای ساقة ۱۱ ۱ 
صنعت : طردالعکس د در صورت حلسا مع سیاقة الاعداد وحسن ااطلب 
امان ز غمرم و باری مراد داد که ند ثمام این زر و خواند خرد درس معیار 
علایفم که حرد نامه اش لقب آمد بدوستان حه گپرریخت بی‌طلب به نتار 
معیار مرا کشد خرد نامه لقب 
ميزآن خرد شمرد تاریخ طلب 
تقطیع : مفعول مفاعلن مفاعیل فعل فافیه : مقبد محرد 
بجر : هزح آخرب مقبوض مکنوف مجبوب صنعت : تاریخ بحساباپجده«۱۲٩ه‏ 
مدام تا که سبهر برین در آدوارست همیشه تا که مدار رمن شدست فرار 


تا سپربر برین است 
تا هداز زمین است 
تقطیع : فاعلات مقاعیل قافیه : مطلق بردف وخروح 


پحر : مشا کل مربم مکفوف‌مقه‌ور صنعفت : زاب 
یمن ملك ترا در عنان زود سرور حودست‌شادیت| ندرعنان مجدووفار 


نکن بخت ترا باد تا بروز حسیب ‏ ببای ودوات خوددابپر کسی مسیار 
دز عنان و در د کیت باه تا روز حسیب 
دست شادی‌درعنانو باي دو لت‌درد کیت 


۲ در صورت جلیبا ده ی دصورت وراست ۰۰ «طوریکه لفظ م.ل درمیان مصر ع 
دوم‌از کلمه مدق در مهس ع اول خوانده مود .۰ 


قصا ید مصنوع -۸4۷- 
تقطیع : فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلات 


بحر : رمل منمن متصور 


قاقیه : اماله 


صعت :؛ سجح متوازی 


از تو شیح ال ابیات قصیده اینقطعه بر میخیزد مح آمان با اله 
العالمین و علامت بلاجورد در اول هر بیت نوشته شده 
همیشه تا جمن وعمرو زند گي باشد رخ امید باقبال شاه گلگون باد 
ز فیض نجم سعادت توان بشاه رسید که نوردولت نی السعادت افزون باد 
بسایه بروری خلق تا ابد یا رب همای دولت این سایه همایون باد 
آمین يا اله العالمن 
اینقطعه از حشو مصارع اول‌قصیده مستخر ج میشود داز حروف‌مقوط 
خالیست وعلامت آن بلاجورد دربالاک هر مصر مغ نمباده‌شده‌است 


داور عالم و علامه عپد حاصل کار گه علم و کرم 
حا کم و عامي معموره دهر کامل اهل کرم صدز امم 
ملك وملك دو عالم او را درهمه ماك‌وملك کرده علم 
دارداو سک عدل همه ملك رسم عدل همه او دارد هم 
هم کرم داردوهم کرده روا کام علم و کرم و مرك درم 
دل او عالم اسما آمد داده او داد کمال اد 
کامکار شمه عالم همه عمر داور حکیروا در همه دم 


این دباعی از حشو این قطعه مستخرج میشود 
ودر هر مصرغ علمی لازم است 


اوعال وعلم هردوعالم دارد 


هم‌ملكث کرمداردو همعلم‌همه 


علم ملك وعلم رسل هي‌دارد 
علمو کرم و کمال آدم‌دارد 


این قطعه از حشو مصارغ نانی قصیده مستخرج مبشود 
وعالامت او بلاجوردبالای مصارع ثانی نباده است 


گنج‌جودو کرم‌توئی که‌بود 


درج گنجیناً هنر دل تو 


۳ ۰ ۰ 
دست نو جشمه زبخر هنز 


ظم ونش منست یکدو گهر 


کهبردره بقدرتو کانگرد ... شرح توعثل من بصه دفتر 

در غمت سوختم ندیده ولی .. صورت دلکشت کشم بنظر 

هنرم بپر سکه کرمست که شود ختم هرهنر بر زر 

توبلطفش قیول‌کن کهسم. ‏ . زر کندسکه هنر پرور 

همه عمرتبخوشدلی گذرد همه روز تو به ز روز دگر 
اینرباعی از حشو اینقطعه بر میخیزه ودرهر مصر غ هنری لازم است 
گنج کرمی درج‌هنر در قدمت . . بحر هر منست رشح قلمت 
ختم هنرم بر کرم و طلف توشد صدشکر که‌شدخنم‌هنر بر کرمت 
اینغزل از حشواییات مصنوعه که از قصیده مستخرج‌شده‌برمیخیزد 


ای روی تو قلهٌدل آرا وی کوی تو کعه دل ما 
دام دل ريش من‌غمن‌است از ناز تو ای نگار زیا 
روشن کنی آزرخ‌چومهدل وزمبر جبین چراغ‌جانا 
زان‌روی گشاده‌بردی آسان دلرا جو من‌ازهزار دانا 
آ گاه نخواهیازخودم‌زان هوش من‌وصبر برده عمدا 
ببرون‌تتوان‌شدازرهت‌هیچ مارا که بوددل‌خود ‏ نجا 
مادازس کشی‌خودای بت سرمستی و اهلی از توشیدا 


ابن بیت ازحشو اینفزل بر مییخیز د 
اهلی سخنش ا گر تمامست از یمن دوازده امامست 
نمت القصیدح الثالله 


پایان کتاب 


فهر ست نامهای خاص 
۲ آزد ۰۷ ۲) ۰ ۸۲) . 
آب حیات و : م۵ ,و۰۸۹۸,۵ ۰۱۱۰۸ | آسمان ۰۱۰۱ ۰۱۲ ۱۱۸4۰۱۱۹۰۱6 
۹ ۰۱۱۵ ۱۳۱۰۱۳۲ ۰ ۸۳ ۰۳۰۷ ۰۳۲۷ ۳۷۱۰۲۳۳ ۰ 
۲ ۲ ۱۱۸ ۰ ۰۱۷۳ ۰ 4 44۱۰ ۰ ۰۱ ۹4 : 
۵ ۷۷۷ ۰ ۱۸۵ ۰۱۸۰۰۱ ۱۸۷ ۲۳ ۰ ۵۰۲۰۹۰ . 
۹ ۰۲۰۶ ۲۹۰ ۰ ۲۳۲ ۰ ۲۶۲ ۰ | آمفد۵۱ ۰ ۵۱۸ . 
۵ ۰۲۸۵ ۳۰۵ ۰ ۳۷۱۰ ۲۲۸۰ ۰ 
, ۳۷ ۰ ۲۹ ؛ ۳۵۶ ۰ ۲۵۵ : 
1٩۷ ۰ 1۸۲ ۰ ۵۷ ۰ 86۰ ۰‏ ۰ 
۱ ۳۲ , ۵:۲ ۰ ۱4۲ ۱ ۱۵ ۰ 
۲ ۰ ۱۷۹ ۰ ۰۱۱۸۰ ۱۹۰ ۰ 
۵ ۰ ۸۹۱۰ ۹ 
۲ ۰ ۸۷۶۳۲ ۰۷۸۱ ۰۷۱۳ 
۷۷۱ 
آب حبوان ۲۰ ۰ ۰۱۲۰۰۵۱ ۱۵٩‏ ۰ ۱۷۵ 
۵ ۰ ۲۱ ۰۱۲۳۹۰ ۲۰ ۰ ۲۷۵ ۰ ۱ 
۷۱ ۱ ۰ 6۷ ۰ ۵۱۰ ۵۲۹۰ ؛ ۸۳۵ ۳۳۷ ۰ ۰۱۳۳۹ ۰۳۲۷ ۱۳۵ 
6 ۵۹۹ ۰ ۷۰۱۵ .۰ ۹۵ ۲۱ : ۰۳۹۱۲ ۲۱۳ ۰ ۲۹6 ۰ 
آب زندگی ۰۲۲۰۱۱۰6 1۵۲۰۱۲۸۲ ۱ ۰۳۷۱ ۳۷۲۷ ۰۱ ۳۷۸ ۰ 
4۸ ۹ ۱ ۰۳۸۱ 1۲ 4۱۱ ۱46۱۱ ۰14۷ 
آذم ۲ ۰ ۰۹6 ۰۱۸۰۱۲۵ ۱۲۲۳۰۱۸۰ ۸ ۵۳ ۰ ۰4۵۷ 1۱ ۰ 114 


آفتاب ۲۵ ۲۱۰ ۰ ۳ ۱۰۱ ۱۵۷۱ ۱ ۱ 
۲( ۸۷۸۷ ۸ ۰۸۰ ۰۸۵۰۱۸۲ ۹۰ ۰ 
۷ ۲ ۱۳۱ ۰ ۱۳۳ ۰ ۱۳۵ ؛ 
۲ ۰ ۱۵۸ ۰ ۱۰۱ ۰ ۱۷۲ ۰ ۱۱۵ ؛ 
۱۹ ۰ ۱۷۸ ۰ ۱۷۹ ۰ ۱۸۵ + 
۹ ۹۶ ۰ ۱۹۹ ۰ ۲۰۰ ۰ ۲۱۱ ؛ 
۳ ۲۳۲ ۰ ۲۳۱ ۰ ۲۳۶ ۰ ۲۳۵ ؛ 
۲٩ ۰ ۲۶۲ ۱‏ ۰ ۲۵۸۸ ۰ ۲۷۰ ؛ 
۸ ۰ ۲۹۹ ۰ ۲۰۱ ۰ ۳۰۵ ۰ ۳۲۱ ؛ 
۲ , ۳۲۵ ۰ ۳۲۹۸ ۲۳۱۰ ۰ )۳۳ ۰ 


۰ ۰ ۲۸ ۰ ۳۷ ۰ ۳۷۸ ۰ ۲۱ ۰ 
۱ ۰ ۵۲ ۰ 1۵۷ ۰ ۶۷۱ ۰ ۶۷۲ ؛ 
۳ ۰ ۰۵۰۲ ۰۰6 ۰۵۱۹ ۵۲۳ ؛ 
0۰ ۰ ۷۳ ۰ ۷۰۰ ۰ ]۷۰ ۰ ۷۵۸ ۰ 

۰ ۸8۷ ۰ ۲۱ 


» 1۸۲۱ 4۷۲ ۰ ۷۲۲ ۰ ۶۷۱ ۰ ۵ 
۵۰ ۶ ۰۵۵ ۳ 
۰۵۱۷ ۰ ۵۱ ۰ ۱۳ ۰ ۰ ۵ 
۰ ۷۸۸ ۰ ۰۷۵ ۰۷۱۷ ۰ ۰۵۱, ۱ 
۰۸۳۹۰ ۸۱ ۰۸۰۷۱۰ ۷۵۱ ۰ 


مش 


آل حیدر ۵۰۲ . 

آل رسول ۲۵ . 

آلعا ۰ ۰ ۷۲۰۵ .۰ 

آل علي ۰۱۲۸۰۹۷ ۳۰۳: ۱۵۲۳۱۹۹۸۰4 
۷۲۸۰۷۰۰۵ ۰ 

آل معطفی 4۵۱1 ۰ ۱ 

آهو ۱۵۲۸۲6 ۰۱۸۵۸۵۷ ۱۱۱۳۱۱۰۱۹۱۱۰۸ 
۸۵ ۷« 
۲ ۶ + 
۹ 7۰«*: 
۷( ۳( ( ۱۳ + 
۸ ۸ ۰* 
۸ ۳ ۱« 
۳۱۱۰۲۹۱۳۰۳۵۹ ۱ 
۳ ۳ ه: 
۲ ۱۷۳۰۹۱۳۸ ۷ 
-۵_. 

اف 

این زیاد 1۵۸ . 

این سعد 4٩۸‏ . 

احمد 11۰۰4۳۲۱۲۹۰)۲۷: ۵۰1:]1۱» 
۵ ۰۶ . 

احید شا ۵+۲ . 

احمد پن موسی ۵۲٩‏ . 

احمد مختاد ۰۸۵۰۵6 ۸4۵۱۵۱۰ . 

احمد موسی‌الرضا ۵۲۷ . 

ادهم ۳۱,4۱۷ . 

اسدال۵4 ۲ :۰:۲۹ ۵۰۱۰۵۰ . 

اسرافیل ۵۷ . 

اسد : ۷۹۱۷ . 

استندیار : ۱۳۹ . 

اسکندد : 4۸ ۲۷۲۰ 6۵۰ 4 ۵ 
:۰ 


فپرست نامپای خاص 


اسماعیل : ۵۰۱ ۰ ۵۰۲ , 

افر اسیاب : 11۳ ۰ 4٩۷‏ . 

. 1۷۲ ۰ ۵٩ : افلاطون‎ 

افسل| لدین ميرك : ۵۳۰۰۵۲۹ , 

الياي : ۲۱۰ . 

آمیر شیخ علی : ۷۰ .2 

امیر المومنین : ۰1۷۱۸ ۰۵۷۱۹۲ 

انجیل ؛ ۵۸ع . 

انوری , ۳۹۰4۱۱۰۱6 ۰ 

آهرمن : ۳۲۹:۱۵ ۰ 

اهل‌بیت : ۰۵۲۳ ۲۰ ۰ 

اهل‌بیت مسطفی : ۰.۲۲ 

ایاز : ۰۱۵۱۹۳۰۸۹۱4۰۲۸ ۱۲۳۲۰۲۲۳ 
۷ ۵ . 

ایران : ۱۸ ۰ 

ایزد : ۲۵4۱۱۲۰۲ ۰ ۰۱۳6 4۸۳ ۵۰۱۰ 

ایوپ : ۲۵۲ ۰ ۲۱۱ ۷۰ ۰ ۵۷۳ ۰ 

ی 

بابای کوهی : ۵۱۳ ۰ 

باپر : ۰۷۹۸ 

بابل : 4۸۸ 

باقر :4۲۳ ۵۲۱۱۵۰۱۹۹۰6۵۲۰ ۰۱۲۹۰ 

بایرید : ۱۷ . 

بحر اخضر : 1۲۸ . 

برهمن : ۲۵۱۳۱۵۱۳۱۱۸۱۵۵ ۳۹۳۰۳۲۱۰۳ 
۸« 

. 1٩۳ : یکی‎ 

پلبل : ۰۱۰۰۹۰۸ ۱۲۱۰۱۱۱ ۱۱۰۱۵۳۱۲۳ ۰ 
۷ ۱ 2۱2 
۰ +۵ 
۹ ۰ ه* 
۰ ۱۷ ۰۰۲۱۲ ۲۲۳ : 


فبرست نامپای حاص -0۱- 


۵ ۷۰۲۵ ۲4۹۰۳ ۰ ۷/۱۱( ( ۸ ( ۸۰۱۷۸۳۰۷۰ 2+ 
۵ ۷۰ > ۹ ۲۹۷۰۲۹۱۲۹۵ ۰ 
۹ ۱۵۵ ۳۱۱ ۰ ۲ ۳۵۰۱۳۲۰۱۳۱۹ 
۳۰ ۰۰۳۳ ۳۲۵۰۲ ؛ ۸ ۵۲۱۰۱۳۹۹۰۱۳۸۰ ؛ 
۹( ۳ ۳۲۱۷۱۳۷۱۱۳۵۷ : 4 ۵۷۱۱۵۷۲۵۰۵ 
۹ 1۸6۰6۱۰۰۱۳۸۸ » ۲( ۵۸۲۵۸۱۰۵۸۰ 
۵ ۵۸۸۷۱۵۷۹۱۵۷۸ ۰۸۸۵۰۰۹۰۹۰۸۲+" "۱ص ۹ (/ ۵ ۱/۹۱/۹۱ 2۵2۵۳ 
6 ۲ ه+ ۸4 3 ۰+ 
۷ ۷ ۵) ۷۹۰۷۸۰۷ ۰ ۵ ۷ ه؛ 
۰ ۵ - ۱۱۱۸۰۱۱۷ 

بلا : ۷۱۸۰6۲ ۰ ۵ ۷ ۱۷۱۷۸ . 

پنی فاطمه : ۵۲۷ . پردیز : ۳۰۲۸۱۰۳۵۹۰۱۲۵۳۰۲ ۷۱۰۵ ۰ 

پوتراب : 18۷۰4۸۰۳ ۰ پروین : ٩*۳۲۰:۲۳۲۱۸۱‏ .۰ 

بوتیمار : ۸۳۳ ۰ ۱ پود پشنکگ : 1۷۳ . 

بوجهل : ۷۸) ۰ ۱ پوددستان : ۱۸ ۰ 

بوذر : ۵۰۲ . پر خوفان : 446 . 

بوعلی : ۵۱۰۰4۵۲۱4٩۱‏ ۰ ۱ بر کنمانی : ۰ ۰۲۲۸ ۲۳۳ ۰ 

بوعلی سینا : ۳۵ ۰ ۱ ۰ص« ش/- 

بوالملا : 4۵ . " پیر محمد چنگی : ۵۹۵ . 

بوالحسن : )٩6‏ . | پر منان ؛ ۱۵۵6۸۰۳۸6 ۱۰۸۰۸۵۰۷۳ ۱ 

پهرام : ۵۲ ۰ ۱۸۸ ۰۱۹۰۰ 1۹ ۵۵۵۰ » ۱ ۸۱ ۲ ۵+ 
۹۹ ۰ ۰۱۲۸۸۰۱۲۲۱۱۲۱۰ ۳۱۷۱۳۱۵۱۲۹۱ 

بیت ال : ۹٩‏ . ۳۵۰ "۱۷۱ ۱(« 


بیژن : 4۳ ۰ 1۹۳ ۰ پر مپشروش : ۰۱۱۲۰۹۵ ۱۲۱۵۰۲۳۹۰۱۹۱ 


پیستون : ۰۵۱ ۰۱۰۷ ۱۱۱ ۱۰۰۰۱۵۸ ۰ ۷ ۸ .2 
۹ ,۲۵۰۰۲۰۱/۲۰ » ؛ ث‌ 
۰ ۷۰۳۰ | ائاد : ۲۵۸ ۰ ۵۵۲۸ ۸۵ ۵۱۵ 
ث‌ ۹ , 


۰ - ۱ ترسا بچه : ۹ ۸۰ .۰ 
۲ ۳ | ی : 616 ۰40۲۱ 144 ۰۵۲۲۰۱۵۰4۱ 
۰ ۰ ۱۸۱۷۰۱۱۸۰۰۱۷۹ ؛ 1 .- 


/ 

۱ 

و ۱ 

پروانه : ۵۵۱۷۰۳۶ ۱۱۱۵ ۱۱۱ تثار : ۷۸۵۱۷۸۰۱۵۹۷۱۲۵ . 
( ( ۲۳۳۰۲۲۷۱۲۱۷۲ ۱ تودان : 1۱۸ ۰ 


۸۵۲ 
همان : 2۹۷۱4۸۰ ۵۰۲ . 


3 

جاپر : ۵۰۸ . 

جالپلوس : ۵۱6۰۲۲ - 

جام چم : ۰۱۳۸۱۳۲۰۴۰۰۱۱ ۰۷۱۱۸۹۰6۸ 
٩٩۲‏ ۰۲۲۱ ۲۹۰۰۲۵۸ ۰ 
۲ ۸( ( ۱۷۳۳۳۳: 
۸ ۱۳ 1۲۷ ۱۶۷۳۱۵۰۰ 
۳ ۷۳۸۰۷۱۹۳۰ ۰ 

جأمي : ۰۱۱۹۰۵۷۲ 

چیرگیل : ۰۱۷۵۰۱۰۰ ۲۳۰۱۸۰) ۵ 
۸ ۰۷۱۰۵۱ ۰ 
۵« 

چیثر : 444 ۰ ۷۹۹ ۰ 

جعقر صادق : ۲6)؛ ۵۲ ۰ ۵۰6 » ۵۲۱ : 
۹ . 

هم : ۰۱۲۱۰۱۹۰۳۸ ۰۱۲۲ ۲۵۰۰۲۳۷ : 
۰ ۰۳۷۳۵۱۱۳۹۸ 
۰ ۰۰۵۱۵۵ ۰ 
۷ ۸۰۳ . 

جم وگل ۱۳۵ ٩:۷‏ . 

جمشید : ۰۱۸,۱۲ ۲۰۰ ۰ ۳۹۵ ۰ ۷۲ ۰ 
۴ ۱۹۳۰۱۸۱۰۱۵ ۰ 

جنید : ۷۹۱ .۰ 

جیحون : ۱۵۱۰۱۶۲ ۰۲۲۱ ۲۹۵۰۲۷۷ ؛ 
۵ - 


3 
جيْ : ۰۱۲۵ ۰۲۳۰۲۷ ۳۹ ۰ ۰۵۹ ۷۷۰۷۱ : 
۸ ۳ ۲۷۱۳۵۰۱۳۸ ۰ 
۷۹ ۰ ۰۱* 
1۸٩۰4۸۲۰۷ 6 ۱‏ ؛ 
۲ ۶۰ ۰ 


فبرست نامپای حاص 


+۷۷ ۵ 
.- ۳ 


ح 

ساتم : ۱۷,4۱۵ ۰ ۸۳۰ ۷۲ ۸۳۰ 
4۸ . 

حاتم طی : ۸۳۱,6۱۵ . 

حافظ : ۵۷۲۱۵۵۳۱۵۳۷ . 

حافظ المرازی : ۵۲ . 

حبش : ۱۲۷ ۰۱۷۰۱۱۰۰۰۸۹۵۰ 

جبیت ان : اج . 

]٩۸:87۸ ۰۵۱۰۶۶ ۳۰۲۳,۶۲۲ : حسن‎ 
۷۹۵,۷۰ ۰۷۲۵۰۱۵۲۰ ۰ ۵۰ 
. ۷۹ 

46۲,4۲ ۲۰۰۱۹,4۲۸,۵۲۲ : حسین‎ 
؛‎ ۵۰۰5۹4٩ ۰۶٩۷ ۰۶ ۸ ۱ 
._ ۸ ۰ 

حلاج : *۵ع , 

٩۳۹ : حمزه‎ 

حواء : ۷۵۸ - 

حود : ۲۲۳۰۲۰:۱۱۹۰ ۰۱۲۸۰۱ ۲۹۷,۲۸۸ 
۸ ۳ ۰۷4۰4۳6 ۰8۷۵ 
۱۹ 6( 5( 
۸ 6 ۱۷۵ ۸۳۳ 

حور عن : ۰۱۹۸۰۱۱6 ۰۲۲ ۰٩۲۰۲۷‏ 
۰ ش_- 

حیدد : ۲۱ ,۰1۷۸۰۳۰۲۸۰4۲۷۲ 
۰ ۰ ۰ 
۷۷۳ . 

حیدر کراد : ۸۲۵/4۸۵ 


ح‌ 
خائم : ۵۲ ۰۷۱۱ ۵۲۳ 
خافان : ۵۱۵ . 


:00پ پا پا 


فپرست نامپای حاص 


خافانی : 1۲۰ . 

خانقه : ۰,۳۲۲,۳۲۱ ۰۳۷۹ ۰۳۷۷ ۱۰۸ ۰ 
۹۹ 

خثاً : ۲4۲۸۹ , ۵۳۰4۹6 ۷۰۵۰۱۷۲ ۰ 

خنن : ۵/6۹6۰۳۳۳ ۰۸۲۱۷۰۵۸۱۷۰۰۸۹ 

:۲۲۰۱۹۹۰۱۷۸۰۱۱۵۸۸۸۳,۳۰,۱۵ : خدا‎ 
٩ ۲۷۳۰۷۲۷۱ ۰۲۱۰ ۳ ۵۹۵ 
۰ ۳۳۰ ۰۳۵۵۱۳۷ ۳ ۰۸ 
۰ ۵۱۹ 5 ۲۳ 
:. ۲۱ ۳ 

خرابات : ۳۸۲۰۲۹۲ ۰ 

خرد نامه : ٩‏ ۸۶ .۰ 

۰ ۱۸۵ ۰۱۷۰ ۱۲۹۰۱۱۷۱۸۸۸۸۸ : خسرو‎ 
, ۳۶۱ ۰۳۶2۰ ۷ 
٩ ۷۷۳۰۷۱۹ ۰۵ 4 ۳۹ 
۰ ۷۹۰ ۰۱۹۵ ۳ 

خواجه بسحق : ۵۹6 . 

خواجه حسن : ۵۱۵ . 

خواجه روزبهان : ۵۱۷ - 

خواجه زین لدین:۵1۵ . 

خواجه کمال : ۵٩۲‏ . 

خواجه لطف ال جراح : ۵6 . 

خواجه لطف ال دادالش‌بی : ۵۵٩‏ . 

خواجه محمد : ۵۷۱6 . 

خواجه مجمود : ۵٩۷‏ . 

٩۵۰۷۲۰۱ 0 ۰۰۳۹,۳۷۰۸۱۲ : خودشید‎ 
, ۵ ۷ 
:, ۷ ۳ ۰ 
.- ۹ 
۰ ۳۷۲ ۰۳۳۷۳۳۵ ۳ 
* ۳۹۵۰۳۸۵۰۳۷۸ ۰ ۷ 
۰ 4۳۹۰ ۶۳ ۰ ۷ 
۰ ۷۲,۷۷۱ ۷ ۱ 
+ ۳ 6 ۸ 


۵۳ات 


۳ ۳ , 
۸ "۰ 
۵۷ ۷۱۷۱ ۰: 
۸ ۸۱۶ . 
خوارژم : ۱۲۳ . 
خض : ۰۱۱۱۰۱۳۰۱۱۰۵ ۱۸ ۰۱۹ ۲۹۰۲۵ : 
۸ ۵۰ ۲:۷۲ 10۷ ۰۷ 
۵( ۰۸۷۰۸۱۸۰۸۲۰۸ 
۹ ۲ ۱ 
۲ ۰۱۳۲ ۱۷۱۰۰۱۳۸ ؛ 
۰ ۵ ۷۰۱۸۲ .: 
۹ ۲۱۳ ۲۲۵ ۰ 
۳ ۵ ۷ ۰۲۱۵۰۲۷۱۳ 
«7۰٩‏ 
۱ هرز 
۶ ۳۸۰۳۰۰۳۶ ۰ 
۲ 5 ۷ + 
۲ 6 ۲۳ ۰ 
۹ 6 ۰ ۰۶۱۲۰۵۱ 4۸ ۰ 
۹ ۲ ۵۹۰۵۲۷ , 
۸ ۰۵۹۰04۷ ۵۷۲۰۵۵۲ , 
6 6 ۱۱۵ : 
۹ ۶ ۱۹۷ : 
۹ ۲ ,«*+ 
۲ ۸۱۵۰۸۰۷۸۰ ۰ 
خلبل : ۰۳۸۱۰۱۰۲۰۸۵۰۵۱ ۰4۲۱ ۳۱ ۰ 
۷ 6۵« 
خلیل ال : ۵6ع . 
خییر : ۲۸ ۰ 6۵۱, 8۷ ,۰ 0۱۵۰6۵۰۳ 
۱-.- 
بر السا : ۲۸۵۳ . 
ِ 
داز | لساام : ۵۲۵/۷۲6 . 


وا 


داود : ۱۲۲,۲۱۲ , 
دجال : ۵۱۱ . 
دجله ؛ ۲۵6 . 
درخت ایمن : 1۸۵ . 
دلدل : 4۷4۸۰۱۵۲۱۲۹ 
دیو سفید : ٩۵‏ . 
ق 
ذوا اد : ۰8۵1۰6۵۱ 15۵/44۳ ۰ 140 
»۸۶ . 


ر‌ 
رل : ۲,۲۷۳ ۰ 
دسئم : ۱,۵۲۱۸4۱۹ ۰۱۳ 4۳:6۱:46 » 
«٩ ۴‏ 
رسول : ۷۵۰۰۱۷۲۰۹۲۸۰۵۳۰۲ ۰ 
ر کن| لدین مسعود ۶ ۸۸۱۸۷ . 
روحال : ۱8٩‏ . 
دوح الأامن : ۰4۹۳۰۱۹۸۰۱۳۵۰۲ ۵۲۵ ۰ 
دوح آلقدی : ۳۰:۲۳:۷۱ . 
دوم : ۰4۸۱۱۷۳۸۸۳۸ ۰۱۷۰۱ 
دوین تن :۰ ۰.44۳ 


. ۳۵۰ ۰8٩۵ : زئش‎ 

ذلیشا : ۵۱ ۲ ۰۹۸۲ ۱۱۳۵ 
۰ ۰ ۲۲۲۰۲۱6 : 
۵ ۲ ۰۳۱۸ ۳۸۰۳۸ : 
+ 

زمخشری : ۵۱۳ . 

ذمرم : 1۷۱ . 

زنگ : ۰۱۳۰4۸۲۰۸۷۳۰۳۸ 

. ٩۹۷,۲۳۵,۱۹۲ : ذهی:‎ 

زین‌المابدین : ۵۲۰ . 

زین‌الباد : ۲۲ع,446۵۱ ۵۰ ۱۲۵ . 


فپرست نامپای خاص 


س‌ 
سامری : ۷۰4۵۱۲۱۹۰۷ ۰۷۸۵۱۱۹۵۲۰ 
سعدالدین اس : 1۸۳۱۱۹۰۵۳ . 
سبدی : ۵0۳۱6608۱6 . 


۳۷۲۱ ۰۳۵۸۲۳۱۰ ۰۲۷۱۹۲۹۲۵۸۲ : سکندد‎ 
۵۱۵ ۱۵۰ ۱۵۰۱ ۰۳ ٩۷ ۲ ۹ 
۰. 44 

سکه : 6 ۰۱۳۰۱۲ ۰۱۸۱۷ ۰۱۲۳۰۲۱ ۲6 
۱( ۳۸ ۶6 
۹4 ۹ ۹6۰۱۳۰۷۱۲ 
۷ 6 ۲ ۰۷۷ ۷۸ ۰ 
۹ ۰۵ ۰ ۱۰۱۰۹۹ ۰ 
٩ ۲ ۵‏ 
۰۱۲۷:۱۱۲6 ۱۲۸ ؛ 
۷/۹ ( / ۳/۷ ۱۳۳ ۱۷۰۱۵ ۰ 
۲ ۱۵۱۵۸۱۵4۰۱۵۳ ۱۱۵ ۰ 
۷ ۸( ۱۷۹ ۰ 
۲ ۰۲۰۲ ۲۰۵ ۰ 
( ۲۷۱۷۰۲۱ ۰۷۲۱۹ ۰۲۲۱ 
۵ ۷ ۰۲۳۱۲۳۱ ۲۳۰ 
۷ ۲۰ ۰۲۸۲۲۷ ۲۵۵۰۲5 ۰ 
۲ ۲ ۰۱۲۱۳ ۰۲۸۵ 
۹ 1 ۷ ۸ ۰۷۳۰ ۰۲۷۳ ۰۳۲۸۳۰۲۷۹ 
۶ ۰۲۸۸۰۲۸۱ ۰۷۸۹ ۲۹۱۲۲۹۰ + 
۲ ۰۲۸ ۲۵۸۹ ؛ 
٩۳۲۱ ۱۳۰۱۰۳۰۵۱۳۰‏ 
۳۸ ۰۳۱۷ ۰۳۱۸ ۱۳۱۹ 
۱۲۳٩ ۰۳۳۵۰ ۲‏ ۳۳۷ 
۸ ۳ ۱۳۲۲ ۳۲۹۵ ۰ 
۲ ۳۰ ۰۳۸ ۳۸۷ ۱ 
۸ ۰۳۹۲ ۳۹6 ۳۹۱۷۰۳۹۹ ؛ 
۸ ۲۲ ۰۲۸۰6۲۷ ۲۵ ۱ 


فپرست نامپای حاص 


۰۵۳۰4۵۲ 44۸ 6 4 ۰ 
٩ 6۵۸۸۱4۱۸ 66 1 
۰ ۱۱۶ ۱۳۰۵۵ ۰۵۳۷۰۵۲۵ ۷ ) 
٩ ۷۲ ۱۷۱۷ ۱۷۰۵۰۷۰۳۰۹۸۸۲ ۱ 
٩ ۸۳۹ ۰۸۳۱۲۸۵ ۷/۳۵ ۳ 
۰ 

سلطان خلیل : ۵۷1۰ . 

سلمان : ۰۲۷ ۵۳ ۰ ۵۳۸۱ ۵ 
۰ 

سلمان (ساوجی) ؛ 2۳۹ ۰۷۷۵ 

۱۹۵۱۱۱۱۳۹۹۵۰۵۱۸۵ سلیمان:۲۵۹۰۱‎ 
۱ ۳۳۰۱۳۲۹ ۰۲۷۱۲۷ ۷ 
۰ ۳۵ ۰۲۷۱۷ ۰۹۱ ۵ 
۸۰٩ ۶۷۹ ۱۷۱ 5 4 ۷۲ 
۱ ۵۷۵۲۵۸ ۵۵۵ ۱۵۱۱۰۵۰۳ ۳ 
۷۰۳ 

. ٩۷ : سلم‎ 

سمئدر : ۵۱۷۱۵۱۵ » 

سنائی : ۱ - 

سنجر ۰ 4۷ . 

سهراب : ۷۷۱ ۰ 

سیمرغ : ۲۱۳۰۲۳۸۱۱۸۹۱۳۹۱۰,۲ ۱۸ 
۵ 

سید شر یف : ۵۷۷۹۵۱۷۰۵۱۰۸۱۲۵۹ ۰ 

سیدی آ<مد : 6۸ . 


سِ‌ 

شام : ۵۱۲۳۰۵ . 

شاه اخ‌بيك : ۸4) . 

شاه اولپاه : ۲۲ ۱۲۱/۵۹۸۵۰۱۸6 . 

شاه اسماعیل : 4۱۷ ۰ ۰40۰4۱۸ 4۷ * 
4۸ ۱( 6 ۰ 
۱ ۸۲۲ ۸۲۵۱۸۳ ۰ 

شاه حبعاز : 14۱ . 


0 6- 


شام خراسان : ۵۰408۵۲۰6۲ ۰ ۰۷۰6 

شام رسل : 24۱ ۲ ۵۱ . 

شاه عرب : 11۸4۵۱ . 

اه نجف : 1۹4۱4۱۱۲۷۱۲۵۱۳ مه 

شاه قلی‌بيك : ۰:5 ۵۷۷ . 

. ۵1٩ ۰۵*۱ : شامقلی‎ 

شاه متقبان : 1۸۱ . 

شاه ماا : 4۸۵ ۱۵۰۵۸ ۰۷۷۱۵۱۱ 

شاه منعور : ۵1۵ . 

شاه ولایت : ۲۲۰۱۳۲۸ 1۱۰۲۷ ؛ 
۲ ۵۰۶۰۱ ۵۷۰ ۲ ۸۲۳۲ ۰۸۳۶۰ 


شبر وشیر ۰ ۵۲۰ . 

شبلی : ۷۹۱۰۳۲۱ ۰ 

شعنه تجف : ۵۲۸۰۵۲۹۱ ۰ . 

شداد . )۵۵0۰۵۳ . 

شرفا لدین یشو بخان : ۸۱۱ . 

شا : ۷۰۵ .۰ 

شنایق : ۷. 

شمر : ۲۸۱۲۲ ۹۹۸۰۱۸۰۳۰۲۰۰ .۰ 

شمس‌الدین محمد : ۵و۵ :۰ ۵۷۰ . 

شمع : ۰۳۲۹۰۳۷/۲ ۰۲*۱ ۵:1۳ 4 + 
۷ ۷۵۵۸۰۵ ۱۷۱۰۹۹۸۷ 
۵۲ 
۴ اد 
۲ ۵ ۳۰ ۳ ۰ 
۸ ۲ )۱۵ ؛ 
۵ ۰ ۷ ۷ ۰ ۰ 
۵ 6 ۱۸۲ » 
۸۳ ۳ ۷۱۵ ۲۰۳۰۱۹۰ ؛ 
۵۵ ۲ ۲ ۰+ 
۹ ۳ ۰۲۲۷ ۰۲۳۳ ۲۳ ؛ 
۲۵٩ ۲ ۰۱ ۵‏ ؛ 
۱ ۰۲۵1۲۵۵ ۰۲۳۰۲۹۱ ۲۹۵ ؛ 


- ۵ فبرست نامای حاص 


۱۲۷۸ ۰۲۰۸ ۲۲۱ ۲۵۵۹۱۲۵۸ ۶ ۰ ۰۲۸۱ ٩۲۷۷ ۰۲۷۰ ۷ (۷ ( (۰ 
۱۳٩ ۳۱۰۳۰ ۰۲۹۵ ۷ ۵ ۰ ۲۵۲۰۲۹۰ ۱۲۸۵ ۱۲۸۸۰۲۸ ۳ 
؛‎ 4۰۷۰4۰۳ ۰۳۹۱ ۰۳۸۱ ۲ ۰ ۳۰۲۰۲۹۹ ۰۲۹۸ ۷ ۵ 
۰ ۵۷۸۰۵٩ ۰۵۳۹ ۰:۸۷ +۰7۲۲ ۷ ۳ 
۰ ۷۱: ۱۹۰۱۹ ۱۵۸۵ ؛‎ ۳۲۹ ۰۳۲۸ ۰۳۲ ۲ 
ص‌‎ ٩ ۳ ۱:۳۰ ۰۳۳۷ ۰۳۳۹۱۳۳۵ (۳ 


۳۵۸ ۲۵۵۰۳۰۰۳۲۰۷ ۳ 6 
۰۳۸۲ ۰۳۷۱۰۳۹۰ ۷ ۱6/۹ ۷/۸۹ 


۸۹ ۳۳۸۸۱۳۸۷ ۰۳۹۰۳۸۹ ۳۹۷ 
۳۹ ۳ | طاوس : ۰۲۰۱۰۱۱۱۲ 4۱۲۹۱۸۱۲ 


طُ 


۹( 0( ۵ ۳ ۰۷۱۰۵ ۰ ۹۹ .- 
۲ ۷۵۱۳ ۵۷۵ ۷۸۵۷و | طود ۶ ۸۹۵۸۷۵۲۳ ۷۱۹۱۹۹۹۵۹۸ 
۷۸ ۰۵۸۰ ۰۵۸۲۰۵۸۱ ۵۸۳ 2۱/۱/0۰ 


۵ موی : ۹۵۲۱۲۰۰۱۰ ۸۸۱۷۸۷۳ 
۱( ۵ ۱۰۵ ۰۱۲۹۶۱۱۱ ۰۱۶ ۱۸۰ 


+ ۲۵۲۰۲۳۲۰۱۹۷ ۱۰ ۱۲ 1۱۷ ۰۱۱ ۰۱۱۵۹۹۱ ۲ 
۰ ۳۲۱,۳۱۰ ۰۲۷۳۰۲۷۰ ۷ 1۱۲ ۰۱۱۱ ۰ ۸ 
۰۳۵۰ ۳۱۸۰۳ 5 ۲ ۲۲ ۷۳۱۲۷۲۷ ۰۷۲۳ ۰۹۳۸۸۰ ۷ 
۱ 1۷۰۱۰۰۳۸ ۰:۲ ۳۹۳ ۱ ۱ ۷۷۷ ۷۰ ۷4 ۰ 
۰ ۵۱۹:۵۱۰۵۰5۱ ۰۸۳۰۸۰ ۸ -.- ۹ 

شه عرب : ۷ ۰ ۲ ۷۸۸ 

شه لافتی : 1۵٩‏ . ط 

شهنامه : 4۱ . ظفر آلاسلام : ۵۳۳۱۵۳۱ 

شیخ‌دوزبهان 4 ) ع‌ 

شیخ صنمان : ۰۰۳۰۳۱۲۰۵ عبای دوس : ۰4۱۳ 

شخ محمد لاهیجی : ۵1۸ . ز عجم: ۱۸۷ ۳۹۸۰۳۵۷۰۲۱۰ ۹4 . 

شبخ نجم‌الدین ابواسحاق مسمود : ۸46 . | عذدا: ۰۱۸۲۱۱۸۲۸۱۴ ۱۸۷ . 

شیراز : ۷۰۷۰۱۸۰۲6۲۰۱۸۷ ۰ عراقی :۸۵۹ . 

شرخدا : ۷۰۵ . عرب : ۰۱۲ ۲۱۰ ۷۸۵ ۰ ۳۵۷ ۳۹/۸ ۰ 

شیربن : ۰۸۵۰۵۱۱۲۳۰۱۲۷۵ ۱۱۷:۹۷۰۷۰ ۱ 6 ۰ ۷۲۸ . 


۹ ۷ ۰۱۵۸4 | عردائیل : ۵۷ . 
۹ ۵ ۰ ۰۲۰۸ ۲۱۰ * | عزیز : ۰۷۳۰۲۱ ۰۱۲۵ ۰۱۵۹۱ ۱٩۲‏ ۶ 
۲ ۰۱۲۲۱ ۰۲۳۰ ۸ ۲: ۵۰ ۲۵۳۹۲ ۷ ۸۱۰ . 


عسگرء : ۰8۲6 ۵۰0۵۰۰۰4۵۷۲۰6۲۳۲ 
۷ ۷۲۱۰۵۲۳ . 

عطارد : ۷۹ - 

عفیف الدین : ۱ ۰ 

علاءالدین احید : ۵٩۵‏ . 

علا| لدین محمد : ۳۷۹ . 

۵۲ ۰۱ ۰ ۲ ۰ ۲۷۵ ۰٩۷ : علی‎ 
۰ ۵۰۱4۹4۹۸۰۱۹۲۸4۸۰ 4 
۰ ۵۵۰۵1۱۰۵۲۳ 
۰ ۰۶ ۲ ۹ 
۰ ۷ ۷ ۸ ( ( (۵ 
۷/۷ 

علی بنابیطا لب : ۰۱۲۵۱6۹۲ ۸۲۲۰۷۹۸ ۰ 

علی سلطان : ۵۱۷ . 

علی موسیالرضا : ۰۵۲۱ ۵۲۲ ۰ 

علی بن موسی : ۰5۹4٩‏ ۵۰ , 

علیشر : ۱۷۷ ۷۹۹۰۷۸۹ ۰ 

عمان : ۰۱۷۱۹ ۷۹۱۵ . 

عمرو ۱ ۵۲ ۰ 

عندلیب : ۰۱ ۰۱۰۳۰۹۵۰۸۵ ۰۲۹,۱۱۷ 
۷ ۳۵۹۰۲۱۲ . 

عنکبوت : ۰۳۲۱ 460 . 

عنفا : ۰4۲۱۱۱۱۰۳۰۹ ۰۸۳۵۱4۸۰ 

عیسی : ۱۳۹۱۲۸۰۱۷۲۲۲۱۲ ۰44 ۰۲ ۷۰ ۰ 
2 
۹ ۰۵+ 
۰۲ ۱۸۱۷۱۵۰۲۱4 :+ 
۸ (۱ ( ۱(۳( ( ۱۰۰۳ * 
۰ ۲۱ ۷۰۳۲۳] ۲۳۹۰۱۲ 
۱ ۷ :*: 
۵ 6۵ 6 6 ۳۵۱۲۱۱۳۰ 
۳ 66 ۰۵۰ 8۷۱۵۱4۵ ؛ 
۷ ۵۷۱۵۱۹۸۸۱۵۰۵ 


وی و وت 


۷ ۵ب 


۲ ۱۷۵۱۱۵۱ 
2-2۲ 
غ 
غرال ۰ ۰۱۱۸۱۰ ۰۱۰۸۸۱۷۹ ۱۱۳۱۱۱۰ 
۱۱۳۰۱۷۱۲۰ ۰ 
۸ ۲۰۱۰۱۹۳۸۱۸۷ ۰ 
۳ ۰۵۳ ۰ 
۵ ۷۰۹۵۱۸۵ ۰+ 
۰( ۲ ه«: 
۸ ۷ ۵۱۱۱۳۹۸۰۳۲۸۱ ۰ 
۶6 ۶ ۲ ۷ ۰ 
ق‌ 
فاخته : ۰۲۵۵۰۱۹۲ ۱۰ ۰۸۲ 4۹۰ . 
قاری : ۲۱۳ . 
فاطمه : ۰.۲« 
فر‌خار : ۷۸۱ ۰ 
فرعون : ۷۳۳۰۵۸۸۰6۵۸۱۱۹ ۰ 
فر نگ ؛ ۵۰9:4۸۲. 
ف‌هاد : ۱۱۱۷۰۱۰۷۰۸6۰۷۲۱۸۵۱۵۱۰۲۳ 
۹« 
۵ .۰+ 
۱ ۲۱۰۰۲۵۹۱۲4۸ ۰ 
۲۹۳۰۲۹۱۱۲۸۵ 
۵ ۱( ۷ ۷۱۳۵۹۱۳۹ ۰ 
۲ ۲ ۵ )*+ 
۵۷۸۵۳ ۱ 
۵ ۸ -. 
فرپدون : ۲۱۰ . 
قنور : 1۷4 ۰۱ ۶۷۵ ۰ 


هب 


۳ 
قادون : ۰۱6 ۰۱۱۶6 ۰۱۱۳۰ ۰۱4۵ ۱۵۹ 
۱۷(۱۷(۱۱۹۹ ۱۷ ( ۷ ۲۰۰۲۳۹۰۲۲ : 


تخت اس سس تسس سس خر و و و خر رم با ای سا ام و رو ی 


۰ ۷۸۸۰۷۶۸ ۰ ۰۸۰۵۵ ۵ 

۳ .- کلبم : 6۱۰ . 
قاسم پر نا » ۰۳۹۰6۱۹ ۱۸۲۰4۷۳ ۰ | کنعان , ۰۷۸۳۰۵۱۱ 
تانون : ۷۰۵ , کوش : ۰۱۰۹۰۱۰۱۰۹۰۷۹۰۳۸ ۱۱۱ ۱ 
تانون‌فکرت ۰ ۸۱۹ . ۸ ۷۷ : 


۱ 

قلزم : ۰۱۸۱6 ۸6۵۰۸۱۵ ۰ ۱ ۸ ۳۵۰۱۳۲۷۱۲۷۰ ۰ 
قوام الدین حی‌پنبایمانتاه : نها )۵۱۳۷ ۹ص ۵اه 
قنبر : 1۲۸ . | ۱۵۲۹۵۲۵۵۱4 ۱۱۳۱۱۱۱۸۸۵۲۸ 
یس ۰ ۰1۷ ۵۱۵۱۸۷6۷۵ ۰ از ۱۸۸۵۵۷ ۱۷۷۲۱۷۹۸۹۵۰ 

۱ . 
| کوهکن : ۰۱۳۰۵ ۰۲۳,۱۵ ۱۳۳۱۳۱ ۲ 
۱ ۸ ۱۸۸۵ ۱۹۰۱۷۷۰۱۷۳۱۷۰ 
۸ 2 
۹ 2۵ 
۲ ۵ ۱* 
۸ ۰۱۳۳۱۳۷/۳۰ 
۸۰ ۵ ۵۵ ۳۱۰۳۲۱۳۰۳ ؛ 
۷۸۸۸ ۸۱۳۹۷۰۱۳۹۱ 


ك 


کاثبی : ۰۱۲۰ ۰۱۳۰ 

کاوس : 

کيك : ۸۲۱۴4۸۰۲۱۸,]۱ ۰ 

کپوتن : )۰۱۱۰ ۰۱۲۷۰۱۱۸ ۱۵۵۰۱۳۲ ۱ 
اه ]| 

کربلا: ۰۱6۲۲ ۰6۲۳ ۲۸ ۳۲۰۱4۲۹۰ 


6 (+#+«+«_- 
کسری : ۷۳۹۰۱۲۵ 4 ۸۱۵۰۷۱۰۱۹۵ ۰ 
کشنی نوح : ۷ . کی : ۲۹۹ . 
که : ۱۸۱۱۳۱۱۰۱ ۱۱۳۳۱۳۰۱۲۸۱۲۱ کیدیدد گل» 5 
۸۸/۸ ۰۷۳ ۰۷۲۳ ۰۸۵ ۱۱۰۱۰۹6 1۵ . 


۵ ۹ | کیخرو : ۰1۸۰۰16۵ 

۸ ۲۰۰۲۰۷۱۷۰ ]| کیتباد : ۵5, 4۵۲ . 

۷ ۷۵۸۲۵۱۰۲۲۲ | کیکاوس : ۲۲ . 

۷۷۳۰۲۷۲ ۱ب | کیوان : ۰4۱5 4٩۷‏ ۰ 
۲ ل 

۳ ۳ | لطف ان فخار : ۵۹ , 

۸ ۷۶ ا! لیلی : ۰۸۱۰۵۳۱۳۲ ۰۷۰۰۸۷۸۱ ۱۷۱۹۷ : 


٩06456 ۲ ۶ ۸‏ ؛ ۷ ۶ ۳۰۱۲ ؛ 
۵۱۵۱۵۷۱۰۵۰۰ ؛ ۲ ۰ ۲ ۸ * 
۲۱ ۰ ۵۲۲۱۵۲۸۰۵ ؛ ۳ ۰۲۱۰۰۱۲۰۸ ۲۱۷۰۲۵۱۰۱۲۱۸ ۰ 


۷ 6 ۰۷۷۱۹۵۵ + ۵ ه: 


۱ ۰۹۰۳۹۳۰۳۱۳ ۱ ۰ ۰ هم 
۸ ۵۸۷۰۱۵۷۸۰۵۵۰ ۰ ۵ ۰۱۱۸۵ ۷۱۵۰۱۷۰ ۰ 
٩۶۵‏ ۱۵ : ۷۵ ۸ . 

۰ محمود : ۰۲۸ 6 ۰۸۹۰2 ۹۲: ۱۵ ۲۱۲ ۰ 


٩ ۳ ۹‏ . 
مرنمی : ۰8۲۲ ۰۲۷۱6۲۳ ۰8۲۹ 1846 ؛ 
۵ 


مالك (یوسف) : ۵۸۷ . 
مالك دیناد : ۰۷۷۰۸۵۵ ۰۸۰۱ 


مانی : ۰۸۰۳۰۷۹۱۰۵۱۲ مر نی علی : 151۸۰4۵۱ ۰ 

مجئبی : ۹64 .۰ مریم : ۰66 ۰۷ ۱۷۰ ۰۹ ۰۱6۹ ۱۷۹ ۰ 

مجنون : ۰۱۹۰۱۸ ۰۳۱۰۲۹ ۰۲۰۳۸ ۱۳ ۱ ۳ 
۵ ۰ ۲ ۰ ۲ ۸۹ :۵۵۲۱۵۱۹ . 


۰۸۵ ۰۰ ۰۹۳ ۱۰۲۰۹۷ ۰ مریخ ۰ ۷۳۱۲۵۷ ۰ 

۸ ۲ ۰ ۲ ۱ ۰ مدن‌دین صاعدی 1 ۲ 7۱۵" 
۶ ۳ ۰ ۳۳ 

۹ ۰ ! معزالدو لهعبداله : 1۷۹ . 
۲ ۱ ( . میج : ۰۱۳,۵۰۲ ۰۷۵۱۷ ۰۷۷۰۱۷۵ ۹6 


۱۸۱۱۸ ۱۵۲۳۱۱۰۸۰۲ 


۸ ۲۱۲۰۲۰۹۰۲۰۸ ۰ ۱ ۸ ۰۲۱۰ )۳۹۱۰۱۳۹۵۰۳۵ ۰ 
۵۹۱46۱6 
۹ ۷ _ا| 


۰ 0۱۵۵۱ ۳ ۳ 
۰ ۸۱۵۰۱۹۵ ۰۸۸۹ ۸ ۰۱ ۰۷۱۷۸ ۵ 


ها | میا : ۰۱۳۱۱۰۵ ۰۲۲ ۵۳۸۲۲ 


۹ ۳۲۲۰۱۳۱۸۰۳۱۵ ؛ ۹ 
۹ ۰ 6۵ ۲۹۰۲۹۰۱۲۵6 
۶۳۰۳۶۰۳۳۹ ۰۳ ۳۵۵۰۳۵۲۰۳۶۵ ؛ 6۸۰ ۷ , 
۳( ( ۰۱۳۱۳۸۹۳۷۱ ِ_- 

۸۹ ۰ ۰ | مصر : ۰۳۰۳۰۲۱۹۰6۸ ۱۷۰۳۸۱۰۳۲۷ ۱ 
۵۸ ۵۸۱۱۵۷۸۵۳ ۱ ۸ ۵۸۱۰۵۵۳۰۵۳۳ , 
۷ ۵۷۲۱۱۱۹۸۱۱۱۵ ۱ ۸ ۳( ( ۸۰۸۰۷۱۰ ۰ 

۱ ۲ | ممتلفی : ۰۲۲ ۰8۲۷ ۰14۰ 1٩۳۰44٩۲‏ ؛ 
۵ ۹ ۰۷۱۰۸۷۰۸۳۰۹۸ ۷۱۲۰۱۷۲۱۱ : ۰ ( ( ۷۵۱۵ -. 
۵ ۸۲۵ . ماك فاسم : ۵۵8۰۷۱ . 


مخمد : ۰۱۲6 6۳۳ ۱4۰ 444۱4۱ ۰ امک ۰۷۹۸۱6۲۰ 


۳ 


ملل فنصور : 4۷۱,۷۰ یت . 

منصود : ۲۹۱ ۰ ۰۲۲۲ ۳۲۲, ۰۳۲۹ ۳۹۰ * 

موسی : ۰۱۷۰ ۱۱۸۸ ۰۲۷۵ ۰۲۷۸ ۳۹۹ 
۹ ۰۸۲ ۵۸۸۰۵۸۰ » 
۸ ۱/۷۲۷ ۷۲ ؛ 
۰ -۰«: 

موسی کالم : ۵۲۰6۲6 ۵۲۱,۵۰۰4۹۹:4» 
۹ «* 

مهدی : ۰۲۱ ۰8۲6 ۰8۲۵ ۰۲8۹ 1۳۵ ؛ 
۱6 ۷۳۰۵۲۷۸۵۲۳ , 
۶ 

میرخان : ۵۹5 . 

میرزاعلی : ۵۲ , 

مبرزا محمود : ۵۱:۵۰ . 

مبر علی حمزه : ۵۲6, ۵۲۵ . 

میر علیشیر :۰۷۹۲ 

میر لف ال : ۵۱۳ . 

هر محمود : ۵۷۱ . 

میگده: ۰۸۴۳۰۱۷۲۱۱۸۸ ۹۸۰۱۹۷۰۹۰۰۸6 
۰۳ ۰۱۵۳ ۱۵۹ 
۶ ۲ ۰ 
۸ ۰۳۶۸ ۲۹۱ ؛ 
۵« 


یی و ساموت 


ف‌ 
نائوس : ۲۲ . 
ناهید : ۳۹۵۲۱۸۰۱۷ ۰ 
نجما لدین محمود : 10ع0) ۰۷ 1۷۵ . 
نج‌الدین مسنود : ۸٩‏ . 
نج لسادة : ۸۳۹۰۸۲۳,۵۵۷,)۷۲۸۵۷۱ 
2۹۲+ 
نحل : ۰۷۲۸ 
نی : ۲:۲6 ۱۵۰۰۵۰۰۰۵ ۱۷۰۵۲۲ . 


نمرود: ۳۲ . 

توح : ۲۰۱۹۷۰۱۱۲۰۰۷۸۰۷۲ ۶۱۰۳۷۳۰۳۳ 
۵ ۱ ۵۵ ۶1۱۱:601۰ ۰ 
۱۷ ۷۲ ۷ 7«م#۰«: 
۷ . 

نورالدین محمد : ۵15 . 

نوشیروان * ۱۹ 1۸۸:4۳۹,4 ۰ 

ثیل : ۸۱۰۲۵۰ ۰۷۸۵۱۵۸۰۱۸۲۸۰۳ 

تظامالدین احمدصاعدی : دع ۵۳۱ . 

نظاما لدین محمد : ۵٩۲‏ . 

اما لدین علیشر : ۷۸۱۰۸۷۷۲ 

نظطامی : ۱۱۹۰۵۷۲ . 

و 
دادی ایس : ۳۷۰۸۹۱ ۸۵۷۲۱ ۷۱۳۰۱۵۲ ۰ 
واعق : ۱4۲/۱۱۸۰۱۰ ۰۱۸۷ 


#۵ 


هاروت : 1۸۸۱۷۷۰۱۸۸ ۰ 

ههد : ۱۳۲ . 

فا : ۱۱۰۱۱۵۵۱۱۵۱۰4۷۱۲ 
۷۸ ۷ ۰۸۳ ۲۵ ۳۱۱۲: 
۱ 4 ۰4۵۱44۸ 4۱۰ 
۰۵ 6 ۰۰۸۳ ۵۲2۱۵۲۱۱4۸۸ , 
۸ 6 ۲ ,+ 
۷ 

هند : ۱۷۲۰۰۱۸۲" . 

هنیوستان ! ۷۹۰,۸۱۲ ۰ 

ی 


یأجوج : ۲ ۱۵ . 

یاد کار محبود : ۵٩۰‏ , 

یارعلی پهلوان : ۵۵4٩‏ . 

پرید : ۲۰6۲۲ ,۲۹/4۲۸ ۰»4۳۲,۳۰۰8 
4۷ ۰« 


فپرست نامپای خاص -۸۱- 


یموب : ۲6 ۰ ۰۳6 ۰۷۵ ۱۲۵۰۱۱۰۱۱۹۱ 
۹ ۰۱/۸۷ ۲۷ ؛ 
۲۹ ۳۱۱۰۲۷۹۸ ۰۳۶۲۰۳۳۸ 
۳ ۳ ۰ »2 + 
۳( ۱۰ -. 

یموب سلطان : ۵۷۵ ۰ 

پتوبخان : ۰۵۱۱4۳۷۰۲۵ ۰۸۰۸۰۵۱۵ 
۹ .«. 

یمن : 8464 . 

یوسف : ۰۲۲:۲۱۰۲۰/۱۵۰۱۰۱ ۳۲,۲۹,۲؛ 
۵۷۰۵۷۱۰۹۰۱ 
5( ۰۸۸۲۰۷۰۷ 
۱۷۰ ۱ 
۶۵ ۰۱۳۰۰۱۲۸ ۰۱۳۳ ۱۳۸۰۱۳۶ ؛ 
۸۰ ۱۲۱۵۰۱۱۳۰۱۵۸ , 
۸ ۲ ۱۷۸,۱۷۵ ؛ 
٩ ۰‏ ۳۱۲ ۰+ 
۷ ۰ ۱۹۸ ۰ ۰۲۰۰ ۲۲۰ ۰ ۲۱ ؛ 


, ۲۲۵۲۲ ۲۰۲۲۰ ٩ ۹۵ 
, ۲۵۲۰۲۷ ,۲۵ ۶ ۷ 
, ۳ 6 
: ۲۷۰۳۱ ۸ 
؛‎ ۳۵۹۰۳۵۰ ۱۳٩ ۱۳۸ ۳ ۹ 
٩ ۳۸۰۲۳۳۸ ۰۳۹۱۲۱ ۰۳۹۰5 ۹۴ 
٩۳۸۷۰ ۳۸۹۹۳۸ ۰۳۸۲ ۰۳۸۲ ۱ 
؛‎ ۳۵۵ ۰۳۹۷ ۳۹۰۳۹۳۰۳۹۲۳ ۸ 
؛‎ ۱۷۱۱۳ ۱۰ ۰۰» ۲ 
* 0۵4۰۳۲۰4۳۲ ۰۲ ۰ 5 ۷ 
؛‎ ۵8۳ ۰۸٩۲ ۸۷۰۳ ۸ 
؛‎ ۵۲۲/۵۲۰ ۰۵۱۹ ۰۷۷ ۹ 
٩ ۵۸۳/۵۱ ۵ (۱ ۵ (۳/0/۳۳ 
۰ ۱۳۱۲۱۲۷ ۰۶ ۷ 
۰ ۷۱۰۷۳۹۰۷۰۰ ۰۱۸۱ ۰ ۴ 
٩ ۸۰۸ ۲ 6 (6 

-.- ۰ 


یونس : ۱۹۹۰۲۵۲۱۷۸ . 


نامای خاص 

1 الف 
آنشکده آذر : ۵۰۱۲ ائمه اثثا عشر : ۷۰ . 
آئار عجم : ۵۱ , آئمه عراق : ۲۲ . 
آدمیت (محمد حسن) : ۵۳ . این حسام : ۲ع . 
آذر بیگدلی : ۵۰ . ابو سید تیبودی : ۱) . 
آذربابجان : ۳۹۰۲۳۰۲۱۰۱۹۰۱۸ . اپوالقاسپابر : 4۱۱۷ . 
آسیای صفر : ۱۸۰۱۷ ۰ ابو محمن بن آبی نصر (روزبهان) ۰ ۲۹ . 
آق قویئلو : ۸۲۳۱۰۱۸۰۱۷ ۷۳۷۱۲,۳۵۰۲ .| ابو منسور عبدالرزاق : ۰ . 
آل عبا : ۲ . ایو منصود المعمری : ۰ع . 
آل مظثر : ۳۰ . ابیه سلطان : ۳۱۱۵ . 
آمویه : ۳۱ , ابراهیم لودی : ۵ . 


-۸۱۲- 


اترار : ۱۷ ۰ 
احمد بيك وذبر : ٩؛‏ . 
احمد بن کاظم : ۲۵ ۰ 


احمد بن موسی الکاظم : ۰۲۵۰۲ ۷۰۰۹۹ . 


احمد بادشاه : ۲2۰۱۹ ۰ 
اردییل : ۲۲۱۲۱:۲۰:۱۹ ۰ 
اردشر خاضع : ۵۱ . 
ارمنستان : ۰۱۸ 

ازيك : ۳۲۱۲۲۲ ۰ 

اذیکان : ۰۳۲۱۲۲۲ 

اساجلو : ۲۱ . 


استراپاد : 4۰ . 


اسکندر بن‌فرایوسف : ۲۱۸ . 


اسماعیل (صفوی) : ۲۱۰۱۹ .۰ 
اسفهان : ۰۲۳ ۱,:۲۵۰۲ ۰ 
افشار : ۲۱ . 

اثنان : ۲ . 


افشل | لدین‌مر ك : ۶۱۶ ۷۰۱۳۲۸۰۲ . 


اقبال آشنيانی : ۱ . 

اکیر شاه : 1۹:40 . 

الم بيك : 1۱*6۰,۱۷ ۰ 
القاص‌می زا :)۲ . 

| لوند بيك‌پنامرحدن : ۱۹ . 
الوندمرزا : ۲۱ : 

امام رضا : ۷ . 

امیدی تهرانی ؛ ٩۷۰۱۰‏ ۰ 
امیراسحق ۰.۳۲ 

ام تیمور عد تیمود گود کان 


امیرتیمور گورکان ع تبمور گور کان 


امبرجها نشاه: ۰.۰ 
مر حسن بيك : ۲۰۰۱۸ . 
امورحسن : ۰.۳۶ 


قبرست نامپای مقد مه 


آمیرحسن‌ایبوددی : )۳ . 

آمیرخسرو دهلوی : ۷۰۰۹6 - 

امیر خلیلا : ۲۰ . 

آمیردستم : ۲۶۰۲۷۰۲۰ . 

امر علیشیر : ۰۲6۱۱۷۰۱۵,۱6 ۰1۱۰۳۹:۲۹ 
۲ ۰-۳-۵« 
۷ .۰ 

امیر فاسم (بر ناك) : ۲۵۰۳ . 

مب قلی بيك عحه فلی‌بيا - 

آمر مقپول : ۲ . 

آمرمتلفر بر ناك : ۰۳4 

امیرالمومنین «علی‌ینا؛بطالب» : ۲۱۱۰۷ ۰ 
۲۳ ., 

امرمژمنان:۲۵ . 

آمير نجم‌مسودثانی: ۰۳۲۳۲۱:۳۰ 

انمادی‌فمی:۲ع . 

انوری: ۱۵۸ 

انگلیس: ۵ع. 

اور نگگازیب: ۰ ۶ 

آوزون‌حسن: ۰۱۸ 

اهل‌بیت: 2۶۸ 

اهسلی (شبرآزی): ۲۱۳۰۲۲۸۲۲۵ ۱۳۵,۳۳۰۳ 
۹ ۱ ۳ 
۷۵ ,«: 

اهلی‌تر شپزی: ۵4۰۱۳. 

اهلی خر اسائی: ۱0۹ 

اهلي‌شیر آذی: )۲۰۲۷۰ ,۵۳۰۵۲۰۵۱۰۹۹ 
اه 

ایران: ۲۰۲۳۰۱۷ . 

ایز د: ۱ 

ایلخا نان‌سنول: ۹ .۰ 

ت 

پابافتانی‌شیرازی: ۳۰۵۲۲۱6 ۱۱۳۵6۰46 

-.- ۶ 


فبرست‌نامپای مقد مه 


بای : ۲ 
با بر «ظهرا لدین»: 4۵ . 
با ردابوالاسم»: ۰۱,۱۷ 
پابر نامه: 4۵ . 
باديك‌بيك پر ناگ : ۲۲۲۱۹ . 
بافر ترفی: ۸۳ . 
باپسنفر پن‌شاهر خ: 06۰ ۷. 
با یسنقر بن‌م‌وب‌بيك, 110۳۳۷۱۹ . 
بدایمالاپجار : ۷۷ . 
بدیم| لزمان: تیمودی»: ۰۲۲۰۱۷ 
بنداد: ۲۵۱۱۸ . 
بلفیی : ۰۷۰ 
بمبلی : ۱ )۶ب . 
بنائی‌هروی: ۰1۲ 
بنگال:۵) . 
بنی‌اسرائیل: 4۲ . 
بنی‌عباس: ۲۱ . 
بهار(ملكا لشعر۱ء) : ۰۱ 
بهرام میرژا: ۲ . 
بن‌النهرین: ۰۱۷ 
‌ 
بر بخان‌خانم: ۵ 6. 
پرناك: ) ۳ ۰ 
پروانه: ۰۷۳۰۷۲ 
بر خرقان: ۲۰ . 
دیمبس : ۹۵ 
ت‌‌ 

تاجالدین: ۳۰. 
تادیخ‌تحول نیو ثربارسی: ۱۷ . 
تبریز : ۱۷۰۱۱۵۲۱6 ۳۲۰۲۳۰۲۱۰۲۰۰۱۸ ؛ 

۷ 
تجنیسات کاتبی: ۷,۵۳ . 
تحفه‌سامی: ۵۵:4:۱:۱۵۰۲ . 


(۰ب۰‌ِثذ۰ظ0ط‌ةغةغخغضقأقحخ(قشق(للخجحٍٍِِ«#««««((صِصِ«#آ«۳۳ 


۱ 


ی ۳۹ 


تذ کره‌حسینی؛ ۳ 
کر ه‌خوشکو: ۵ . 
تذ کره‌دانشمندان وسخنسرایان فادس: ۱۵۳۰6 
۰ 
ته کره‌روز دوشن: ۵4 . 
ندکره میخانه: ۰۲ 
تد کره‌نسر آبادی: ۲ ۰ 
ترا کیه دوم: ۰۱۸ 
ترشین : ۱۵ ۰ 
ترفی‌«حاجی‌باش» : ۸۳ . 
تر کستان؛ ۱۵۰۲۲۰۱۷ ۰ 
تر کمان: ۳4۲۱۹۰۱۸ ۰ 
سنن: ۳۲۰۲۷۰۲۲ . 
نشیم: ۲۲۰۲۱ : 
تینازانی: ۲۲ . 
تفسیرعرایس: ۲۹ ۰ 
توپ‌ونفنگه: ۲۳ . 
تهرآن: ۰۸۶۰4۹۰۲۷۰۱۲ 
تهماس میرژا: ۲ . 
تیمور گورکان: ۱۷۰۱۵ ۹۲۰۱۱۸ ۰۲۲ ۳۰ 
۹ 4 ۱۷۰6 ۰ 
ی 
جامی : ۰4۱۲۷,۱۵۰۱۲ ۱۱۲۱۵۸4۲ 
۷۰۱" 
چبر ئیل: 6۸ . 
جلال| لدین محمدحسنی‌شر نگی : ۲۷ ۰ 
جم؛ ۰.۳۳ 
جنید «صفوی»: ۲۰ . 
جواده‌امام نهم» + ۲۲ . 
جها نشاه«فر اقوینلو» : ۰۱۸۰۱۷ 
جها نگ شاه: 6 .۰ 
‌ 
جالدران: ۳۷۱۳۰۰۲۳ ۰ 


سک 


جر کس؛ ۲۰ . 


جین: ۱۷ ۰ 
ح 
حافظ: ۰۱۱۸۱۱۹۱۱۵۸۸۳ ۷۰ ۰ 
حامد: ۸۰. 
حامددبانی: ۸4 ۰ 
حبیب | لیر : ۵۳۰۱۱۷ ۱۳۳,۳۱ 4۱۱۳۷۲۳۰ 
۳ .۰ 
حجاژ: ۱۷۰۲٩‏ . 
حسندهلوی) : ۷۰ 
حسن‌بيك: 1۷۱۱۹۰۱۷ . 
حمین «شهید کر باژ» : 1۵ . 
حسینخان؛: ۸ع. 
حسینعلی میرزافر ما نفرما : ۲۱۰۲۵ . 
حکیم شاه‌م<مدقز وینی: ۲ . 
حلب: .۰ 
حمز بن‌موسی الکاظم: ۹ . 
حیدر: ۷۵ . 
حیرانی فمی: 4۲. 
خاقانی شرردانی: ۱۰۵۸ 1 . 
خاکی شرازی«محدمومن» : ۸۱ . 
خراسان: ۱۳۰۰۲۷۱۲۵۰۲۳۰۲۲۱۸۲۱۷۱6 
۰.0 
خردنامه اسکنددی: 4۲ . 
خسرو(دهلوی) : ۱6 
خسروشیر ین نظامی: ۷۱ . 
خلیج‌فادی: ۱۷ . 
خلیلالر حمن: 4۸. 
خمسة | لمتحرین: ۷ 
خواجه(حافظ): ۵۳۰۳ . 
خواجه حافظ: ۴ -م 
خواجه سلمان: ۰:۷ ۷۸۵4۱۵۱۰۵۰ . 


فبرست نامپای مفد مه 


خواجه‌علی(سنوی): ۲۰ . 
خواند گاد: 6 ۸6 . 
خواند مر : 154۱ . 
خوشگو : 6۵0۵41۵۲ . 

ك‌ 
در بندشیروان: ۲۰ . 
درجزین؛: 4۸ ۰ 
دروش دهکی: ۲) » 
دسئورا لوزرا» : 4۵ : 
دکن 11 .۰ 
دوأنی «ملاحلال» : ٩٩‏ . 
دودمیش‌خان: 11۱۷ . 
دوللشاء‌سر قفندی : ۲۷ . 
دهلی : ۵رد ۰ 
دیادیگر : ۱۸ . 
دیوان‌حامی : 4 4. 
دیوأنه‌نقای : 6۲ . 

‌ 
ذبیعاله‌سفا(د کش): ٩۸‏ . 
ذوالر باستن «مرزااحمد»: ۳۹1 
ذوالشدر: ۲۱ . 

۳ 
رام‌ورامین: #۰ 
رسا لهمعما : ۷۱ ۰ 
رساله عروش‌فافبه : ۰۷۸۷۱ 
دسمييك: 10۱۹ . 
رسول: ۷۰۰۰ . 
رکن‌الدین مسود: 1۹۳۹ . 
د کنا لدین‌هماپو نفرخ: ۲۷ . 
رودکی: ۰.6 
روزبهان؛ ۲۰ . 
دوسیه: ۱۷ ۰ 
روضااصفا: ٩‏ . 


فپرست‌نامپای مقد مه 


-/۵- 


روم: 5 
دوملو: ۲۱ . 
دی: ۲۵۰۱۱۷ . 
/۱ 
زبدة الاخلاق: ۸۳۰۸۲۰۷۱ ۰ 
زلیخا: ۷ 
زندید: ۵۰ . 
زیعالغ‌ییکی:۱) . 
س 

سامری: :۰ 
سام میرزا؛ ۳6۱۱۲60۲ . 
سپحةالابر اد: ۲ 4 . 
مبك‌شناسی: 15 ۰ 
سحر حلال ‏ منلوی سحرحلال 
سروسنان؛ ۰.۲۹ 
سیدالدین اسد: )14۰۳۸۰۲ . 
سعدالدین تفتادانی: ۲۲ ۰ 
سندی؛: ۱۱۳۹۵۸۱۵۰۱۲۱۹ . 
سلامان پسال: ۲ع. 
سلسلةا لذهت: ۱ 
سلطان ابر اهیمدسنوی» : ۰۱۱۰۱۰« 
سلطان ابوسمید : ۱۸۰۱۷ . 
سلطان احمد ایلکانی : ۱۸ . 
سلطان اسماعیلدصفوی» : ۱۱۰۲۰ . 
سلطان‌بایزیدعثمانی : ۲۳۲۰۷۲ . 
سلطان‌جنید «سفوی» : ,۱۸ . 
سلطا نحسین‌بایرا: ۱۰۱۷۰۱۵ ۱۳۹۰۲۷۱۲۰۲ 

۹ 
ساعلان‌حمین بن‌منصود بن‌بایفر بن‌عمر بن 

تیمور : ۱ , 
سلطان‌حیدر«سفوی» : ۲۰۱۱۰۲۰۱۱۹۰۱۸ , 
سلعلان خلیل: آق‌فوینلو»ه : ۱۸ 
سلمطان‌سليم شماني : 4٩۳۰۱۲۷۰۲۳۰۱۷‏ ۰ 


سلطا تيلي دسئوی» ؛ ۲۱:۲۰ .۰ 

سلطا تملی مشهدی: 4۱ . 

سلطان‌معمد خدابنده : ۱٩‏ ۰ 

سلطان‌محید خو ارژمشاه؛ ۷۱ ۰ 

سلطان مراد : ۷۸۰۳۰۲۱۰۱۹ . 

سلطان‌یتشوب: ۰۱۹۰۱۸۰۱6 ۱۳۳۰۲۸۱۰۲۰ 

7وفن فر ات 5 و ما ۱۳ 

سامان ساوجی: ۷:4۵ ۵۱:۵۰ ۰۷۹۰۵6 
۰:۷ 

سلیمان: ۰۷۰ 

سمرفند : ۱۲۳۹۰۱۸ 

ممثان : ۱ ۰ 

سیحون : ۱۷ ۰ 

سید جلالا لدین : ۹4 ۰ 

سید لمر‌سلین: ۰14 

سیدذوالفثار شروانی: ۰۷۹۱۰۵۰ 

سید شریف : ۰۹۱۹۰۱۳۱۰۳۰۰۲۰۲۳ 

سین شریف‌جرجانی :۰۳۰ 

سید شریف‌الدین علی| لجرجانی : ۳۰ 

سید محمد کیونه : ۰۳۰۰۷۲۳ 

سید محمد نودپخش :۰8۱ 

سیف لدین تفتازانی : ۲۲ 


ِ 


س‌ 

شام : ۰۲۹۱۱۷ 

شاملو ؛ ۲۱. 

شاناق ۰ 

شاه |بواسحق اینجو: ۲۵ 

شاه اخی‌بيك: ۰۹۹۰۳۸۰۲ 

شاه‌اسماعیل: )۰۱۵۰ ۱۷ ۲۳۱۲۲۱۲۱۰۱۱۹۱۱۸۰ 
ِِ«ٍثٍِ«آِ(/ :۳( (/۷( ۷ ۷۹۷ ۳۸۰۳۷۰۱۳۵۰۳۳ 
۲ ۸۰۷۷۱۷۹۵۵۹۵ 

شاه‌اسماعیل‌ثانی:) ۲. 

شاه تهماسب: 601۹۰۲۷۰۱۷ )۵۰ ۰4۹4۰4 


۸ 


شاه چراغ:۲۵. 
شاهجهان :۵). 
شا‌حس‌اصفها نی :۰۳۷ 


اهر خ : ۲۰۱۸۲۱۷ ۰۲۳۹,۲ ۰ 


شاه سلطا نحسین (صفوی): ) ۲. 
شاه سلیمان ؛ ع۲. 

شاه صفی : ۰ 

شاه عباس :۲4. 

شاه عباسثا نی: ع ۰۲ 

شاه عبدالظیم :۲۵. 

شاه قاسم فیش‌بخش:۱ ۰4 
شاهقلی : ۰۳۸۰۳۷ 
شاهقلی بيك : 14,۲4 
ثاهقلی مهتی : ۳۷. 

شاء ملا :۰۹۱۹۳۷:۲6 
شاهنامه فردوسی: ۰1۰ 
شاه ودرویش: ۰۱ 

شاه ولابت : ۵ع. 

شاه یسمُوب: ۰۷۹۰6۲ 
شرح شعلحیات :۰۳۱ 

شرح مواف: ۰۳۰ 
شروان : ۷۱ ۰ 
شروانشاه : ۰۲۰۲۱۸ 

شر یف لدین ‏ سبدش بف: 
شط کنگت :۱۷ 

شط ولکا : ۰۱۷ 

شا ‌شیرازی ۰۸6۰ 
شمسا لدین حافظشر ازی: ۲. 


شمسا لحکماء دهدایت ال » ب#كپ«ِ۳ 


شمع :۲ ۰۷۳۰۷ 

شهیدی ثمی: ۲,۱ ۰ 
شوریده شیر آزی :)۰۸4۱ 
شهیدان کر باز: ۱۹ 


فهرست نامپای مقد مه 


شيبك خان : ۰۲۲۰۱۸ 

شیخ روز بهان: ۰۲,۲ 
شیخ‌زاهد گپلانی:۰۱۹ 

شیخْ سعدی:۸ ۰۷۱۵ 
شیخ‌سیفا لدین تفتازانی :۰۲۲ 


۸ 


شیخ صفی : ۲۰. 
شیخ‌سنی | لدین اددبیلی :۰۱۹ 
شیخ محه‌داهلی شیر ازی:۰۳۰۱ 
شیر از: 6۸۲ ۱۰۱۹۰۱ ۳۹۱۳۰۱۲۹۰۲۱۰۲۵۰۲ 
شبروان: ۰۳۳۰۲۱۰۲۰۰۱۸ 
شیرین: ۰۷۲ 
شهز اده حمزه:۲۵. * 
شهید کر بلا: ‏ ۲ . 
شیمه ۰ ۰۲۳۰۲۱ 

ص‌ 
ساب تبریزی:۱۷. 
صاحبد یوان«غیاثا لدین»: ۰۷۷ 
صدرئبا د سیداحمد»: ۸4 
صددا لسبید مأستری: ,۱ ۰۷ 
صفاأتا لماشعن: ۰۱ 
صئوی:۰۷۲۸۱۱۹ 
صفویه : ,۰۹۱,۱۱۹ 
صفی! لدین‌اددبیلی :۰۲۰۲۱۹ 

ص 
طالب‌آملی: ۱۷ ۰ ۰۰۸ 
طرابوژان: ۰۲۰ 
طهر آن ع تهر آن 

ظ‌ 

ظفرالاسلام صاعدی: 4 ۱۰۲ ۱۷۰۰۳ 
ظهودی بن محمد شفیم: #۱ 
ظهیر فادیا پی: ۱۱۰۰۵۹۰۵۸ 


ظهم | لدین بای :۵ 4 . 


عالم آدای عباسی۵۰ 4. 

عا لمشاه:۵ع . 

عا لمشاه‌بیگم: ۰۳۰۲۲۰ 

ء| لمگر :4۵. 

۰٩ عبایاقبال:‎ 

عبدا لیاقی‌دامی الامر آء» :۲۳ . 
عبد| لکر پمه کنا پدار»: ۳ 6 . 
عبهرا اعاشفن :۲۱ . 

عبها ! ۰ رپك: 6 ۰۳۱۰۱ 
عتبات عالیات : ۳۰. 

عنم نی :۰۳6۰۲۳۰۱۹ 
عرأق:۱۰۱۹۰۱۸ ۰4۱۹۳۰۰۲ ۰۸۵ 
عراق‌عرب: ۰۲۲۱۲۱۰۱۹ 
عراقی :۰۲۲۰۰۱۸ 

عر فی‌شر آزی: ۰۸۷ 

عسگر ین :۲۲ 

عضدا لدو له دیلمی:۱ ۰۲ 
عطار : ۰۲۱۷ 

علیدامر المومنن»: ۰۷۳۰۲ 
علی اصفر حکمت: ٩۰۲۷‏ 6 . 
علی‌پن| بیطا لب: ۱۸ . 


علی‌بن حمز ةبن‌موسی: 6 ۱۰۲۵,۲ ۰۷۰۱۲ 


ع 


ف‌ 
ارس : ۱۲۱۰۱۹۰۱۸ 0۳) ۰۵۵۰۵ 
فتوحات مکی : 4۰8۲ ۰4 
نخری هراتی: ۰1٩۱۲۷‏ 
فر خیسار : ۱۰" 
فردوسی : ۰1۵ 


:۱4٩ : غازان‎ 


فپرست نامپای مققد مد ۱۷ ۱- 


فریاد : ۰۷۲ 
فریدون مبرزا بن‌سلطا نحسین بایقرا: ۵4۰۱۵۰4 
فا نی > باب فنانی 
فوایدا لعغاید: ۷۱, 
فهر ست کنابخا ند مجلس: ۰۸۱۲ 
فیمی د کنی: ۱۷ . 
5 
فاجار : ۲۱. 
فاسم پر ناك:۲۱۹) ۰۳۹۰۳۰۲ 
فاضی خان:۸ع. 
فاضی د کن‌الدین مسود :ع ۷. 
فاضی عیسی ساوجی:۳۰۳۳۰۱۹). 
فاضی‌محبد کاشانی :۰۳۰ 
فاضی نود ال شوشتری:۹ ۰1 
ٌدرت له کویاموی هندی :۵۱. 
ار اجه داغ: ۳۱ 
فر اموپنلو :۲۲۲۰۲۱۸۰۱۷ ]۰ 
فرا محمد : ۱۸. 
فرا بوسف:۱۸. 
فریه کت گنید: ۲. 
قز لباش:۱ ۷۵۰۲ . 
فزوین:۸) ۰ 
فزوینی«محمد» ۰ ]. 
فطب| لدین دازی:۲۰- 
قلمد استخ :۰۳۵۱۳۰۲۰۰۱۹ 
قلعه اصنهان:۳۵. 
فلمد گلستان :۲۱ 
قلی بيك : ۷۲. 
قم : ۰۲۵۱۲۱ 
1 
کاتبی‌نبشا بودی :۷4 
کار کیا مبرذاعلی:۲۱. 
کاشان: ۵ ] . 


۱۱ 


کي «ما(حسین»: ۰۲۷ 
کال :۷۷۲ . 
کتأب‌الانوار:۲۱. 


کنا بخا نه مجلی‌شودا: ۰۸6۰۸۱۰۸۰۰۵۲۳ 
کنا بخا نسلی‌ملك: ۸6۰۸۲۰۸۱۰۸۰ 


کر بلا:۰۳۸ 
کرمان:۰۲۱:۱۹۰:۱۸ 
کلیات‌جامی؛۲ع. 
کلیله دمثا: ۰ 6 , 
کلیم کشا نی: ۱۸۰۱۷ . 
کمالاسعیل:۸ ۰۰:۵ 
کمالا لدین بهژ ۱:۵۱ ع : 
کمالا لدین حسین|یبوردی: ع 4 
کی(پدد گل) : ۷۳ ۷۵۰. 
و 
گجرات:۱4. 
گل (جم) :۰۷۳ 
گوهر شاد:۳۹. 
گیلان: ۳۲:۲۱. 
۱ 
اهود:٩).‏ 
لاهیجان :۰۳۲۱۲۱ 
لمطایف نامه فخری: ۰۲۷ 
لطفعلی بيكآذد: ۰ ۰۵ 
لیلي ؛ ۰۷۲ 
۸ 
مارتا؛ ۰۰ 
مأمون! لی‌شید: ۰ 4. 
ماوداءا للهر: ۰۷۱۵۱۳۰۰۱۲۳۰۲۲ 


مثلوی سحرحلال:۵۵۰۱۵۳۰۵۲۱۵۱۰۳۵۱۲۹ 


«۸6 ۳ 


ملئوی شمم وپروانه: ۰۷۱۰۲۸۰۲۷ 


مجالس الممنین: ۰4٩۰۲‏ 


فهرست نامپای مقد مه 


مجالسالنناشی:۰۱۵ ۵۵:4٩:۲۷‏ 
مجمع البحری نکاتبی: ۵۳ ۰۷۵۰۷ 


مجنون: ۲ ۰۷۵۰۱۷ 

محا کمةا للفتن: ۰۲۷ 

محتشم کاشی: 4۵ : 

محمد پن یوسف بن‌شهاب: ۵۳. 
محمد‌حسین آدمیت :۰۵۳ 
محمدخان‌شیبانی: ۲۲. 
محمد شاه هندی:۵: ۰40۵ 
محمد قرویلی ؛ ۰4۰ 
محمد مصطفی؛ ۰ ؟ . 

محمن مر ذا«صفوی»: ؛ ۲. 
محمود: ۰۷ 

مخبي الدین اغرابی!41. 
مد ین : ۵ ۰۲ 

هرو: ۰۲۲ 

مزارات‌شر ازه کتاب» :۹ 
مسجد جامع عنیِق ۰۲۳۲۰ 
مسجد گوهرشاد: » 6 , 
مسیح‌میرزا« آق‌فوبنلو»: ۱۹ 
مشهد مقدس:) ۰0۰۰۱ 
مسر ۰۲۰۱۱۷ 

مطیعی بلضی:6۲. 
معزالدوله: )۱۵۰۱۳۹۱۲ 


معینا لدین ساعدی: ۰۷۳۲:۱۱۹۱۳۱۰۳۵۱۲4 


مفول :۰۷۹۰۱۰۲۲ 
مکتبی‌شر ازی: 6 ۱ 
ملا جلال دوانی:۱۹. 
ما لشراه بهار :۱۳ 
مك بيك خوینی:۸؟. 
موسی‌الکاظم: ۲۵ ۰ 
موسی‌بن‌جعفر !۲۵ , 
مولوي : 15. 


فپرست نامپای مقد مه -۸4- 


منصودييك برنا:ع ۰۱۹۱۳۱۲ 
منطق | لطیر عطار: ۲۱۷ , 
مهتّر شاهقلی: ۳۷ . 
میرخواند: .)٩‏ 
میمند : ۰۲۵ 
هر حسن دوست منبهلی: ۰۵۳ 
مير عفبف | لدین:) ۰۹۹۰۳۹۰۲ 
ن‌ 
نادرشاه‌افشار ۱۵۱ ۵:۲ ع ۰ ۵. 
ایج الافکار:۵۱. 
نجف :۲ ۳۲. 
تجم لو (۰۸۱:۰ 
نجم | لدین: ۰۳۲ 
نجم| لدین‌تأنی: ع امبر نجم‌مسمود ثانی 
نجم الدین دشتی:۱ ۰۳۳۰۳۲۰۳ 
نجم| لدین زر گز:۳۳. 
نجم‌آلدین محمود: ع ۲۰۲ ۰1۹۰۳۰۳ 
نجم‌الدین مسود: ۰۱۹۰۳۳۰۳۲۰۲4 
نجم| لساده: ) ۰۹۹۰۱۳۳۰۲ 
نزرادی فهستانی:۱۹. 
سر آبادی:۵۲. 
نظاأم| لدین او لیا : ۱6 
نظام | لدین احمدصاعدی:۱۹:۳۱. 
نطام| لدین احمدلا (ه:۰۳۹۱ 
نام لدین علیشیر :۰1۵۰۷۸۰۲۹۰ 


ظامی:۲۰)۸۱۱۵ ۰۸1۱۷ 

نظیری نیشا بوری :۰۱۷ 

نقشبندیه: ۰۲۷ 

ماتف‌اصفهانی: ۰1۰۵۰ 

حاتفی خرجردی: ۰۱۵ 

هاشم دضی: 6 ۸. 

هدیة المارفن:۵)۰۱۲, 

هرأت : ۳۹۰۲۷۰۲۲۰۱۷۰۱۵۰۱۰۱۳۰6 ۰ 

۰ ۱ 
۷۷ 

هلاکوخان : ۲۲ . 

ملالی استراپادی: 6 1۱۲۰۱. 

هبایون اسفراینی:۲). 

هما یو نشاه: 0ع. 

همایونفر خ: ۰۲۷ 

همدان: ۰۲۱۱۱۹ 

هند :۰۶4 

هندوستان: ۱۱۱۰6۰۰۱۱۷۰۱6 
ی 

یارأحید اصفهانی:۱ ۰۳ 

یسئوب پيك:۲ ) . 

بوسئت: ۰ ۰۷ 

یوسف وذلیخا جامی : ۰۷۱۰8۱ 

پوثانی : 5 


پوس جند مسصم مسه. ب 


اسندر اك * 
(غزل ) 
این اشعار در سحبای حطی دز پحش فصا بد لو ط بود : 


زهی زساغرعیش تو دوستان دأشاد 
نه کار آب‌حیاتاست فیض حانحشی 
بیار باده که کار زمانه بر باد است 
کسی که‌نر گس مست‌نودید ایساقی 
ب‌پند عم دل از | ندیشه‌حهان‌حیفست 


مدام ساغر عیش تو پر بود یا زب 


همیشه‌عیش تو حاصل بدوستکامی‌باد 
ز ساغر تو مگر قطره‌پی بآب فتاد 
حیاب وار جرا کس گره زند برباد 
بجای جشم‌تو ساغر جر ادهان‌نگذاد 
ببار می که دل از بند غم کنی آزاد 
بدست ساقی بزم تو باد حام مراد 


(غزل ) 


همست‌است باز ومشر به بر کف نواده است 
سافی ؛ ببار می که زشوقت جو مشر به 
از رذث انکه مشر به تو سل دهان بار 
دستم کجا چو مشربه گیرد بجرعهیی 
. ئ‌ , 
مگذار حام باده گر از اهل مشر بی 
بر کنژباده‌مشر به کاین آن‌خوشگوار 
سرجشمه‌هر کهیافتبغذرش جحاچناست 
ما همست وحدنیم و نبییم عبر دوست 


اهلی ز تقش غیر نهی شد چو مشربه 


دولت بین که مسر به رادست داده‌است 
عاشق بجای حشم دهان ر! گشاده است 
خون‌دردرون دل جوصر احی‌ستاده است 
مستی که‌ه رارف حجومنش‌صدفتاده‌است 
کان حبات رذده دلان حام باده است 
راب <صر بعیش رساز زباده است 
حمل حضر را زمشرب ها استفاده است 
مست ارل پمشرن توحید زاده است 


ظاهر مین کدباطن اوصاف وساده‌است" 


( قطعه ) 


این قیاژر کز می مپرست حبابی 
از بسکه در این قبه بود ناز کی و لطلف 
ای طل خدا با تو سیر از ره رسم است 
حائی که جو گل زرسیر بخش کنی‌نو 


ساف زاده است (ن) : 


و رز . بصِ 
بر دل نفند جوشتر از این قطرءُ آبی 
ورنه توجوشیری جامرورش بحجابی 


زر باشی خورشید نیارد بحساپی 


۳ 


آستدر ال -۸۷۱- 


سس بت 


برخویش به بیجدجوسیر نه فلك‌از تان گر بر فلك افند ژ دم تبغ تو آبی 

یا دب سپرت حب علی باد که زیید . زینگونه سپر با چو توفرخنده جنابی 
(غرل) 

او که‌دادازچش‌غلطان مپردلرا کشاد ‏ زد بدور نر کسش‌طاس‌فلك نقش مراد 

ازسدایاسچر خاین‌نکنه!م آمدبگوش کر خیال‌خال او چشم فلك خالی مباد 

وزهوای‌دیدنش‌در کاستسربسکه گشت کعبتن دیده ام شد ساده از نقش مراد 


عاشق‌دیو انم یداو من‌باشدد و کون عشق هم عقل معاشم برد هم عتل معاد 
در بساط با کبازان همچو طاس کعبتین ‏ از سر خود بگذر اول تا توانی پانهاد 
با حریفا نی که در نرد محست فاردند خودستا کمباش‌اهلی تاشود قدرت زیاد 


( رباعی ) 
مرکسی که نه سر بای دلدار نهد مشکل که دهن بر دهن یار نهد 
چون مشربه هر که از سرخودنگذشت کی لب بلب لعل شکر بار نید 

(غزل ) ۱ 
در ازل بر تخت هستی جودل نقش تودید بر بساط چهره اشکم مپره مپر توجید 
ای‌خوش آن کر کمینین چشم غلطان‌توام گاه گاه از ششدر محنت گشادی میرسید 
عاشق‌خوارت ز کس‌خودرا نمی بیند زیاد خودستا از هردوعالم‌خویشتن رابر گید 
نر گست متصوبهبی میساخت‌با اهل نظر غمزه نقشی مینمود از عشوه و دل میطییه 
ده‌هزارم سال| گر گردون دهدرطویل _ خانه گیرم‌در گلو گلاز کم‌خواهددمید 
هر که‌درعشرت‌نزدداوی پبازیر باخت بلکه ازطاس فلك بیپوده درد دل کشید 
ازخیال‌نتش‌خالت کی دمی چون کمبتین چشم بر گردون سر در کاسةسر_ آرمید 
گر چهعشق‌دین‌ددل ددداوعنتش‌ضلهباخت" همچنان بر نتش‌هستی‌میز ند هل من‌مزید 
مردم جشمم دويك در نردحسنت باختند ‏ آن‌دوثش خواهدزدن‌کان لعل اب‌خواهدکزید 
در ساط دهر اهلی‌از حریفان دست برد هر کهراحق نيكخصلت از سعادت آفرید 


۱ - داو : نوبت پازی شعر نج و نرد و غره . 
۲ - عذفت جمله پافت (ن) .